Jaarverslag & Jaarrekening 2025 DEFINITIEF.pdf
Tekst van het document
Beleidsrealisatie:
Meldpunt Crisis zorg Meldpunt Crisis zorg heeft een doorontwikkeling ondergaan. Per 1 juli 2025 is er gestart met een Integraal Meldpunt Crisiszorg en Crisisinterventieteam (CIT) West-Brabant. Doel is een uniforme, effectieve en efficiënte aanpak van crisissituaties. De nieuwe aanpak omvat een 24/7 bereikbaar meldpunt en directe inzet van het CIT bij acute meldingen. Vanaf 1 juli 2025 is de praktijkgerichte ontwikkelfase gestart: learning bij doing. Deze fase draait om het doen; door gezamenlijk crisissituaties aan te pakken en direct te reflecteren op wat wel en niet werkt en verbeteren van werkwijzen en samenwerking.
57
GR inzake Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en Meldpunt Crisiszorg West-Brabant (VTWB) Er is aandacht voor cultuurverandering, communicatie, monitoring en evaluatie. De praktijkgerichte ontwikkelfase is positief afgesloten. Per 1 oktober 2025 is het nieuwe Meldpunt Crisiszorg met de nieuwe aanpak gestart. Veilig Thuis Veilig Thuis is gestart met het aanpakken van diverse knelpunten binnen de organisatie. Zo wordt er gewerkt aan het opstellen van een uniforme werkwijze voor professionals, het aanpassen van werkprocessen en het verbeteren van de samenwerking binnen de keten. Ook zijn de logistieke en financiële monitor verfijnd en geoptimaliseerd. Daarnaast wordt actief ingezet op de werving van nieuwe medewerkers. Safegroup De verbouwing van de Safegroup (vrouwenopvang) is ingedeeld in verschillende fases. De verbouwing is dan ook niet in 2025 afgerond. Ook wordt er regionaal gekeken naar passende alternatieven en nieuwe voorzieningen om de tijdelijke en structurele tekorten aan opvangplekken op te vangen. De looptijd van het beleidskader GIA en MCZ is verlopen. In Q1 2026 zal er een herziene versie komen. Centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht.) Doel of belang dat wordt behartigd:
In de Centrumregeling zijn de afspraken vastgelegd tussen de gemeenten over de uitvoering van de taken rondom beschermd wonen, maatschappelijke opvang, OGGZ en aanverwante taken. De samenwerking is gericht op het zorgdragen voor een kwalitatief goede ondersteuningsstructuur voor deze doelgroep.
Beleidsrealisatie
De centrumregeling is vastgesteld. Er is gewerkt aan onderzoeken en realisaties van verschillende woonvoorzieningen zoals Skeave Huse, kleinschalige opvang en maatschappelijke opvang. Het vinden van passende locaties blijft een uitdaging, voor zowel de gemeenten als de zorgaanbieders. Samenwerkingsafspraken vanuit het convenant ’duurzame huisvesting en begeleiding voor kwetsbare doelgroep’ getekend door bestuurders van gemeente, zorgpartijen en woningcorporaties. Om beter inzicht te krijgen in de aard en omvang van dak- en thuisloosheid binnen de regio neemt de regio deel aan de ETHOS-telling ( European Typology of Homelessness and Housing Exclusion). De voorbereidingen zijn inmiddels gestart. Daarnaast wordt er ingespeeld op de complexere hulpvragen in de regio, dit door uitbreiding capaciteit van de OGGZ maar ook het voorzetten van de pilot voor de regionale inzet van Wijk GGZ en Wijk GGD.
58
1.5.7 Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten programma Zorg, jeugd en participatie (x € 1.000). Zorg, jeugd en participatie
Primaire begroting 2025
Begroting 2025 incl. wijziging
Realisatie 2025
Verschil
V/N
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
6.343
10.346
9.645
701
V
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
3.703
0
0
0
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo
0
308
297
11
V
6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd
0
1.740
1.756
-16
N
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
0
24
8
16
V
6.3 Inkomensregelingen
13.457
14.330
14.214
116
V
6.4 WSW en beschut werk
5.853
6.333
6.331
2
V
883
970
1.020
-50
N
1.608
0
0
0
0
1.704
1.663
41
6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)
3.516
0
0
0
6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo)
0
3.588
3.591
-4
6.71b Begeleiding (WMO)
2.567
0
0
0
6.712 Begeleiding (Wmo)
0
2.463
2.602
-139
6.71c Dagbesteding (WMO)
91
0
0
0
6.713 Dagbesteding (Wmo)
0
67
76
-9
N
6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo)
0
22
0
22
V
6.72a Jeugdhulp begeleiding
74
0
0
0
6.72b Jeugdhulp behandeling
1.566
0
0
0
6.72c Jeugdhulp dagbesteding
957
0
0
0
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
655
0
0
0
6.73a Pleegzorg
601
0
0
0
6.73b Gezinsgericht
2.207
0
0
0
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
1.446
0
0
0
6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf
70
0
0
0
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
380
0
0
0
6.74c Gesloten plaatsing
200
0
0
0
Lasten per taakveld
6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
V
N
N
59
Zorg, jeugd en participatie
Primaire begroting 2025
Begroting 2025 incl. wijziging
Realisatie 2025
Verschil
V/N
6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal
0
1.460
1.330
130
V
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
0
5.560
6.101
-541
N
6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk
0
1.022
901
121
V
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
0
2.306
2.301
6
V
6.791 PGB Wmo
0
263
216
46
V
6.792 PGB Jeugd
0
80
78
2
V
6.81a Beschermd wonen (WMO)
130
0
0
0
6.811 Beschermd wonen (Wmo)
0
0
0
0
151
0
0
0
6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo)
0
151
108
43
6.82a Jeugdbescherming
540
0
0
0
6.821 Jeugdbescherming
0
727
700
27
6.82b Jeugdreclassering
41
0
0
0
6.822 Jeugdreclassering
0
57
63
-5
N
6.91 Coördinatie en beleid Wmo
0
1.683
1.601
82
V
6.92 Coördinatie en beleid Jeugd
0
1.022
940
82
V
7.1 Volksgezondheid
1.546
1.747
1.744
4
V
Totaal lasten
48.584
57.973
57.286
687
V
2.309
4.970
5.596
626
V
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
0
0
0
0
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo
0
0
0
0
6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd
0
0
0
0
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
0
0
0
0
9.346
10.005
10.054
49
6.4 WSW en beschut werk
0
294
294
0
6.5 Arbeidsparticipatie
0
0
0
0
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
289
0
0
0
6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
0
283
361
78
6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang
V
V
Baten per taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
6.3 Inkomensregelingen
60
V
V
Zorg, jeugd en participatie
Primaire begroting 2025
Begroting 2025 incl. wijziging
Realisatie 2025
Verschil
V/N
6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)
0
0
0
0
6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo)
0
0
0
0
6.71b Begeleiding (WMO)
0
0
0
0
6.712 Begeleiding (Wmo)
0
0
0
0
6.71c Dagbesteding (WMO)
0
0
0
0
6.713 Dagbesteding (Wmo)
0
0
0
0
6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo)
0
0
0
0
6.72a Jeugdhulp begeleiding
0
0
0
0
6.72b Jeugdhulp behandeling
0
0
0
0
6.72c Jeugdhulp dagbesteding
0
0
0
0
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
0
0
0
0
6.73a Pleegzorg
0
0
0
0
6.73b Gezinsgericht
0
0
0
0
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
0
0
0
0
6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf
0
0
0
0
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
0
0
0
0
6.74c Gesloten plaatsing
0
0
0
0
6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal
0
0
13
13
V
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
0
0
4
4
V
6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk
0
0
0
0
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
0
0
0
0
6.791 PGB Wmo
0
0
0
0
6.792 PGB Jeugd
0
0
0
0
6.81a Beschermd wonen (WMO)
0
0
0
0
6.811 Beschermd wonen (Wmo)
0
0
25
25
6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang
0
0
0
0
6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo)
0
0
0
0
6.82a Jeugdbescherming
0
0
0
0
6.821 Jeugdbescherming
0
0
3
3
6.82b Jeugdreclassering
0
0
0
0
V
V
61
Zorg, jeugd en participatie
Primaire begroting 2025
Begroting 2025 incl. wijziging
Realisatie 2025
Verschil
V/N
6.822 Jeugdreclassering
0
0
0
0
6.91 Coördinatie en beleid Wmo
0
0
0
0
6.92 Coördinatie en beleid Jeugd
0
0
0
0
7.1 Volksgezondheid
8
180
281
101
V
Totaal baten
11.951
15.731
16.632
901
V
Saldo van baten en lasten
-36.633
-42.242
-40.654
1.588
V
0.10 Toevoegingen aan reserves
0
1.255
1.255
0
0.10 Onttrekkingen aan reserves
25
2.419
1.546
-873
N
Totaal mutaties reserves
25
1.163
290
-873
N
-36.608
-41.079
-40.364
715
V
Mutaties reserves
Resultaat
62
1.5.8 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie programma Zorg jeugd en participatie (x € 1.000). Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
Verschil
V/N Toelichting
244
V
Voor de uitvoering van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ontvangt de gemeente financiële middelen om de gezondheid van onze inwoners te versterken en de gezondheidszorg kwalitatief goed en toegankelijk te houden. Dit betekent dat we de komende jaren met onze partners inzetten op het stimuleren van een gezonde leefstijl, voorkomen van zorg (de beweging naar de voorkant) vanuit een sterke sociale basis en waar nodig passende zorg. Deze ontwikkeling staat niet op zichzelf, maar is verweven met andere ontwikkelingen in het sociaal domein zoals de Hervormingsagenda Jeugd. Vanuit het Rijk ontvangt de gemeente hiervoor financiële middelen. In 2025 waren nog niet alle ontvangen middelen benodigd voor het uitvoeren van de plannen voor GALA/IZA en konden de ontvangen middelen deels worden ingezet om andere kosten voor reeds bestaande activiteiten, gericht op preventie en gezondheidsbevordering, te dekken. Hierdoor is in de Jaarrekening 2025 een incidenteel voordeel ontstaan van € 244.338. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld om dit bedrag te reserveren zodat deze middelen gedurende de looptijd van GALA en IZA alsnog kunnen worden ingezet voor de acties, activiteiten en capaciteit uit de integrale plannen om de doelstellingen uit GALA en IZA te behalen (o.a.
voor implementatie basisfunctionaliteiten AZWA, inrichting stevige lokale teams, datagericht werken en monitoring en extra inzet welzijn). Op dit moment is nog niet duidelijk welke middelen vanuit het Rijk na 2026 structureel beschikbaar komen voor deze ontwikkelingen. Zodra hierover meer duidelijkheid is, zal worden beoordeeld in hoeverre de gereserveerde middelen nog nodig zijn.
19
V
In de Begroting 2025 is budget opgenomen voor het uitvoeren van theatervoorstellingen in het kader van verslavingspreventie. Het budget is bedoeld voor schooljaar 2025-2026. In overleg met de scholen zijn de voorstellingen gepland in het voorjaar van 2026, omdat deze periode beter aansluit bij de schoolagenda's. Hierdoor hebben in 2025 geen uitgaven plaatsgevonden, wat resulteert in een positief saldo van € 19.000.
44
V
Het positieve resultaat op subsidies is het gevolg van meerdere factoren. Er zijn minder subsidieaanvragen voor cultuurinitiatieven en muziekonderwijs ontvangen dan verwacht. Daarnaast zijn de uitgaven voor deskundigheidsbevordering en eenmalige activiteiten lager uitgevallen. Gezamenlijk hebben deze ontwikkelingen geleid tot een positief saldo van € 44.000.
63
Taakveld
6.3 Inkomensregelingen
6.5 Arbeidsparticipatie
64
Verschil
V/N Toelichting
95
V
Het totale positieve resultaat van € 95.000 is opgebouwd uit diverse kleine positieve verschillen op de exploitaties van de dorpshuizen, te weten dorpshuis De Steiger, Dorpshuis Bosschenhoofd, Dorpshuis Hoeven, Dorpshuis Oud Gastel, Fideï et Arti en de kapel van St. Louis. Daarnaast wordt het positieve verschil veroorzaakt doordat voor het dorpshuis Hoeven een budget van € 66.000 beschikbaar was gesteld voor de voorbereiding van de herinrichting van het Kerkplein en hiervan maar een bedrag van € 22.100 is uitgegeven. De voorbereiding op de uitwerking van het ontwerp van het nieuwe kerkplein is in Q4 2025 opgestart en duurt tot Q2 2026. Na uitwerking van het definitieve ontwerp (bestekstekeningen straatwerk en riolering) kan de aanbesteding worden opgestart waarop de uitvoering volgt van de herstructurering. Naar verwachting kan de start van de werkzaamheden in het najaar van 2026 beginnen. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld hiervoor het resterende budget van € 43.900 als jaaroverschrijdende uitgave mee te nemen naar 2026.
25
V
In de Begroting 2025 is een raming van € 60.000 opgenomen voor toevoeging aan de voorziening voor dubieuze debiteuren. Op basis van de status en ouderdom van de openstaande vorderingen heeft het Werkplein HvWB de noodzakelijke hoogte van de voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken vastgesteld op € 310.000. Na alle mutaties in 2025 bedroeg het restant saldo € 275.000. Dit betekent dat er een bedrag van € 35.000 aan de voorziening is toegevoegd. Ten opzichte van de raming betekent dit een voordeel van € 25.000.
32
V
Het verschil tussen de in 2025 gerealiseerde baten en lasten met betrekking tot de gebundelde uitkeringen (BUIG) bedraagt € 103.000 negatief. Dit is een tekort van 1,08% ten opzichte van het ontvangen BUIG budget. In de Begroting is een verschil tussen baten en lasten geraamd van € 135.000 negatief. Het saldo van de verschillen tussen de Begroting en de werkelijke baten en lasten is € 32.000 positief.
19
V
De kosten voor bijzondere bijstand zijn € 19.000 lager dan geraamd. Het aantal aanvragen voor bijzondere bijstand is in 2025 gedaald ten opzichte van 2024, van 401 naar 245. Ook het aantal toekenningen is gedaald, van 325 naar 185. Deze aantallen zeggen niet zoveel over het daadwerkelijk gebruik van de bijzondere bijstand. Bij de verstrekking van bijzondere bijstand gebeurt het regelmatig dat die voor een (veel) langere periode dan een kalenderjaar wordt toegekend. Een bekend voorbeeld zijn de kosten voor bewindvoering. Hiervoor wordt jaarlijks bijzondere bijstand uitgekeerd, maar daar staat niet jaarlijks een nieuwe aanvraag tegenover.
58
V
Gemeenten ondersteunen ouders die gedupeerd zijn door de kinderopvangtoeslagaffaire, bij problemen die zijn ontstaan door de affaire. Vanuit het Rijk wordt hiervoor compensatie ontvangen op basis van de gemaakte kosten, een normbedrag per gedupeerde en een normbedrag per plan van aanpak en nazorgtraject. Over 2025 bedraagt het deel van de compensatie dat wordt ontvangen op basis van normbedragen ca. € 58.000.
-48
N
De kosten voor het programma Werk en participatie van het Werkplein HvWB zijn hoger dan geraamd. Dit komt met name doordat de compensatie beschut werk nog niet bekend was bij het opstellen van de gewijzigde begroting 2025 door het Werkplein.
Taakveld
Verschil
V/N Toelichting
Wmo
143
V
Voor Wmo is er over 2025 een positief saldo gerealiseerd van € 143.000. Dit saldo is opgebouwd uit diverse onder- en overschrijdingen. Zo zijn de kosten voor begeleiding hoger uitgevallen dan geraamd. Het aantal indicaties is in de tweede helft van 2025 gestegen in plaats van de daling die eerder was te zien. Dit geeft een nadeel van ca. € 139.000. Hier staan diverse voordelen tegenover. Zo wordt van het CAK een hogere eigen bijdrage ontvangen van ca. € 65.000. Van de gemeente Bergen op Zoom is in 2025 een bedrag van ca. € 25.000 ontvangen ter compensatie van de uitvoeringskosten van de regeling beschermd wonen. Hier staan geen kosten tegenover. Verder zijn er in 2025 geen kosten gemaakt in het kader van de wet verplichte GGZ en ambulantisering GGZ wat een voordeel van ca. € 43.000 geeft. Ook is er in 2025 een minder groot beroep gedaan op extern advies in het kader van de Wmo. Dit geeft een voordeel van ca. € 21.000. Tenslotte is er sprake van een voordeel op de PGB WMO indicaties van ca. € 47.000. Bij de Wmo Pgb indicaties zien we een daling in het aantal indicaties ten opzichte van 2024, die de lagere kosten verklaren. Onderdeel van het positieve saldo WMO is het restantbudget dat beschikbaar is gesteld voor het plaatsten van een zorgunit. In 2025 is een besluit genomen om een zorgunit te plaatsen bij een inwoner. Hiervoor is een budget van € 104.000 beschikbaar gesteld.
Over de realisatie zijn afspraken met een leverancier over gemaakt en de eerste aanbetaling is gedaan. De verwachting was dat de unit in 2025 zou worden gerealiseerd. Vanwege het aanvragen van een vergunning en het moeilijk in contact komen met de inwoners, is dit niet gelukt. Daarom zal de unit in 2026 geplaatst worden. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld hiervoor het resterende budget van € 80.000 als jaaroverschrijdende uitgave mee te nemen naar 2026.
Jeugdzorg
-184
N
Voor jeugdzorg is er over 2025 een negatief saldo van € 184.000 gerealiseerd. Deze overschrijding kent geen eenduidige oorzaak, maar is te verklaren door een samenloop van incidentele en administratieve factoren. Het grootste deel van het tekort, ca. € 180.000, wordt veroorzaakt door verplichtingen voor trajecten die in 2024 of eerder zijn gestart en afgerond en waar nog geen factuur voor is ontvangen. Daarnaast zijn de kosten voor JeugdzorgPlus in 2025 ca. € 80.000 hoger uitgevallen dan geraamd. Deze kosten zijn inherent moeilijk voorspelbaar en worden sterk beïnvloed door individuele en vaak acute plaatsingen. Daarnaast zijn nog diverse andere verschillen die het saldo verklaren. Het totaal van deze verschillen bedraagt ca. € 76.000 positief. Zo zijn bij de maatwerkvoorzieningen verschillen ontstaan doordat een aantal indicaties na de slotwijziging is gestart. Deze trajecten waren bij het opstellen van de slotwijziging nog niet bekend en konden daarom niet tijdig worden meegenomen. In enkele gevallen betrof dit ook wijzigingen met terugwerkende kracht, zoals een herindicatie van PIC naar hoogcomplex B. Tegenover deze hogere lasten staan ook onderschrijdingen. Binnen LTA en maatwerk is sprake van lagere kosten, onder andere doordat een dure cliënt halverwege het jaar is verhuisd en een andere cliënt gedurende het jaar de leeftijd van 18 jaar bereikte.
Daarnaast waren de kosten voor maatwerk met name in de eerste helft van het jaar hoger, waarna in de tweede helft een duidelijke afname zichtbaar was.
65
Taakveld
66
Verschil
V/N Toelichting
Rente
52
V
Voor de toerekening van rente aan de investeringen wordt een renteomslag opgesteld. De werkelijke rentekosten- en baten worden hierin afgezet tegen de boekwaarden van de activa en voorraden en monden uit in een gemiddeld rentepercentage. In de Begroting 2025 bedroeg dit gemiddelde percentage 1,5%. Doordat de gerealiseerde rentebaten in 2025 hoger waren dan geraamd, is het rentepercentage in de Jaarrekening 2025 gecorrigeerd naar 1,09%. Voor een nadere toelichting op de rente wordt verwezen naar de paragraaf financiering. Op het programma Zorg, jeugd en participatie ontstaat hierdoor een voordeel van € 52.000.
Onderhoud gebouwen
30
V
Op 13 juli 2023 heeft de gemeenteraad de Meerjaren Onderhoudsplanning 2023-2027 vastgesteld. Hierbij is besloten om per jaar € 75.000 te besparen op het onderhoud. Voor elk gebouw is de storting in de voorziening gemeentelijke eigendommen hierdoor iets lager dan geraamd. Dit leidt tot een voordeel op de taakvelden van de verschillende gebouwen en een nadeel op het taakveld onderhoud gebouwen. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het voordeel op het programma Zorg, jeugd en participatie staat een nadeel op het programma Openbare ruimte.
Toerekening personele lasten aan investeringen
-24
N
Met ingang van 2021 worden personele lasten aan de verschillende investeringen toegerekend. De toerekening is gebaseerd op de werkelijke uitgaven op de investeringen. Omdat er in 2025 minder is uitgegeven aan verschillende projecten dan geraamd, kunnen er ook minder personele lasten aan de investeringen worden toegerekend dan geraamd. Dit leidt ook tot een lagere toevoeging aan de reserve flexibele schil. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het nadeel van € 24.000 op het programma Zorg, jeugd en participatie staat een voordeel op Overhead.
Directe personele lasten programma Zorg, jeugd en participatie
128
V
Het totale verschil op de personele lasten 2025 bedraagt € 7.000 positief. Als gevolg van de toerekening van de directe personeelslasten aan de verschillende programma's en taakvelden ontstaan op programmaniveau verschillen ten opzichte van de begroting. Tegenover het voordeel van € 128.000 op het programma Zorg, jeugd en participatie staan nadelen op andere programma's. Voor het totaaloverzicht van de personele lasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
Overige afwijkingen
82
V
Totaal
715
V
Programma Onderwijs, sport en cultuur
1.6.1 Inleiding Het programma Onderwijs, sport en cultuur is gericht op het bieden van goed onderwijs in aantrekkelijke schoolgebouwen. Vanuit dit programma worden activiteiten op het gebied van sport en bewegen mogelijk gemaakt. Ook wordt de beleving van kunst, cultuur en cultuurhistorie aangemoedigd. 1.6.2 Wat willen we bereiken (speerpunten)? We voeren de plannen uit, zoals die zijn vastgelegd in het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Opvang en onderwijshuisvesting. In dit plan nemen we ook onderwijs & spelen en de vergroening van schoolpleinen mee. Verdere ontwikkeling van de integrale kindcentra: hierin werken kinderopvang en (basis)onderwijs zoveel mogelijk samen. Sportvereningingen kunnen gebruik maken van goede voorzieningen. Er zijn betaalbare sportvoorzieningen binnen de hele gemeente. Inwoners kunnen sporten en bewegen bij sportvoorzieningen en ook in de openbare ruimte. De belevingswaarde vergroten van wat we hebben aan kunst, cultuur en cultuurhistorie. We willen samen met de inwoners zorgen dat er meer kunst in de openbare ruimte komt.
1.6.3 Wat doen we al? Huidig beleid (wat voortgezet wordt): • Beleidsplan sociaal domein "De kracht van Samen" • Integraal huisvestingsplan onderwijs 2021 • Visiedocument Kindcentra in de gemeente Halderberge 2019 • Verordening Onderwijshuisvesting 2022 • Verordening leerlingenvervoer • Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid gemeente Halderberge • Verordening leerlingenvervoer gemeente Halderberge • Beleidsregel leerlingenvervoer gemeente Halderberge • Uitvoeringsplan Leerplicht West Brabant West • Lokale meld en Coördinatiefunctie (LMC) • Sportnota Halderberge in beweging 2010 • Kadernotitie buitensportaccommodaties 2017 • Kaders beheer en onderhoud buitensportaccommodaties 2019 • Kaders verlichting buitensportaccommodaties 2023 • Beleidsplan voor beheer en ontwikkeling van de Halderbergse binnensportaccommodaties 2024 • Beleidsnota archeologie "Ons ongeschreven verleden" 2011 • Beleidsnota Cultureel erfgoed "Inspirerend verleden" 2011 • Visie op cultuur 2024
67
Reguliere werkzaamheden We voeren uit: onderwijshuisvesting, beheer & onderhoud van sportvelden en huisvesting sportgebouwen (kleedlokalen en technische ruimtes), buurt- en schoolsportsportcoaches activiteiten, archeologie- en monumenten(subsidies), lokale educatieve agenda, culturele activiteiten (bijvoorbeeld Cultuurmaand en Open Monumentendag), uitvoeringsregeling muziekeducatie en beeldende vorming, ZuidWestFM, ZuidWestTV, Culturele Marktplaats Halderberge, Verlengde Schooldag (naschoolse culturele activiteiten op school) welzijnssubsidies, heemkundekringen en musea, beheer en onderhoud aan kunst in de openbare ruimte, Kunstprijs Halderberge. We voeren onderwijsachterstanden beleid uit. Dit doen we in afstemming met kinderopvang, basisonderwijs, voortgezeto nderwijs en maatschappelijke partners. Het gaat onder andere om voor- en vroegschoolse educatie (VVE), coördinatie integrale kindcentra en regievoering op NT2 onderwijs. Daarnaast voeren we wettelijke taken rond leerlingenvervoer, leerplicht en doorstroompunt uit. 1.6.4 Beleidsindicatoren Lokale indicatoren Voor het programma Onderwijs, sport en cultuur zijn geen cijfers beschikbaar, welke één op één aansluiten bij de speerpunten van het collegewerkprogramma. Indien deze alsnog beschikbaar komen, dan zullen deze worden toegevoegd aan de basisset met beleidsindicatoren.
BBV-indicatoren De onderstaande verplichte indicatoren vallen onder het programma Onderwijs, sport en cultuur (bron: www.waarstaatjegemeente.nl; d.d. 2 maart 2026). Indicator Absoluut verzuim1
2022
2023
2024
Halderberge
4,9
5,7
9,9
Vergelijkbare gemeenten
4,2
6,0
5,6
Halderberge
9,0
16,0
14,0
Vergelijkbare gemeenten
21,0
23,0
25,0
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie3
Halderberge
2,2%
1,9%
2,0%
Vergelijkbare gemeenten
2,1%
2,0%
2,0%
Niet-sporters4
Halderberge
51,1%
48,3%
Vergelijkbare gemeenten
47,9%
44,7%
Relatief verzuim2
2025
1 Het aantal leer- of kwalificatieplichtigen jongeren dat absoluut verzuimer is (geweest) gedurende het schooljaar: de jongeren is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beshcikt niet over een vrijstellingl; per 1.000 leerlingen. 2 Het relatieve aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren zonder vrijstelling dat langer dan 4 opeenvolgende weken niet ingeschreven was op school; per 1.000 leerlingen. 3 Vsv'ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten (havo, vwo of minimaal mbo-2 diplome). Het vsv-percentage staat voor het aantal vsvérs asl percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan; per 1,000 leerlingen. 4 Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.
68
1.6.5 Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Doel
Wat gaan we daarvoor doen
Wat is er bereikt in 2025
Onderwijshuisvesting
Knelpunten in de huisvesting bij de basisscholen (de Klinkert; De Regenboog; de Bukehof; Uniek; ’t Bossche Hart; Futura) en het voortgezet onderwijs (Markland College) worden opgelost. Hierbij wordt ook gezorgd voor de benodigde tijdelijke huisvesting.
De verbouwingen van de basisscholen Klinkert in Oudenbosch en Uniek in Hoeven tot volwaardige kindcentra zijn inmiddels gestart. Daarnaast is de vernieuwbouw van het Markland College opgeleverd. Het Carrégebouw is buiten gebruik gesteld.
Verdere ontwikkeling van de integrale kindcentra.
Er is besloten om het IHP opvang- en onderwijshuisvesting te actualiseren, er heeft een methodisch onderzoek plaatsgevonden naar de problematiek rondom basisschool Uniek in Hoeven en het sport- en schoolgebouw Futura in Oud Gastel. Er is een verkenning uitgevoerd naar de herhuisvesting van de basisscholen De Regenboog en De Bukehof in Oudenbosch. Voor de scholen Uniek in Hoeven, De Klinkert in Oudenbosch en Talente in Oud Gastel is voorzien in tijdelijke onderwijshuisvesting. Tot slot zijn de oplossingsrichtingen voor basisschool Talente in Oud Gastel in beeld gebracht.
Het duurzamer maken van schoolpleinen en ze klimaatadaptief maken. Schoolpleinen aanpassen op de risico’s van een klimaat dat verandert.
Bij de vorming van kindcentrum Uniek in Hoeven en De Klinkert in Oudenbosch is een ontwerp voor de buitenruimte opgesteld, waarbij rekening is gehouden met klimaatadaptatie en waterberging.
Vanaf 2024 kunnen de kindcentra aanspraak maken op een vergoeding als zijnde stimuleringsbijdrage om te komen tot een kindcentra.
In 2025 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden met alle kindcentra (school) en kinderopvangpartner gezamenlijk) in Halderberge waarbij het ontwikkelen van de doorgaande lijn centraal stond. Na deze bijeenkomst zijn door enkele kindcentra een kindcentrum-subsidie aangevraagd. Deze voorbeelden laten zien dat innovatieve samenwerkingen daadwerkelijk impact hebben: van snellere taalontwikkeling bij NT2‑leerlingen tot meer doelgerichte begeleiding van kinderen met een voorsprong. De subsidieverantwoording gebeurt in de vorm van een bijeenkomst: De verantwoordingen dragen op deze manier bij aan kennisdeling in de gemeente.
Jongerenwerkers en buurtsportcoaches werken samen met scholen aan voorlichtingsactiviteiten over gezondheid en welzijn. De jongerenwerkers gaan ook meer de wijken in.
Jongerenwerkers en buurtsportcoaches hebben de samenwerking gezocht met basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs. Via diverse activiteiten is aandacht besteed aan voorlichting over gezondheid en welzijn, met extra focus op JOGG‑thema’s.
69
Doel
Sport
De belevingswaarde vergroten van wat we hebben aan kunst, cultuur en cultuurhistorie.
70
Wat gaan we daarvoor doen
Wat is er bereikt in 2025
Voor de kinderen uit het basisonderwijs wordt met ingang van 2022 het educatieve doe-programma ‘Democracity’ ingezet. Hierin leren kinderen om actief deel te nemen aan de maatschappij (burgerschap). Ook doen we het voortgezet onderwijs het aanbod voor gastlessen over dit thema.
Er was geen belangstelling voor het programma. Het programma is uitgesteld naar 2026.
Het behouden van het huidige basisaanbod van sportvoorzieningen. Waar mogelijk willen we dit verbeteren en verduurzamen. Hierbij is aandacht voor monitoring van de kwaliteit van de accommodaties en bijvoorbeeld het gebruik van LED verlichting.
Aandachtspunten uit de kwaliteitsinspectie en het renovatie advies tennisbanen zijn gedeeld met verenigingen en worden opgepakt. De subsidieregeling ‘verLEDden buitensportvelden Halderberge 2024-2025’ is beëindigd per 1 januari 2026. Verschillende verenigingen hebben een beroep gedaan op deze subsidieregeling. De gemeente heeft eind 2025 een oproep (herinnering) uitgedaan richting verenigingen die nog geen beroep hadden gedaan op de subsidieregeling om uiterlijk 31 december 2025 van de regeling gebruik te maken indien gewenst. Overgebleven subsidiegelden ‘verLEDden buitensportvelden Halderberge 2024-2025’ worden ingezet voor duurzaamheid.
Door het bundelen van activiteiten, geld en mensen willen we zoveel mogelijk mensen de kans geven om mee te doen aan sportactiviteiten bij een reguliere sportvereniging. Of aan speciaal opgezette sport- en beweegactiviteiten. Ook als zij te maken hebben met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking of als zij chronisch ziek zijn.
Halderberge Beweegt heeft op scholen, sportaccommodaties en in de wijken diverse sport- en beweegactiviteiten georganiseerd voor uiteenlopende doelgroepen. Het Uniek Sporten-loket wordt goed gevonden en gebruikt. Daarnaast heeft Uniek Sporten ondersteuning geboden bij de Special Unlimited Sportdag in onze gemeente, speciaal bedoeld voor mensen met een beperking.
We zorgen dat tenminste één speelplek per kern inclusief is.
Verder zijn inclusieve speeltuinen gerealiseerd in Bosschenhoofd, Hoeven en Oud Gastel. De speeltuinen in Stampersgat en Oudenbosch worden in 2026 opgeleverd.
Bij de inrichtingsplannen voor openbare ruimte spelen we in op bijzondere cultuurhistorische waarde.
Bij de grotere inrichtingsplannen en daar waar mogelijk wordt ingespeeld op het behoud en/of realisatie van bijzondere elementen met cultuurhistorische waarde.
Met het uitschrijven van een prijsvraag stimuleren we acties om de belevingswaarde te vergroten op het gebied van cultureel erfgoed
De prijsvraag is in 2025 uitgezet en loopt tot 2026. Hiervoor is een samenwerking met ‘Kunst in de gemeente’ aangegaan. Dit wordt jaarlijks herhaald.
Doel
Wat gaan we daarvoor doen
Wat is er bereikt in 2025
Kunst in de openbare ruimte.
Er wordt uitvoering gegeven aan het opgestelde actieplan ‘Kunst in de Openbare Ruimte’. Hierbij is aandacht voor o.a. kunst op rotondes, langs routes, en teksten op gevels, en bestickeren van stroomhuisjes ed. Hierbij betrekken we inwoners (waaronder jongeren) en ondernemers zoveel mogelijk met onder andere prijsvragen.
Het overzichtsdocument is gedeeld met Kunstwacht. Zij maken een schouw van de staat van de kunstwerken en koppelen hier een beheerplan aan voor de komende tien jaar. Zij starten in 2026 met het onderhoud van de kunstwerken. In 2025 zijn 10 kasten in alle kernen van de gemeente bestickerd en in 2026 komen er weer tien bij. Dit in samenwerking met de inwoners, het bureau Urban ID en West Brabants Archief. We hebben hier al leuke reacties op ontvangen. Voor de fietstunnel bij Oud Gastel heeft in 2025 een workshopdag plaatsgevonden. Momenteel wordt gewerkt aan het ontwerp. Uitvoering vindt plaats in 2026.
1.6.6 Verbonden partijen GR Schoolverzuim en Voortijdig schoolverlaten (RBL) Doel of belang dat wordt behartigd:
De gemeenschappelijke regeling is aangegaan met als doel het behartigen van de belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van de Leerplichtwet 1969 en de Regionale Meld en Coördinatiefunctie.
Beleidsrealisatie:
Gemeente Halderberge maakt deel uit van de gemeenschappelijke regeling (GR) Schoolverzuim en VSV regio West-Brabant. De uitvoering van deze GR is bij het RBL West-Brabant belegd. Gemeente Halderberge neemt de verzuimadministratie van het RBL af. Dit is een beleidsarme samenwerking Daarnaast participeert gemeente Halderberge in de netwerksamenwerking West-Brabant West. Binnen de netwerksamenwerking voert gemeente Halderberge, samen met gemeenten Bergen op Zoom, Woensdrecht, Roosendaal en Steenbergen haar (beleidsmatige) taken uit op het gebied van Leerplicht en Doorstroompunt.
71
1.6.7 Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten programma Onderwijs, sport en cultuur (x € 1.000). Onderwijs, sport en cultuur
Primaire begroting 2025
Begroting 2025 incl. wijziging
Realisatie 2025
Verschil
V/N
4.2 Onderwijshuisvesting
1.927
1.919
1.906
12
V
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.638
2.681
2.723
-42
N
529
683
615
68
V
1.225
1.666
1.631
35
V
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie
323
295
317
-23
N
5.4 Musea
163
236
231
5
V
5.5 Cultureel erfgoed
81
87
90
-3
N
5.6 Media
1.043
1.119
1.368
-250
N
Totaal lasten
7.929
8.685
8.883
-197
N
215
70
41
-29
N
1.088
1.091
1.258
167
V
0
383
339
-44
N
5.2 Sportaccommodaties
120
207
247
40
V
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie
19
23
41
19
V
5.4 Musea
0
0
0
0
5.5 Cultureel erfgoed
0
0
0
0
220
220
472
252
V
Totaal baten
1.662
1.994
2.397
404
V
Saldo van baten en lasten
-6.267
-6.692
-6.485
206
V
Lasten per taakveld
5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties
Baten per taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering
5.6 Media
72
Onderwijs, sport en cultuur
Primaire begroting 2025
Begroting 2025 incl. wijziging
Realisatie 2025
Verschil
V/N
0.10 Toevoegingen aan reserves
0
25
25
0
0.10 Onttrekkingen aan reserves
203
318
254
-64
N
Totaal mutaties reserves
203
293
229
-64
N
-6.064
-6.399
-6.257
142
V
Mutaties reserves
Resultaat
1.6.8 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie programma Onderwijs, sport en cultuur (x € 1.000). Taakveld
Verschil
V/N Toelichting
4.2 Onderwijshuisvesting
-91
N
In 2025 is besloten om het IHP voor opvang- en onderwijshuisvesting te actualiseren. De gehuurde units bij basisschool Uniek zijn door de leverancier opgehaald. De hiermee samenhangende kosten maakten deel uit van de opdracht, maar waren nog niet opgenomen in de begroting. Daarnaast is de verbouwing bij Uniek & De Klinkert nog niet voltooid. Hierdoor is nog geen vergoeding voor het gebruik van de ruimten van de opvangorganisatie ontvangen.
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
67
V
In april 2025 is besloten het leerlingenvervoer naar taalklassen te bekostigen vanuit de uitkering Gemeentelijk Onderwijs Achterstanden Beleid. Dit heeft een aanzienlijke besparing op het budget voor leerlingenvervoer opgeleverd. De bijraming voor leerlingenvervoer door Dutax Beheer B.V was gebaseerd op de daadwerkelijke kosten van 2024, verhoogd met de toegepaste indexering. Het aantal ritten varieert echter jaarlijks en daarmee zijn de kosten voor deze vervoerder voor 2025 lager dan begroot. Dit geldt ook voor de kosten voor het vervoer naar de Mytylschool. Gezamenlijk heeft dit geleid tot een voordeel van € 67.000.
74
V
De kosten voor de peuteropvang voor kinderen van ouders zonder recht op kinderopvangtoeslag zijn volledig gedekt uit de rijksbijdrage voor onderwijsachterstanden. Hierdoor ontstaat in 2025 een voordeel van € 74.000.
5.1 Sportbeleid en activering
-44
N
Voor 2025 is een voorschot van ca. € 62.000 voor de Spuk Sport ontvangen. De definitieve beschikking is nog niet afgegeven. Op basis van de huidige kostenverantwoording wordt verwacht dat een aanzienlijk deel van het voorschot moet worden terugbetaald, wat leidt tot een negatief saldo.
5.2 Sportaccommodaties
39
V
De DUMAVA aanvraag voor zwembad Blankershove is toegekend. De totale toekenning bedraagt ca. € 130.000. Eerder is een voorschot van ca. € 91.000 ontvangen. Het verschil tussen het voorschot en definitieve toekenning vormt een positief saldo van ca. € 39.000.
73
Taakveld
V/N Toelichting
Rente
80
V
Voor de toerekening van rente aan de investeringen wordt een renteomslag opgesteld. De werkelijke rentekosten- en baten worden hierin afgezet tegen de boekwaarden van de activa en voorraden en monden uit in een gemiddeld rentepercentage. In de Begroting 2025 bedroeg dit gemiddelde percentage 1,5%. Doordat de gerealiseerde rentebaten in 2025 hoger waren dan geraamd, is het rentepercentage in de Jaarrekening 2025 gecorrigeerd naar 1,09%. Voor een nadere toelichting op de rente wordt verwezen naar de paragraaf financiering. Op het programma Onderwijs, sport en cultuur ontstaat hierdoor een voordeel van € 80.000.
Directe personele lasten programma Openbare ruimte
13
V
Het totale verschil op de personele lasten 2025 bedraagt € 7.000 positief. Als gevolg van de toerekening van de directe personeelslasten aan de verschillende programma's en taakvelden ontstaan op programmaniveau verschillen ten opzichte van de begroting. Tegenover het voordeel van € 13.000 op het programma Onderwijs, sport en cultuur staan nadelen op andere programma's. Voor het totaaloverzicht van de personele lasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
Overige afwijkingen
4
V
142
V
Totaal
74
Verschil
Algemene dekkingsmiddelen
1.7.1 Inleiding Ambities en financiële mogelijkheden moeten met elkaar in evenwicht zijn. Met het financiële beleid van de gemeente Halderberge bewaken we dit evenwicht en zorgen we voor de juiste verantwoording van de uitgaven en inkomsten van de gemeente. Om de ambities op het terrein van woningbouw, (ruimtelijke) projecten en verkeersveiligheid uit te voeren, zorgt het college voor voldoende capaciteit en flexibiliteit in de organisatie. We streven ernaar om één van de goedkopere gemeenten in de regio te zijn door een lage lastendruk voor inwoners en ondernemers. 1.7.2 Wat willen we bereiken (speerpunten)? De begroting is reëel en structureel sluitend. We streven naar een solvabiliteit van minimaal 20%. Dit doen we door het eigen vermogen te vergroten en de groei van de schulden zo beperkt mogelijk te houden. We streven naar een weerstandsvermogen dat minimaal 'voldoende' is. Dit doen we door het eigen vermogen te vergroten en de risico's goed in beeld te houden. We zorgen voor meer flexibiliteit in de organisatie om projecten op het gebied van woningbouw en openbare ruimte goed uit te kunnen voeren. Hierbij zorgen we voor capaciteit die meebeweegt met het aantal en de omvang van de projecten. Een gezonde bedrijfsvoering staat hierbij voorop. We streven ernaar om één van de goedkopere gemeenten in de regio te zijn door een lage lastendruk voor inwoners en ondernemers.
1.7.3 Wat doen we al? Huidig beleid (wat voortgezet wordt): De begroting van de gemeente Halderberge is reëel en structureel sluitend. Dat willen we zo houden. Ook het weerstandsvermogen, de verhouding tussen de risico’s die de gemeente loopt en de financiële middelen die beschikbaar zijn om die op te vangen, willen we op peil houden. We gaan door met het verbeteren van de solvabiliteit: de verhouding tussen het eigen en het totale vermogen. Reguliere werkzaamheden • Vastleggen van alle financiële handelingen in de financiële administratie • Adviseren over en toetsen van voorstellen aan het college en de raad op financiële haalbaarheid; • Adviseren over de juiste inzet van de beschikbare middelen. • Via de bestuursrapportages melden we geplande activiteiten en projecten, voortgang, behaalde doelen en inzet van beschikbare middelen.
75
1.7.4 Beleidsindicatoren Lokale indicatoren Voor Algemene dekkingsmiddele zijn geen cijfers beschikbaar, welke één op één aansluiten bij de speerpunten van het collegewerkprogramma. Indien deze alsnog beschikbaar komen, dan zullen deze worden toegevoegd aan de basisset met beleidsindicatoren. BBV-indicatoren Voor Algemene dekkingsmiddelen zijn in het BBV geen verplichte beleidsindicatoren opgenomen. 1.7.5 Wat hebben we bereikt en wat hebben we er voor gedaan? Doelstelling
Activiteiten 2025
Wat is er bereikt in 2025?
De begroting is reëel en structureel sluitend.
Streven naar behoud van het repressief toezicht door de toezichthouder (de provincie Noord-Brabant).
De provinciale beoordeling van de Begroting 2025 is per brief op 4 december 2024 ontvangen. De begroting 2025 voldoet aan de gestelde criteria van repressief toezicht. Per brief van 12 december 2025 heeft de provincie aangegeven dat ook voor het begrotingsjaar 2026 het normaal geldend repressief toezicht van kracht is.
We streven naar een solvabiliteit van minimaal 20%.
Realiseren van meer flexibiliteit in de organisatie.
Structurele lasten dekken met structurele baten.
De Begroting 2026 is conform de wettelijke eisen structureel en reëel in evenwicht.
Eigen vermogen vergroten door positieve rekeningresultaten, begrotingsoverschotten en positieve resultaten van grondexploitaties toe te voegen aan de algemene reserves.
Van het positieve resultaat van de Jaarrekening 2024 ad € 1,8 miljoen is in 2025 € 0,9 miljoen toegevoegd aan de algemene reserve. Positieve resultaten van de grondexploitaties worden tijdens de looptijd van de projecten eveneens toegevoegd aan de algemene reserve grondexploitaties. Dat betrof over 2025 de resultaten van de projecten Pagnevaart en Bornhemweg.
Beperking van de schulden door terughoudend te zijn met nieuwe investeringen.
Buiten de gebruikelijke investeringen in de openbare ruimte en voor de bedrijfsvoering ligt de nadruk op het realiseren van de investeringen in de dorpshuizen, het religieus erfgoed in Oudenbosch en onderwijshuisvesting. Zoals in de begroting is aangegeven zorgen deze investeringen ervoor dat de schulden de eerste jaren verder oplopen.
Het budget voor flexibele vervanging bij ziekte verhogen naar € 200.000 per jaar.
Met ingang van de Programmabegroting 2023 is het budget voor vervanging bij langdurige ziekte structureel verhoogd naar € 200.000 per jaar. Hiernaast is gestart met een pilot voor een nieuwe verzuimaanpak om te kijken of we langdurig verzuim kunnen voorkomen en beperken. In 2026 wordt de arbodienst op basis van deze aanpak opnieuw aanbesteed.
76
Doelstelling
De gemeente Halderberge is voor wat betreft de lastendruk voor burgers en bedrijven in de regio één van de goedkopere gemeenten.
Activiteiten 2025
Wat is er bereikt in 2025?
De ambtelijke kosten die aan projecten worden toegerekend zoveel mogelijk inzetten voor de vorming van de jaarlijkse flexibele schil.
In 2023 is de reserve flexibele schil gevormd. Naast een incidenteel bedrag van € 750.000 op basis van het collegewerkprogramma wordt jaarlijks een bedrag in de reserve gestort voor de personele lasten die kunnen worden toegerekend aan investeringen, grondexploitaties en faciliterend grondbeleid. De reserve wordt ingezet voor aanvullende capaciteit voor het uitvoeren van de (investerings-)projecten en grondexploitaties.
Bij nieuwe taken gevolgen meenemen voor ambtelijke capaciteit.
Voorstellen aan de gemeenteraad zijn zoveel mogelijk “inclusieve voorstellen”. Dit zijn voorstellen waar alle kosten, ook die van de inzet van personeel, in worden weergegeven. Dit is vooral bij nieuwe (wettelijke) taken of (hogere) ambities die niet binnen de bestaande ambtelijke capaciteit zijn opgenomen. Hiervoor wordt aan de gemeenteraad extra capaciteit gevraagd als deze nodig is en niet aanwezig is.
Benchmark over de lastendruk bij het opstellen van de begroting.
De benchmark is voor de Begroting 2026 gehouden. In de paragraaf Lokale heffingen van de Begroting 2026 zijn de resultaten opgenomen.
De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn 100% kostendekkend.
Dit uitgangspunt is gehanteerd bij het opstellen van de Begroting 2026.
Door middel van het tarief voor de onroerendezaakbelasting sturing geven aan de positie in regio.
Het tarief van de onroerendezaakbelasting is in de Begroting 2026 gestegen met het inflatiepercentage van 3% en een aanvullende stijging van 3%. In de paragraaf lokale heffingen in de Begroting 2026 is een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten ten opzichte van de regio opgenomen.
77
1.7.6 Algemene dekkingsmiddelen De gemeente heeft een aantal algemene dekkingsmiddelen die de gemeente naar eigen inzicht mag aanwenden. Deze inkomsten zijn voor een belangrijk deel niet beïnvloedbaar. Daarbij kan worden gedacht aan de uitkeringen uit het gemeentefonds. Voor een deel kan de gemeente de omvang zelf bepalen. Dit gedeelte wordt afgebakend door het eigen belastinggebied. De gemeentelijke belastingen kennen in tegenstelling tot de retributies, zoals het rioolrecht en de afvalstoffenheffing, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. In de Gemeentewet is vastgelegd welke belastingen een gemeente mag heffen. Hieronder zijn in een overzicht de algemene dekkingsmiddelen (bedragen x € 1.000) van de gemeente Halderberge opgenomen. Algemene dekkingsmiddelen
Realisatie 2025
Onroerende zaakbelastingen
9.297
Uitkeringen gemeentefonds
69.417
Winstuitkeringen Totaal algemene dekkingsmiddelen
241 78.955
Hieronder worden de verschillende onderdelen verder toegelicht. 1. Onroerende zaakbelasting De gerealiseerde opbrengst van de onroerende zaakbelastingen bedraagt voor 2025 € 9.296.891. Voor een toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf lokale heffingen. 2. Uitkeringen Gemeentefonds Onder de uitkeringen uit het Gemeentefonds vallen de algemene uitkering, de decentralisatie-uitkeringen en de integratie-uitkering op het gebied van het sociaal domein. Omdat de uitkeringen uit het Gemeentefonds (in het bijzonder de algemene uitkering) veelal in een later jaar pas definitief worden vastgesteld dan waarop ze betrekking hebben, worden er in de gemeentelijke administratie en de P&C-documenten van een bepaald boekjaar (lees: 2025) ook de wijzigingen van de uitkeringen uit voorgaande jaren verantwoord. Verschillen raming en realisatie uitkeringen Gemeentefonds In de Slotwijziging 2025 is de raming van het Gemeentefonds voor de laatste keer in 2025 bijgesteld. Dit is ook het laatste bijstelmoment voor de begroting. In de Jaarrekening 2025 geven wij u een actueel overzicht van de (verwachte) uitkeringen uit het Gemeentefonds over het jaar 2025 en de jaren daarvoor. De mutaties ten opzichte van de stand van de Slotwijziging 2025 worden in deze jaarrekening toegelicht.
Deze mutaties zijn het gevolg van de decembercirculaire 2025 en de laatste specificaties van de algemene uitkering over 2025 en voorgaande jaren. Voor een uitgebreide toelichting van de begrotingsmutaties tot en met de Slotwijziging 2025 verwijzen wij u naar de Zomernota 2025, de Najaarsnota 2025 en de Slotwijziging 2025. In onderstaande tabel treft u voor de diverse uitkeringen uit het Gemeentefonds over 2025 en voorgaande jaren een overzicht aan van de oorspronkelijke ramingen in de Begroting 2025, de begrotingsmutaties of -wijzigingen gedurende het jaar 2025 tot en met de Slotwijziging 2025, de mutaties ten opzichte van de Slotwijziging 2025 en de laatste stand van de ramingen.
78
Uitkeringen gemeentefonds
Begroting 2025
Mutaties t/m Slotwijziging 2025
Mutatie Jaarrekening 2025
Stand Jaarrekening 2025
Algemene uitkering 2025
59.935
2.153
167
62.254
Integratie-uitkeringen 2025
5.573
530
0
6.103
536
273
96
904
Algemene uitkering 2024
0
-22
0
-22
Algemene uitkering 2023
0
55
122
177
66.043
2.989
384
69.417
Decentralisatie-uitkeringen 2025
Totaal uitkeringen gemeentefonds
Toelichting op mutaties uitkeringen gemeentefonds jaarrekening 2025 De totale netto mutatie ten opzichte van de Slotwijziging 2025 bedraagt ca. € 384.000. Zoals gewoonlijk heeft het ministerie van BZK in december de decembercirculaire 2025 gepubliceerd. De uitkomsten van de decembercirculaire 2025 konden niet meer worden meegenomen in de Slotwijziging 2025, zodat deze uitkomsten in de Jaarrekening 2025 (moeten) worden verantwoord. Decembercirculaire 2025: uitkeringen gemeentefonds 2025 Ten opzichte van de raming van de Slotwijziging 2025 is de raming van de algemene uitkering over 2025 per saldo verhoogd met € 167.000 afgerond. De hogere algemene uitkering over 2025 is voornamelijk het gevolg van een aantal eenmalige taakmutaties in verband met de Wet versterking regio volkshuisvesting (per saldo in totaal taakmutaties ca. € 82.000). Daarnaast heeft het Rijk over 2025 nog extra middelen via (nieuwe) decentralisatie-uitkeringen aan gemeenten beschikbaar gesteld. Het betreft onder meer eenmalige rijksmiddelen in verband met de meerkosten opvang Oekraïners sociaal domein en lokale energiehulp. De extra baten uit deze (nieuwe) decentralisatie uitkeringen voor het jaar 2025 bedragen € 96.000 afgerond. Decembercirculaire 2025: uitkeringen oude jaren In de decembercirculaire 2025 heeft het Rijk de uitkeringsfactor voor de algemene uitkering over 2023 met 2 punten opwaarts bijgesteld (ca.
€ 91.000). Mutaties aantallen eenheden verdeelmaatstaven Daarnaast zijn in de laatste maanden van 2025 nog een beperkt aantal mutaties geweest van de aantallen eenheden voor de algemene uitkeringen over 2025 en 2023 (2025: oppervlak land, oppervlak binnenwater, oppervlak bebouwing woonkern en buitengebied en oeverlengte, in totaal ca. € 81.000 en 2023: OZB-inkomstenmaatstaven in totaal ca. € 31.000). 3. Winstuitkeringen De gemeente Halderberge bezit aandelen in enkele ondernemingen waar (bij een positief resultaat) een dividenduitkering van wordt genoten. Ieder jaar wordt het dividend verantwoord waartoe de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) in dat jaar heeft besloten. Over het algemeen is dat het dividend over het voorgaande jaar. De verschuldigde dividendbelasting wordt in eerste instantie door de betreffende onderneming ingehouden, maar de gemeente Halderberge kan deze terugvorderen van de Belastingdienst. Dat is in alle gevallen ook zo gebeurd. In 2025 is dividend ontvangen van de volgende deelnemingen:
• BNG Bank NV: De AVA van de BNG heeft in 2025 besloten tot uitkering van een dividend van € 109.245 (€ 2,51 per aandeel). Vorig jaar was dat € 94.012 (€ 2,16 per aandeel).
• Saver NV: De AVA van Saver heeft in 2025 besloten tot een dividenduitkering van € 131.696 (€ 146,33 per aandeel). Vorig jaar was dat € 108.475 (€ 120,53 per aandeel).
79
1.7.7 Verbonden partijen Gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) Doel of belang dat wordt behartigd:
De BWB verzorgt de heffing en de inning van de belastingen voor de gemeenten, Bergen op Zoom, Breda, Etten-Leur, Halderberge, Oosterhout, Roosendaal, Woensdrecht, Dongen, Moerdijk, Zundert, Rucphen en het waterschap Brabantse Delta. Voor de gemeenten wordt ook de uitvoering van de Wet onroerende zaken verzorgd. De GR BWB biedt de mogelijkheid tot de uitvoering van de Wet Basisregistraties Adressen en Gebouwen (hierna BAG). Voor de gemeente Moerdijk wordt de BAG uitgevoerd.
Beleidsrealisatie:
In 2025 was geen specifiek beleid opgenomen.
BNG Bank N.V. (BNG) Doel of belang dat wordt behartigd:
De Bank Nederlandse Gemeenten is de bank van en voor overheden en instellingen voor maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak.
Beleidsrealisatie:
Bij het opstellen van dit jaarverslag was het jaarverslag van de BNG nog niet gepubliceerd. Wij verwijzen u voor de beleidsrealisatie derhalve naar de nog te verschijnen publicaties van de BNG.
1.7.8 Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten Algemene dekkingsmiddelen (x € 1.000). Algemene dekkingsmiddelen
Primaire begroting 2025
Begroting 2025 incl. wijziging
Realisatie 2025
Verschil
V/N
0.5 Treasury
-169
-154
251
-405
N
0.61 OZB woningen
498
469
490
-21
N
0.62 OZB niet-woningen
56
56
56
0
0.64 Belastingen overig
60
60
38
22
0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds
0
0
0
0
0.8 Overige baten en lasten
175
13
0
13
V
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
27
27
72
-45
N
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
1.737
0
0
0
Totaal lasten
2.384
471
907
-437
N
291
360
454
94
V
4.265
4.315
4.316
1
V
Lasten per taakveld
V
Baten per taakveld 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen
80
Algemene dekkingsmiddelen
Primaire begroting 2025
Begroting 2025 incl. wijziging
Realisatie 2025
Verschil
V/N
0.62 OZB niet-woningen
4.618
4.943
4.981
38
V
0.64 Belastingen overig
68
68
88
20
V
66.043
69.033
69.417
384
V
0.8 Overige baten en lasten
0
0
11
11
V
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
27
27
72
45
V
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
0
0
0
0
Totaal baten
75.313
78.746
79.339
593
V
Saldo van baten en lasten
72.930
78.275
78.431
157
V
0.10 Toevoegingen aan reserves
663
1.183
617
566
V
0.10 Onttrekkingen aan reserves
332
332
93
-239
N
Totaal mutaties reserves
-332
-851
-524
327
V
72.598
77.424
77.908
484
V
0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds
Mutaties reserves
Resultaat
1.7.9 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie Algemene dekkingsmiddelen (x € 1.000). Taakveld
Verschil
V/N Toelichting
0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen
39
V
De laatste progoses van de BWB per einde 2025 zijn in de Jaarrekening 2025 verwerkt op basis van een actueel WOZ waarden bestand. De totale waarde is hoger dan door de BWB bij de halfjaarrapportage werd verwacht en daardoor komt de opbrengst van de OZB ook hoger uit.
0.64 Belastingen overig
22
V
In de Begroting 2025 is een raming van € 60.000 opgenomen voor toevoeging aan de voorziening voor dubieuze debiteuren. Op basis van de status en ouderdom van de openstaande vorderingen heeft de Belastingsamenwerking West-Brabant de noodzakelijke hoogte van de voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken vastgesteld op € 154.000. Na alle mutaties in 2025 bedroeg het restant saldo € 116.000. Dit betekent dat er een bedrag van € 38.000 aan de voorziening is toegevoegd. Ten opzichte van de raming betekent dit een voordeel van € 22.000.
81
Taakveld
82
Verschil
V/N Toelichting
0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds
384
V
Ten opzichte van de raming in de Slotwijziging 2025 zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds ca. € 384.000 hoger uitgevallen. Dit verschil bestaat uit een positieve bijstelling van de uitkeringen over 2023 (ca. € 122.000) en 2025 (ca. € 262.000). Bij het onderdeel uitkeringen gemeentefonds in het hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen zijn de verschillen in de uitkeringen uit het gemeentefonds uitgebreid toegelicht.
0.8 Overige baten en lasten
13
V
In de Begroting 2025 is een bedrag van € 200.000 opgenomen voor onvoorziene uitgaven. Gedurende het jaar hiervan € 187.000 ingezet (zie ook het overzicht post onvoorziene uitgaven). Het resterende bedrag van € 13.000 is niet ingezet.
Rente
12
V
Voor de toerekening van rente aan de investeringen wordt een renteomslag opgesteld. De werkelijke rentekosten- en baten worden hierin afgezet tegen de boekwaarden van de activa en voorraden en monden uit in een gemiddeld rentepercentage. In de Begroting 2025 bedroeg dit gemiddelde percentage 1,5%. Doordat de gerealiseerde rentebaten in 2025 hoger waren dan geraamd, is het rentepercentage in de Jaarrekening 2025 gecorrigeerd naar 1,09%. Voor een nadere toelichting op de rente wordt verwezen naar de paragraaf financiering. Op Algemene dekkingsmiddelen ontstaat hierdoor een voordeel van € 12.000.
Overige afwijkingen
14
V
Totaal
484
V
Overhead
1.8.1 Inleiding Eén van de wijzigingen in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) heeft betrekking op overhead. Vanaf 1 januari 2017 geldt er een algemene definitie van overhead. De definitie luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Uitgangspunt van deze definitie is dat kosten zoveel mogelijk moeten worden toegerekend aan het primaire proces. Kosten die niet kunnen worden toegerekend, moeten worden verantwoord op een apart taakveld en worden niet meer verdeeld op basis van allerlei verdelingsprincipes (fte, m2, aantal werkplekken, etc.). In de notitie worden de diverse onderdelen van de overhead toegelicht, waardoor duidelijkheid is ontstaan over de kosten die wel en die niet tot de overhead gerekend moeten worden. Wij sluiten aan bij de notitie en de definitie die de commissie BBV hiervoor heeft opgesteld. Het gevolg van deze wijziging is dat u bij de programma’s geen kosten van overhead meer aantreft. In dit hoofdstuk treft u een toelichting aan op de kosten van de overhead. 1.8.2 Overzicht overhead In onderstaand overzicht zijn de totale lasten van de overhead weergegeven voor het jaar 2025 (x € 1.000). Overhead
Realisatie 2025
Directie en management
1.279
Ondersteunende teams
4.950
Overige personeelskosten (geen salarislasten) 1.006 Huisvesting
1.146
Administratiekosten
331
Archief
355
Automatiseringskosten
1.911
Juridisch en inkoop advies
299
Voorlichting en publicaties
82
Totaal overhead
Toegerekende overhead aan grondexploitaties
Netto overhead
11.358
-83
11.276
83
Hieronder word bovenstaand overzicht kort toegelicht. Directie en management De salarislasten van de directie en het management mogen niet langer worden toegerekend aan de producten (nu taakvelden), maar behoren tot de overhead. Ondersteunende teams De salarislasten van de ondersteunende teams (team advies en team ondersteuning) mogen niet langer worden toegerekend aan de producten (nu taakvelden), maar behoren tot de overhead. Overige personeelslasten Naast de salarislasten van het gemeentepersoneel zijn er ook nog andere personele lasten. Hierbij moet gedacht worden aan de kosten voor vergaderingen, koffie- en thee voorziening, studiekosten, werving en selectie van personeel, medische kosten, kosten voor arbo maatregelen en overige voorzieningen voor het personeel. Huisvesting Dit betreffen de lasten verbonden aan het gemeentehuis, zoals energieverbruik, onderhoud, schoonmaak en de kapitaallasten van investeringsuitgaven. Administratiekosten Onder de administratiekosten vallen de kosten voor kopiëren, meubilair, boeken en abonnementen, drukwerk en papier, postverzorging en telefoonkosten. Archief De kosten voor het archief betreffen het herstellen van archiefstukken en de bijdrage aan het West-Brabants Archief (WBA). Automatiseringskosten Dit zijn de kosten die betrekking hebben op de benodigde hard- en software (automatisering) binnen de gemeentelijke organisatie.
Het gaat hierbij onder andere om vervangingskosten van hardware, aanschaf en onderhoud van software en datacommunicatie. Ook de kapitaallasten van de investeringen zijn hierin opgenomen. Juridisch en inkoop advies Dit betreft de kosten voor het inwinnen van extern juridisch advies en de advisering door Wij zijn Karel (voorheen Stichting Inkoopbureau West-Brabant). Voorlichting en publicaties Dit betreft onder andere de kosten voor de publicaties in de Bode, burgerparticipatie (digipanel) en het bekend maken van regelgeving via de Gemeenschappelijke Voorziening Officiële Publicaties (GVOP). Toegerekende overhead aan grondexploitaties Een deel van de overhead mag conform de regelgeving worden toegerekend aan de grondexploitaties en in mindering worden gebracht op de kosten van het taakveld overhead. Dat is in bovenstaande tabel als negatieve regel weergegeven. Wat overblijft zijn de netto overheadkosten. N.B. Zowel bij de toerekening van de overhead aan de grondexploitaties als bij de toerekening aan de kostendekkende tarieven wordt dezelfde methodiek gebruikt. Voor alle berekeningen inzake de toerekening van overhead wordt derhalve het bedrag gebruikt wat als totale overhead staat aangegeven.
84
1.8.3 Beleidsindicatoren Lokale indicatoren Voor Overhead zijn geen cijfers beschikbaar, welke één op één aansluiten bij de speerpunten van het collegewerkprogramma. Indien deze alsnog beschikbaar komen, dan zullen deze worden toegevoegd aan de basisset met beleidsindicatoren. BBV-indicatoren De onderstaande verplichte indicatoren vallen onder Overhead. Indicator
Jaarrekening 2024
Begroting 2025
Jaarrekening 2025
Formatie1
6,99
7,27
7,27
Bezetting1
6,94
7,12
7,12
Apparaatskosten2
€ 347,07
€ 384,06
€ 366,45
Externe inhuur3
13,49%
4,65%
10,68%
Overhead4
8,53%
10,65%
9,21%
1 Fte per 1.000 inwoners 2 Kosten per inwoner in euro's 3 Kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen 4 Percentage van de totale lasten
1.8.4 Verbonden partijen GR West-Brabants Archief (WBA) Doel of belang dat wordt behartigd:
Artikel 3 van de Archiefwet 1995 verplicht overheidsorganen om hun archieven in goede, geordende en toegankelijke staat te bewaren; artikel 14 regelt de openbaarheid; artikel 30 regelt de zorg voor het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van de deelnemers en artikel 32 lid 2 het toezicht. Deze wettelijke taken zijn uitbesteed aan de gemeenschappelijke regeling WBA.
Beleidsrealisatie:
• In 2025 heeft het WBA ingezet voor het behoud, beheer, de digitale ontsluiting en
• • •
toegankelijkheid van archieven en collecties. Het verleden snel gevonden is het leidende principe waar het West Brabants Archief (WBA) dagelijks aan werkt. Actief bezig geweest met de uitwerking van de opgave erfgoed. Ze gaan de rijke verhalen van West-Brabant delen. Het WBA heeft gezorgd voor een goede advisering en het prioriteren van de praktische ondersteuning van de deelnemers. Denk hierbij onder andere aan het e-depot. Deelnemers zijn in 2025 actief bezig geweest met het aansluiten op het e-depot. Een nieuwe inspectievorm is toegepast. Door meer het gesprek aan te gaan met de deelnemers heeft het WBA beter inzicht gekregen in de stand van zaken van de informatiehuishouding bij de gemeenten. Het West-Brabants Archief zorgt ervoor dat protocollen en standaarden aansluiten bij de landelijke normen en standaarden. Voor onder andere het E-depotprotocol, en als voorbeeld “Metagegevens Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie (MDTO)”. Bij het overgaan naar een actuelere versie van een standaard of protocol hanteert het West-Brabants Archief voor de deelnemers een ruimte overgangsfase.