Koersplan Bomen voor de toekomst 2025 - 2035.pdf

     



Voorstellen uit dit hoofdstuk 

Een financiële impuls om door de inzet van een aannemer het onderhoudsniveau van het gemeentelijk bomenbestand versneld naar een nieuw basisniveau te brengen.

31

5. REGELGEVING VOOR KAP EN HERPLANT Een volwaardig bomenbestand begint bij het behoud van de bestaande bomen. De regelgeving voor kap en herplant is vastgelegd in de Bomenverordening en de daaraan gekoppelde lijst van waardevolle bomen. Als gevolg van de Omgevingswet moet de kapregelgeving geïntegreerd worden in het Omgevingsplan. Dit een uitgelezen moment om het kap- en herplantbeleid waar nodig te actualiseren, op basis van ervaringen en nieuwe inzichten.

5.1 BOMENVERORDENING Bomenverordening Halderberge 2011 Op grond van de Bomenverordening Halderberge 2011 is het verboden om zonder vergunning een boom te kappen die vermeld is op de waardevolle bomenlijst. Onder kappen wordt verstaan het vellen, kappen, rooien of kandelaberen van een boom, inclusief het kappen van wortels. Voor regulier boomonderhoud en bij acuut gevaar (noodkap) is geen vergunning nodig. In het geval van kap wordt er een passende herplantplicht opgelegd. Het doel van de Bomenverordening is het behoud van waardevolle bomen. Actualisatie van de bomenverordening De Bomenverordening moeten voor 2029 geïntegreerd zijn in het Omgevingsplan. Dit gebeurt bij de (deel)vaststelling van het Omgevingsplan Halderberge door de gemeenteraad. De volgende aanpassingen en aanvullingen zijn daarbij gewenst: Beoordelingsregels en afwegingskader Hoewel het doel van de kapregelgeving boombehoud is, zijn er situaties denkbaar waarbij het nodig is dat een boom die op de waardevolle bomenlijst is vermeld toch gekapt wordt. Om de belangenafweging bij kapaanvragen juridisch beter te onderbouwen, is het wenselijk om een beoordelingskader en een afwegingskader in de regelgeving op te nemen.

Dit beoordelingskader houdt in dat de waarde van de boom aan de hand van de volgende criteria wordt beoordeeld:  monumentale waarde  beeldbepalende waarde  landschappelijke waarde  cultuurhistorische waarde  natuurwaarde  dendrologische waarde  waarde voor (micro)klimaat

Monumentale bomen in Bosschenhoofd

32

In het afwegingskader wordt vastgelegd in welke situaties een kapvergunning wordt verleend: 1. als het naar boomdeskundige maatstaven niet verantwoord is om een boom te behouden, ter voorkoming van letsel of schade. 2. als een boom onevenredige hinder of overlast veroorzaakt waarbij er geen andere oplossing is dan kap. 3. als het maatschappelijk belang zwaarder weegt dan het belang van behoud van de boom waarbij alternatieven goed zijn onderzocht en getoetst. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen bij bouwplannen of inrichtingsplannen, waarbij de boom niet kan worden gehandhaafd. 4. als ruimtelijke ontwikkelingen kansen bieden om de kwaliteit van het bestaande bomenbestand op te waarderen. De afweging tussen de waarde van de boom en de belangen voor kap moeten goed onderbouwd worden in de kapvergunning of -weigering voor een juridisch standvastig besluit.

5.2 ANDERE KAPREGELS Kapregels op basis van bestemming Los van de Bomenverordening en Bomenlijst bestaan er ook kapregels die verbonden zijn aan bepaalde bestemmingen in het Omgevingsplan (voorheen: bestemmingsplan). Dit komt voor in het buitengebied, op percelen met een in de bestemming vastgelegde functie voor natuur of landschap. Hier is een Omgevingsvergunning aanleg vereist voor het kappen van bomen. Kapregels buiten de bebouwde kom Op grond van de Omgevingswet gelden er wettelijke regels voor het kappen van bomen buiten de bebouwde kom. De wet is van toepassing op houtopstanden met een oppervlakte van meer dan 10 are (1.000 m2) en rijbeplantingen van meer dan 20 bomen. Voor deze bomen geldt een kapmeldingsen herplantplicht, waarvoor de Provincie het bevoegd gezag is. De gemeente mag daarnaast ook zelf regels stellen voor het kappen van bomen in het buitengebied. Door opname in de waardevolle bomenlijst en/of het Omgevingsplan kunnen bomen beschermd worden die niet onder de werking van de Omgevingswet vallen of die door de Omgevingswet onvoldoende beschermd worden. De Omgevingswet beschermt namelijk het aantal en areaal bomen in het buitengebied, maar niet de kwaliteit van het bomenbestand. Voorbeeld Een monumentale bomenlaan in het buitengebied mag op grond van de Omgevingswet gekapt worden als hetzelfde aantal bomen wordt terug geplant.

Kap is dus toegestaan als er herplant plaatsvindt. Door de bomenlaan te vermelden op de waardevolle bomenlijst kan deze wel beschermd worden tegen kap. Als kap onontkoombaar is kunnen er via de Omgevingsvergunning eisen gesteld worden aan de herplant.

Meer details over de bescherming van houtopstanden via de Omgevingswet en uitzonderingen daarop zijn te vinden in bijlage 2.

33

5.3 WAARDEVOLLE BOMENLIJST Sinds 2011 wordt in Halderberge gewerkt met een gemeentelijke lijst van waardevolle bomen. Op deze lijst staan bomen die bovengemiddeld bijzonder en karakteristiek zijn voor Halderberge. Het gaat zowel om gemeentelijke als particuliere bomen. Toetsingscriteria Voor opname in de bomenlijst moet een boom voldoen aan een of meerdere van onderstaande criteria. Dit wordt op basis van uiterlijke kenmerken beoordeeld door de gemeente. Monumentale waarde

De boom is ouder dan 70 jaar of heeft een stamdoorsnede die groter is dan 115 cm.

Beeldbepalende waarde

De boom draagt op een positieve manier bij aan de beeldkwaliteit en karakteristiek van de omgeving. Als de boom gekapt zou worden, zou dit een gemis zijn voor de omgeving.

Natuurwaarde

De boom heeft een ecologische betekenis doordat er zeldzame planten of dieren in leven, is van belang voor de biodiversiteit of vormt een belangrijke schakel in de ecologische structuur.

Landschappelijke waarde

De boom draagt bij aan het karakteristiek van het landschap.

Cultuurhistorische waarde

De boom is belangrijk in de lokale geschiedenis of de boom is aangeplant ter gelegenheid van een gedenkwaardig moment, zoals bijvoorbeeld jubilea van het koningshuis, een 100-jarige inwoner of Bevrijdingsdag.

Dendrologische waarde

De boom is bijzonder vanwege de zeldzame soort, groei- of snoeivorm.

Voorwaarden Voorwaarde daarbij is dat de boom een levensverwachting heeft van meer dan 5 jaar. Ook moet een boom zichtbaar zijn vanaf de openbare weg, tenzij het om een monumentale of cultuurhistorisch waardevolle boom gaat. Landelijke registers Bomen die zijn opgenomen in het Landelijk register van monumentale bomen, dat beheerd wordt door de Bomenstichting, worden overgenomen in de gemeentelijke bomenlijst. Hetzelfde geldt voor bomen die vermeld zijn in het landelijk register van cultureel erfgoed. Boomstructuren Ook gemeentelijke boomstructuren worden vermeld in de waardevolle bomenlijst. De waarde van boomstructuren is een combinatie van beeldbepalende en landschappelijke waarde. Daarnaast kan er sprake van monumentale of cultuurhistorische waarde.

34

Actualisatie van de waardevolle bomenlijst De waardevolle bomenlijst is toe aan actualisatie. Daarbij wordt het huidige bomenbestand in Halderberge, zowel particulier als gemeentelijk, beoordeeld aan de hand van de toetsingscriteria voor waardevolle bomen. Waardevolle bomenkaart Het is de wens om de geactualiseerde waardevolle bomenkaart via de gemeentelijke website te kunnen raadplegen. Dit is nu nog niet het geval en wordt als een gemis ervaren. Om privacy-redenen mag alleen een kaart openbaar worden gemaakt. De volledige lijst met daarop adresgegevens is enkel voor intern gebruik. Te zijner tijd wordt de waardevolle bomenkaart ook geïntegreerd in de online omgeving van het Omgevingsplan. Stimuleringsregeling voor particuliere waardevolle bomen Particuliere eigenaren worden schriftelijk geïnformeerd als hun boom een plek krijgt op de waardevolle bomenlijst en daarmee vergunningplichtig is. Eigenaren kunnen momenteel bij de gemeente om advies vragen over het onderhoud van hun waardevolle boom. Om particulieren te stimuleren om hun waardevolle boom te behouden voor de toekomst, wordt voorgesteld om een stimuleringsregeling te ontwikkelen. Vanuit deze stimuleringsregeling kunnen kosten voor beheermaatregelen zoals snoeien, ploffen of een boomtechnisch onderzoek worden gefinancierd.

Door als gemeente de kosten en organisatie van het boombeheer (deels) voor onze rekening te nemen, wordt de boomeigenaar ontzorgd. Bovendien zorgen we er zo voor dat boombeheer deskundig wordt uitgevoerd en dat de financiële middelen worden besteed aan datgene waar ze voor bedoeld zijn. Uiteraard moeten er voor een dergelijke stimuleringsregeling spelregels worden opgesteld, zodat financiële middelen eerlijk en redelijk worden verdeeld.

5.4 KAP VAN NIET-VERGUNNINGPLICHTIGE BOMEN Niet waardeloos Gemeentelijke bomen die niet op de waardevolle bomenlijst staan zijn niet vergunningplichtig, maar ook deze bomen dragen bij aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en leefbaarheid. Daarom vindt ook voor deze bomen een zorgvuldige belangenafweging plaats bij voorgenomen kap. Bovendien hanteren we voor elke gekapte gemeentelijke boom een herplantplicht. Inwoners informeren De voorgenomen kap van bomen die niet op de bomenlijst staan wordt niet officieel gepubliceerd, omdat er geen omgevingsvergunning vereist is. Wel worden direct omwonenden geïnformeerd over de kap en herplant, omdat we het belangrijk vinden om bewoners te betrekken bij veranderingen in hun leefomgeving. Eventuele reacties worden meegewogen, maar er is geen formele procedure van bezwaar en beroep.

35

5.5 HERPLANT In de Bomenverordening is bepaald dat bij kap van waardevolle bomen een herplantplicht wordt opgelegd. Bovendien vindt bij het kappen van alle gemeentelijke bomen herplant plaats. Door herplant blijft de omvang van het bomenbestand in stand. Herplant kan echter zelden direct vervangen wat er gekapt is. Een boom met dezelfde omvang en kwaliteiten terugkrijgen duurt meestal tientallen jaren. Het onderdeel herplant is beperkt uitgewerkt in de huidige Bomenverordening (artikel 7). Het is wenselijk om dit onderdeel specifieker uit te werken bij de integratie in het Omgevingsplan. Het doel is dat herplant in verhouding staat tot hetgeen er gekapt wordt. Enerzijds om te bewerkstelligen dat er weloverwogen wordt omgegaan met kap. Anderzijds om ervoor te zorgen dat de kwaliteit en omvang van het bomenbestand zo goed en snel mogelijk wordt hersteld. Herplantplicht bepalen Financiële waarde van bomen De omvang van herplant kan op een objectieve manier bepaald worden door de financiële waarde van de te kappen boom te berekenen. Door de waarde van een boom in geld uit te drukken wordt de waarde die een boom vertegenwoordigt tastbaar en meetbaar. Hier zijn verschillende methodes voor, zoals de Uniforme Methode voor Boomwaarde.

Deze juridisch erkende rekenmethode bepaalt aan de hand van de boomsoort, stamdiameter, conditie en leeftijd welke financiële waarde de boom vertegenwoordigt. Een paar rekenvoorbeelden: gezonde volwassen eik - stamomtrek 200 cm – alleenstaand - dorpscentrum: € 12.500 aangetaste monumentale rode beuk – stamomtrek 350 cm – boomrijk park - dorpscentrum: € 3.400 gezonde linde – stamomtrek 80 cm – woonstraat: € 1.400 matig gezonde sierpeer – stamomtrek 40 cm – woonstraat: € 280 Voorgesteld wordt om de financiële waarde van de gekapte boom evenredig als investering terug te laten komen in de vorm van boomaanplant, goede groeiplaatsomstandigheden en nazorg. Herstel kroonvolume Uitgangpunt daarbij is dat het kroonvolume van de herplant op termijn minimaal gelijk is aan het kroonvolume van de te kappen boom of bomen. Daarbij uitgaande van de verwachte kroonomvang van de herplant op volwassen leeftijd (verschilt per boomsoort, gemiddeld circa 30 jaar). Dit bepaalt het aantal en de omvang van de te herplanten boom of bomen. In principe wordt elke gekapte boom vervangen door minimaal 1 nieuw exemplaar. Meerdere kleine bomen kunnen echter ook vervangen worden door 1 groter exemplaar, waarmee het totale kroonvolume wordt gecompenseerd. Locatie herplant Herplantplicht moet in principe op locatie / binnen het plangebied gerealiseerd worden.

Door middel van herplant moet de openbare ruimte ingericht worden overeenkomstig de 3-30-300-regel. Als de waardebepaling van hetgeen er gekapt wordt hoger is dan de investering in herplant, kan het resterende deel van de herplantplicht in overleg elders in de gemeente worden gerealiseerd.

36

Herplantplicht Een herplantplicht wordt uitgedrukt in aantal, boomsoort, plantmaat en plantlocatie. Herplant moet binnen 1 jaar na kap gerealiseerd zijn. Herplant die binnen 3 jaar na aanplant verloren gaat moet opnieuw herplant worden. Dit wordt gecontroleerd door de gemeente.

5.6 KAP IN DE UITVOERING Vergunningprocedure Bij een voornemen tot kap van een waardevolle boom, moet een Omgevingsvergunning kap worden aangevraagd. Dit proces verloopt als volgt: 1. De eigenaar van de boom dient een kapaanvraag in via het Omgevingsloket. 2. De vergunningaanvraag wordt gepubliceerd in o.a. de Halderbergse Bode. 3. Na een zorgvuldige belangenafweging wordt binnen 8 weken besloten om de vergunning al dan niet te verlenen. 4. De vergunningverlening of -weigering wordt gepubliceerd. 5. Belanghebbenden kunnen gedurende 6 weken bezwaren indienen. 6. Bezwaren worden juridisch gewogen. Dit kan leiden tot een aanpassing van het genomen besluit. 7. Vanaf 6 weken na vergunningverlening mag de boomeigenaar overgaan tot kap. Daarbij moeten de flora- en faunaregels in acht worden genomen. Herplant moet binnen de gestelde periode worden gerealiseerd. 8. Er mag niet gekapt worden als bezwaarmakers een voorlopige voorziening hebben aangevraagd. Een voorlopige voorziening schort kap op tot er een definitief besluit is genomen. Bezwaarmakers kunnen het besluit aanvechten tot aan de Raad van State.

Flora- en faunaregelgeving Bij het kappen van bomen moet rekening worden gehouden met de flora- en faunaregelgeving. Deze regelgeving verbiedt onder andere het vernielen of verstoren van dieren en in gebruik zijnde nesten. Gemakshalve wordt vaak van uitgegaan dat er niet gekapt mag worden in het vogelbroedseizoen, van 15 maart tot 15 juli. Er zijn echter ook vogelsoorten die buiten deze periode broeden. Daarnaast zijn er ook zoogdieren, zoals vleermuizen en eekhoorns, die nesten maken in bomen. Het is dan ook onjuist om ervan uit te gaan dat er buiten het broedseizoen zonder meer gekapt mag worden. Het is echter ook onjuist dat er in het broedseizoen per definitie niet gekapt mag worden. Gedurende het hele jaar moet voor de kap gecontroleerd worden of er beschermde dieren of planten in het geding zijn. Als er geen beschermde dieren of planten worden verstoord mag kap plaatsvinden. Worden deze wel verstoord, dan moet de kap uitgesteld worden en/of moeten er passende maatregelen worden getroffen in overleg met een ecoloog. Via de online Omgevingscheck kan gecheckt worden welke beschermde planten en dieren in een gebied voorkomen.

37

Vrijkomend hout Hout dat vrijkomt bij het kappen van bomen vervalt in principe aan de aannemer. Deze moet zorgdragen voor een milieuverantwoorde wijze van verwerking. Als de gemeente zelf bomen kapt, wordt het vrijkomend hout indien mogelijk hergebruikt. Van gezond en voldoende sterk hout worden bijvoorbeeld zitbanken of speelelementen gemaakt. Illegale kap Er is sprake van illegale kap als er een waardevolle boom zonder vergunning wordt gekapt. Dit geldt ook voor kapvormen als wortelkap en kandelaberen. Er is eveneens sprake van illegale kap als een boom gekapt Een bank gemaakt van een gekapte boom wordt zonder toestemming van de eigenaar. Bij illegale kap kan een BOA ingeschakeld worden en wordt een passende herplantplicht en/of boete opgelegd.

Voorstellen uit dit hoofdstuk     

Een afwegingskader en beoordelingskader toevoegen aan de kapregelgeving bij integratie daarvan in het Omgevingsplan; Actualisatie van de waardevolle bomenlijst; De waardevolle bomenkaart publiceren op de gemeentelijke website; Een stimuleringsregeling ontwikkelen voor het beheer van particuliere waardevolle bomen; Herplantplicht baseren op de financiële waarde en kroonomvang van de te kappen boom.

38

6. BOMEN IN DE OPENBARE RUIMTE Door de veelheid aan functies staat de plek van bomen in de openbare ruimte onder druk. Om de plek en groeimogelijkheden van bomen in de openbare ruimte veilig te stellen, zijn werkprotocollen en voorschriften ontwikkeld voor het omgaan met bestaande en nieuwe bomen bij ruimtelijke ontwikkelingen, projecten en werkzaamheden.

6.1 WERKPROTOCOLLEN VOOR BOMEN De druk op de openbare ruimte is groot, vooral binnen de bebouwde kom. Bovengronds is er ruimte nodig voor onder andere bebouwing, parkeren, wegen, verlichting en groen. Ondergronds hebben we te maken met riolering, kabels, leidingen en boomwortels. De veelheid aan functies en belangen in een beperkte ruimte zorgt voor een complexe puzzel. Het vraagt om een goede afstemming, om ervoor de zorgen dat functies tot hun recht komen zonder dat ze met elkaar in conflict komen. Bomen nemen daarbij een aparte positie in ten opzichte van ‘harde’ materialen omdat bomen levende materie zijn. Ze hebben water, voeding, zuurstof nodig en vragen zowel bovengronds als ondergronds ruimte. Een boom in de bebouwde kom wordt gemiddeld echter niet ouder dan 30 jaar. Dit komt doordat veel bomen nog voor ze volgroeid zijn gekapt worden of afsterven. Voor een langere levensduur is het belangrijk om zorgvuldig om te gaan met bomen, in zowel bestaande als nieuwe situaties. Met dit doel zijn werkprotocollen en voorschriften ontwikkeld om de kwaliteit van het bomenbestand beter te waarborgen. Daarnaast zorgen ze voor een heldere, eenduidige werkwijze:    

een beslisboom voor bomen in de openbare ruimte werkvoorschriften voor boombescherming ontwerpnormen en uitgangspunten voor de aanplant van bomen een werkprotocol voor bomen bij projecten en werken

39

6.2 BESLISBOOM Om te bepalen hoe moet worden omgegaan met bomen in en om een plangebied is een beslisboom ontwikkeld. Het doel is gericht op een gezond en volwaardig gemeentelijk bomenbestand, door middel van nieuwe aanplant, inpassing, verplanten, vervanging, kap en herplant of een combinatie daarvan.

 nee Zijn er bomen in het plangebied aanwezig?

nee

Is er een 3-30-300 ambitie voor bomen in het plangebied?

Aanplant waarna het totale bomenbestand voldoet aan 3-30-300

ja

ja Beoordeling van de boomkwaliteit: status - conditie – beheer – hinder – kroonomvang

Is de kwaliteit van de boom goed?

nee

ja Kan de boom duurzaam ingepast worden? ja

nee

Vervanging van de boom door kap en herplant nee

ja

Kan de boom kan verplant worden?



ja

nee

Duurzame inpassing van de boom

Duurzaam verplanten van de boom

Voldoet het bomenbestand aan 3-30-300?

Voldoet het bomenbestand aan 3-30-300?

0

nee

ja

Voldoet het bomenbestand aan 3-30-300?

nee

ja

Aanplant waarna het totale bomenbestand voldoet aan 3-30-300



40

Toelichting Beoordeling van de boomkwaliteit Bij de beoordeling van het aanwezige bomenbestand wordt gekeken naar de status: staat de boom op de bomenlijst of niet. Daarnaast wordt gekeken naar de conditie, eventuele beheerproblemen en/of overlast. Ook worden de kroonomvang en boomsoort beoordeeld. Als uit de beoordeling blijkt dat de boomkwaliteit slecht tot matig is, kan een ontwikkeling of werk kansen bieden om de kwaliteit van het bomenbestand te vergroten door bomen te vervangen. Een nieuwe inrichting kan meer ruimte bieden voor grotere bomen met een groter kroonvolume. Bovendien kan bij nieuwe aanplant geïnvesteerd worden in betere groeiplaatsomstandigheden, een betere standplaats, een andere soortkeuze of een grotere boomsoort. Inrichting volgens de 3-30-300-regel Bij alle ontwikkelingen en werken in de openbare ruimte geldt de 3-30-300-regel. Dit houdt in dat er gezorgd moet worden voor zicht op 3 bomen vanuit elke woning. Met deze bomen moet een bladerdek ontstaan dat 30% van de openbare ruimte bedekt voor voldoende schaduw. Daarbij uitgaande van de kroonomvang als de bomen volwassen zijn. Door bestaande, gezonde bomen op een goede manier in te passen, wordt dit percentage het makkelijkste bereikt. Bij nieuwe aanplant is het belangrijk om te zorgen voor voldoende ruimte en een kwalitatief goede groeiplaats.

Daarnaast moet gezorgd worden voor het behoud van voldoende grote centrale groengebieden (de 300-regel). Als er binnen het plangebied een zoekgebied ligt voor een groter groengebied, biedt een ontwikkeling kansen om dit te realiseren. Hetzelfde geldt voor gewenste maar nog ontbrekende bomen en boomstructuren. De ambitiekaarten geven aan om welke groengebieden, zoekgebieden en boomstructuren het gaat binnen Halderberge (zie hoofdstuk 3).

6.3 BOOMBESCHERMING Duurzame inpassing Duurzame inpassing van bestaande bomen vraagt soms om creatieve oplossingen van de architect. Maar daar staat tegenover dat bestaande bomen door hun omvang een grotere bijdrage leveren aan de groene kwaliteit van de omgeving. Het behalen van de 3-30-300-regel is daardoor makkelijker te realiseren. Bovendien kan behoud van bomen vaak op meer steun van inwoners rekenen dan kap. Voor het duurzaam inpassen van bestaande bomen gelden de volgende voorwaarden:  Volledige boom (inclusief de kroonprojectie) op openbaar terrein  Voldoende afstand tot de gevel en rijbaan  Investering in goede ondergrondse en bovengrondse groeiplaatsomstandigheden  Boombescherming tijdens werk in uitvoering Duurzaam verplanten Als een kwalitatief goede boom niet ingepast kan worden, moet onderzocht worden of verplanten haalbaar is naar een locatie binnen of buiten het plangebied. Bomen verplanten moet door een vakkundig bedrijf worden uitgevoerd. Een volwassen boom moet minimaal een jaar van tevoren voorbereid worden op de verplantactie om kans van slagen te hebben. Na het verplanten is het noodzakelijk om regelmatig water te geven. Voor het verplanten van waardevolle bomen geldt een vergunningsplicht.

41

Boombescherming bij werk in uitvoering Bij werkzaamheden in de nabijheid van bestaande bomen gelden de volgende werkvoorschriften om onder- en/of bovengrondse schade aan bomen te voorkomen: Bescherm stam en wortels Plaats voor aanvang van het werk stambeschermers rondom de stam. Bij waardevolle bomen moeten bouwhekken rond de boom geplaatst worden ter grootte van de kroonprojectie. Plaats geen bouwmaterialen, materieel of bouwkeet onder de boom. Dit kan de wortels beschadigen en de bodem verdichten. Er wordt niet met materieel gereden binnen de kroonprojectie. Als dit in het werk onontkoombaar is, zijn rijplaten verplicht. Pas op met grondwerkzaamheden Binnen de kroonprojectie mag de grond niet ontgraven of opgehoogd worden. Graafwerkzaamheden binnen de kroonprojectie mogen alleen onder toezicht van de gemeente worden uitgevoerd. Er mag niet gegraven worden binnen anderhalve meter vanaf de stam. Er mogen nooit boomwortels doorgehakt worden van meer dan 5 centimeter dik. Door het doorhakken van wortels kan de stabiliteit van de boom in het geding komen, wat gevolgen heeft voor de veiligheid en aansprakelijkheid.

Alleen stambescherming is onvoldoende

Kabels en leidingen op afstand Kabels en leidingen liggen op minimaal 2 meter afstand van bomen en bij voorkeur aan de andere zijde van de weg. Bij kabels en leidingen binnen de kroonprojectie worden sleufloze technieken toegepast waarbij niet gegraven hoeft te worden. Er moet gebruik gemaakt worden van kabelgoten en mantelbuizen. Geen schadelijke stoffen Er mogen geen stoffen zoals olie, cementwater, kalk of chemische stoffen in de bodem lopen. Geen snoeiwerk Er mogen geen snoeiwerkzaamheden aan bomen worden uitgevoerd. Als snoei noodzakelijk is moet hierover overleg plaatsvinden met de gemeente. Schade en aansprakelijkheid Als er desondanks onherstelbare schade wordt veroorzaakt aan de boom(wortels) wordt deze in rekening gebracht. Schade heeft immers gevolgen voor de zorgplicht.

42

BoomEffectAnalyse Bij werkzaamheden in de invloedsfeer van te behouden waardevolle bomen moet voor aanvang van de werkzaamheden een BoomEffectAnalyse (BEA) worden uitgevoerd door een boomtechnisch adviesbureau. Een BEA maakt een inschatting van de gevolgen van werkzaamheden op de conditie van de boom en geeft aan welke beschermingsmaatregelen er genomen moeten worden om negatieve gevolgen te beperken. In het geval van grondwateronttrekking kan de invloedsfeer ook buiten het plangebied liggen.

6.4 AANPLANT VAN BOMEN Ontwerpnormen Het is belangrijk om te investeren in de kwaliteit van nieuwe aanplant. Hiervoor zijn technische ontwerpnormen opgesteld, die zowel gelden voor ontwikkelaars, ontwerpers en aannemers als de gemeente zelf. Bij eventuele discussie is het oordeel van de gemeente bepalend. De ontwerpnormen (in de toekomst: LIOR) worden geactualiseerd bij nieuwe ontwikkelingen of nieuw beleid. De huidige normen kunnen als volgt worden samengevat: Plantmaat Bomen worden in principe geplant in de plantmaat 20-25 (dit is de stamomtrek op 1.00 meter hoogte gemeten). Bomen in grotere plantmaten slaan moeilijker aan, wat de groei vertraagt. Kleinere plantmaten zijn kwetsbaarder voor breuk. Op unieke (zicht)locaties kan overwogen worden om een grotere plantmaat toe te passen. In dat geval moet rekening worden gehouden met meer water geven en een grotere risico op uitval. Plantperiode Bomen worden alleen geplant in de periode half november tot half maart, mits de weers- en terreinomstandigheden geschikt zijn voor plantwerkzaamheden. Doordat bomen in het najaar en in de winter in rust zijn en geen bladmassa hebben, kunnen de bomen zich settelen voor ze in het voorjaar weer moeten gaan groeien. Bovengrondse groeiplaats Bomen worden bij voorkeur geplant in gras of beplanting.

Bij een standplaats in verharding is er een voldoende grote open boomspiegel rond de boom, liefst beplant. Bij aanplant worden voorzieningen getroffen zoals boompalen en een voorziening voor watergeven. Voor de bovengrondse groeiruimte wordt uitgegaan van de kroonomvang op volwassen leeftijd. Er is voldoende afstand tussen bomen, tot lichtmasten en gevels. Om overlast en beheerproblemen te voorkomen bevindt de gehele kroonprojectie zich op openbaar terrein. Bomen moeten bereikbaar zijn voor onderhoudsmaterieel. Bomen in groenstroken langs de Zandeweg

43

Ondergrondse groeiplaats Bij de aanplant van bomen wordt gezorgd voor voldoende en kwalitatief goede ondergrondse groeiruimte. De ondergrond is voldoende zuurstof- en voedselrijk. Indien nodig wordt er grondverbetering toegepast om dit te bereiken. Storende lagen in de bodem moeten verholpen worden. Bij bomen in verharding wordt speciaal bomenzand gebruikt. Op bepaalde locaties is een wortelscherm nodig. Kabels en leidingen liggen op voldoende afstand van bomen, bij voorkeur aan de andere zijde van de weg. Soortkeuze Standplaats Bij de soortkeuze van een boom wordt allereerst gekeken of de boom passend is in het landschap, de omgeving en bij de grondsoort. Daarnaast wordt gekeken naar de plaatselijke omstandigheden. De beschikbare ruimte bepaalt de grootte en groeivorm. Omstandigheden zoals een standplaats in verharding, strooizout, droogte of een wadi vragen om een boomsoort die hier tegen bestand is. Er wordt gestreefd naar minimalisering van de kans op overlast. Vanuit esthetisch oogpunt wordt gekeken naar het gewenste beeld in relatie tot de omgeving, door te kiezen voor een bepaalde bladkleur, herfstkleur, bloesem et cetera. Fruit en noten De afgelopen jaren is er geëxperimenteerd met bomen met eetbare vruchten.

Aan het digipanel is de vraag voorgelegd of inwoners willen dat de gemeente meer bomen plant waar je eetbaar fruit of noten van kunt plukken: 39% eens – 36% oneens – 16% neutraal – 9% weet niet/geen mening. De meningen zijn dus verdeeld, wat begrijpelijk is want bomen met eetbaar fruit en noten zijn niet overal gepast. We gaan daarom op bescheiden schaal verder met het planten van oogstbomen, daar waar de locatie zich hiervoor leent, bijvoorbeeld op grotere grasvelden. De ervaringen worden gemonitord. Diversiteit en biodiversiteit In het bomenbestand wordt gestreefd naar diversiteit en biodiversiteit. Diversiteit zorgt voor afwisseling en een aantrekkelijke omgeving. Een divers bomenbestand is bovendien beter bestand tegen ziektes en plagen dan een monocultuur. Het is belangrijk om niet door te slaan in diversiteit, maar ook oog te houden voor rust en eenheid in het straatbeeld. Top 10 van bomen die bijdragen aan biodiversiteit. Het cijfer onder de boomsoort geeft weer hoeveel insectensoorten aan de boom gebonden zijn. Een zomereik of wilg trekt bijvoorbeeld meer dan 420 verschillende insectensoorten. Terwijl de pas in de 19e eeuw in Nederland geïntroduceerde Amerikaanse eik slechts 12 insectensoorten aantrekt.

44

Diversiteit is niet per definitie gelijk aan biodiversiteit. Gecultiveerde of uitheemse boomsoorten zorgen voor een divers palet aan bomen, maar doen over het algemeen niet veel voor de biodiversiteit. Voor meer biodiversiteit is het belangrijk om boomsoorten toe te passen die van oudsher in een gebied voorkomen (inheemse soorten). Deze boomsoorten bieden namelijk het gewenste voedsel voor de vogels, dieren en het insectenleven dat ook van nature aanwezig is in een gebied. Ook uit de resultaten van het digipanel volgt dat veel inwoners willen dat de gemeente meer inheemse boomsoorten toepast. Klimaat Er is veel aandacht voor de soortkeuze van bomen in relatie tot klimaatverandering. Sommigen stellen dat er meer Zuid-Europese soorten geplant moeten worden omdat deze Wilgen langs de Pietseweg beter bestand zijn tegen hitte. Deze soorten zijn echter niet bestand tegen de winters en de hoeveelheid regen waar we in Noord-Europa mee te maken hebben. Bovendien sluiten deze soorten niet aan bij de lokale biodiversiteit. Maar klimaatverandering stelt wel eisen aan de veerkracht van bomen en daarmee aan de soortkeuze. Veel boomkwekerijen zijn met dit onderwerp bezig en selecteren soorten die beter bestand zijn. We volgen deze ontwikkelingen. Daarbij moeten de inheemse soorten niet uitgevlakt worden.

Uit onderzoek blijkt dat veel inheemse soorten zich weten aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Voor de klimaatbestendigheid van bomen is een goede ondergrondse groeiplaats nog belangrijker dan de soortkeuze. Een luchtige, voedselrijke bodem laat in natte periodes regenwater door en houdt in droge periodes vocht vast. Hoewel de natuur ons altijd kan verrassen met uitzonderlijke, onvoorziene situaties waar geen boomsoort of standplaats tegen is opgewassen. Kroonomvang Voor een klimaatbestendige inrichting worden boomsoorten geplant die door hun kroonvolume kunnen zorgen voor voldoende schaduw en verkoeling. Bij voldoende ruimte worden er dus grote boomsoorten geplant.

45

6.5 BOMEN BIJ PROJECTEN EN WERKEN De bescherming van en ruimte voor bomen bij projecten en werken in de openbare ruimte kan beter. Bovendien verschilt de werkwijze per project. Om de kwaliteit van het bomenbestand beter te waarborgen is een werkprotocol ontwikkeld. Dit protocol geeft voor verschillende soorten werken, projecten en projectfases aan wanneer en hoe er aandacht moet zijn voor bomen. Dit zorgt voor een eenduidige werkwijze, die zowel ten goede komt aan de helderheid van het proces als het eindresultaat. Intaketafel Projecten op initiatief van derden komen binnen op de intaketafel. De ingediende plannen worden door de vakgroep groen getoetst aan het boombeleid, groenbeleid en landschapsbeleid. Aangegeven wordt aan welke voorwaarden het plan moet voldoen op het gebied van bomen. Projectvoorbereiding Projectgroep Bij projecten op initiatief van de gemeente wordt een projectgroep samengesteld. De belangen van groen en bomen worden hierin behartigd door de vakgroep groen en/of een projectcoördinator die afstemt met de vakgroep. Inventarisatie bomenbestand In de voorbereidingsfase wordt het aanwezige bomenbestand in en om het plangebied geïnventariseerd. Van elke boom wordt de locatie, kroonprojectie en stamdiameter (gemeten op 1.30 meter hoogte) ingemeten en met vermelding van de boomsoort digitaal op kaart gezet.

Beoordeling bomenbestand Aan de hand van deze inventarisatie beoordeelt de vakgroep groen de kwaliteit van het aanwezige bomenbestand volgens de beslisboom. Aan de hand van de ambitiekaarten wordt bekeken welke ambities er zijn voor bomen in het plangebied. Ook wordt bepaald of een BoomEffectAnalyse nodig is. Programma van eisen Deze beoordeling van het bomenbestand vormt samen met de normen voor boombescherming en de technische ontwerpnormen voor bomen het programma van eisen voor bomen. Planvorming De vakgroep groen toetst het gemaakte inrichtingsplan en beplantingsplan en geeft aan welke eventuele aanpassingen er nodig zijn. In het geval van onontkoombare kap van waardevolle bomen wordt ingeschat met welke herplantplicht rekening gehouden moet worden. Deze moet uitgevoerd worden binnen het project en worden meegenomen in de planvorming. Werkvoorbereiding De vakgroep groen toetst het onderdeel groen en bomen in de werkomschrijving / het bestek en geeft aan welke eventuele aanpassingen er nodig zijn.

46

Vergunningen Omgevingsvergunning kap De projectleiding vraagt een Omgevingsvergunning kap aan voor de te kappen en te verplanten waardevolle bomen. De aanvraag moet voorzien zijn van een duidelijke plantekening en een groenplan. Daarin is gedetailleerd aangegeven welke bomen er gekapt/verplant worden en welke bomen er (als herplantplicht) worden geplant. De vakgroep groen neemt de aanvraag in behandeling volgens de gebruikelijke procedure. MOOR-melding Bij graafwerkzaamheden voor kabels en leidingen moet de netbeheerder een MOOR-melding doen bij de gemeente. De werkzaamheden worden door alle vakdisciplines beoordeeld. Voorschriften voor onder andere boombescherming worden in de vergunning opgenomen. Uitvoering Toezicht Tijdens het werk in uitvoering controleert de vakgroep groen of alle gemaakte afspraken en voorschriften worden nageleefd. Geconstateerde gebreken moeten worden hersteld. Oplevering Na afronding van de werkzaamheden vindt een eindschouw van de bomen plaats door de vakgroep groen. Na herstel van eventuele gebreken wordt het werk opgeleverd.

Voorstellen uit dit hoofdstuk 

Voorschriften en werkprotocollen voor bomen implementeren in de werkprocessen, toepassen en actueel houden.

47

7. COMMUNICATIE OVER BOMEN 7.1 COMMUNICATIEDOELEN We hebben de volgende doelen bij communicatie over bomen, boombeleid en boombeheer: 1. 2. 3. 4.

Het belang van bomen uitdragen, voor meer bewustzijn en draagvlak voor bomen Inzicht in het gemeentelijk boombeleid vergroten, voor meer begrip en draagvlak Inwoners informeren over geplande werkzaamheden, voor meer begrip en betrokkenheid Inwoners informeren over voornemens tot kap, kapaanvragen, verleende vergunningen en de mogelijkheid tot bezwaar, voor transparantie 5. Meedenken over bomen in de buurt, voor meer betrokkenheid bij en tevredenheid over de directe leefomgeving Doelgroepen zijn de inwoners en ondernemers van Halderberge.

7.2 BETER COMMUNICEREN OVER BOMEN Op de volgende manieren willen we meer en beter communiceren over bomen, boombeleid en boombeheer in de gemeente Halderberge: Meer educatie rond Boomfeestdag Traditie Al ruim 60 jaar wordt in Nederland de Nationale Boomfeestdag gevierd. Op deze dag planten leerlingen van basisscholen bomen, om een steentje bij te dragen aan een groenere wereld. Ook Halderberge doet al lang mee met deze traditie en geeft daar de volgende invulling aan: Op basis van een roulatieschema worden ieder jaar 2-3 scholen uitgenodigd om mee te doen met Boomfeestdag. Op een woensdagochtend in het najaar planten leerlingen bomen op een plantlocatie op loopafstand van de school. Een bestuurder ontvangt de leerlingen op locatie, waarna de boomfeestdag wordt gehesen. Na een korte toelichting door de bestuurder worden gezamenlijk bomen geplant. Bij de geplante bomen wordt een koker met ondertekende oorkonde ingegraven. Daarna zetten de leerlingen regenwormen uit, die helpen om de bodem te verbeteren. Na afloop krijgen de leerlingen een presentje in de vorm van een potplantje. Tijdig benaderen In de praktijk zien we veel verschillen in hoe scholen omgaan met de Boomfeestdag. Sommige scholen geven op voorhand aan dat het reguliere lesprogramma zo vol is dat ze niet mee kunnen doen.

Het kan helpen om scholen al voor de zomervakantie te benaderen, zodat ze hier rekening mee kunnen houden bij de planningen voor volgend schooljaar.

48

Boomfeestdag

School bepaalt deelnemende groep Traditioneel wordt groep 7 uitgenodigd voor deelname aan Boomfeestdag. Door de school te laten bepalen welke groep/leerjaar meedoet, is de school flexibeler om aan te sluiten bij onderwerpen die al in het lesprogramma voor een bepaald leerjaar zijn opgenomen, bijvoorbeeld klimaat of natuur. Educatie stimuleren Bij de scholen die meedoen valt op dat sommige scholen Boomfeestdag beperken tot de plantactiviteit, terwijl andere scholen zelf een heel lesprogramma op school creëren rondom de Boomfeestdag. Om het doel van Boomfeestdag bij de scholen beter onder de aandacht te brengen, willen we scholen faciliteren in de vorm van een Halderbergs lespakket met ideeën voor (buiten)lessen over bomen. Daarmee wordt het laagdrempeliger om ook op school meer tijd en aandacht te besteden aan Boomfeestdag en bomen. Daarnaast kunnen we op school een interactieve gastles over bomen verzorgen. Schoolabonnement Arboretum Om schoolkinderen meer te leren over (het belang van) bomen biedt het Arboretum in Oudenbosch schoolabonnementen aan. Voor 40 euro per jaar (prijspeil 2024) kan een school 2 keer met een groep van maximaal 30 leerlingen een bezoek brengen aan het Arboretum. Voorgesteld wordt om de deelnemende scholen hierin te faciliteren door dit abonnement te schenken, als onderdeel van het lespakket.

Bomenroute door Halderberge Veel (monumentale) bomen hebben een verhaal dat iets vertelt over de geschiedenis. Via sociale media en de website worden inwoners oproepen om hun verhalen te delen bij bijzondere bomen in de gemeente Halderberge. Daarmee kan een route samengesteld worden langs deze bijzondere bomen. Een bordje bij de boom en/of een informatieve folder vertellen de verhalen. De bomen in de route komen ook in aanmerking voor opname in de waardevolle bomenlijst. Bomen in beeld Voorgesteld wordt om via sociale media 2 keer per jaar een fotowedstrijd te organiseren. De te winnen prijs is bijvoorbeeld een bezoek aan het Arboretum of een boom voor in de tuin. Voorbeelden zijn: wie heeft het mooiste bomenverhaal, wie maakt de mooiste bomenfoto, wie plant een boom in de tuin et cetera. Communicatiemiddelen benutten Bij alle in dit beleidsplan genoemde voorstellen kan gebruik worden gemaakt van de website, sociale media, nieuwsbrieven, de hal van het gemeentehuis, posters et cetera om informatie te verstrekken en de betrokkenheid te vergroten.

Voorstellen uit dit hoofdstuk   

Meer educatie rond Boomfeestdag; Een educatieve, recreatieve route langs bijzondere bomen in Halderberge; Fotowedstrijden via sociale media rond het thema bomen.

49

50

8. UITVOERINGSPLAN 8.1 VOORSTELLEN

In de voorgaande hoofdstukken is aangegeven welke vervolgacties nodig zijn om uitvoering te geven aan het beschreven boombeleid in de periode 2025 - 2035. Dit resulteert in de volgende voorstellen en meerjarenplanning: 1. Planmatige aanplant van bomen Op basis van de 3-30-300-regel, hittekaarten en een overzicht van aanwezige en ontbrekende boomstructuren zijn ambitiekaarten opgesteld voor bomen. De vervolgstap is om deze ambitiekaarten te vertalen naar wijkgerichte en gebiedsgerichte plannen, waar mogelijk in combinatie met andere projecten en werken in de openbare ruimte. Doel:

- Voldoende bomen voor een aantrekkelijke en klimaatbestendige gemeente - Planmatige aanplant van bomen - Waar mogelijk meeliften / combineren met andere werken

Maatregelen:

- Ambitiekaarten vertalen naar een concrete meerjarenplanning - Uitvoering via wijkgerichte / gebiedsgerichte aanpak - Werkvoorbereiding en uitvoering

Planning:

2025 – 2035

2. Opwaarderen grotere groengebieden Om groengebieden (300-gebieden) aantrekkelijk te maken als centraal gelegen verblijfsgebied en ontmoetingsplek worden bijvoorbeeld zitbanken, kleurrijke beplanting en/of een insectenhotel toegevoegd. Dit project maakt deel uit van de vertaling van de ambitiekaarten naar wijkgerichte plannen. Doel:

- Aantrekkelijke en uitnodigende groene verblijfsplekken

Maatregelen:

- Ambitiekaarten vertalen naar een concrete meerjarenplanning - Uitvoering via wijkgerichte / gebiedsgerichte aanpak - Werkvoorbereiding en uitvoering

Planning:

2025 – 2035

51

3. Verkennend onderzoek naar boom in de tuin Op sommige plekken is er als gevolg van de stedenbouwkundige opzet (te) weinig openbare ruimte voor (meer) bomen. Op die locaties kunnen bomen in particuliere (voor)tuinen zorgen voor zicht op bomen en meer bladerdek. Boomaanplant door particulieren kan wellicht gestimuleerd worden door bomen beschikbaar te stellen. Aan het digipanel is de vraag voorgelegd of inwoners ervoor open staan om een boom in de tuin te planten voor meer schaduw en verkoeling. Ongeveer de helft van de mensen geeft aan hiervoor open te staan. Het helpt als de boom kosteloos wordt aangeboden. Ook mag de boom uiteindelijk niet te groot worden. De vervolgstap is om een verkennend onderzoek te doen naar de haalbaarheid, voor- en nadelen, spelregels en financiële consequenties van dit idee. Daarvoor wordt onder andere contact gelegd met lokale boomkwekers. Het resultaat van dit onderzoek wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Doel:

- Inwoners enthousiast maken voor bomen in de tuin - Verkoeling en vergroening van woonstraten en tuinen door boomaanplant - Aandacht voor en samenwerking met lokale boomkwekerijen

Maatregelen:

- Verkennend onderzoek doen - Voorstel ter besluitvorming voorleggen aan de gemeenteraad

Planning:

2026

4. Versneld naar een nieuw basisniveau voor snoei Het serviceteam bomen is door hun efficiëntere werkwijze bezig om het niveau van snoeien op te tillen naar een nieuw basisniveau, dat uitstijgt boven de minimale zorgplicht. Daarbij wordt er meer zorg besteed aan begeleidingssnoei, wat ten goede komt aan de ontwikkeling van de boom en boomveiligheid. Het duurt nog enkele jaren voor het volledige bomenbestand op het nieuwe basisniveau is gebracht. Vanaf dat moment wordt het basisniveau gehandhaafd door te werken vanuit een meerjarenplanning. Dit traject kan versneld worden door het serviceteam tijdelijk te ondersteunen vanuit de lokale aannemerij. Doel:

- Een gezond ontwikkeld bomenbestand - Boomveiligheid - Voldoen aan de zorgplicht voor bomen

Maatregelen:

- Voortzetten van het huidig snoeibeheer door het serviceteam bomen - Daarnaast aanvullende inzet van een lokale aannemer om het snoeien van bomen versneld naar een nieuw basisniveau te brengen

Planning:

2025 - 2030

52

5. Regelgeving voor kap en herplant in Omgevingsplan De regelgeving voor kap en herplant wordt geactualiseerd en geïmplementeerd in het Omgevingsplan. Aan de kapregelgeving wordt een beoordelings- en afwegingskader toegevoegd om de belangenafweging bij kapaanvragen beter juridisch te kunnen onderbouwen. In de kapregelgeving wordt vastgelegd dat herplantplicht wordt bepaald op basis van de financiële waarde en kroonomvang van de te kappen boom. Bij kapactiviteiten met grote impact, zoals ruimtelijke ontwikkelingen, worden ook bomen die niet op de waardevolle bomenlijst staan meegenomen in de vergunningsaanvraag voor meer transparantie en grip op herplant. Doel:

- De kapregelgeving integreren in het Omgevingsplan - Actualisatie van de gemeentelijke regelgeving voor kap en herplant

Maatregelen:

- Aanpassing van de kapregelgeving op basis van dit boombeleid en de modelverordening van de VNG, in afstemming met de juristen

Planning:

2027

6. Waardevolle bomenlijst actualiseren De gemeentelijke lijst van waardevolle bomen wordt geactualiseerd, waarna de waardevolle bomenkaart wordt gepubliceerd op de gemeentelijke website. Doel:

- Bescherming van waardevolle bomen in Halderberge - De waardevolle bomenkaart openbaar inzichtelijk maken

Maatregelen:

- Inventariseren van het waardevolle bomenbestand in Halderberge - De bomenlijst ter vaststelling voorleggen aan het college van B&W - Particuliere eigenaren van waardevolle bomen informeren - De waardevolle bomenkaart op de gemeentelijke website plaatsen

Planning:

2025

53

7. Stimuleringsregeling voor particuliere waardevolle bomen Om particulieren te stimuleren om hun waardevolle boom te behouden voor de toekomst, wordt een stimuleringsregeling ontwikkeld. Vanuit deze stimuleringsregeling kunnen kosten voor beheermaatregelen zoals snoeien, ploffen of een boomtechnisch onderzoek worden gefinancierd. Door als gemeente de kosten en organisatie van het boombeheer (deels) voor onze rekening te nemen, wordt de boomeigenaar ontzorgd. Bovendien zorgen we er zo voor dat boombeheer deskundig wordt uitgevoerd en dat de financiële middelen worden besteed aan datgene waar ze voor bedoeld zijn. Uiteraard moeten er voor een dergelijke stimuleringsregeling spelregels worden opgesteld, zodat financiële middelen eerlijk en redelijk worden verdeeld. Doel:

- Behoud van particuliere waardevolle bomen - Persoonlijk contact met eigenaren van waardevolle bomen

Maatregelen:

- Spelregels bepalen voor de stimuleringsregeling - Particuliere eigenaren oproepen om zich aan te melden bij interesse - Veldbezoeken in overleg met boomeigenaren - Werkzaamheden bepalen en omschrijven - Werkzaamheden uitzetten naar aannemer en/of eigen dienst - Uitvoering

Planning:

2026 – 2030 In 2025 wordt de waardevolle bomenlijst geactualiseerd. Daarna zijn de particuliere eigenaren en bomen die in aanmerking komen in beeld.

8. Werkprotocollen voor bomen bij projecten en werken De druk op de openbare ruimte is groot. Om de plek van bomen in de openbare ruimte veilig te stellen zijn werkprotocollen en voorschriften ontwikkeld voor projecten en werken. Deze worden in de werkprocessen geïmplementeerd en up-to-date gehouden. Doel:

- Voldoende gezonde bomen met groeikansen voor een klimaatbestendige, aantrekkelijke openbare ruimte - Een heldere, eenduidige aanpak bij projecten en werken

Maatregelen:

- De 3-30-300-regel als norm voor bomen in de openbare ruimte - Voorschriften voor bomen implementeren in werkprocessen - Het werkprotocol voor bomen bij projecten en werken implementeren in werkprocessen - Protocollen up-to-date houden - Toezien op naleving

Planning:

2025 en verder

54

9. Positieve communicatie over bomen Het onderwerp bomen wordt op een positieve manier onder de aandacht gebracht bij de inwoners door middel van Boomfeestdag en fotowedstrijden via sociale media. Doel:

- Aandacht voor het gemeentelijk boombeleid - Aandacht voor het belang van bomen

Maatregelen:

- Een lespakket en gastles ontwikkelen voor Boomfeestdag - Fotowedstrijden organiseren

Planning:

2025 - 2035

10. Bomenroute door Halderberge Om waardevolle bomen in de gemeente meer onder de aandacht de brengen, wordt een recreatieve route uitgezet langs bijzondere bomen en hun verhalen. Doel:

- Aandacht voor de lokale geschiedenis van bomen - Waardering voor bomen vergroten

Maatregelen:

- Boomverhalen verzamelen door een oproep onder inwoners en de heemkundekringen - Route bepalen langs bijzondere bomen - Informatiebordjes ontwikkelen en plaatsen - Foldermateriaal ontwikkelen - Afstemming met Visit Halderberge / TIP - Bomen vermelden op de bomenlijst als ze aan de criteria voldoen

Planning:

2027

11. Evaluatie boombeleid 2025 - 2030 Het boombeleid 2025 – 2035 wordt in 2030 tussentijds geëvalueerd. Indien nodig worden voorstellen gedaan voor aanpassing van het beleid en/of financiële middelen. Doel:

- Het boombeleid actueel houden - Indien nodig de beschikbaar gestelde financiële middelen bijstellen

Maatregelen:

- Evaluatie van het boombeleid - Consequenties in beeld brengen - Voorstellen ter besluitvorming voorleggen aan de gemeenteraad

Planning:

2030

55

Totaalplanning De totaalplanning ziet er alsvolgt uit: Voorstel 1. Planmatige aanplant bomen 2. Opwaarderen grotere groengebieden

2025 v

2026 v

2027 v

2028 v

2029 v

2030 v

v

v

v

v

v

v

v

v

v

v

3. Verkennend onderzoek naar boom in de tuin

v

4. Versneld naar nieuw basisniveau voor snoei

v

v

5. Regelgeving voor kap en herplant

v

6. Waardevolle bomenlijst actualiseren

v

7. Stimuleringsregeling part. waard. bomen

v

v

v

v

v

8. Werkprotocollen voor bomen

v

v

v

v

v

v

9. Positieve communicatie over bomen

v

v

v

v

v

v

10. Bomenroute door Halderberge

v

11. Evaluatie boombeleid 2025 – 2030 *

v

* Afhankelijk van de resultaten van de evaluatie worden de voorstellen, al dan niet in aangepaste vorm, voortgezet in de periode 2031 – 2035.

56

57

8.2 FINANCIËLE PAKKETTEN De hiervoor beschreven 11 voorstellen zijn uitgewerkt in 3 pakketten met verschillende ambitieniveaus en financiële consequenties: 1. Boom-basis (financieel vergelijkbaar met de huidige situatie) 2. Boom-basis-plus 3. Boom-beter

Pakket 1: boom-basis Voorstel en beoogde resultaten 1A. Planmatige aanplant van bomen Een uitvoeringsplan en meerjarenplanning voor de planmatige aanplant van bomen op basis van de Ambitiekaarten.

Financiële consequenties In de dorpskernen 2024 – 2025: € 30.000 + € 30.000 extra (per jaar) 2026 – 2030: € 30.000 (per jaar) 2031 – 2035: te bepalen na evaluatie

Realisatie van boomaanplant vindt plaats op basis van dit uitvoeringsplan.

Het reguliere budget voor boomaanplant is € 30.000 per jaar. Voor 2024 en 2025 is reeds € 30.000 extra budget beschikbaar gesteld voor boomaanplant (bijlage 6). Voor € 60.000 kunnen circa 100 bomen worden geplant door de eigen dienst, inclusief grondverbetering en nazorg (prijspeil 2024). Binnen projecten en werken wordt boomaanplant gefinancierd binnen het project of werk. In het buitengebied Bij de vaststelling van het landschapsbeleidsplan Halderberge 2016 – 2025 is bepaald dat boomaanplant in boomstructuren in het buitengebied gefinancierd kan worden vanuit het Groenfonds. Op dit moment bevat het Groenfonds € 143.452. Hiervoor kunnen circa 160 bomen worden geplant inclusief grondverbetering en nazorg, uitgaande van de inzet van een aannemer (prijspeil 2024). Ook vanuit de toekomstige Ruimte-voor-Ruimtegelden is wellicht financiering mogelijk voor de aanplant van bomen en/of voor de realisatie van groengebieden aan de dorpsrand.

58

Voorstel en beoogde resultaten 3. Verkennend onderzoek: boom in de tuin Een uitgewerkt voorstel voor de gemeenteraad naar de haarbaarheid.

Financiële consequenties Afhankelijk van het verkennend onderzoek en besluitvorming door de gemeenteraad

5. Regelgeving voor kap en herplant Geactualiseerde regelgeving voor kap en herplant, geïmplementeerd in het Omgevingsplan Halderberge.

Niet van toepassing

6. Waardevolle bomenlijst actualiseren Een geactualiseerde waardevolle bomenlijst die online te raadplegen is.

Niet van toepassing

8. Werkprotocollen voor bomen Betere boombescherming en weloverwogen boomaanplant door normen, voorschriften en werkprotocollen te verwerken in werkprocessen.

Niet van toepassing

11. Evaluatie boombeleid Halverwege de looptijd wordt het beleid geëvalueerd en worden eventuele aanpassingen voorgesteld aan de raad.

Niet van toepassing

59

Pakket 2: boom-basis-plus Voorstel en beoogde resultaten 3. Verkennend onderzoek: boom in de tuin 5. Regelgeving voor kap en herplant 6. Waardevolle bomenlijst actualiseren 8. Werkprotocollen voor bomen 11. Evaluatie boombeleid

Financiële consequenties Zie pakket 1

1B. Planmatige aanplant van bomen Een uitvoeringsplan en meerjarenplanning voor de planmatige aanplant van bomen op basis van de Ambitiekaarten.

In de dorpskernen 2024 – 2025: € 30.000 + € 30.000 extra (per jaar) 2026 – 2030: € 30.000 + € 30.000 extra (per jaar) 2031 – 2035: te bepalen na evaluatie

Realisatie van boomaanplant vindt plaats op basis van dit uitvoeringsplan.

Door het budget voor boomaanplant binnen de kom tot en met 2030 te verhogen met € 30.000 tot een bedrag van € 60.000 (plus indexering). Voor € 60.000 kunnen circa 100 bomen worden geplant door de eigen dienst, inclusief grondverbetering en nazorg (prijspeil 2024). Binnen projecten en werken wordt boomaanplant gefinancierd binnen het project of werk. In het buitengebied Zie toelichting bij pakket 1

4. Nieuw basisniveau voor snoei Het serviceteam bomen werkt naar een nieuw basisniveau voor snoeien, dat uitstijgt boven de minimale zorgplicht. Om dit proces te versnellen wordt het serviceteam tijdelijk ondersteund vanuit de lokale aannemerij.

2025 – 2030: € 25.000 (per jaar) 2031 – 2035: te bepalen na evaluatie

9. Positieve communicatie over bomen Aandacht voor bomen en het boombeleid op een positieve manier onder de aandacht brengen door meer educatie rond Boomfeestdag en fotowedstrijden

2025 – 2030: € 3.000 (per jaar) 2031 – 2035: te bepalen na evaluatie

Voor dit bedrag kunnen circa 500 bomen door een aannemer worden gesnoeid.

Voor educatie-, promotie- en informatiemateriaal

60

Pakket 3: boom-beter Voorstel en beoogde resultaten 1. Planmatige aanplant van bomen 3. Verkennend onderzoek: boom in de tuin 4. Nieuw basisniveau voor snoei 5. Regelgeving voor kap en herplant 6. Waardevolle bomenlijst actualiseren 8. Werkprotocollen voor bomen 9. Positieve communicatie over bomen 11. Evaluatie boombeleid

Financiële consequenties Zie pakket 1 en 2

2. Opwaarderen grotere groengebieden Groengebieden opwaarderen tot aantrekkelijke en uitnodigende centrale groene verblijfsgebieden

2025 – 2030: € 6.000 (per jaar) 2031 – 2035: te bepalen na evaluatie

7. Stimuleringsregeling voor particuliere waardevolle bomen Het onderhoud van particuliere waardevolle bomen stimuleren door boomeigenaren hulp te bieden vanuit een gemeentelijke stimuleringsregeling

2026 - 2030: € 15.000 (per jaar) 2031 – 2035: te bepalen na evaluatie

10. Bomenroute door Halderberge Een recreatieve route door Halderberge langs bijzondere bomen en hun verhalen

2027: € 8.000 (eenmalig)

Voor de aanschaf en plaatsing van o.a. zitbanken, insectenhotels, kleurrijke beplanting

Met dit bedrag kunnen boomeigenaren geholpen worden met (een bijdrage in de kosten van) snoei, een boomtechnisch onderzoek et cetera. Er kan een beroep worden gedaan op de regeling tot deze is uitgeput. Voor de regeling worden spelregels bepaald.

Voor het maken en plaatsen van bordjes en het produceren van foldermateriaal.

61

Totaaloverzicht De totale financiële consequenties per model, pakket en jaar zien er meerjarig (inclusief indexering waar van toepassing) als volgt uit: Voorstel 1. Planmatige aanplant bomen * 2. Opwaarderen grotere groengebieden 3. Verkennend onderzoek: boom in de tuin ** 4. Versneld naar nieuw basisniveau voor snoei 5. Regelgeving voor kap en herplant 6. Waardevolle bomenlijst actualiseren 7. Stimuleringsregeling part. waard. bomen 8. Werkprotocollen voor bomen 9. Positieve communicatie over bomen 10. Bomenroute door Halderberge 11. Evaluatie boombeleid 2025 - 2030

TOTAAL – aanvraag financiële middelen

2025

2026

2027

2028

2029

2030

30.000 30.000 30.000 0 0 6.000 0 0 0 0 25.000 25.000 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3.000 3.000 0 0 0 0 0 0 0 28.000 34.000

0 30.900 30.900 0 0 6.000 n.t.b. n.t.b. n.t.b. 0 25.750 25.750 0 0 0 0 0 0 0 0 15.000 0 0 0 0 3.000 3.000 0 0 0 0 0 0 0 59.650 80.650

0 31.827 31.827 0 0 6.000 n.t.b. n.t.b. n.t.b. 0 26.522 26.522 0 0 0 0 0 0 0 0 15.450 0 0 0 0 3.000 3.000 0 0 8.000 0 0 0 0 61.349 90.799

0 32.782 32.782 0 0 6.000 n.t.b. n.t.b. n.t.b. 0 27.318 27.318 0 0 0 0 0 0 0 0 15.914 0 0 0 0 3.000 3.000 0 0 0 0 0 0 0 63.100 85.014

0 33.765 33.765 0 0 6.000 n.t.b. n.t.b. n.t.b. 0 28.138 28.137 0 0 0 0 0 0 0 0 16.390 0 0 0 0 3.000 3.000 0 0 0 0 0 0 0 64.903 87.293

0 34.778 34.778 0 0 6.000 n.t.b. n.t.b. n.t.b. 0 28.982 28.982 0 0 0 0 0 0 0 0 16.883 0 0 0 0 3.000 3.000 0 0 0 0 0 0 0 66.760 89.643

Geel = pakket 1 ‘boom-basis’ Blauw = pakket 2 ‘boom-basis-plus Groen = pakket 3 ‘boom-beter’ * Voor 2025 is reeds € 30.000 extra beschikbaar gesteld voor de aanplant van bomen. Boomaanplant bij projecten en werken wordt als onderdeel van het project of werk gefinancierd. Boomaanplant buiten de bebouwde kom wordt gefinancierd vanuit het Groenfonds. ** Eventuele financiële consequenties worden duidelijk als in 2026 een verkennend onderzoek ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de gemeenteraad.

62

BIJLAGEN 63

BIJLAGE 1: Omgevingsvisie Op 10 februari 2022 is de Omgevingsvisie Halderberge vastgesteld. De Omgevingsvisie helpt om samen te blijven werken aan een aantrekkelijke gemeente en vooruit te kijken naar ontwikkelingen waar we mee te maken gaan krijgen. Behalve waarden van de huidige gebieden en kernen, zijn er in het plan ook speerpunten en doelen geformuleerd. Algemene speerpunten 1. Werken aan een duurzame en klimaatbestendige omgeving a. samen werken aan klimaatadaptatie b. klimaatadaptief is de standaard c. duurzaam inkopen en circulariteit 2. Werken aan een gezonde en veilige leefomgeving a. omgeving die uitnodigt tot bewegen, spelen, ontmoeten en ontspannen b. een groene omgeving voor inwoners c. kwalitatieve speelruimte met schaduwplekken d. hittebestendig inrichten van gebouwen en leefomgeving 3. Versterken van de biodiversiteit a. natuurinclusief wordt de norm b. bloemrijke akkerranden, insectenhotels, nestkasten, voedselbossen et cetera c. het goede voorbeeld geven d. natuuronderzoeken bij ontwikkelingen e. behoud en versterking van kenmerkende natuurwaarden, natuurelementen en karakteristieke cultuurhistorische waarden in het buitengebied 4. 5. 6. 7. 8. 9.

behoud en (her)ontwikkeling van bijzonder cultureel erfgoed behoud en versterking van een aantrekkelijk buitengebied versterken aantrekkelijkheid voor recreanten en toeristen zorgen dat het in Halderberge goed wonen is voor iedereen behoud van vitale dorpen en een actieve samenleving bieden van een aantrekkelijk economisch klimaat

Specifieke groendoelen per kern De volgende doelen per kern hebben betrekking op groen en kunnen (wellicht) mede met behulp van bomen gerealiseerd worden: Oudenbosch  verbeteren beeldkwaliteit in het centrum  versterken van het groene karakter en ruimte in het groen voor sport en spel  versterken van de recreatieve verbinding met het buitengebied  opwaarderen en verduurzamen bedrijventerreinen

64

Hoeven  behoud en ontwikkelen rijksmonument Bovendonk  versterken van het groene karakter en ruimte in het groen voor sport en spel  verbeteren kwaliteit van het verblijfsgebied rondom het hertenkamp Oud Gastel  meer ruimte creëren voor groen  behoud en versterken van de groene buffer richting Borchwerf  recreatieve verbindingen met het buitengebied maken Stampersgat  meer kwalitatief groen  meer ontmoetingsplaatsen  woningbouw met een aanvaardbaar woon- en leefklimaat  meer gebruik maken van het water, waterrecreatie en waterbeleving Bosschenhoofd  versterken groene karakter van de kern

65

BIJLAGE 2: Wettelijke kapregels buiten de kom Omgevingswet Op grond van de Omgevingswet (voorheen Boswet en Wet Natuurbescherming) gelden er wettelijke regels voor het kappen van bomen buiten de bebouwde kom. Het doel van de wet is het in stand houden van het areaal bos in Nederland, natuurbescherming en bescherming van landschappelijke waarden door regels te stellen voor het kappen van bomen in het buitengebied. De Omgevingswet is van toepassing op  houtopstanden met een oppervlakte van meer dan 10 are (=1.000 m2). Het gaat hier om de oppervlakte van de totale houtopstand dus niet alleen van het te kappen deel.  houtopstanden die bestaan uit een rijbeplanting van maximaal 20 bomen (gerekend over het totaal aantal rijen). Het gaat hier om het aantal bomen in rijbeplanting van de totale houtopstand dus niet alleen het aantal te kappen bomen. De wet geldt voor houtopstanden buiten de bebouwingscontour houtkap (voorheen: bebouwde komgrens Boswet). Deze bebouwingscontour houtkap wordt vastgelegd in het Omgevingsplan. Op dit moment is het Omgevingsplan voor Halderberge nog in de maak.

Meldings- en herplantplicht De Omgevingswet bepaalt dat voor het kappen van deze houtopstanden een meldingsplicht en een herplantplicht geldt. Deze kapmelding moet gedaan worden bij de Provincie via het Omgevingsloket. De Provincie kan de kap verbieden als dat nodig is voor de bescherming van bijzondere natuur- of landschapswaarden. Als er wel toestemming wordt verleend voor de kap, moet er binnen 3 jaar op bosbouwkundig verantwoorde wijze worden herplant. Herplant die niet aanslaat moet binnen 3 jaar vervangen worden. Uitzonderingen op de wetgeving De Omgevingswet, en dus ook de meldings- en herplantplicht, geldt niet voor:  bomen op erven en tuinen  fruitbomen  windschermen langs boomgaarden  naaldbomen jonger dan 20 jaar, bedoeld als kerstbomen  kweekgoed  beplantingen van wilgen of populieren langs wegen, waterwegen of in 1 rij langs landbouwgronden (alleen als deze niet geknot zijn)  periodiek onderhoud: het dunnen van houtopstanden, het kappen van griend- of hakhout  het aanleggen en onderhouden van brandgangen in bossen  beplantingen van populieren, wilgen of elzen die voor de productie van hout als biomassa minstens een keer per tien jaar worden geoogst, na 1 januari 2013 is aangelegd en aan een aantal beplantingseisen voldoet