bijlagen toelichting.pdf

In het noorden ontbreekt het leem en betreft het zand waarschijnlijk geremanieerd zand als onderdeel van het beekdal dat zich verder ten noorden van het plangebied uitstrekt. Ten noorden van het plangebied ligt tevens de Kibbelvaart, die ergens in de 14e of 15e eeuw is aangelegd. Het doel van de aanleg van deze vaart was de ontginning van het veen in het gebied en de waterstandsverlaging, zodat na de turfwinning het gebied voor landbouw in gebruik kon worden genomen op het moment het terrein niet te nat was. Uit de resultaten van het veldonderzoek wordt het beeld bevestigd van een relatief nat landschap, waarbij de top van het (verspoelde) dekzand is aangetast en omgewerkt. Dit is het gevolg van de huidige landbewerking, maar mogelijk ook van de vroegere vervening (veenbrokken). De hoge mate van verstoring en de relatief natte landschappelijke ligging doen in ieder geval vermoeden dat de verwachting op een intacte archeologische resten in het plangebied laag is vanwege de natheid en de mate van verstoring. Er is echter binnen het plangebied één verdachte zone te onderscheiden. Tijdens het veldonderzoek zijn hier aan het maaiveld grote stukken baksteen waargenomen die qua ouderdom dateren in de Late Middeleeuwen of begin van de Nieuwe tijd (14e tot 15e eeuw).

Wat de herkomst is van het steen is onduidelijk: op historische kaarten ligt deze zone namelijk precies op de overgang tussen het voormalige heide gebied en het historisch gecultiveerde gebied. De betekenis en herkomst van de vondsten is niet bekend. Het is niet uitgesloten dat het toevalsvondsten zijn die tijdens bemesting op de akker terecht zijn gekomen. Gezien de grootte

van de brokken en de typering ervan kunnen ze echter ook een aanwijzing zijn voor een vindplaats op die plek. Het baksteen getuigt in ieder geval op resten die dateren uit de periode na de ontginning (vanaf de 14e eeuw, ten tijde van de aanleg van de Kibbelvaart). Daarom wordt aan deze zone een hoge archeologische verwachting toegekend. Advies Voor het grootste deel van het plangebied zijn in het kader van de voorgenomen plannen geen aanvullende maatregelen nodig. Geadviseerd wordt het plangebied voor wat betreft archeologie vrij te geven. Op het moment dat onverhoopt toch archeologische zaken worden aangetroffen, geldt een wettelijke meldingsplicht conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 en 5.11, deze vondsten te melden bij de bevoegde overheid (gemeente Halderberge). Alleen voor de zone met een hoge archeologische verwachting (circa 2750 m2)wordt aanbevolen deze als zodanig in het bestemmingsplan uit te werken en op het moment er graafwerkzaamheden gepland worden ten behoeve van herontwikkeling hier een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek uit te voeren (Inventariserend veldonderzoek, karterende en waarderende fase). Dit onderzoek heeft als doel om de gedane vondsten in het gebied te verklaren. Voor een dergelijk onderzoek is op voorhand een Programma van Eisen (PvE) nodig, waarin de randvoorwaarden voor het onderzoek zijn vastgelegd.

Dit PvE moet voor het onderzoek zijn beoordeeld en goedgekeurd door de gemeente Halderberge. In bijlage 9 is de ligging van de verdachte zone weergegeven op de huidige plantekening. Hieruit valt af te leiden dat het grootste deel van de zone niet bij de uiteindelijke planvorming betrokken is. Alleen zal er een houtwal op de zuidgrens worden gerealiseerd. Voor deze houtwal wordt, omdat de verwachte verstoring (de wortelgroei) niet zodanig is dat een volledig complex verstoord zal worden, deze toe te laten. Er worden daarvoor geen archeologische maatregelen geadviseerd. Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal de bevoegde overheid (de gemeente Halderberge) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.

13. Geraadpleegde bronnen Archeologische kaarten en databestanden: • Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007. • Archeologisch Informatie Systeem III (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2016. • www.ruimtelijkeplannen.nl • archis.cultureelerfgoed.nl • www.kadastralekaart.com • www.archieven.nl • www.pdok.nl • www.ahn.nl • www.bodemloket.nl • bagviewer.kadaster.nl • www.kadaster.nl • www.dinoloket.nl • landschapinnederland.nl/bronnen-en-kaarten/archeologische-landschappenkaart • www.brabant.nl/onderwerpen/cultuur-en-erfgoed/erfgoed/cultuurhistorische-waarden-inbrabant • beeldbank.cultureelerfgoed.nl • www.topotijdreis.nl • www.ikme.nl • Militaire Landschappenkaart RCE: https://rce.webgispublisher.nl/Viewer.aspx?map=militaire%5Flandschapskaart • Turfdatabase Antwerpen: https://www.provincieantwerpen.be/aanbod/dict/gis/digitalekaarten.html • CHW Noord-Brabant: https://noordbrabant.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=1dab0b45b3234fffa8090a4bc8ae06f 8 • www.bhic.nl Lijst met afbeeldingen • Figuur 1 Ligging van het plangebied. • Figuur 2. Locatie van de voorgenomen werkzaamheden. • Figuur 3: Uitsnede van de kadastrale Minuutplan uit 1811-1832. • Figuur 4: Uitsnede van een topografische kaart uit 1900. • Figuur 5: Uitsnede van een topografische kaart uit 1925.

• Figuur 6: Uitsnede van een topografische kaart uit 1955. • Figuur 7: Uitsnede van een topografische kaart uit 1980. • Figuur 8: Uitsnede van een topografische kaart uit 2015. • Figuur 9: Foto's van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek (019-01-2023). Literatuur Bakker, H. de en J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere niveaus. Wageningen.

Berendsen, H.J.A., 2005. Landschappelijk Nederland. Assen (Fysische Geografie van Nederland). Derde, geheel herziene druk. Dijck-Oostvogels, A.C.J., 2023. Verkennend bodemonderzoek Roosendaalseweg 38 Hoeven. Wematech bodemadviseurs b.v. kenmerk AO50220732.R001-0, datum 9 januari 2023. Keijers, D.M.G., M.P.F., 2013. Gasleidingen Bosschenhoofd-Seppe, Bosschenhoofd-Etten-Leur en Rijen; gemeenten Rucphen, Halderberge, Etten-Leur & Gilze en Rijen: archeologisch onderzoek: een Proefsleuvenonderzoek. RAAP-RAPPORT 2684. Leenders, K.A.H.W., 2013. Verdwenen venen. Een onderzoek naar de ligging en exploitatie van thans verdwenen venen in het gebied tussen Antwerpen, Turnhout, Geertruidenberg en Willemstad, 1250 1750. Actualisatie 2013. Woudrichem (Pictures Publishers). Molenaar, S., G.H. de Boer, D. Demy, 2005. Gemeente Halderberge, archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart. RAAP-rapport 1129. Mulder, E.F.J de., M.C. Geluk, I. Ritsema, W.E. Westerhof & T.E. Wong 2003, De ondergrond van Nederland, Groningen. Schutte, A.H., 2016. Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek evz Kibbelvaart te Halderberge. Econsultancy-rapport 15111990. Stouthamer, E., K.M. Cohen, W.Z. Hoek, 2015. De vorming van het Land. Utrecht (Fysische geografie van Nederland). Achtste, geheel herziene druk.

Tebbens L.A., 2016: Ontstaansgeschiedenis van het landschap, het gebruik en de locatiekeuze. In: Ball, E.A.G. & R.M. van Heeringen (red.), 2016. Westelijk Noord-Brabant in het Malta-tijdperk. Synthetiserend onderzoek naar de bewoningsgeschiedenis van het westelijk deel van het Brabants zandgebied. Nederlandse Archeologische Rapporten 51. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort. Teekens, P.C., 2022. Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. verkennende boringen. Bremstraat e.o. te St. Willibrord, gemeente Rucphen. Antea Group Archeologie-rapport 2022/54. TNO, 2020. Geologische Overzichtskaart van Nederland, schaal 1:600 000 . Vos, P.C., 2015. Origin of the Dutch coastal landscape. Longterm landscape evolution of the Netherlands during the Holocene, described and visualized in national, regional and local palaeogeographical map series. PhD dissertation, Utrecht University, Barkhuis Groningen.

Bijlage 1: Luchtfoto

Bijlage 2: :Planvorming Bron: Van Dun Advies.

Bijlage 3: Archeologische verwachtingskaart van de gemeente Halderberge

Bijlage 4 : Geomorfologie

Bijlage 5: Hoogtekaart

Bron: www.ahn.nl, versie 4

Bijlage 6: Bodemkaart

Bijlage 7: Archeologische informatie

Bijlage 8: Boorpuntenkaart

Bijlage 9: Advieskaart en het plan

Bijlage 10: Foto’s van boringen Hieronder volgen enkele foto’s van boring 1. De boorkernen op onderstaande foto’s zijn van rechts naar links uitgelegd, waarbij de onderkanten van de boringen naar boven wijzen (per 50 cm). De guts is naar links (het diepste punt) uitgelegd.

Boring 2

Boring 4

Bijlage 11: Boorbeschrijvingen

boring: 22O93-1 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.482, Y: 396.803, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 4,35, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 4,35 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, matig fijn, spoor wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

35 cm -Mv / 4,00 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, witgrijs, matig grof, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: gevlekt

80 cm -Mv / 3,55 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: leem, zwak zandig, donkergrijs, matig fijn, kalkloos, interpretatie: rivierduinafzettingen Bodemkundig: C-horizont Opmerking: gevlekt

110 cm -Mv / 3,25 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, donkergrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: komafzettingen

Einde boring op 170 cm -Mv / 2,65 m +NAP

boring: 22O93-2 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.469, Y: 396.848, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 3,94, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 3,94 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, matig fijn, spoor wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

35 cm -Mv / 3,59 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, witgrijs, veenbrokken, matig grof, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Bodemkundig: C-horizont

120 cm -Mv / 2,74 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 150 cm -Mv / 2,44 m +NAP

boring: 22O93-3 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.455, Y: 396.893, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 3,38, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 3,38 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, matig fijn, spoor wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

35 cm -Mv / 3,03 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, witgrijs, veenbrokken, matig grof, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Bodemkundig: C-horizont

120 cm -Mv / 2,18 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 150 cm -Mv / 1,88 m +NAP

1

boring: 22O93-4 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.441, Y: 396.938, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 3,32, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 3,32 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, spoor wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

55 cm -Mv / 2,77 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, witgrijs, veenbrokken, matig grof, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Bodemkundig: C-horizont

130 cm -Mv / 2,02 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 200 cm -Mv / 1,32 m +NAP

boring: 22O93-5 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.428, Y: 396.984, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 2,92, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 2,92 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, spoor wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

55 cm -Mv / 2,37 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, witgrijs, veenbrokken, matig grof, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Bodemkundig: C-horizont

130 cm -Mv / 1,62 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 150 cm -Mv / 1,42 m +NAP

boring: 22O93-6 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.414, Y: 397.029, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 3,08, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 3,08 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, spoor wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

35 cm -Mv / 2,73 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, zandbrokken, kalkloos, interpretatie: komafzettingen Bodemkundig: C-horizont

50 cm -Mv / 2,58 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtbruingrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: vlechtende rivierafzettingen Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 150 cm -Mv / 1,58 m +NAP

2

boring: 22O93-7 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.449, Y: 397.061, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 3,10, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 3,10 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

60 cm -Mv / 2,50 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, sterk siltig, zwak humeus, donkergrijs, zandbrokken, spoor plantenresten, kalkloos, interpretatie: komafzettingen Bodemkundig: C-horizont

80 cm -Mv / 2,30 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtbruingrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: vlechtende rivierafzettingen Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 150 cm -Mv / 1,60 m +NAP

boring: 22O93-8 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.462, Y: 397.016, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 2,96, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 2,96 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

60 cm -Mv / 2,36 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: leem, sterk zandig, donkergrijs, zandbrokken, spoor plantenresten, kalkloos, interpretatie: komafzettingen Bodemkundig: C-horizont Opmerking: vlekkerig

80 cm -Mv / 2,16 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtbruingrijs, zeer grof, kalkloos, interpretatie: vlechtende rivierafzettingen Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 150 cm -Mv / 1,46 m +NAP

boring: 22O93-9 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.476, Y: 396.970, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 3,14, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 3,14 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

50 cm -Mv / 2,64 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, zandbrokken, spoor plantenresten, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Bodemkundig: C-horizont Opmerking: vlekkerig

80 cm -Mv / 2,34 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: leem, zwak zandig, grijsbruin, kalkloos, interpretatie: komafzettingen

150 cm -Mv / 1,64 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijsbruin, kalkloos, interpretatie: vlechtende rivierafzettingen Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 200 cm -Mv / 1,14 m +NAP

3

boring: 22O93-10 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.490, Y: 396.925, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 3,45, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 3,45 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

50 cm -Mv / 2,95 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgrijsbruin, zandbrokken, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Bodemkundig: C-horizont

130 cm -Mv / 2,15 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgrijsbruin, zandbrokken, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Bodemkundig: C-horizont Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 200 cm -Mv / 1,45 m +NAP

boring: 22O93-11 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.503, Y: 396.880, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 3,92, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 3,92 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

60 cm -Mv / 3,32 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, donkergrijs, zandbrokken, zeer grof, spoor plantenresten, kalkloos Bodemkundig: C-horizont

80 cm -Mv / 3,12 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtbruingrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: vlechtende rivierafzettingen Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 150 cm -Mv / 2,42 m +NAP

boring: 22O93-12 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.517, Y: 396.835, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 4,33, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 4,33 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, veel wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

65 cm -Mv / 3,68 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, geelgrijs, zandbrokken, zeer grof, spoor plantenresten, kalkloos Bodemkundig: C-horizont

100 cm -Mv / 3,33 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtbruingrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: vlechtende rivierafzettingen Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 150 cm -Mv / 2,83 m +NAP

4

boring: 22O93-13 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.550, Y: 396.881, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 4,57, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 4,57 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, veel wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

45 cm -Mv / 4,12 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, witgeel, zandbrokken, zeer grof, spoor wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: verstoord

105 cm -Mv / 3,52 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtgeelgrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: vlechtende rivierafzettingen Bodemkundig: C-horizont Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 180 cm -Mv / 2,77 m +NAP

boring: 22O93-14 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.577, Y: 396.897, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 4,26, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 4,26 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, veel wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

45 cm -Mv / 3,81 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, witgeel, zandbrokken, matig grof, spoor wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

100 cm -Mv / 3,26 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtgeelgrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: vlechtende rivierafzettingen Bodemkundig: C-horizont Opmerking: grondwater, loopt uit

Einde boring op 180 cm -Mv / 2,46 m +NAP

boring: 22O93-15 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.587, Y: 396.848, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 5,06, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 5,06 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, veel wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: verstoord

110 cm -Mv / 3,96 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: erosief (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, witgeel, matig grof, kalkloos Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

Einde boring op 150 cm -Mv / 3,56 m +NAP

5

boring: 22O93-16 beschrijver: TNA, datum: 19-1-2023, X: 98.551, Y: 396.838, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 49F, hoogte: 5,10, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, gemeente: Halderberge, plaatsnaam: Hoeven, opdrachtgever: Cumela, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 5,10 m +NAP Lithologie: zand, matig siltig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn, veel wortelresten, kalkloos Bodemkundig: interpretatie: verstoord

100 cm -Mv / 4,10 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtbruingrijs, matig grof, kalkloos, interpretatie: verspoeld dekzand Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

Einde boring op 150 cm -Mv / 3,60 m +NAP

6

toolbox

Modder op de weg Tips en vuistregels voor uw toolboxmeeting Het oogstseizoen is weer begonnen. Of anders gezegd: het modderseizoen is van start gegaan. Adviseur arbo

Corina van Zoest

Voor meer info over veilig werken, kijk op www.agroarbo.nl

Modder of klei en regen zijn dé ingrediënten voor een verraderlijk glad wegdek, dat vele ongevallen veroorzaakt. Bij oogstwerkzaamheden of grondtransporten is het onvermijdelijk dat er modder op de weg komt. Het is belangrijk om dat tot een minimum te beperken. Degene die de weg vervuilt, is aansprakelijk voor de gevolgen. Wanneer een ongeval wordt veroorzaakt door een vervuilde weg, is de vervuiler aansprakelijk. Dit geldt ook voor wandel- en fietspaden!

Ik rijd vaak het eerste stuk vanaf het perceel door de berm, dat scheelt modder op de weg. Mag dat? Dat mag wel, alleen loopt u het risico aansprakelijk gesteld te worden voor de beschadigde berm. Daarnaast kunnen andere weggebruikers schade oplopen door gaten in de berm en ook dan zijn de gevolgen voor u.

Hoe voorkomt u dat er modder op de weg komt? 1. Veeg of spuit de modder van de banden voordat u de weg op rijdt. Het kan geen kwaad om ruiten, verlichting en reflecterend materiaal van het voertuig ook even mee te nemen. 2. Schuif of borstel tussendoor de klei van de weg om te voorkomen dat de klei wordt vastgereden.

Wat te doen als de verwachting is dat er modder op de weg komt? 1. Meld 24 uur van tevoren bij de wegbeheerder dat de werkzaamheden modderoverlast zullen veroorzaken. Wordt er geen melding gedaan, dan kan de wegbeheerder bij de politie melden dat er sprake is van een onveilige verkeerssituatie. Dan wordt de weg schoongemaakt. De rekening is voor de vervuiler. 2. Het is verplicht de overige weggebruikers te waarschuwen voor het slipgevaar door het plaatsen van officiële modderborden. U mag geen borden gebruiken die een maximumsnelheid opleggen. De hele weg afsluiten of zelf een wegversmalling maken om de snelheid te verlagen, is niet toegestaan. Dreigt er een verkeersonveilige situatie te ontstaan als gevolg van de vervuiling, neem dan direct contact op met de wegbeheerder. 3. Draag zelf een veiligheidsvest bij het plaatsen van de borden.

8

CUMELACTIEF - Augustus 2011

100 meter

100 meter

MODDER

Binnen en buiten de bebouwde kom geldt dat een bord ongeveer honderd meter voor en na de vervuiling en eventueel voor een bocht moet worden geplaatst aan de rechterzijde van de weg. De maximale afstand tussen het bord en de rijbaan/verharding is 3,60 meter. Verder geldt:

MODDER

Hoe moeten modderborden worden geplaatst?

Binnen Buiten bebouwde kom bebouwde kom Minimale hoogte onderzijde bord t.o.v. wegdek

2,20 meter

1,20 meter

Minimale afstand tussen bord en rijbaan/verharding

0,60 meter

1,80 meter

Schoonmaken 1. Degene die de weg bevuilt, moet zorgen dat de weg weer schoon wordt. Wie dat doet, maakt niet uit, ook niet voor de aansprakelijkheid. Als de afspraak is dat iemand anders de weg schoonmaakt, controleer dan of de weg inderdaad (goed) is schoongemaakt. 2. Maak de weg en het fiets- en voetpad zo snel mogelijk (helemaal) schoon. Dat moet uiterlijk binnen twee uur na afloop van de werkzaamheden zijn gedaan, ook al worden de werkzaamheden de volgende dag weer hervat.

BINNEN DE BEBOUWDE KOM, 100 METER VÓÓR HET MODDERSPOOR

MODDER

MINIMAAL 2,20 meter

MINIMAAL 0,60 meter

BUITEN DE BEBOUWDE KOM, 100 METER VÓÓR HET MODDERSPOOR

MODDER

3. Verwijder direct na het schoonmaken van de weg alle borden. Als borden onnodig blijven staan, vermindert dat het effect van de waarschuwing. 4. Zorg dat u goed zichtbaar bent tijdens het schoonmaken van de weg. Gebruik een veiligheidsvest en eventueel een zwaailicht. 5. Breng de wegbeheerder op de hoogte van het feit dat de weg weer schoon is.

MINIMAAL 1,20 meter

MINIMAAL 1,80 meter

CUMELACTIEF - Augustus 2011

9

toolbox

“Pas op, trekker” Tips en vuistregels voor uw toolboxmeeting Onderstaand enkele vragen die u met uw medewerkers kunt bespreken. Het gaat niet direct om bedrijvenadviseur/adviseur arbo

Theo Felten/Corina van Zoest

Voor meer info over veilig werken, kijk op www.agroarbo.nl

goed of fout, maar om het uitwisselen van ervaringen en het leren van elkaar. Bespreek vooral wat de veiligste manier is en of dat voor iedereen haalbaar is. Iedere keer als in de film de vraag gesteld wordt: “Hoe doe jij dat eigenlijk?” kunt u de film stil zetten en een gesprek beginnen over het betreffende onderwerp.

Controle 1. 2.

3. 4.

Wat controleer je allemaal voor vertrek? Welke controles mis je in de film? Heb je op dit moment enig idee hoe het gesteld is met de werking van de verlichting, reflectoren, spiegels? Zijn die schoon genoeg? Maak je tussendoor wel eens schoon? Is de aftakas voldoende afgeschermd? Bij werken in het donker is het extra belangrijk dat de verlichting en reflectoren schoon zijn. Hoe zorg je daar voor?

Vraag A: Welke bord ontbreekt er op deze combinatie? (antwoord rechts op de pagina)

Fietsers 1. Wat is jouw ervaring met fietsers op de weg? Ga je met fietsende kinderen anders om dan met overige fietsers? 2. Ben je je ervan bewust dat fietsers kunnen schrikken van een achteropkomende trekker? Hoe voorkom je dat ze van je schrikken? 3. Wat vindt je van de afstand tussen de trekker en de kinderen in het filmpje? 4. Wat vindt je van de snelheid waarmee de trekker de kinderen passeert? 5. 6.

1

Rijd je wel of niet door de berm? Waar in de buurt ontstaan lastige verkeersituaties met fietsers? Hoe houdt je hier rekening mee?

CUMELACTIEF - Oktober 2011

Modder 1. 2.

3. 4.

Welke maatregelen moet je nemen wanneer je modder op de weg achter laat? Weten jullie altijd welke afspraken er zijn gemaakt over het opruimen van de modder (wie zet de borden er neer, wie maakt de weg schoon, wie haalt de borden wanneer weg, enz.) Hou je in de gaten of de modder werkelijk opgeruimd wordt, als je dat niet zelf hoeft te doen? Ken je voorbeelden waarbij de modderborden te lang zijn blijven staan?

Ingehaald 1. Heb jij dit ook wel eens meegemaakt? Weet je hoe je in deze situatie moet handelen en waar je op moet letten? 2. Wat zou je anders doen als die situatie zich weer zou voordoen? Vraag B: Wie heeft er in deze situaties voorrang?

Antwoorden

Vraag C: Zit de breedtemarkering in de film op de goede plaats?

Antwoord A: Het lengtemarkeringsbord ontbreekt (rood/wit diagonaal gestreept bord) aan de voorkant, midden op de maaier.

3.

Weet je wanneer je breedtemarkering moet voeren? Wie moet volgens jou aan de kant? Verwacht je dat je medeweggebruiker dat ook denkt? Juist in het donker is de breedtemarkering extra belangrijk, zorg dat het voor elkaar is als het nog licht is!

Antwoord B: Het voertuig dat inhaalt heeft voorrang. Formeel is de auto rechtdoorgaand verkeer op dezelfde weg. Dat wil niet altijd zeggen dat de auto niet aansprakelijk gesteld kan worden. In de praktijk worden vaak beide partijen aansprakelijk gesteld.

1. 2.

Antwoord C: Verwisselbare uitrustingsstukken die meer dan 10 cm buiten het voertuig steken, moeten voorzien zijn van breedtemarkeringsborden. Het breedtemarkeringsbord wordt aan de voor- en achterzijde van de in de breedte uitstekende lading of het uitwisselbaar uitrustingsstuk aangebracht, zodanig dat zoveel mogelijk de grootste breedte wordt aangegeven, zonder dat het bord de breedte vergroot.

Breed

CUMELACTIEF - Oktober 2011

2

toolbox

Rij veilig of niet! Tips en vuistregels voor uw toolboxmeeting Bijna de helft van de chauffeurs geeft toe wel eens bijna in slaap te zijn gevallen achter het stuur en twinAdviseur arbo

Corina van Zoest

Voor meer info over veilig werken, kijk op www.agroarbo.nl

tig procent van de chauffeurs is dat zelfs ook overkomen. De oorzaak: te lange rijtijden en onvoldoende rust. Wetten en besluiten verplichten om op tijd en voldoende te rusten. Zo is werken beperkt tot gemiddeld 48 uur per week en het feitelijk rijden in de meeste gevallen tot niet meer dan negen uur per dag.

Veiligheid voorop Regelgeving maakt het werken vaak niet prettiger. Toch is dat wel de bedoeling. Te vaak zijn vrachtwagens betrokken bij een verkeersongeval en bij een kwart van de gevallen had dat met vermoeidheid van de chauffeur te maken. Voorkom ongevallen en rust op tijd. Niet alleen om een boete te voorkomen, maar vooral voor uw eigen veiligheid en die van anderen.

Signalen van vermoeidheid Vermoeidheid steekt langzaam de kop op. Het wordt tijd om te rusten als: • u telkens gaapt; • uw concentratie niet zo geweldig meer is; • u met onregelmatige snelheid gaat rijden; • u moeite hebt om binnen te lijnen te rijden; • u per ongeluk de afslag mist; • u zich niet bewust bent van wat er de laatste vijf minuten is gebeurd. Knikkebollen is eigenlijk in slaap vallen. Op het moment dat u daarmee begint, had u al enige tijd van de weg af moeten zijn.

Moemakers De meeste mensen worden moe van: • warmte in combinatie met rook; • te weinig slaap (in combinatie met alcohol); • tussen 1.00 en 5.00 wakker zijn. Van nature bent u ’s nachts minder alert; • stress; • veel eten of veel te vet eten maakt sloom; • bepaalde medicijnen. Probeer het bovenstaande zoveel mogelijk te voorkomen of doe er iets aan.

8

CUMELACTIEF - Juni 2011

Pauze volgens de Arbeidstijdenwet Pauze/onderbreking rijtijd

Voor goederenvervoer boven 500 kilogram

Plus aanvullend voor goederenvervoer boven 3500 kilogram

Per dienst

Na vijfenhalf uur arbeid: half uur pauze, mag ook tweemaal 15 minuten

Na vierenhalf uur rijtijd: 45 minuten pauze, mag ook 15 minuten en 30 minuten.

Per dienst

Na tien uur arbeid: 45 minuten pauze, mag ook driemaal 15 minuten

Als arbeid en rijden afgewisseld worden na zes uur: 30 minuten pauze. Na negen uur: 45 minuten pauze, mag opgesplitst worden in minimaal kwartieren

Feiten • Tijdens het rijden kunt u in een microslaap raken. Dit is een soort hypnose (automatische piloot) waarin iemand zo’n vier tot tien seconden wegraakt. Als u weer wakker wordt, herinnert u zich niet dat u seconden lang op de automatische piloot heeft gereden. • Subjectieve slaperigheid geeft het gevoel slaperig te zijn. Door bijvoorbeeld koffie te drinken, lijkt het of u weer wakkerder wordt. Lichamelijke slaperigheid is een fysieke toestand, net als bijvoorbeeld honger of dorst. Er is maar één oplossing voor dit soort slaperigheid: slapen! Ontzegt u zichzelf enige tijd slaap, dan gaat dat op korte termijn goed, maar de slaperigheid komt onverbiddelijk terug. Bij een groot slaaptekort stopt het lichaam met functioneren en valt u in slaap, ook al bent u nog aan het rijden. • Vermoeidheid is niet strafbaar. Toch is het effect van vermoeidheid op de rijvaardigheid soms net zo groot als het rijden met alcohol op! • Cafeïne begint na vijftien tot dertig minuten te werken en het effect ervan houdt wel drie tot vier uur aan. Beperk dus het gebruik van cafeïne als u alert bent. • Alcohol zorgt dat u gemakkelijker in slaap valt, maar u slaapt onrustiger.

Arbeidstijd is bijvoorbeeld het rijden, zelf laden en lossen (of toezicht daarop), schoonmaken. Arbeidstijd die niet meetelt voor het gemiddelde van 48 uur per week zijn bijvoorbeeld de pauzes en rusttijden, de tijd als bijrijder bij dubbele bemanning of de beschikbaarheidstijd (de tijd waarin u wel opgeroepen kunt worden en tevens vrij over uw tijd kunt beschikken).

Tips om vermoeidheid of in slaap vallen te voorkomen • Een stop, met wat eten en een wandeling. • Eet gezond en neem voldoende tijd voor het eten. Gezond eten is eten met voldoende koolhydraten en vezels (brood, aardappelen) en weinig vetten, suikers en zout. • Slaap voldoende, dat wil zeggen zeven tot negen uur. Oordopjes kunnen het slapen vergemakkelijken. Slapen in een vast ritme zorgt voor de meeste rust. • Strek de benen, beweeg minimaal een half uur per dag. • Tussen 9.00 en 12.00 uur en tussen 18.00 en 21.00 uur is het lichaam het meest alert. Tussendoor een dutje van maximaal 45 minuten. Langer dan 45 minuten slapen zorgt dat u in een te diepe slaap terecht komt. • Beter warme kleren aan dan de verwarming te hoog.

CUMELACTIEF - Juni 2011

9

Veiligheid van kinderen tips en vuistregels voor uw toolbox Bedrijven van cumelaondernemers en die van hun klanten zijn voor veel kinderen een favoriete speelplaats. Ze vinden uw machines interessant en staan er met hun neus bovenop. Tijdens werkzaamheden komen uw medewerkers bij veel bedrijven, met steeds weer andere omstandigheden. Met de vakanties voor de boeg is er alle aanleiding om stil te staan bij kinderen en hun veiligheid.

Verantwoordelijkheid

Het bedrijfsterrein is een geliefde speelplaats voor kinderen. Aandacht voor hun veiligheid is van groot belang!

Lajos Bax

teamleider zakelijke dienstverlening

Werkzaamheden, zoals gras of maïs inkuilen, mest uitrijden en oogsten, worden uitgevoerd met moderne en grote machines. Deze werkzaamheden kunnen gevaarlijk zijn voor personen die zich in de buurt van deze machines bevinden. Vooral kinderen vinden het werk interessant en zullen dat graag willen zien. Zij kunnen dan op plaatsen komen die voor de chauffeur of machinist moeilijk te overzien zijn, met alle gevaren van dien. Samen met de agrariër is het cumelabedrijf verantwoordelijk voor de veiligheid van personen tijdens het werk. De agrariër is op z’n eigen bedrijf primair verantwoordelijk voor de veiligheid van de personen die daar verblijven. Als de loonwerker werkzaamheden komt uitvoeren, is die verantwoordelijk voor een veilige uitvoering van dat werk.

24

Maak vooraf afspraken • Inventariseer de specifieke gevaren voor kinderen en derden vóór aanvang van het werk. • Maak afspraken met de opdrachtgever/agrariër over de veiligheid van kinderen. Spreek het volgende af: als er gewerkt wordt, mogen er geen kinderen op het erf of op het perceel zijn waar de machines werken; wie er toezicht houdt gedurende de werkzaamheden. • Uw aandacht voor dit onderwerp geeft aan dat u professioneel te werk gaat; klanten waarderen dit ten zeerste. • Laat uw medewerkers direct contact opnemen met hun leidinggevende indien uw klant de veiligheid niet waarborgt.

Loonbedrijf 5, 2009

In en rond de werkplaats • Trek direct na het beëindigen van werkzaamheden met elektrisch gereedschap en onderhoudsapparatuur de stekker uit het stopcontact. Doe dat ook als u de werkzaamheden tussentijds onderbreekt. • Zorg dat de afscherming van draaiende poelies in goede staat verkeert. • Zet geen wielen los tegen bedrijfsgebouwen. Maak wielen of dubbelluchtbanden geborgd vast aan een muur of een andere vaste plek op het bedrijf. Spelende kinderen kunnen dan niet bekneld raken onder een omvallend trekkerwiel. • Laat geen ladders onbeheerd staan. Dit nodigt kinderen uit om erop te klimmen.

Rijdende voertuigen • De ligging van bedrijfsgebouwen kan gevaarlijke situaties veroorzaken. Een bolle spiegel bij een onoverzichtelijke hoek (bijvoorbeeld bij het woonhuis) is een eenvoudige, maar doeltreffende oplossing. • Voorzie kinderfietsen van een oranje signaalvlag. • Als u de trekker of een ander voertuig niet gebruikt, haal dan de sleutel uit het contact. Doe dat ook als u maar even uitstapt. • Een achteruitrijalarm op de trekker voorkomt dat kinderen worden verrast door een plotseling achteruitrijdend voertuig.

Tips en maatregelen voor de veiligheid van kinderen • Maak vooraf afspraken over werkgebied, toezicht en andere belangrijke zaken. • Haal stekkers uit het stopcontact van al het elektrisch gereedschap, laat geen sleutels van machines in het contact zitten en zet voertuigen op de handrem. • Zet wielen of dubbelluchtbanden geborgd vast tegen een muur of andere vaste plek op het bedrijf. Laat ook geen adders onbeheerd staan. • Plaats voor een beter overzicht bolle spiegels bij onoverzichtelijke plaatsen.

• Zet de trekker altijd op de handrem.

• Voorzie kinderfietsen van een oranje signaalvlag.

• Laat jongeren die niet in het bezit zijn van een trekkerrijbewijs nooit op de trekker rijden!

• Een achteruitrijalarm op een trekker of ander voertuig waarschuwt kinderen bij het achteruitrijden.

Gevaarlijke werkzaamheden • Gevaarlijke werkzaamheden waarbij u en uw medewerkers extra alert moeten zijn op de veiligheid van kinderen zijn aardappelen rooien, gras oprapen en inkuilen en onderhoudswerk. • Bij het mixen van mengmest kunnen dodelijke gassen vrijkomen. Laat kinderen daarom niet in of bij de stal spelen tijdens deze werkzaamheden. Sluit na afloop van de werkzaamheden de mixeropeningen zorgvuldig af met goed passende, sluitende deksels, zodat kinderen niet in de mixerput kunnen vallen.

• Laat kinderen geen voertuigen besturen of gevaarlijk gereedschap hanteren. • Zorg dat kinderen niet blootgesteld worden aan mestgassen of in mixerputten kunnen vallen. • Zorg dat kinderen niet bij chemicaliën kunnen komen en dat deze middelen herkenbaar zijn als gevaarlijk.

Chemische middelen • Gebruikt u chemicaliën, zoals meststoffen, logen en zuren en bestrijdingsmiddelen, dan is het van belang te zorgen voor een afsluitbare opslagruimte. Let erop dat na gebruik van de materialen de opslagruimte weer zorgvuldig wordt afgesloten en dat de kinderen de ruimte niet kunnen openen. • Bewaar chemicaliën altijd in de originele verpakking. Het overgieten van chemicaliën in limonadeflessen of bloemspuiten wordt ten zeerste afgeraden.

Losliggende of staande banden kunnen een groot gevaar vormen voor kinderen op het erf. Zorg er daarom voor dat deze altijd geborgd vastgezet zijn.

Loonbedrijf 5, 2009

25

Goed zicht toolbox

Tips en vuistregels voor uw toolboxmeeting Om veilig te kunnen werken en rijden met trekkers en machines is een goed zicht voor de bestuurder zeer belangrijk. Dat moet zo min mogelijk worden belemmerd, om dode hoeken te voorkomen. Iedere trekkerbestuurder heeft wel eens meegemaakt dat een fietser of auto over het hoofd wordt gezien.

Hero Dijkema

Beleidsmedewerker verkeer en vervoer

Voor meer info over veilig werken, kijk op www.agroarbo.nl

Gelukkig gaat het vaak goed, maar bij een botsing zijn de gevolgen voor de tegenpartij vaak ernstig.

Zien Het belangrijkste zintuig dat u in het verkeer gebruikt, zijn uw ogen. Hiermee ziet u de weg, de weggebruikers en de omgeving. Bij zicht draait het om zien en gezien worden. Allereerst moet u andere verkeersdeelnemers goed kunnen zien. Omgekeerd is het ook belangrijk dat zij u goed kunnen zien. Zeker bij afslaand of overstekend verkeer is het belangrijk om oogcontact met elkaar te kunnen leggen. U weet dan u elkaar heeft gezien.

Oorzaken van ongevallen De oorzaak van verkeersongevallen is vrijwel altijd de mens zelf. In 92 procent van de verkeersgevallen is hij of zij de veroorzaker van het ongeval. Verder komt drie procent door mankementen aan het voertuig en vijf procent door de omgeving waar wordt gereden. In het rapport Verkeersongevallen met (landbouw)voertuigen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid wordt een beperkt zicht genoemd als een belangrijke factor bij het ontstaan van verkeersongevallen. Schone ramen zonder voorwerpen ervoor zijn belangrijk voor goed zicht.

Wetgeving Ruiten Goed zicht begint met de ruiten van de cabine. Deze moeten schoon zijn, zodat u als bestuurder andere verkeersdeelnemers goed kunt zien. Omgekeerd kunnen andere weggebruikers u dan goed waarnemen. Verder mogen er geen voorwerpen voor de ruiten hangen die het zicht onnodig belemmeren. • Zorg altijd dat de ruiten rondom goed schoon zijn. • Neem bij slechte omstandigheden een werkdoek mee, zodat u de ruiten regelmatig schoon kunt maken. • Ruiten mogen geen beschadigingen of verkleuringen vertonen. • Ruiten mogen niet zijn voorzien van onnodige voorwerpen die het zicht belemmeren. • Zorg dat de ruitenwisser goed werkt en vervang eventueel het wisserblad. • Controleer regelmatig het niveau van de ruitensproeiervloeistof.

20

GRONDIG - Februari 2011

In de verkeerswetgeving staat dat het verboden is om te rijden met een voertuig waarbij de bestuurder onvoldoende uitzicht naar voren of opzij heeft. Dit geldt voor alle voertuigen, dus niet alleen personenauto’s of vrachtwagens, maar ook voor landbouwtrekkers en zelfrijdend werkmaterieel. Vooral bij landbouwvoertuigen is goed uitzicht niet altijd vanzelfsprekend. Vaak wordt er lading vervoerd in of op een aanhangwagen die het zicht belemmert. In de wet staat dan ook dat voertuigen en aanhangwagens zodanig moeten zijn beladen dat de bestuurder voldoende uitzicht naar voren en opzij heeft. Ook uitrustingsstukken als een stenenklem belemmeren het zicht van de bestuurder. Verder zijn spiegels verplicht om voldoende zicht links en rechts naast de voertuigcombinatie te hebben.

toolbox

Wettelijk verplicht zichtveld Met de linkerbuitenspiegel moet een weggedeelte te overzien zijn op tien meter achter de spiegel van het voertuig van ten minste 2,50 meter breed naast het voertuig of de aanhangwagen. rijrichting

oogpunten gezichtsveld

2,50 m

horizon

aanhangwagen

motorrijtuig

10,00 m

Een extra spiegel kan de dode hoek verkleinen. Met de rechterbuitenspiegel van een zelfrijdend werktuig met cabine moet een weggedeelte te overzien zijn op dertig meter achter de spiegel van het voertuig van ten minste 3,50 meter breed. rijrichting

3,50 m

motorrijtuig

aanhangwagen

gezichtsveld

horizon

30,00 m

oogpunten

Stickeractie

Zorg dat de spiegels buiten de kipper of lading staan.

Weggebruikers en omstanders hebben vaak het idee dat bestuurders hen altijd wel zien. Dat is helaas niet altijd het geval. Om veilig te kunnen rijden of werken, is het belangrijk dat de bestuurder met andere weggebruikers of omstanders op een werkplek oogcontact met elkaar kunnen maken. CUMELA Nederland heeft een stickeractie om het belang te benadrukken dat bestuurder en omstander elkaar kunnen zien. Het is de bedoeling om de sticker te plaatsen op plekken waar men elkaar slecht of niet kan zien. Omstanders worden er zo op geattendeerd dat een bestuurder hen niet altijd kan zien.

Stel de spiegels voor het rijden goed af. GRONDIG - Februari 2011

21

voortoets Wnb

Voortoets Stikstofdepositie Roosendaalseweg 38, 4741 TV te Hoeven

Project Datum Opdrachtgever Uitvoering

:

Voortoets stikstofdepositie i.r.t. de Wet natuurbescherming (Wnb) : April 2023 : Loonbedrijf fa. R de Regt : Cumela Advies, Nijkerk, dhr. T. Jansen

voortoets Wnb

INHOUDSOPGAVE

1

2

3

INLEIDING ..................................................................................................................... 3 1.1

Algemeen ................................................................................................................ 3

1.2

Ligging van de inrichting ten opzichte van Natura 2000-gebieden ........................... 3

WETTELIJK KADER ...................................................................................................... 4 2.1

Wet natuurbescherming .......................................................................................... 4

2.2

AERIUS Calculator / depositie ................................................................................. 4

REKENONDERZOEK .................................................................................................... 6 3.1

Algemeen ................................................................................................................ 6

3.2

Emissiebronnen vaste emissies .............................................................................. 6

3.2.1

Voertuigpassages ............................................................................................ 6

3.2.2

(Mobiele) machines en (stationair) draaiende motoren ..................................... 7

3.2.3

Stookinstallaties ............................................................................................... 8

3.3

Tijdelijke emissies ................................................................................................... 8

3.3.1

Voertuigpassages ............................................................................................ 8

3.3.2

(Mobiele) machines en (stationair) draaiende motoren ..................................... 9

4

CONCLUSIES ...............................................................................................................11

5

BIJLAGEN .....................................................................................................................12

voortoets Wnb

1 INLEIDING 1.1 Algemeen Loonbedrijf fa. R de Regt, welke vertegenwoordigd wordt door dhr. De Regt, hierna initiatiefnemer is voornemens om vanaf de locatie aan de Roosendaalseweg 38, 4741 TV te Hoeven uitoefening te geven aan een agrarisch en cultuurtechnisch loonwerkbedrijf, welke in hoofdzaak gericht is op het uitvoeren van werkzaamheden, buiten de eigen inrichting, met gemotoriseerd materieel én werktuigen in de gemeente Halderberge en omgeving. Voor de beoogde activiteiten is de impact om omliggende Natura 2000-gebieden in kaart gebracht. Hieronder is de beoogde situatie in beeld gebracht.

Afbeelding 1: Gewenste indeling bedrijfslocatie 1.2 Ligging van de inrichting ten opzichte van Natura 2000-gebieden De ligging van de inrichting en de dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden zijn weergegeven in Afbeelding 2. De dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden ‘Ulvenhoutse Bos’ en ‘Brabantse Wal’ zijn gelegen op circa 15,5 kilometer t.o.v. de bedrijfslocatie.

voortoets Wnb

Afbeelding 2: Ligging locatie t.o.v. Natura 2000-gebieden

2 WETTELIJK KADER 2.1 Wet natuurbescherming Op 1 januari 2017 is de Wet natuurbescherming (Wnb) in werking getreden. In deze wet worden drie eerdere wetten vervangen. Het gaat om de Natuurbeschermingswet 1998 (Nbwet) inclusief het Programma Aanpak Stikstof, de Boswet en de Flora- en faunawet. Op basis van de Wet natuurbescherming is het verboden om zonder vergunning van Gedeputeerde Staten een project te realiseren dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied, maar afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied. Bestaat er een kans op dergelijke significant negatieve gevolgen, dan moet uit een passende beoordeling blijken dat de instandhoudingsdoelstellingen van de betreffende gebieden niet aangetast worden door het project. Eventueel worden maatregelen opgenomen die getroffen worden om dit te bereiken. Als niet aangetoond wordt dat aan de instandhoudingsdoelstellingen voldaan wordt, kan het project alleen doorgang vinden door de zogeheten ADC-toets met goed gevolg te doorlopen. Voor projecten die ten opzichte van de uitgangssituatie op het referentiemoment geen significante toename in stikstofdepositie veroorzaken, zijn negatieve effecten ten aanzien van dit aspect uit te sluiten.

2.2 AERIUS Calculator / depositie Vanaf de inwerkingtreding van de PAS is er een nieuw verplicht rekenprogramma voor stikstofdepositieberekeningen vastgesteld. Met AERIUS Calculator kunnen berekeningen worden uitgevoerd om effecten op Natura 2000-gebieden in kaart te brengen.

voortoets Wnb

Indien en voor zover het project leidt tot stikstofemissie moet de stikstofdepositie van het project worden berekend met de meest recente versie van AERIUS Calculator. Uit de berekening van de gehele beoogde situatie kunnen de volgende situaties blijken: ❖ voor een depositie die kleiner of gelijk is aan 0,00 mol/ha/jaar op alle Natura 2000gebieden geldt geen vergunning- of meldingsplicht in het kader van de Wnb; ❖ een depositie boven de grenswaarde van 0,00 mol/ha/jaar op de betreffende Natura 2000-gebieden moet, aan de hand van een voortoets, beoordeeld worden of significant negatieve effecten op voorhand kunnen worden uitgesloten. Zo niet, dan ontstaat er een vergunningplicht. Bij de nadere uitwerking i.c. beoordeling van activiteiten welke redelijkerwijs van invloed kunnen zijn op de stikstofdepositie op een voor stikstof gevoelige habitat in een Natura 2000gebied dienen de provinciale beleidsregels in acht genomen te worden.

voortoets Wnb

3 REKENONDERZOEK In dit hoofdstuk zijn de uitgangspunten van de inputgegevens voor het rekenprogramma AERIUS opgenomen. De gegevens uit andere rapporten / onderzoeken zijn hierbij voor zover als redelijkerwijs mogelijk betrokken. 3.1 Algemeen De werk- en openingstijden zijn over het algemeen van maandag tot en met zaterdag van 06.00 uur tot 19.00 uur. Uitgegaan wordt van 312 werkdagen per jaar. 3.2 Emissiebronnen vaste emissies De voertuigbewegingen zijn gebaseerd op het gemiddelde aantal bewegingen die per etmaal plaatsvinden. 3.2.1 Voertuigpassages De diverse voertuigen staan opgesteld in de loods en op het buitenterrein. Alle voertuigbewegingen vinden plaats via de oostzijde. Voor het aantal bewegingen worden onderstaande gegevens gehanteerd. Hierbij wordt uitgegaan dat vrachtauto’s, tractoren, MMBS, BE-combinaties en toeleveranciers derden allen zwaar verkeer betreffen (worst-case). Voor de berekening van de verkeersgeneratie is gebruik gemaakt van de kencijfers uit de CROW publicatie 381. De kencijfers voor bedrijventerreinen gelden per m² netto ha bedrijventerrein. Het netto hectare bedrijventerrein is de totale oppervlakte van de te ontwikkelen gronden exclusief openbare ruimte.

Omrekenen van het aantal bruto hectare bedrijventerrein naar het aantal netto hectare bedrijventerrein vindt doorgaans plaats op basis van een factor 0,77, maar in dit specifieke plan wordt gerekend met een concreet bepaalde oppervlakte. Die is dus bepaald op 1 ha. Voor verkeerseffecten wordt gerekend met een motorvoertuigbewegingen per etmaal op een werkdag. Dat is namelijk een ‘worst‐case’‐benadering waaruit moet blijken of er verkeersknelpunten kunnen ontstaan. Voor stikstofonderzoek wordt echter gerekend met motorvoertuigbewegingen per etmaal op een weekdag per netto hectare bedrijventerrein van 170 (waarvan 135 personenauto’s en 35 vrachtauto’s) van en naar het bedrijventerrein. Het netto oppervlak uitgeefbaar bedrijventerrein is 1,0 hectare. De verkeersgeneratie van het initiatief bedraagt maximaal 135 personenauto’s en 35 vrachtauto’s per etmaal op een weekdag. Hierbij wordt opgemerkt dat voor wat betreft het aantal personenauto’s sprake is van een zware overschatting. Op een deel van de weg en op het terrein is er sprake van een lagere snelheid, hierdoor moet er voor een deel van de rijroute gekozen worden voor ‘Binnen bebouwde kom’. Hetzelfde geldt voor de verkeersbewegingen. In onderstaande tabel zijn de beoogde gemiddelde bewegingen per etmaal weergegeven. Deze zijn overgenomen in AERIUS. Tabel 1: overzicht brongegevens rijbewegingen.

Bron 1 2

Omschrijving Zwaar vrachtverkeer inrit Licht verkeer inrit

voertuigpassages 35 x zwaar 135 x licht

voortoets Wnb

3

4

Verkeer richting Oost tot aan Heistraat, hierna opgenomen in het algemene verkeersbeeld. Verkeer richting West tot aan Rucphenseweg, hierna opgenomen in het algemene verkeersbeeld.

100 x licht 29 x zwaar 35 x licht 6 x zwaar

Op basis van ‘Staat van Mobiliteit Brabant - Intensiteiten van het Netwerk’ is aan de oostzijde opgenomen tot aan de Heistraat het heersend verkeersbeeld, uitgaande van de vuistregel dat een toename tot en met 5% leidend is. Het verkeer aan de westzijde is opgenomen tot aan de Rucphenseweg. Vanaf hier kan met zekerheid gesteld worden dat het verkeer in het heersende verkeersbeeld is opgenomen. Zekerheidshalve is voor zowel licht als zwaar verkeer dit als uitgangspunt opgenomen. 3.2.2 (Mobiele) machines en (stationair) draaiende motoren Binnen de inrichting vinden ook diverse handelingen plaats met machines/werktuigen met een verbrandingsmotor i.c. activiteiten waarbij een emissie (NOx) vrijkomt vanwege de verbranding van gasolie. Voor alle relevante voertuigen/machines is sprake van de brandstof ‘diesel’. Het dieselverbruik is ingeschat op basis van het TNO-rapport TNO 2021 R12305, waarin een robuuste schatting van het dieselverbruik is te berekenen.

Afbeelding 3: Tabel TNO brandstofverbruik, dikke omkadering betreft het verbruik In onderstaande tabel, zijn de machines weergegeven incl. het verbruik, de stageklasse en het dieselverbruik. Hierbij wordt opgemerkt dat sprake is van een worst-case scenario omdat veel van de machines een Stageklassen IV of V betreffen.

voortoets Wnb

Tabel 2: Overzicht emissies beoogde situatie

De emissies zijn gemodelleerd als vlakbron (inzake de ‘diverse bronnen op terrein) op de betreffende locaties. Ab blue verbruik Brandstofverbruik, bij hogere last wordt vaak geciteerd door de fabrikant om aan te geven wat de motorefficiëntie is. “Maximaal AdBlue varieert van 3% tot 7% van het dieselverbruik”, waarbij dit toeneemt met strengere limieten van 3 g/kWh naar 0,4 g/kWh. Dus hoe nieuwer de machines hoe hoger het verbruik van AdBlue en hoe lager de emissie. De emissiereducties zijn derhalve hoger bij een hoger verbruik van Ad blue. Vanuit een worstcase gedachte is uitgegaan van een beperkte reductie door de minimale toepassing van Ad blue. 3.2.3 Stookinstallaties In het woonhuis is een stookinstallatie aanwezig die aardgas verbrandt. Voor de berekening van de NOx-emissie is gebruik gemaakt van de gegevens van het CBS, zie onderstaande afbeelding. Op onderhavige locatie is een wat oudere vrijstaande woning aanwezig. De emissie van vrijstaande woningen bedraagt 3,59 kg NOx /jaar en 0,47 kg ammoniak. Deze bron is als puntbron ingevoerd.

Afbeelding 4: Uitsnede emissies woningen 3.3 Tijdelijke emissies De tijdelijke emissies die ontstaan bij de bouw van de nieuwe loodsen moeten als een project worden gezien in de zin van Wet natuurbescherming. Het aantal voertuigbewegingen bij de sloop- en bouwwerkzaamheden zijn gebaseerd op een maximale situatie. Dit is een benadering ‘worst case’ oftewel het ergste geval. Het daadwerkelijke jaarlijkse aantal voertuigbewegingen in dit onderzoek past daarom ruim binnen deze aannames. 3.3.1 Voertuigpassages De diverse voertuigen staan opgesteld op het buitenterrein. Bouwverkeer (totaal)

voortoets Wnb

Licht verkeer: Zwaar verkeer:

2 bewegingen x 4 personenwagens per dag x 50 werkdagen = 400 bewegingen per jaar 2 bewegingen x 80 vrachtwagens voor aan- en afvoer materialen = 160 bewegingen per jaar (beton (Incl. mixer) -staal - stenen – betonplaten – wand/dakpanelen – afvoer sloopafval)

AERIUS berekent voor vervoersbewegingen het gemiddelde aantal vervoersbewegingen in één jaar. Het verkeer komt hierbij 100% vanuit oostelijke richting. Tabel 3: voertuigpassages per dag per jaar (worst-case) Omschrijving Voertuigpassages Licht verkeer 400 x per jaar Zwaar verkeer 160 x per jaar Op basis van ‘Staat van Mobiliteit Brabant - Intensiteiten van het Netwerk’ is aan de oostzijde opgenomen tot aan de Heistraat het heersend verkeersbeeld, uitgaande van de vuistregel dat een toename tot en met 5% leidend is. De voertuigbewegingen zijn gemodelleerd als een weg met licht-, en zwaar verkeer met de actuele emissiefactoren voor wegverkeer die in het rekenprogramma AERIUS Calculator zijn opgenomen. 3.3.2 (Mobiele) machines en (stationair) draaiende motoren Ten aanzien van de realisatie van de loods vinden ook diverse handelingen plaats met machines/werktuigen met een verbrandingsmotor i.c. activiteiten waarbij een emissie (NOx) vrijkomt vanwege de verbranding van gasolie. Het dieselverbruik is ingeschat op basis van het TNO-rapport TNO 2021 R12305, waarin een robuuste schatting van het dieselverbruik is te berekenen.