Visie op Cultuur in Halderberge 2024-2034.pdf

De bibliotheek heeft als wettelijk taak om een laagdrempelige toegang tot kunst en cultuur te bieden en dat vraagt om een nauwe samenwerking met andere cultuurpartners. Een van de grote uitdagingen voor de komende jaren is om samen met kinderopvang, onderwijspartners en ouders ervoor te zorgen dat de leesmotivatie bij kinderen verbetert. Uit diverse wetenschappelijk onderzoeken blijkt steeds weer dat het niet goed gesteld is met de leescultuur thuis en op school. Dit komt tot uiting in maatschappelijke problemen zoals laaggeletterdheid. Niet mee kunnen doen in de samenleving draagt bij aan de tweedeling in de samenleving. Lezen is daarom een onontbeerlijke basisvaardigheid.

28

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Vanaf 2025 krijgen gemeenten een zorgplicht voor de bibliotheek. Dit houdt in dat gemeenten met financiële bijdrage van het Rijk de aanwezigheid van en toegang tot de bibliotheek moeten verzorgen. Hiervoor is landelijk jaarlijks ongeveer 54 miljoen Euro beschikbaar. Naast deze zorgplicht zijn er (rijks)regelingen waarin de bibliotheek een rol speelt. Landelijk hebben de bibliotheken zich gecommitteerd aan ‘extra’ maatschappelijke opgaven, zoals het bevorderen van de geletterdheid, een leven lang ontwikkelen en participatie in de informatiesamenleving (Informatiepunt Digitale Overheid).

Actiepunt 2 Bibliotheek West-Brabant 3.2.3. Marktplaats Cultuureducatie Halderberge De Marktplaats Cultuureducatie Halderberge werkt vanuit Stichting Cultuureducatie Halderberge en geeft uitvoering aan de volgende opdracht door de gemeente Halderberge vormgegeven: Een netwerk en samenwerking tussen aanbieders van cultuur en het onderwijs creëren, zodat de jeugd meer in aanraking komt met kunst en cultuur en zich daardoor beter kan ontwikkelen. Marktplaats Cultuureducatie is een fysieke “marktplaats” voor kunst-, cultuur-, en erfgoed-educatie waar vraag en aanbod bij elkaar komen en door de Marktplaats op elkaar worden afgestemd. Het resultaat moet zijn dat het onderwijs in de gemeente Halderberge, samen met het lokale en regionale aanbod, tot een goede invulling van cultuureducatie komt. Hiermee bereiken we dat kinderen in aanraking komen én verrijkt worden met kunst en cultuur in de breedste zin van het woord. Daarnaast is de Marktplaats meedenkend adviseur bij het maken van een cultureel programma, dat aansluit bij de eigen visie en plannen van een school op het gebied van cultuureducatie. De Marktplaats Cultuureducatie Halderberge is en blijft zichtbaar op alle scholen in Halderberge. In goed overleg en in samenwerking met de interne cultuurcoördinatoren en de verlengde schooldag coördinatoren worden programma’s samengesteld met het doel alle leerlingen te bereiken.

Op deze manier dragen de cultuurprogramma’s bij aan de persoonlijke ontwikkeling van alle leerlingen in Halderberge. De culturele marktplaats is verantwoordelijk voor de uitvoering van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK). Tot en met 2028 zijn hiervoor rijksmiddelen via het Fonds voor Cultuurparticipatie beschikbaar. Om de kwalitatieve cultuureducatie in het onderwijs te kunnen waarborgen is voortzetting hiervan belangrijk. Marktplaats Cultuureducatie Halderberge is verantwoordelijk voor het uitvoeren van het Kunstmenu met lokale, regionale en landelijke aanbieders voor alle leerlingen van de basisscholen in Halderberge. Via dit Kunstmenu komen kinderen tijdens de basisschoolperiode structureel in aanraking met zoveel mogelijk verschillende vormen van cultuurbeoefening. Scholen ontvangen een structurele bijdrage vanuit de gemeente voor de lokale culturele activiteiten.

29

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Ook is en blijft de marktplaats nadrukkelijk betrokken bij grote projecten en de ontwikkeling van nieuwe projecten, aansluitend bij gemeentelijke gebeurtenissen, vanuit de vraag van aanbieders en onderwijs. Voorbeelden hiervan zijn de KinderKunstRoute, de Open Monumenten Klassendag tijdens de opening van de Cultuurmaand en Jet en Jan jong in 1910.

Voor het voorbestaan en behoud van de Marktplaats en hiermee het aanbod voor de leerlingen in Halderberge waarmee alle kinderen met kunst en cultuur in aanraking komen, is structurele financiële ondersteuning vanuit de gemeente van essentieel belang. Het aantal huidige uren van de intermediair is niet toereikend voor de opdracht die er nu ligt. Om deze opdracht goed uit te kunnen blijven voeren is een uitbreiding van het aantal uren noodzakelijk.

Actiepunt 3 Marktplaats Cultuureducatie Halderberge 3.2.4. Amateurkunst Halderberge heeft een dynamisch en rijk amateurkunstcircuit. In alle vijf de kernen is wel een vorm van amateurkunst te vinden. Deze verenigingen en stichtingen vervullen daarmee een belangrijke sociale functie. De gemeente biedt structurele subsidie aan diverse organisaties zoals muziekverenigingen, toneelverenigingen, circus, organisaties voor herdenkingen en volksfeesten. De amateurkunst is van belang voor de ontwikkeling van personen en ook van belang voor de leefbaarheid in de kernen. Op landelijk niveau is er momenteel extra aandacht voor de amateurkunst. Geconstateerd is dat de georganiseerde amateurkunst kampt met een gebrek aan organisatiekracht, een gebrek aan betaalbare voorzieningen en een weinig gevarieerde en krimpende deelnemersgroep. Het gevolg hiervan is dat organisaties het zwaar hebben en dreigen om te vallen. En dat komt niet ten goede aan het plezier en de beleving van amateurkunst. De sector zit na twee jaar corona in een overlevingsstand. Ook in Halderberge zien we hier in meer en mindere mate de gevolgen van.

30

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Op rijksniveau wordt op dit moment invulling gegeven aan een zelfstandig Akkoord Amateurkunst voor 2025-2028. In het rapport ‘Revitalisering van de amateurkunst’ van BMC worden aanbevelingen gedaan voor een betere ondersteuningsstructuur voor de lange en de korte termijn. De belangrijkste zijn: • Voldoende toegankelijkheid voor iedereen. • Passende en betaalbare ruimten voor amateurkunstverenigingen. • Maak het voor inwoners, die minder te besteden hebben, mogelijk toegang te krijgen tot amateurkunstverenigingen. • Verbinding leggen tussen de amateurkunst en zorg- en welzijnsorganisaties. • Verbinding leggen met de professionele kunsten. • Bekostiging of uitbreiding van budgetten van een regeling/fonds voor de ondersteuning van lokale projecten die bijdragen aan de zichtbaarheid, toegankelijkheid en diversiteit van amateurkunst en/of projecten die de verbinding van amateurkunst met de professionele kunsten, met het sociaal domein en met de zorg bevorderen. De amateurkunst is van belang voor de ontwikkeling van personen en ook van belang voor de leefbaarheid in de kernen. De komende periode gaat ingezet worden op het behoud en het versterken van bereikbaarheid en toegankelijkheid van de diverse activiteiten en volksfeesten van amateurverenigingen en instellingen in de vijf kernen.

Dit ook gezien de toename van de kosten zoals de vergoedingen voor zzp-ers en dirigenten en de huurprijzen voor repetitieruimtes. De hoeveelheid en diversiteit aan amateurkunst wordt bepaald door de behoeften van de inwoners in een betreffende kern.

Actiepunt 4 Amateurkunst 3.2.5. Specifieke culturele voorzieningen Naast de basisvoorzieningen ondersteunt de gemeente al dan niet financieel ook specifieke voorzieningen die niet tot de kernvoorzieningen behoren, maar wel belangrijk zijn voor de gemeente. De voorzieningen waar we het hier over hebben zijn voorzieningen zoals: • Stichting Streekomroep West-Brabant: Zuidwest TV • Stichting Arboretum Oudenbosch • Natuurhistorisch en Volkenkundig Museum Oudenbosch • Stichting Nederlands Zouavenmuseum • Vliegend Museum Seppe • Gemeentelijke- en Rijksmonumenten • Heemkundekringen • Diverse festivals • West Brabants Archief • Filmtheater Fanfare

31

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

3.2.5.1. Stichting Streekomroep West-Brabant: Zuidwest TV Zuidwest TV heeft zendmachtiging gekregen, omdat ze voldoen aan de mediawet. Naast Halderberge bedienen zij ook de gemeentes: Roosendaal, Bergen op Zoom, Woensdrecht, Etten-Leur, Moerdijk en Zundert. De gemeente krijgt voor de streekomroep hier middelen vanuit het rijk. De staatssecretaris van Cultuur en Media heeft de ambitie uitgesproken de lokale omroepen te professionaliseren en dat hun producties een hogere kwaliteit krijgen. Ze hebben meer zekerheid nodig over hun financiering en een onafhankelijkere positie ten opzichte van gemeenten. Om die reden krijgen lokale omroepen hun geld straks direct van de Rijksoverheid en niet meer uit het Gemeentefonds. Gemeenten blijven in elk geval tot 2027 verantwoordelijk voor de bekostiging van de lokale publieke omroepen. Initieel zou het nieuwe stelsel, waarin het rijk de omroepen financiert, al vanaf 2025 gaan gelden, maar dit is verschoven naar 2027. 3.2.6. Verenigingen en hun vrijwilligers Vrijwilligers zijn van groot belang voor de amateurkunst, maar ook voor professionele organisaties zijn ze een onmisbare schakel voor het slagen en goed verlopen van de verschillende culturele activiteiten. Halderberge beschikt over bevlogen vrijwilligers die met haast geen budget grote inzet tonen. De gemeente zal daarom blijven investeren in organisaties die met vrijwilligers werken.

Vrijwilligers zijn er nooit genoeg. Ook landelijk is de tendens dat het steeds lastiger wordt voldoende vrijwilligers te vinden voor bestuursfuncties, maar ook voor de uitvoering van activiteiten. De continuïteit van organisaties en verenigingen en de betaalbaarheid van de activiteiten komt daardoor onder druk te staan. Naast financiële ondersteuning vanuit de gemeente komen er meer overlegmomenten met de vrijwilligers van de diverse organisaties en verenigingen, zodat we elkaar kunnen ondersteunen en daar waar mogelijk samenwerken en zo zorgen voor een succesvol vrijwilligersbeleid. Dit alles met behoud van de eigen activiteiten gericht op de diverse kernen. Om dit te realiseren komt er een aanspreekpunt bij de gemeente, een adviseur die zich bezig gaat houden met het totale cultuurbeleid. Deze adviseur gaat in op organisatorische vragen van verengingen, zoals: ledenwerving, vrijwilligersbeleid, vergunningen en fondsenwerving, denkt mee en ondersteunt daar waar mogelijk. Het is de verbinder tussen culturele verenigingen en organisaties in heel Halderberge, inspireert en stimuleert samenwerking. Daarnaast zorgt de adviseur voor informatie, kennis en uitwisseling, bijvoorbeeld in de vorm van netwerk- en themabijeenkomsten en werkt hierbij zoveel mogelijk met andere beleidsterreinen. De gemeentelijk adviseur heeft een stimulerende, faciliterende en coördinerende rol.

De uitvoering van het beleid en de activiteiten berust bij de organisaties zelf.

Actiepunt 5 Verenigings- en vrijwilligersbeleid

32

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

3.3. Talentontwikkeling en vernieuwing In Halderberge hoeft niemand ver te reizen om deel te nemen aan kunst en cultuur, doordat er veel cultuur- en erfgoedverenigingen in de diverse kernen te vinden zijn. De verenigingen en podia zijn zo de eerste plek waar de makers en talenten van kunst en cultuur samen kunnen komen. Voor het verder verdiepen in hun passie en talent zijn we aangewezen op de voorzieningen in de omliggende grotere gemeenten. Dit willen we zo behouden. Het is namelijk interessant en leuk om ook buiten Halderberge cultuur te beleven. Je kunt niet alles aanbieden dus worden er keuzes gemaakt die aansluiten bij wat de inwoners willen. De basisvoorzieningen moeten aanwezig zijn en daar blijven we op inzetten. 3.3.1. Creatieve ondernemers Creatieve ondernemers en bedrijven hebben niet de beschikking over een gezamenlijke plek om elkaar te ontmoeten en stimuleren. Een broedplaats waar al deze culturele personen en initiatieven samen kunnen komen om de kwaliteit van cultuur naar een hoger niveau te brengen en de belevingswaarde vergroten. Een vast fysieke ruimte is niet mogelijk om te creëren wel kunnen er pop-up ruimtes in bijvoorbeeld leegstaande winkelpanden komen om daar samen tot creativiteit te komen en bijvoorbeeld als tentoonstellingsruimte te gebruiken. 3.3.2.

Klassieke muziek Voor het creëren van een zo breed mogelijk cultureel aanbod wordt ook aandacht gegeven aan de minder toegankelijk culturele activiteiten. Een voorbeeld hiervan is klassieke muziek. De gerenoveerde Kapel van Saint Louis en de kapel van Bovendonk zijn prachtige erfgoedlocaties waar door Stichting Cultuur Oudenbosch klassieke kapelconcerten worden georganiseerd. De stichting Matthäus Passion Oudenbosch organiseert elk jaar in de week voor Pasen een of meer uitvoeringen van de Matthäus Passion van Bach in de kapel van Saint Louis. Dat doet zij in samenwerking met het Bachkoor Brabant onder leiding van dirigent Geert van den Dungen. Met enig regelmaat worden er in de Basiliek in Oudenbosch concerten georganiseerd met grote namen zoals Dana Winter en de Mastreechter Staar. Deze erfgoedlocaties worden de komende jaren steeds meer ingezet voor culturele belevingen. 3.3.3. Kunst in de openbare ruimte Kunst in de openbare ruimte is de kunstvorm die toegankelijk is voor iedereen en waar geen kosten aan zijn verbonden. Het zorgt er enerzijds voor dat je laagdrempelig met kunst in aanraking kunt komen en anderzijds is het een aankleding van de openbare ruimte in de gemeente. De keerzijde is dat kunst in de openbare ruimte kwetsbaar is en gemakkelijk doelwit voor vandalisme en ongenuanceerde kritiek. Deze kritiek geeft weer wel mogelijkheden tot gesprek over kunst.

Door samen te werken aan projecten van kunst in de openbare ruimte leidt dit tot de juiste kunstwerken op de juiste plek en gedeeltelijke verantwoordelijkheid tijdens het proces en erna. Een succesvol voorbeeld hiervan is de De Social Sofa op de spottersplek bij Breda Airport. Een concept van community art, een kunstwerk van en voor de gemeenschap, waar je volop gebruik van kunt maken. Het maakt van de spottersplek een ontmoetingsplek voor luchtvaartliefhebbers, maar ook voor fietsers, wandelaars, recreanten en toeristen.

33

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Bij het tot stand komen van nieuwe kunst in de openbare ruimte gaan we op de manier van community art te werk. Participatie momenten met verschillende doelgroepen om te komen tot een gezamenlijk kunstwerk op de juiste plaats binnen de gemeente. De mogelijkheid wordt onderzocht of het kunstwerk uitgevoerd kan worden in samenwerking met plaatselijke kunstenaars.

Actiepunt 6 Kunst in de openbare ruimte 3.4. Cultuur voor iedereen Cultuur komt tot uiting in alle aspecten van het menselijk leven: de wetten, het onderwijs, de religieuze beleving, maar ook de bouwstijlen, kunstwerken, muziek en de culinaire gebruiken. Uitnodigende en laagdrempelige vormen van cultuur moeten worden bevorderd en cultuureducatie en cultuurparticipatie staan centraal in het actuele cultuurbeleid van het Rijk. Iedereen in de gemeente Halderberge, ongeacht religie, etnische afkomst, gender, beperking, sociaaleconomische situatie, leeftijd of opleiding moet kunnen deelnemen aan (culturele) activiteiten in de samenleving. Halderberge kent een grote diversiteit aan inwoners en wil een inclusieve en toegankelijk gemeente zijn door cultuur meer van en voor iedereen maken. Een sterke cultuursector heeft een belangrijke economische en maatschappelijke aanjaagfunctie. De uitgangspunten voor het actuele cultuurbeleid van het Rijk zijn vastgelegd in het beleidskader ‘Cultuur voor iedereen’. Halderberge gaat zorgen voor de bevordering van uitnodigende en laagdrempelige vormen van kunst en cultuur waarin cultuureducatie en cultuurparticipatie een centrale rol spelen.

Dit doen we door het verbinden van zorg en sociaal werk met professionele culturele instellingen, amateuren erfgoedverenigingen en kunstenaarsinitiatieven en ook de verbinding met erfgoed: zowel met monumenten, cultuurlandschappen als met gebruiken en tradities. De verscheidenheid aan kunst- en cultuuractiviteiten is groot in Halderberge, maar uit de participatiemomenten is gebleken dat niet alles even bekend is bij inwoners, gemeenteraad en organisaties. We vinden het belangrijk dat iedereen weet welke culturele activiteiten en organisaties er zijn in de gemeente. Het kunst- en cultuuraanbod wordt meer gepromoot via diverse kanalen, zoals social media, de gemeentelijke website en Visit Halderberge. Hiermee willen we bereiken dat het aantal deelnemers binnen alle doelgroepen van gemeentelijke culturele activiteiten, zoals de Halderbergse Cultuurmaand met daaraan gekoppeld de uitreiking van de cultuurprijs, vergroot wordt.

Staal Stampersgat, Stampersgat

34

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

3.4.1. Volkscultuur Volkscultuur verwijst naar de alledaagse culturele uitingen en tradities die spontaan voortkomen uit het leven van een bepaalde gemeenschap. Voorbeelden van volkscultuur omvatten traditionele feesten, gewoonten, kunst, lokale ambachten, rituelen zoals bruiloften en begrafenissen, culinaire tradities, klederdrachten en volksmuziek. Het is de culturele expressie en levensstijl van de inwoners, die hun identiteit weerspiegelen en bijdragen aan het cultureel erfgoed van deze gemeenschap. Volkscultuur vormt de basis voor gemeenschappelijk begrip en verbondenheid binnen een samenleving. Vaak doorgegeven van generatie op generatie. Gemeente Halderberge ondersteunt en investeert in onze volkscultuur. Feesten en tradities zoals: carnaval, Koningsdag, Dodenherdenking blijven we behouden en daar waar nodig zullen ze versterkt worden. Dit geldt ook voor de tradities en gebruiken die kenmerkend zijn voor de diverse kernen, denk hierbij aan braderieën, dorpsdagen en festivals. Het koesteren en behouden van volkscultuur is van groot belang om culturele identiteit te bewaren en een rijke culturele erfenis door te geven aan toekomstige generaties. Dit kan op de volgende manieren bereikt worden: • Het verzamelen en documenteren van lokale tradities, verhalen, ambachten, muziek en gebruiken.

Dit helpt bij het behoud van informatie, maar ook bij het begrijpen van de betekenis en evolutie van de volkscultuur. Onze heemkundige kringen en het West-Brabants archief zijn hierbij van grote waarde. • Het delen van kennis en ervaringen met jongere generaties. Oudere inwoners kunnen betrokken worden bij educatieve programma’s, lezingen en workshops om hun kennis over te dragen. • Het organiseren van culturele evenementen en festivals waarin de volkscultuur wordt gevierd. Deze evenementen brengen de gemeenschap samen en stimuleren de deelname aan traditionele activiteiten. • Bij het behoud van volkscultuur is het essentieel dat alle inwoners, ongeacht hun leeftijd of achtergrond, erbij betrokken worden. Het creëren van een gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid bevordert een duurzame inzet voor behoud. • Het stimuleren van cultureel toerisme door het promoten van traditionele evenementen, ambachten en gebruiken. Dit zorgt voor interesse en financiële steun van buiten de gemeente. • Beschermen van belangrijke culturele locaties, monumenten en kunstwerken. • Het ondersteunen van lokale kunstenaars, ambachtslieden en musici voor het behouden van traditionele kunstvormen. Dit kan worden bereikt door het organiseren van lokale markten, tentoonstellingen en festivals.

Actiepunt 7 Cultuur voor iedereen

De Hoevense Peejenzaaier, Hoeven

35

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

3.4.2. Communicatie Binnen de gemeente Halderberge bruist het van culturele activiteiten die vaak onopgemerkt blijven voor een groot deel van de inwoners. Het is van belang om de culturele agenda prominenter op de kaart te zetten, en daarom is samenwerking met Visit Halderberge en het communicatieteam van de gemeente essentieel. De aanstelling van een beleidsadviseur cultuur kan hierin een belangrijke schakel zijn.

Het vergroten van de bekendheid van culturele evenementen kan niet alleen digitaal plaatsvinden, maar ook door verenigingen en instellingen fysiek bij elkaar te brengen. Het organiseren van culturele netwerkbijeenkomsten, zoals de succesvolle startbijeenkomst van de cultuurmaand, biedt een uitstekend platform om verbindingen te maken. De uitdaging ligt in het vergroten van dit netwerk en het betrekken van een breder publiek. Een geïntegreerde aanpak omvat het actief gebruik van sociale media, samenwerking met lokale partners zoals bedrijven en scholen, en het verspreiden van promotiemateriaal op diverse locaties binnen de gemeente. Lokale media kunnen ook een krachtig middel zijn om de aandacht te trekken, terwijl het betrekken van culturele ambassadeurs en ondersteuning van lokale verenigingen de betrokkenheid van de inwoners verder kunnen versterken. Door regelmatig de gemeentewebsite bij te werken met de meest recente culturele agenda en het opzetten van een nieuwsbrief, kunnen inwoners op de hoogte blijven van komende evenementen. Evaluatie en feedback na afloop van activiteiten zijn van grote waard om toekomstige initiatieven te verbeteren.

Actiepunt 8 Communicatie

36

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

3.4.3. Jeugd en jongeren Het cultuurbeleid richt zich op alle inwoners van de gemeente Halderberge. Binnen dit bredere beleid willen we ons specifiek richten op het betrekken en stimuleren van jongeren. Tijdens de verschillende participatiemomenten is het belang van het betrekken van deze doelgroep sterk naar voren gekomen. Het culturele aanbod voor de jeugd en jongeren krijgt van de inwoners via de enquête een onvoldoende. Enkele concrete acties die worden voorgesteld, omvatten: 1. In gesprek gaan met jongeren: Door met jongeren in gesprek te gaan, kan de gemeente hun specifieke behoeften en interesses begrijpen. Dit zorgt ervoor dat het culturele aanbod beter aansluit op hun belevingswereld en wensen. 2. Waardering voor erfgoed en volkscultuur: Het betrekken van jongeren bij programma’s zoals ‘Veteraan in de klas’ om verhalen van bijvoorbeeld oorlogsveteranen te delen, biedt een waardevolle kans om cultureel erfgoed te waarderen en te begrijpen. 3. Gemeentelijke cultuurkaart: Het invoeren van een gemeentelijke cultuurkaart is een pragmatische oplossing om financiële belemmeringen voor jongeren weg te nemen. Dit biedt hen budget en kortingen voor lokaal/regionaal cultuuraanbod, waardoor culturele activiteiten toegankelijker worden 4.

Uitbreiding van cultureel aanbod voor jongeren: Het streven naar meer ruimte voor beeldende vorming, muziek maken, en het aanbieden van concerten en festivals voor jongeren onder de 18 jaar is een positieve stap. Het stimuleren van creatieve projecten bedacht en uitgevoerd door jongeren via een stimuleringsbijdrage draagt bij aan hun actieve participatie. 5. Bekendheid geven aan jongerenwerk: Door regelmatig scholen voor voortgezet onderwijs te bezoeken en het gesprek aan te gaan over de wensen en behoeften van de jeugd, kan het jongerenwerk meer bekendheid krijgen. Dit helpt ook bij het afstemmen van activiteiten op de behoeften van de jongeren. Het betrekken van jongeren bij het vormgeven van cultureel beleid is een waardevolle benadering om een duurzaam en relevant cultureel aanbod te realiseren.

Actiepunt 9 Jongeren

37

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Hoofdstuk 4. Erfgoed In de inleiding hebben we al aangegeven dat erfgoed een apart beleidsterrein is binnen de gemeente Halderberge. We kunnen het alleen niet los zien van kunst en cultuur gewoonweg omdat erfgoed bepalend is voor onze culturele omgeving. Wat we verstaan onder erfgoed en hoe we hiermee omgaan binnen de gemeente Halderberge wordt hieronder nader beschreven. Cultureel erfgoed Cultureel erfgoed is: “Alle culturele uitingen uit het verleden die van betekenis zijn voor het heden en de toekomst en je terug wilt zien in het heden.” Cultureel erfgoed is ontzettend breed. Van een beschermde kastanjeboom bij een bank tot een archeologisch vondst. Hierdoor maken we een onderscheid in roerend en onroerend erfgoed. Roerend erfgoed vind je in musea (kunstobjecten, archeologische vondsten, schilderijen, etc.). Onroerend erfgoed vind je in de ruimte buiten om je heen. Dat zijn bijvoorbeeld gebouwen, banken, begraafplaatsen en bomen. Deze zijn ‘aard en nagelvast’ en niet te verplaatsen. In de gebouwen, zoals in kerken, kan ook roerend erfgoed aanwezig zijn. Denk hierbij aan beelden en kandelaars, dat bij het gebouw en zijn gebruik hoort. Er wordt ook een onderscheid gemaakt tussen materieel en immaterieel erfgoed. Het materieel erfgoed staat hierboven genoemd. Immaterieel erfgoed zijn gebruiken en tradities, dit gaat breder dan religieuze gebruiken en tradities.

Sinterklaas, carnaval en koningsdag, het zijn allemaal voorbeelden van immaterieel erfgoed. Zij brengen uitingen van onze cultuur. Ze dragen bij aan een aangename en gezonde omgeving, zoals feesten, ambachten en rituelen. Erfgoed in je leefomgeving Cultureel erfgoed heeft betrekking op veel thema’s in je leefomgeving. Erfgoed geeft betekenis aan de ruimte waarin we leven (ruimtelijk onroerend erfgoed). Denk hierbij aan bijvoorbeeld waardevolle stedenbouwkundige structuren, monumenten en panden, maar ook de openbare ruimte met bijvoorbeeld groen. Cultureel erfgoed gaat ook over veel (vak)gebieden: archeologie, geomorfologie, stedenbouw en architectuur en landschap. Europese Verdrag van Faro Cultureel erfgoed brengt mensen samen en is van grote waarde voor de samenleving op ruimtelijk, sociaal en economisch vlak. Het is dan ook van belang om in de zorg voor dat erfgoed de vraag te stellen: waarom en voor wie bewaren we het, en hoe zijn mensen betrokken? Dat is net zo belangrijk als vragen over hoe je erfgoed het best beschermt, restaureert, etc. Stel de mens en de samenleving en hún relatie met erfgoed centraal. Dat is waar het Europese Verdrag van Faro voor pleit. Monumenten De gemeente Halderberge is zo’n 50 rijksmonumenten en 100 gemeentelijke monumenten ‘rijk’.

Deze panden/objecten dragen bij aan de identiteit van de gemeente en de vijf kernen (en het buitengebied) in het bijzonder. Monumenten hebben een (meer)waarde voor de samenleving. Een monument heeft een gebruikswaarde, versterkt de (culturele) identiteit, heeft een statusverhogendeen marketingwaarde en stimuleert de (sociale) cohesie.

38

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Daarnaast is de economische waarde van belang voor de omgeving. Het monument draagt in die zin bij aan een prettige woon- en verblijfsomgeving. Ook vertelt ieder monument iets over de geschiedenis van onze gemeente en is daarmee drager van onze identiteit. Vele monumenten zijn een icoon voor de kernen omdat ze er beeldbepalend zijn en een verbinding vormen met het verleden. Open Monumentendag en Cultuurmaand Al vele jaren wordt in en door de gemeente de Open Monumentendag georganiseerd. Het Open Monumentenweekend is ook de Opening van de Cultuurmaand, waarbij erfgoed, cultuur en kunst centraal staan. De organisatie is in handen van de werkgroep Cultuurmaand. Daarnaast zorgen vele vrijwilligers ervoor dat tal van locaties worden opengesteld en er aantrekkelijke programma’s worden samengesteld. Aan het eind van de maand worden op voordracht van de vakjury de Cultuurprijzen uitgereikt. Duizenden bezoekers gaan tijdens de Open Monumentendag en de Cultuurmaand op pad om te genieten van cultureel Halderberge. Beleidsnota 2011 cultureel erfgoed Halderberge ‘Inspirerend verleden’ In 2011 heeft de gemeenteraad de beleidsnota cultureel erfgoed Halderberge “Inspirerend verleden” vastgesteld. Cultuurhistorie is een belangrijke drager van de identiteit van Halderberge. Ze maakt integraal onderdeel uit van de ruimtelijke ontwikkeling van Halderberge.

In de monumentale objecten en het landschap van Halderberge is nog veel terug te vinden van de geschiedenis en de ontwikkeling van de streek. Monumenten en het historische landschap vormen als het ware de beelddragers van de Halderbergse identiteit. De dorpen en het buitengebied van Halderberge zijn door allerlei ontwikkelingen sterk gewijzigd, maar er is ook veel hetzelfde gebleven. Doel is om bij al die veranderingen het karakter van Halderberge te koesteren en te versterken. Visie en doel beleidsnota Het gemeentebestuur van Halderberge wil naar een beleid waarin sprake is van zorgvuldig omgaan met de aanwezige cultuurhistorische waarden binnen Halderberge. De centrale visie van deze nota luidt: cultuurhistorie is een belangrijke drager van de identiteit van Halderberge en maakt integraal onderdeel uit van de ruimtelijke ontwikkeling van Halderberge, waardoor ontmoetingen van heden en verleden gelden als uitdaging en inspiratiebron voor de toekomst. De overheid heeft zich tot taak gesteld het verleden zichtbaar te houden en door te geven aan volgende generaties. In de gemeentelijke beleidsnota wordt o.a. de economische waarde van cultuurhistorie aangegeven: • de recreatieve belevingswaarde (historisch gebouw); • de verervingswaarde (nalatenschap aan de kern); • de woongenotswaarde (positieve waarde op de omgeving).

39

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Cultuurhistoriekaart De cultuurhistoriekaart brengt alle cultuurhistorische waarden binnen het grondgebied van de gemeente in beeld. Hierop staat het bovengrondse erfgoed. Bij ruimtelijke ontwikkelingen is het nuttig om de cultuurhistoriekaart te raadplegen. De Halderbergse kaart inclusief de legenda sluit aan op de cultuurhistorische waardenkaart van de provincie Noord-Brabant. Beleidsnota archeologie 2011 ‘Ons ongeschreven verleden’ In 2011 is de beleidsnota door de gemeenteraad vastgesteld. Als basis voor het gemeentelijke beleid geldt de volgende doelstelling: Het archeologiebeleid van de gemeente Halderberge heeft tot doel haar archeologische erfgoed te beschermen en ontsluiten als bron van het ’gemeenschappelijke geheugen’ en als middel voor wetenschappelijke studie, zonder meer maatschappelijke lasten in het leven te roepen dan strikt noodzakelijk. De archeologische verwachtingskaarten zijn raadpleegbaar via de gemeentelijke website.

40

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Hoofdstuk 5. Actielijst Hieronder volgt de lijst met uitgewerkte actiepunten waarin hoofdstuk 3 naar verwezen wordt. In hoofdstuk 6 worden de financiële consequenties beschreven die deze actiepunten met zich meebrengen en de termijn waarop ze worden ingevoerd. Actiepunt 1 Multifunctioneel Centrum a. Het voornemen om te blijven investeren in multifunctionele centra waar alle culturele verenigingen gebruik van kunnen maken tegen niet-commerciële tarieven is van groot belang voor de leefbaarheid van de kernen en het voortbestaan van verenigingen. Het ondersteunen van deze centra bevordert niet alleen de culturele activiteiten, maar versterkt ook de sociale cohesie in de gemeenschap. b. Het streven naar meer verbinding met instellingen en verenigingen, met als doel samenwerking op organisatorisch gebied. Samenwerking kan synergie creëren, efficiëntie bevorderen en de impact van culturele activiteiten vergroten. Daarnaast moeten financiële middelen beschikbaar worden gesteld om dergelijke samenwerkingen te faciliteren. c. Het herzien van de subsidieregeling voor muziek- en beeldende lessen en het beschikbaar stellen van ruimtes binnen culturele centra voor deze lessen is een noodzakelijke aanpak. Het actief zoeken naar gekwalificeerde docenten draagt bij aan de kwaliteit van het onderwijs.

Bij het bijstellen van de subsidieregeling is het belangrijk om rekening te houden met de behoeften van zowel de docenten als de leerlingen, en ervoor te zorgen dat de financiële ondersteuning voldoende is om hoogwaardig cultuuronderwijs te waarborgen. d. Onderzoek verrichten naar beschikbare ruimtes voor creatieve lessen en workshops, zie ook 4.d. e. Aanspreekpunt voor de Dorpshuizen. Elke kern heeft nu of in de nabije toekomst een eigen dorpshuis. De exploitatie van de dorpshuizen ligt bij een beheersstichting. Deze Stichtingen hebben behoefte aan een vast aanspreekpunt binnen de gemeente. Actiepunt 2 Bibliotheek West-Brabant Extra middelen voor de bibliotheek, zodat zij aan de zorgplicht van de gemeente kan voldoen. Actiepunt 3 Marktplaats Cultuureducatie Halderberge a. Marktplaats Cultuureducatie Halderberge blijft een fysiek punt in de persoon van een intermediair voor het samenbrengen van de vraag vanuit het onderwijs en het aanbod vanuit de culturele aanbieders lokaal, regionaal en landelijk. Er zal gekeken worden of het nog wenselijk is om deze persoon onder te brengen in een aparte stichting of toegevoegd gaat worden aan de ambtelijke ondersteuning. b.

Naast activiteiten voor leerlingen van het primair onderwijs onder schooltijd en naschools dient er meer aandacht te worden gegeven aan cultuureducatieve activiteiten voor het voortgezet onderwijs door ook hiervoor budget beschikbaar te stellen.

41

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

c. Het onderzoeken van de mogelijkheid voor leerlingen in het primair onderwijs die elders onderwijs volgen om deel te nemen aan het naschoolse aanbod in Halderberge is een inclusieve benadering. Het kan bijdragen aan een toegankelijk cultureel aanbod voor alle inwoners, ongeacht waar ze naar school gaan. d. Het aandacht besteden aan cultuuraanbod voor 2-4-jarigen, met specifieke aandacht voor taalachterstand, is een waardevol streven. Vroegtijdige betrokkenheid bij cultuur kan niet alleen de taalontwikkeling bevorderen, maar ook bijdragen aan een brede ontwikkeling van jonge kinderen. e. De Marktplaats Cultuureducatie Halderberge is op dit moment meer dan de intermediair die het vraag en aanbod vanuit het onderwijs en de culturele aanbieders samenbrengt. Voor de provincie is het de lokale adviseur voor de professionele kunst, de amateurkunst en erfgoed en ook binnen de gemeente vaak het aanspreekpunt voor culturele aanbieders en verenigingen. Door deze grotere opdracht ligt het meer voor de hand om de Marktplaats onder te brengen bij de gemeente, zodat er ook daadwerkelijk uitvoering gegeven kan worden aan deze opdracht. Actiepunt 4 Amateurkunst a. Uitvoering geven aan Akkoord Amateurkunst 2025 – 2028. b. Subsidiebeleid voor de amateurkunst actualiseren met name op het gebied van subsidie voor culturele lessen en culturele initiatieven. c.

Blijven investeren in de Dorpshuizen en culturele centra. Actiepunt 5 Verenigings- en vrijwilligersbeleid a. Vrijwilligers zijn van groot belang voor de culturele sector. De gemeente zal daarom blijven investeren in organisaties die met vrijwilligers werken. b. Naast financiële ondersteuning vanuit de gemeente komen er meer overlegmomenten met de vrijwilligers van de diverse organisaties en verenigingen, zodat ze elkaar kunnen ondersteunen en daar waar mogelijk samenwerken en zo zorgen voor een succesvol vrijwilligersbeleid. c. Om dit te realiseren is er duidelijk behoefte aan een aanspreekpunt bij de gemeente. Geadviseerd wordt een coördinator die zich bezig gaat houden met het totale cultuurbeleid. Actiepunt 6 Kunst in de openbare ruimte a. Kunst in de buiten en openbare ruimte groter en veelvuldiger aanpakken via participatie projecten met een duidelijke doelstelling. Hierbij betrekken we inwoners (waaronder jongeren) en ondernemers zoveel mogelijk met onder andere prijsvragen. We werken samen met plaatselijke kunstenaars, samenstichtingen, scholen, inwoners en ondernemers. Hiervoor moet een actieplan worden opgesteld en na vaststelling moet uitvoering worden gegeven aan het actieplan. b. Het documenteren (en digitaliseren) van de kunstwerken en structureel investeren in onderhoud van kunst in de openbare ruimte. c.

Kunstwerken die horen bij een project, denk hierbij bijvoorbeeld aan het realiseren van een kunstwerk in het kader van het religieus erfgoed op het plein van de kapel van Sint Anna, daarvan worden de kosten van het kunstwerk meegenomen in het project.

42

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Actiepunt 7 Cultuur voor iedereen a. In de culturele centra activiteiten binnen de verschillende kunstdisciplines (muziek, dans, toneel, beeldende vorming, fotografie) aanbieden in de vrije tijd door lokale en regionale kunstenaars in samenwerking met culturele instellingen en verenigingen. b. Behoud van de Halderbergse Cultuurmaand en het open Monumentenweekend c. De belevingswaarde vergroten op het gebied van cultureel erfgoed door lopende projecten zoals de wonderen van Oudenbosch breed uit te dragen en nieuwe initiatieven aan te moedigen bijvoorbeeld door het uitschrijven van een prijsvraag d. Ondersteunen van initiatieven op het gebied van volkscultuur, die de belevingswaarde van volkscultuur vergroten, zodat meer inwoners hieraan kunnen deelnemen of hiervan kunnen genieten. Actiepunt 8 Communicatie a. Traditionele media zoals de Halderbergse Bode zijn niet voldoende om alle inwoners te bereiken. Er is behoefte aan een breder bereik via verschillende social media kanalen. b. De communicatie rondom culturele activiteiten is cruciaal, en het lijkt erop dat het gebruik van digitale infoborden en een maandelijkse culturele nieuwsbrief een effectieve aanpak kan zijn. Door deze middelen in te zetten, krijgen inwoners de kans om vooraf op de hoogte te zijn van de geplande activiteiten, wat de betrokkenheid en participatie kan vergroten.

Het voorstel om de bestaande Cultuurmaand-nieuwsbrief als basis te gebruiken, biedt een praktische en efficiënte manier om relevante informatie te verspreiden. c. Het idee van een online culturele agenda is een waardevol instrument om een actueel overzicht van het culturele aanbod te presenteren. Dit maakt het gemakkelijk voor inwoners om te plannen en deel te nemen aan evenementen die hun interesse wekken. Hiervoor kan aangesloten worden bij Visit Halderberge. d. Het realiseren van een aanspreekpunt bij de gemeente op het gebied van cultuur in de vorm van een beleidsambtenaar of beleidsadviseur ter ondersteuning van alle culturele instellingen en culturele aanbieders. Deze adviseur draagt zorg voor de uitvoering van het cultuurbeleid, is het eerste aanspreekpunt vanuit de gemeente voor alle externe culturele instellingen en cultuurmakers en zorgt voor de interne verbinding met de verschillende beleidsterreinen, de gemeenteraad en B&W binnen de gemeente. Actiepunt 9 Jongeren e. Zichtbaarheid van het jongerenwerk vergroten door verbindingen te maken met culturele instellingen en ondernemers. f. Het culturele aanbod vanuit het jongerenwerk uitbreiden door aan te sluiten bij de verlengde schooldag en aanbieden van culturele projecten. g. Jongeren meer betrekken bij het tot stand komen van culturele activiteiten.

43

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Hoofdstuk 6. Financiën 6.1. Inleiding Dit hoofdstuk richt zich op de financiële gevolgen van de voorgestelde ambitie en de uitvoering van de actiepunten tot en met 2034. Zowel voor het lopende beleid als voor de uitvoering van de actiepunten worden specifieke financiële consequenties benoemd. Momenteel ontbreekt het de gemeente aan een specifieke beleidsmedewerker Cultuur. Na het vertrek van deze ambtenaar is er geen nieuwe aanstelling gedaan, maar zijn er diverse taken met betrekking tot cultuur ondergebracht bij drie medewerkers binnen team Ontwikkeling. Deze medewerkers hebben naast hun verantwoordelijkheden op het gebied van cultuur ook andere taken in hun portefeuille. Deze versnippering heeft geleid tot minder samenhang en verbinding binnen het beleidsterrein van cultuur. Cultuureducatie wordt structureel uitgevoerd door de Marktplaats Cultuureducatie Halderberge in opdracht van de gemeente. Deze medewerker is niet in dienst van de gemeente, maar werkt vanuit de Stichting Cultuureducatie Halderberge. Uit de voorliggende visie komen verschillende nieuwe taken voort. Deze zijn opgenomen in het overzicht in paragraaf 6.2. Voor de uitvoering van deze taken wordt verwezen naar paragraaf 6.3 en 6.4.

44

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

6.2. Financiële gevolgen kunst en cultuurbeleid 2024 - 2034 In onderstaand schema worden de financiële gevolgen van het cultuurbeleid per actiepunt weergegeven. Hier wordt onderscheid gemaakt in korte, middellange en lange termijn acties.

45

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

6.3. Formatie Cultuurcoördinator / uitbreiding capaciteit beleidsmedewerker Cultuur Het uitvoeren van de werkzaamheden die vallen onder bestaand beleid, kan binnen de bestaande capaciteit. Voor nieuw beleid en beleid dat wordt geïntensiveerd, is geen capaciteit aanwezig. Om al deze actiepunten / activiteiten te kunnen uitvoeren, wordt voorgesteld om een (extra) beleidsmedewerker/beleidsadviseur aan te trekken. Deze persoon wordt verantwoordelijk voor de uitvoering van het (nieuwe) cultuurbeleid en is tevens het aanspreekpunt op het gebied van cultuurbeleid voor de culturele verenigingen en de multifunctionele centra binnen onze gemeente. Deze persoon zal de volgende taken/actiepunten oppakken: • Actiepunt 1: Multifunctioneel Centrum (e) • Actiepunt 3: Marktplaats Cultuureducatie Halderberge (a) • Actiepunt 4: Amateurkunst (a-b-c-d) • Actiepunt 5: Verenigings- en vrijwilligersbeleid • Actiepunt 6: Kunst in de openbare ruimte (a-b) • Actiepunt 7: Cultuur voor iedereen (a-b-c-d) • Actiepunt 8: Communicatie (a-b-c-d) • Actiepunt 9: Jongeren (a-b-c) Benodigde capaciteit: 28 uur voor de uitvoering van beleidstaken op het gebied van Cultuur.

46

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Markplaats Cultuureducatie Halderberge / Actiepunt 3 De gemeente Halderberge heeft een Marktplaats Cultuureducatie, om kinderen en jongeren in aanraking te laten komen met kunst, cultuur en erfgoed. De coördinator Marktplaats voorziet in de bemiddeling, informatie, advies en ondersteuning bij de organisatie van culturele en educatieve activiteiten. De huidige functie van Marktplaatscoördinator is niet intern belegd. De coördinator is in dienst van de Stichting Cultuureducatie Halderberge. De Stichting ontvangt jaarlijks subsidie van de gemeente om uitvoering te geven aan die taken. Het hebben van de Marktplaats is een vereiste voor deelname aan de Regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK-regeling). In 2013 is er bij aanvang van deze regeling voor gekozen dat de Marktplaatscoördinator niet in dienst is bij de gemeente. De uitvoering van deze taak is hiermee goed geregeld, maar wij zien veel voordelen als deze persoon binnen de groep van beleidsmedewerkers Cultuur kan opereren. Ook investeert deze persoon veel in algemene kennis, die binnen de gemeentelijke organisatie beter kan worden gedeeld en benut. Deze taak hoort eigenlijk thuis bij de beleidsmedewerker Cultuur.

De subsidie die de Stichting Cultuureducatie Halderberge jaarlijks ontvangt voor het in stand houden van de Marktplaats, bestaat uit een bijdrage voor de salariskosten van de coördinator en uit een bijdrage voor de activiteiten van de CmK-regeling. Huidige capaciteit: 18 uur Financieel: binnen de gemeentelijke begroting is er budget beschikbaar voor 18 uur voor de Marktplaatscoördinator. Dit budget wordt nu als subsidie ter beschikking gesteld aan de Stichting Cultuureducatie Halderberge en kan worden aangewend voor het in dienst nemen van de coördinator. Deze gaat zich in de nieuwe situatie vooral bezig houden met de praktisch inhoudelijke uitvoering van de CmK-regeling. De beleidsinhoudelijke werkzaamheden van de CmK-regeling worden ondergebracht bij de nieuwe beleidsmedewerker Cultuur. 6.4. Benodigd Budget Uitvoeringsprogramma Actiepunt 6, gericht op kunst in de openbare ruimte, en Actiepunt 7, gericht op cultuur voor iedereen, vereisen niet alleen ambtelijke ondersteuning maar ook extra financiële middelen om volledig te kunnen worden uitgevoerd. Voor de beleidsperiode 2024-2034 is er jaarlijks budget nodig om kunstprojecten op te zetten waarbij samenwerking plaatsvindt tussen kunstenaars en diverse doelgroepen, waaronder jongeren en om initiatieven op het gebied van volkscultuur te ondersteunen, die de belevingswaarde van volkscultuur vergroten.

Dit budget stelt ons in staat om de openbare ruimte te verrijken met kunstwerken en om cultuur toegankelijk te maken voor alle inwoners van onze gemeente, ter bevordering van creativiteit, verbinding en inclusiviteit.

47

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Bijlage 1: Participatiemomenten 1. Brainstormsessies Om onze visie op cultuur te realiseren, hebben we verschillende participatiemomenten georganiseerd. Deze sessies bieden een platform waarop we met elkaar in gesprek kunnen gaan en inzicht kunnen verkrijgen in de culturele behoeften en interesses van onze inwoners, beleidsvoerders en culturele verenigingen en instellingen. Deze sessies waren: a. Inspiratiesessie College B&W gemeente Halderberge op 4 april 2023 (zie paragraaf 1.4); b. Startbijeenkomst op 19 juni 2023. Hiervoor zijn alle culturele organisaties (gesubsidieerd, niet gesubsidieerd, professioneel en amateurs) en andere belangstellenden uitgenodigd. In drie groepen onder begeleiding van een gespreksleider zijn de deelnemers vanuit de waarderend vernieuwen methode met elkaar in gesprek gegaan . De drie vragen die centraal stonden waren: • Wat gaat er goed ? • Wat kan er beter ? • Hoe gaan we verwezenlijken? Dit leidde tot uiteenlopende ideeën en adviezen die plenair met elkaar gedeeld zijn. In hoofdlijnen is het volgende opgehaald: • •

• • •

•

•

48

Voor iedere kern een Multi Functioneel Centrum (MFC), een plek voor ontmoeting waar alle cultuur gecentreerd kan zijn. Er wordt veel waarde gehecht aan het behoud van de eigenheid, de eigen kracht en identiteit van de kernen. Maar daarnaast is het belangrijk dat we werken aan het versterken van de verbinding tussen de kernen. Aanspreekpunt bij de gemeente op het gebeid van cultuur (beleidsambtenaar), een cultureel coördinator ter ondersteuning van verenigingen. Er is behoefte aan een platform om elkaar te ontmoeten en informatie te kunnen delen over de activiteiten van diverse organisaties en verenigingen. De startbijeenkomst is hier een voorbeeld van. Het is belangrijk en noodzakelijk dat activiteiten toegankelijk en betaalbaar zijn voor een breed publiek. Bij voorkeur zouden deze activiteiten worden georganiseerd in de directe woon- en leefomgeving van de deelnemers, waardoor de drempel om deel te nemen wordt verlaagd. Daarnaast is het van belang om er voor te zorgen dat de activiteiten divers en inclusief zijn, zodat ze aansluiten bij verschillende (culturele) achtergronden en herkenbaar zijn voor een breed scala aan mensen. Handhaving en uitbreiding van activiteiten waar kinderen en jongeren in aanraking komen met kunst en cultuur, zowel programma’s op de scholen voor het primair en voortgezet onderwijs alsook activiteiten in de vrije tijd.

Kunst in de buiten en openbare ruimte groter en veelvuldiger aanpakken en lokale kunstenaars meer betrekken.

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

• • • •

Het belang van de vrijwilligers. Structureel aandacht blijven schenken aan ons rijke erfgoed. Promoten van culturele activiteiten in de gemeente. Hulp bij organisatie van activiteiten en evenementen niet alleen fysiek en financieel, maar ook meer eenvoudige processen voor het aanvragen van vergunningen en subsidies.

Het volledige verslag van deze avond is op te vragen bij de gemeente. c. Informatiebijeenkomst gemeenteraad op 16 november 2023. 2. Enquête inwoners Na de startbijeenkomst is er een openbare digitale enquête uitgezet onder de inwoners van Halderberge, gericht op cultuur in Halderberge. Deze vragenlijst kon tot 4 oktober 2023 ingevuld worden. Het hoofddoel van deze enquête was om de eerdere opgehaalde resultaten te bevestigen en te kijken of er nog nieuwe ideeën naar voren kwamen. De enquête is ingevuld door 137 respondenten, verspreid over de hele gemeente. De leeftijd van de grootste groep respondenten ligt tussen de 45 t/m 64 jaar. Het is belangrijk om dit in perspectief te plaatsen, aangezien de meerderheid van de inwoners van de gemeente ook binnen deze leeftijdsgroep valt. De belangrijkste conclusies uit het onderzoek zijn: De geënquêteerden zijn geïnteresseerd in: • muziek • theater • beeldende kunst • film • museum/tentoonstellingen • erfgoed • dans • literatuur • overig • geen interesse

27% 22% 13% 15% 15% 13% 3% 3% 1% 2%

Het kunst- en cultuuraanbod in de gemeente Halderberge wordt gemiddeld gewaardeerd met een 5,79. Waarbij het aanbod voor jongeren van 13 tot 23 jaar een beoordeling van 5,13 krijgt. 74% van de respondenten heeft aangegeven dat ze deelnemen aan culturele activiteiten. Van de respondenten heeft 53% aangegeven iets te missen binnen de gemeente op cultureel gebied, 23% is tevreden en 61% weet het niet of heeft geen mening.

49

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Wat wordt er dan gemist: • Kleinschalige festivals • Activiteiten voor de schoolgaande kinderen en gezinnen • Creatieve cursussen en workshops • Popconcerten of groot poppodium • Culturele activiteiten in buurt of wijk • Kleinschalige culturele activiteiten • Meer betaalbare activiteiten • Bioscoop • Musea, moderne kunsttentoonstellingen en galeries • Volkscultuur activiteiten De volledige uitslag van de enquête is op te vragen bij de gemeente. 3. Interne en externe gesprekken Voor het verkrijgen van input voor deze visie zijn naast de werksessies vele gesprekken gevoerd, zowel intern als extern. Externe gesprekspartners omvatten niet alleen het culturele veld, maar ook gemeentelijke organisaties zoals Bibliotheek West-Brabant, evenals provinciale organisaties zoals Erfgoed Brabant en Kunstloc Brabant. Binnen de gemeentelijke organisatie zijn gesprekken gevoerd met collega’s van verschillende beleidsterreinen, waaronder volksgezondheid, armoedebeleid, toerisme, economie, erfgoed, onderwijs en jongerenwerk. De startvraag bij deze gesprekken was gericht op het identificeren van mogelijke verbindingen tussen hun beleidsterreinen en cultuur. Daarnaast zijn er gesprekken gevoerd met jongeren op het voortgezet onderwijs en jongeren die al dan niet deelnemen aan culturele verenigingen of organisaties.

Tijdens deze gesprekken werd gezocht naar inzichten in hun dromen en wensen met betrekking tot kunst en cultuur, om zo hun perspectief te integreren in de ontwikkeling van de culturele visie.

50

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Bijlage 2: Foto’s Brainstormsessies

51

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Bijlage 3: Geraadpleegde bronnen • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

52

Halderberge: cultureel uitgelicht, Cultuurnota 2010 – 2014 gemeente Halderberge (2010). Oriëntatienotitie: Het culturele speelveld, gemeente Halderberge (2017). Cultuurkompas, gemeente Halderberge (2017). Bouwen aan beleid voor cultuur in onderwijs en vrije tijd, cultuurconnectie LKCA, VNG en de Raad van twaalf (2018). Zet cultuur op de agenda, Kunsten ’92, (2020). Investeer in cultuur voor iedereen, Raad voor Cultuur (2021). Revitalisering van de amateurkunst, Investeren in een betere ondersteuningsstructuur, BMC (2021). Coalitieakkoord 2021-2025 VVD, D66, CDA en ChristenUnie, ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ (2021). Bruggenbouwers in cultuur, Een handreiking voor de inzet van lokale ondersteuningsfuncties, LKCA (2021). Makersregeling, provincie Noord Brabant i.s.m. KunstLoc (2021). Corona, cultuur en gemeenten, VNG en bureau Berenschot (2021). LKCA, ‘Verenigingsmonitor 2021. Verenigingen voor kunstbeoefening in cijfers’ (2021). Cultuurcoaches onder de loep, LKCA (2022). De kracht van creativiteit – cultuur midden in de samenleving, meerjarenbrief 2023 – 2025, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (2022). De culturele basis op orde (Kunst, erfgoed en media voor iedereen in elke gemeente, overal in Nederland), Raad voor Cultuur, (2022). Cultuur, zorg en welzijn in gemeentelijk beleid, over het hoe en waarom van verbindingen, LKCA (2022).

Beleidskader provincie Noord Brabant ‘Levendig Brabant’, (2022). Code Diversiteit & Inclusie, (2022). Monitor Brede Regeling Combinatiefuncties, mulier instituut (2022). Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (2015). KWINK groep, ‘Evaluatie Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen’ (2019). Kamerbrief: Versterken stelsel openbare bibliotheken, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, (2022). De nieuwe periode Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) 2023 – 2026, LKCA (2023). GALA Gezond en Actief Leven Akkoord, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2023). Kunstzinnig, creatief en muzikaal in de vrije tijd, Monitor Amateurkunst, LKCA (2023).

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Bijlage 4: Financiën Wat gaat er al aan financiën naar cultuur? Subsidieregeling vrijwilligersorganisaties (subsidiebedragen voor 2024) volksfeesten Stichting Oudenbossch Karnaval 1.375 Stichting Carnaval de Smoorfrèters 825 Carnavalsstichting de Peejenzaaiers 1.100 Carnvalsstichting VAZ 1.100 Carnavalstichting de Meekrap 825 St. Nicolaascomité Hoeven 1.100 St. Nicolaascomité Oudenbosch 1.375 Oranje Comité Oudenbosch 3.250 Stichting bijzondere activiteiten 3.700 Oranje Comité Hoeven 2.600 Stichting Kinderfeesten Bosschenhoofd 2.775 Algemeen Comité Stampersgat 2.775 22.800 heemkundekringen Heemkundekring Het Land van Gastel 8.560 Heemkundekring De Honderd Hoeven 9.021 Heemkundekring Br. Christofoor 500 Heemkundekring Parel van de Welen 1.049 19.130 koren, gilde en toneelvereniging Confetti Klanken 500 Oudenbossche Mannenkoor 500 Zangvereniging Vox Populi 500 West-Brabants Gemengd Koor 500 Gezelligheidskoor Hoeven 500 Variakoor 500 Zeemanskoor De Kreekrakkers 500 Buiten bereik 500 Muzikael 500 Enjoy 500 Shantykoor de Bossche Maten 500 Toneelvereniging ‘t Gordijntje 500 Gilde St. Sebastiaan 500 6.500

53

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

harmonieën en fanfares St. Caecilia Hoeven 11.750 Oudenbossche Harmonie 13.438 Gastels Fanfare 10.000 St. Cecilia Stampersgat 8.313 43.501 muziek-, dans-, acrobatiekvereniging Majorettevereniging Les Fleurs 1.000 Jeugdcircus Don Bosco 500 Volksdansgroep Tschaveska 500 Seniorenharmonie Harvano 500 Samaband XammeRamme 500 Blaasband Ullie 500 Mandoline Orkest Melodia 500 Stichting Muzikalhuis 500 4.500 bevordering cultuurbeoefening Stichting Creatief Centrum 250 Stichting Creatief Contact (KCC) 250 Filmpromotie Halderberge 250 Stichting Matthaus Passion 250 Halderbergse Vrouwen Vereniging 250 Vrouwen van Nu, Oud Gastel 250 Bosschenhoofdse Vrouwenvereniging 250 1.750 Musea (subsidiebedragen voor 2024) Natuurhistorisch en Volkenkundig Museum 9.437 St. Zouavenmuseum Oudenbosch 6.200 St. Arboretum Oudenbosch 20.100 St. Vliegend Museum Seppe 1.500 37.237 Subsidieregeling cultuurinitiatieven beschikbaar budget 20.000 toegekende aanvragen in 2023 11.400 Subsidieregeling muzieklessen, beeldende kunst en vormgeving beschikbaar budget 31.500 toegekende bijdragen in 2023 (147) 27.553

54

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

Subsidieregeling incidentele subsidies beschikbaar budget 13.000 toegekende bijdragen in 2023 1.500 Subsidieregeling cultuureducatie basisonderwijs budget voor 2024 33.788 naar de scholen 21.288 naar de Markplaats 12.500 Stichting Cultuureducatie Halderberge subsidie voor 2024 57.273 opgebouwd uit: bijdrage vanuit cultuureducatie onderwijs 12.500 bijdragen vanuit CmK-regeling 33.213 subsidiebijdrage 2024 11.560 Bibliotheek West-Brabant subsidie voor 2024 564.088 Verlengde schooldag budget voor 2024 38.625 Cultuureducatie met Kwaliteit jaarlijkse bijdrage gemeente 16.607 matching vanuit provincie 16.607 33.213 Cultuurmaand beschikbaar budget voor 2024 10.000 uitgaven voor 2023 11.524 Dorpshuizen (exploitatiebijdragen voor 2024) Cultureel Centrum Fidei et Arti 105.000 Cultuurcluster Saint Louis 71.000 Cultuurcluster Sint Anna 25.000 Dorpshuis de Steiger Stampersgat 20.425 St. Exploitatie het Kompas 75.000 St. Dorpshuis de Blokhut 72.596 369.021 St. Streekomroep Ons West-Brabant subsidie voor 2024 20.897

55

Visie op cultuur gemeente Halderberge 2024 - 2034

56