Bijlage 5b Werkplein Jaarstukken 2023.pdf

1

................................................................................................................................................................. 3 1. Inleiding .......................................................................................................................................... 3 ................................................................................................................................................................. 6 2. Terugblik 2023 ................................................................................................................................ 6 2.1 Terugblik 2023 .............................................................................................................................. 6 2.1.1 Missie en visie ......................................................................................................................... 6 2.1.2 Het nieuwe Werkplein! ............................................................................................................ 6 2.1.3 Efficiënte uitvoering tijdelijke inkomensregelingen .................................................................. 7 2.1.4 Bestandsontwikkeling 2023 .....................................................................................................

7 2.1.5 Ketensamenwerking ................................................................................................................ 8 2.1.6 Financieel ................................................................................................................................ 8 2.2 Strategische doelstellingen ...................................................................................................... 10 2.2.1 Inleiding ................................................................................................................................. 10 2.2.2 Bestandsontwikkeling ............................................................................................................ 10 2.2.3 Strategische doelstellingen ................................................................................................... 11 2.2.4 Wat mag het kosten? ............................................................................................................ 16 2.3 Programma inburgering ............................................................................................................ 24 2.4 Algemene dekkingsmiddelen ...................................................................................................

29 2.5 Paragrafen .................................................................................................................................. 30 2.5.1 Paragraaf Financiering .......................................................................................................... 30 2.5.2 Paragraaf Bedrijfsvoering ...................................................................................................... 32 2.5.3 Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ...................................................... 400 2.5.4 Informatie t.b.v. paragraaf verbonden partijen gemeenten ................................................... 42 2.6 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) .............................................................. 42 3. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................... 43 3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................. 43 3.2 Balans en toelichting ................................................................................................................. 46 3.2.1 Toelichting op de balans .......................................................................................................

47 3.3 Overzicht baten en lasten ......................................................................................................... 53 3.3.1 Toelichting kosten bedrijfsvoering ......................................................................................... 54 3.3.2 Incidentele baten en lasten ................................................................................................... 59 3.3.3 Rechtmatigheidsverklaring .................................................................................................. 611 3.4 Informatie wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ..................................................................................................................................... 64 3.5 Verantwoording taakvelden jaarrekening 2023 ...................................................................... 65 3.6 SISA-bijlage bij de jaarrekening ............................................................................................... 66 3.7 Controleverklaring ..................................................................................................................... 71 3.8 Bijlagen .......................................................................................................................................

72 3.8.1 Staat van personele sterkte .................................................................................................. 72 3.8.2 Staat van geactiveerde kapitaaluitgaven .............................................................................. 73 3.8.3 Specificatie gemeentelijke bijdragen jaarrekening 2023 ....................................................... 73

2

1. Inleiding

Voor u liggen de jaarstukken 2023 van de Gemeenschappelijke Regeling ISD Werkplein Hart van West- Brabant (hierna Werkplein). Met het jaarverslag en jaarrekening leggen wij verantwoording af aan het Algemeen Bestuur van het Werkplein over de verschillen tussen begroting en daadwerkelijke resultaten in prestaties en financiën. De cijfers tot en met het vierde kwartaal 2023 worden in de verschillende programma’s in het jaarverslag verder toegelicht.

Uitdagingen in 2023 Voor veel mensen was 2023 een moeilijk jaar. De torenhoge energieprijzen en hoge inflatie hadden een grote impact op de gemiddelde Nederlander. En nog meer op de mensen die rond moeten komen van een minimum inkomen. Om het leed enigszins te verzachten was er ook in 2023 een energietoeslag voor minima. Deze directe lastenverzwaring heeft ervoor gezorgd dat het thema bestaanszekerheid afgelopen jaar een prominente plek heeft gekregen op de politieke agenda. Na de val van het kabinet in juli 2023 liep het thema bestaanszekerheid als een rode draad door de verkiezingsdebatten. Maar ook op Prinsjesdag was er veel aandacht voor. Het Werkplein ziet de directe gevolgen hiervan in de dagelijkse uitvoeringspraktijk. Via onze mensgerichte aanpak bieden we onze inwoners zoveel als mogelijk een adequate helpende hand. Dit doen we door onze inwoners te ondersteunen in hun ontwikkeling naar werk, participatie of richting zorg -en hulpverlening. Maar bijvoorbeeld ook via inkomensondersteunende voorzieningen. Als Werkplein kijken we terug op een jaar waarin we flinke stappen hebben gezet in de nieuwe inwonergerichte manier van werken. Maar dit is niet vanzelf gegaan. De krapte op de arbeidsmarkt was voelbaar in alle teams. De werkdruk was op sommige momenten (te) hoog. Hierdoor hebben we kritisch gekeken naar de prioriteringen gedurende het jaar.

En de vereenvoudiging van de uitvoering van regelingen.

Brede blik op bijstand1 We constateren al een aantal jaren dat de doelgroep die bij het Werkplein aanklopt verandert. Er zijn een aantal factoren die daaraan bijdragen. Met de huidige krapte op de arbeidsmarkt zijn inwoners die kunnen werken aan het werk. De groep inwoners die niet aan het werk is heeft vaak complexe problemen op meerdere vlakken. Denk hierbij aan gezondheidsproblemen, schulden, arbeidsbeperking of verslaving etc. Voor deze inwoners is veel tijd, inzet en geld nodig om stappen te zetten in hun ontwikkeling. Door de wijziging van de Participatiewet in 2015 vallen ook inwoners met een arbeidsbeperking onder de doelgroep van het Werkplein. Dit is een nog steeds stijgende groep

1

SCP, ‘Een brede blik op bijstand’, Den Haag, juni 2023.

3

inwoners. Daarnaast hebben we een grote groep statushouders. De afgelopen jaren is de instroom van statushouders toegenomen. We zien dat deze groep inwoners veelal langdurig uitkeringsafhankelijk is. Ondanks inburgeringstrajecten blijft de taal vaak een barrière om te participeren. Voor al deze groepen inwoners is uitstroom naar betaald werk niet reëel. Dit is niet alleen een constatering van het Werkplein maar dit wordt landelijk onderschreven door diverse rapporten.2 Het Werkplein heeft de afgelopen jaren met de koerswijziging en het nieuwe Werkplein geanticipeerd op deze ontwikkelingen. Om ons heen zien we dat zowel landelijk als andere gemeenten deze koers omarmen.

Resultaten 2023 In de originele begroting van 2023 zijn we uitgegaan van een gelijkblijvend bestand. De eerste maanden van 2023 werd al zichtbaar dat de dalende trend was omgebogen naar een stijgend bestand. Tot en met juni 2023 bedroeg de toename van het bestand 1,8%. Het CPB ging op dat moment nog uit van een dalende trend, dit in tegenstelling tot de stijging van het aantal uitkeringen bij het Werkplein. Bij de 2e bestuursrapportage hebben we de gemeenteraden gemeld dat we uitgingen van een toename van 1,8% voor 2023. Deze voorspelling is niet uitgekomen. We sluiten 2023 af met een stijging van 3,7% van het uitkeringenbestand. Ten opzichte van de eindstand per 31 december 2022 is sprake van een stijging van 146 dossiers voor de zes gemeenten gezamenlijk. De uitgaven voor wat betreft de uitkeringen (Buig) is alleen voor Roosendaal binnen het rijksbudget gebleven. Voor de andere vijf gemeenten is sprake van een matige tot stevige overschrijding. Verder kunnen we melden dat alle aanvragen voor een uitkering of bijzondere bijstand binnen de wettelijke termijnen zijn afgewikkeld. Ook de energietoeslag 2023 en het leefgeld voor Oekraïners zijn tijdig uitgekeerd.

Effecten op de langere termijn Alle veranderingen binnen het Werkplein zijn erop gericht om maatwerk aan onze inwoners te bieden. Voor een deel van onze inwoners is uiteindelijk participatie het hoogst haalbare. Als daardoor iemand in een stabiele situatie zijn leven kan leiden, bijvoorbeeld zonder schulden en andere (zorg) ondersteuning, hebben gemeenten daar ook baat bij. De ontwikkelingen binnen het Werkplein moeten in een breder perspectief gezien worden. Met name de financiële impact voor gemeenten is breder dan alleen de Buig-uitgaven (uitkeringslasten).

Exploitatie 2023 De exploitatie van het Werkplein bestaat uit twee onderdelen: de programmakosten en de kosten van bedrijfsvoering. De programmakosten Werk en Participatie, Inkomen (met uitzondering van de kosten van Tozo), en Inkomensondersteuning en Inburgering worden volledig gedekt door gemeentelijke bijdragen. De gepresenteerde saldi worden derhalve volledig verrekend met de gemeenten. Het voordelige resultaat op de bedrijfsvoeringskosten wordt aan de gemeenten uitgekeerd. Voor wat betreft programma Inburgering wordt een voorstel gedaan om een deel van het resultaat, namelijk € 1.437.249, te reserveren ten behoeve van de inburgeringsvoorziening. Het totaal dat wordt terugbetaald met de gemeenten wordt derhalve € 2.743.794.

2

SCP, ‘Een brede blik op bijstand’, Den Haag, juni 2023.

4

Programma's

Werk en Participatie Inkomen Inkomensondersteuning Inburgering Bedrijfsvoering Totaal Te bestemmen reserve Inburgering Totaal uitkeren aan gemeenten

Jaarrekening 2022

€ 4.552.261 € 63.387.000 € 8.081.357 € 1.763.467 € 14.119.927 € 91.904.011

Begroting Jaarrekening 2023 na 2023 wijziging € 5.663.087 € 5.553.534 € 71.666.870 € 71.268.578 € 8.447.875 € 8.983.252 € 4.460.086 € 997.749 € 17.076.545 € 16.330.307 € 107.314.462 € 103.133.421

Saldo

-€ 109.553 -€ 398.292 € 535.377 -€ 3.462.337 -€ 746.238 -€ 4.181.043 € 1.437.249 -€ 2.743.794

Het jaar 2023 is uiteindelijk afgesloten met een bestandsstijging van 3,7%. In de bijgestelde begroting werd nog rekening gehouden met een stijging van 1,8%. Desondanks leidt dit tot lagere kosten op het programma inkomen van € 398.292. Bij het programma inkomensondersteuning is sprake van een overschrijding van € 535.377. Dit komt vooral door hogere kosten van inrichting/huisraad vanwege de toename van statushouders. Programma Werk en Participatie sluit met een positief resultaat van € 109.553. Op een totaalbedrag van ruim € 5,6 miljoen is dit een beperkte (< 2%) afwijking. In hoofdstuk 2.2.4 wordt een toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting gegeven. Bij programma Inburgering is sprake van een flinke onderuitputting (€ 3.462.337) van de middelen die voor 2023 voor inburgeringsvoorzieningen door het Rijk beschikbaar zijn gesteld. Dit omdat de uitgaven voor een inburgeraar plaatsvinden gedurende maximaal drie jaren. Van deze middelen wordt voorgesteld om €1.437.249 voor de inburgering en € 140.716 voor de onderwijsroute te reserveren. Bij de afzonderlijke programma’s wordt een nadere toelichting op het saldo gegeven. De exploitatie van de kosten van bedrijfsvoering sluit dit jaar af met een positief saldo van € 746.238. Dit positieve resultaat wordt toegelicht In hoofdstuk 3.3.

Opzet en reikwijdte jaarstukken 2023 In deze jaarstukken worden de gerealiseerde cijfers van 2023 vergeleken met de begroting na wijziging. Dat betreft de cijfers zoals vermeld in de 1e begrotingswijziging 2023 die tegelijkertijd met de tweede bestuursrapportage 2023 is opgesteld. In het jaarverslag en de programma’s zijn de toelichtingen zoveel mogelijk integraal opgenomen om een beeld van het totaal te kunnen geven. De jaarstukken worden aan het Dagelijks en Algemeen bestuur ter besluitvorming voorgelegd. Het Algemeen Bestuur stelt de jaarstukken in haar vergadering van 8 april 2024 vast.

Opbouw jaarstukken 2023 De jaarstukken zijn opgebouwd uit vier hoofdstukken. De Inleiding met een algemeen beeld. In hoofdstuk 2 gaan we in het jaarverslag inhoudelijk in op de verschillende onderdelen van het Werkplein. In hoofdstuk 2.2 de strategische doelstellingen en 2.2.8 de programma verantwoording. In hoofdstuk 3 treft u de jaarrekening 2023 en de daarbij behorende bijlagen aan.

5

2. Terugblik 2023

2.1 Terugblik 2023 2.1.1 Missie en visie In 2023 hebben we aan de hand van de door het Werkplein en gemeenten gezamenlijk opgestelde programmaplaat gewerkt. De strategische doelstellingen daarin dienden als leidraad voor de inspanningen van gemeenten en het Werkplein in 2023. In de bestuursrapportages afgelopen jaar hebben we ieder kwartaal stil gestaan bij deze doelstellingen en de behaalde resultaten. De visie zoals die in de programmaplaat is opgenomen is als volgt omschreven: “Wij vertrouwen in de talenten en kwaliteiten van onze inwoners. Daarom stimuleren wij iedereen om deze te ontwikkelen, met als doel werk, en als dat (nog) niet lukt, meedoen in de samenleving. Dat doen we samen met de inwoner, collega’s en partners op basis van maatwerk.”

2.1.2 Het nieuwe Werkplein! Na jaren van ontwikkelen, organiseren en bedenken stond het afgelopen jaar in het teken van ‘doen’. We hebben afgesproken dat we de inwoner centraal stellen, we werken vanuit vertrouwen, we zijn daar waar de inwoner ons nodig heeft en we werken samen met partners in het sociaal domein. We streven naar maatwerk voor onze inwoners waarbij uitstroom naar betaald werk of participatie lang niet altijd de eerste prioriteit heeft. Inwoners hebben vaak met complexe problemen te maken op verschillende terreinen die eerst aangepakt moeten worden voordat eraan werk of participatie gedacht kan worden. Dit is ook ontwikkeling voor deze persoon. En een niet te onderschatten onderdeel om uiteindelijk stappen te zetten naar een stabiel leven. Tegelijkertijd zien we vanuit het Rijk nog steeds de perverse financieringsprikkel voor het bijstandsbudget gebaseerd op uitkeringsaantallen. Bij een wendbare en nieuwsgierige organisatie hoort dat principes zwaarder wegen dan processen. Dit vraagt een cultuuromslag, een andere manier van werken en een andere manier van denken. Dit is niet in 1 jaar gerealiseerd maar de eerste hordes zijn genomen. In 2023 zijn we gestart met de herverdeling van caseloads. We werken (meer) vanuit de lokale gemeentehuizen. De leidende principes zijn uitgerold. Het nieuwe poortproces is gestart. Het Leerplein is online.

En de trainingen écht communiceren zijn gestart. Dit zijn allemaal onderdelen die bijdragen aan de cultuurverandering en een andere benadering van onze inwoners. Het is een andere manier van werken. Dit vraagt tijd en gewenning van iedereen. Maar we kunnen wel zeggen dat we afgelopen jaar weer een aantal mijlpalen kunnen markeren.

6

2.1.3 Efficiënte uitvoering tijdelijke inkomensregelingen De afgelopen jaren heeft het Werkplein te maken gehad met de uitvoering van verschillende tijdelijke extra rijksregelingen (Tozo, Tonk en energietoeslag). Omdat in 2023 de energietarieven ook nog hoog waren heeft het Werkplein in 2023 de regeling energietoeslag weer uitgevoerd. Qua uitvoering hebben wij ervoor gekozen om waar dat mogelijk bleek, de energietoeslag 2023 ambtshalve toe te kennen of slechts een beperkte gegevens uitvraag bij de inwoners te doen. Die werkwijze proberen wij nu ook toe te passen bij andere armoede-minimaregelingen die het Werkplein uitvoert. Een concreet voorbeeld hiervan is de uitvoering van de individuele inkomenstoeslag.

2.1.4 Bestandsontwikkeling 2023 De bestandsontwikkeling bij het Werkplein is niet in lijn met de landelijke ontwikkelingen. Om hier meer inzicht in te krijgen hebben we afgelopen jaar een bestandsanalyse uitgevoerd. We zien een aantal bewegingen die bij hebben gedragen aan deze afwijkende lijn in de bestandsontwikkeling. Eén daarvan gaat terug naar de coronajaren en de uitvoering van de tijdelijke extra regelingen. Veel gemeenten werden geconfronteerd met deze tijdelijke regelingen. Hierdoor was het moeilijk om extern personeel te werven in combinatie met sterk stijgende tarieven van die medewerkers. Daarom is de keuze gemaakt om eigen personeel in te zetten op de plekken waar deze het meest nodig waren. Voor de inwoner was het op dat moment het belangrijkst om inkomensondersteuning te ontvangen. Dit heeft er toe geleid dat de ontwikkeling van onze inwoners op een lager pitje is komen te staan. De gevolgen van deze keuze zijn in de afgelopen jaren zichtbaar geworden. Daarnaast heeft het Werkplein in dezelfde periode intensief gewerkt aan de organisatieontwikkelingen. Ook dit heeft extra tijd en aandacht gevraagd van de organisatie. Als we kijken naar de doelgroepen bij het Werkplein is uitstroom naar werk ook niet meer vanzelfsprekend. Door de wijzigingen in de Participatiewet vanaf 2015 is de doelgroep onder de Participatiewet aanzienlijk veranderd.

Ook inwoners met een arbeidsbeperking komen bijvoorbeeld bij het Werkplein terecht. Daarnaast zijn inwoners die kunnen werken in deze tijd aan het werk. Iedere inwoner die bij het Werkplein terecht komt heeft extra bagage bij zich. Voor uitstroom naar werk is dus tegenwoordig veel meer nodig dan simpelweg een inwoner koppelen aan een werkgever en eventueel een kort traject inzetten. Een steeds groter deel van het bestand zijn inwoners die de taal niet of slecht beheersen, problemen op bijvoorbeeld financieel of psychisch vlak hebben of een arbeidsbeperking hebben. Voor een groot deel van de inwoners is een stabiele leefomgeving veel belangrijker. De basis moet op orde zijn voordat iemand überhaupt aan vervolgstappen kan denken. Hierdoor lopen we tegen een discrepantie aan tussen de realiteit van de doelgroepen waar een sociale dienst mee te maken heeft en de systematiek waarop de Participatiewet is gebaseerd. En dan bedoelen we met name de financiële prikkels voor gemeenten. Plat gezegd komt het erop neer dat hoe minder uitkeringen een gemeente verstrekt hoe groter de kans is dat de kosten hiervan binnen de hoogte van het bijstandsbudget past. Dat is niet meer van deze tijd. En juist door deze financieringssystematiek is het aantrekkelijker om in te zetten op de meest kansrijke doelgroepen.

Met de bestaanszekerheid die de overheid voor een ieder nastreeft is dit een belangrijk thema voor de komende jaren. Om de ‘afwijkende’ bestandsontwikkeling te keren zetten we in op extra maatregelen gedurende 2024. Het doel is om tot en met 2024 100 inwoners extra naar werk te bemiddelen. Dit doen we door een aantal extra tijdelijke projecten op te zetten: •

Project inhaalslag gecombineerde aanpak Werkpunt en Ontwikkeling. Dit project heeft als doel om tot en met 2024 750 inwoners extra te laten ontwikkelen. Hiervan zal 10% tot en met 2024 uitstromen. Hiervoor zullen 2 fte bemiddelaars en 1 fte aanjager extra ingezet worden.

7

• • •

•

FIA-aanpak oud-inburgeraars. Dit project heeft als doel om met 2 fte extra 80 oud-inburgeraars intensief op te pakken. De verwachting is dat 10% uitstroomt naar werk. ‘Het naar werk project’. Een externe partner gaat zeer intensief aan de slag met 15 inwoners. De verwachting is dat dit tot een uitstroom van 10 inwoners leidt. Meedoenfestival. Grootschalige bijeenkomst voor inwoners en samenwerkingspartners. Doel is om inwoners kennis te laten maken met mogelijkheden tot vrijwilligerswerk en ondersteunende voorzieningen. Ontwikkeltraject voor statushouders onder begeleiding van een ervaringsdeskundige. Deze pilot start met 12 inwoners met als doel het wegnemen van belemmeringen en actief participeren.

Wij informeren u separaat over de tussentijdse resultaten van de bestandsmaatregelen.

2.1.5 Ketensamenwerking De ketensamenwerking is een samenwerking tussen drie uitvoeringsorganisaties. De ketensamenwerking heeft als doel om samen met inwoners die een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt hebben een passende vorm van participatie te vinden. Dit kan arbeidsmatige dagbesteding, beschut werk, een baan via de banenafspraak of een andere vorm van participatie zijn, bijvoorbeeld een ontwikkeltraject. Binnen de ketensamenwerking heeft de focus in 2023 gelegen op het uitbouwen van de gezette stappen met de implementatie van de proeftuinen, leidend tot de opzet van een diagnosecentrum, verbetering van de ontwikkeltrajecten en mogelijk nieuwe dienstverlening. Daarnaast is gewerkt aan kwaliteitsbevordering en de organisatie als geheel. De ketensamenwerking speelt een steeds grotere rol in de dagelijkse uitvoeringspraktijk van de drie organisaties, waaronder het Werkplein. Het Participatiebudget komt steeds meer onder druk te staan waardoor we andere doelgroepen niet helemaal kunnen bedienen. De inwoners die bij het Werkplein terecht komen hebben vaak een brede ondersteuningsvraag. Hiervoor zijn intensieve trajecten nodig die meer geld kosten. Het wordt dus steeds belangrijker om op alle fronten de kosten scherp in beeld te hebben.

2.1.6 Financieel De jaarrekening vertoont ten opzichte van de gewijzigde begroting 2023 een positief beeld. In totaliteit blijft een bedrag van € 2.743.794 over. Afrekening gemeentelijke bijdrage programma's 2023

Etten-Leur Halderberge Moerdijk Roosendaal Rucphen Zundert Totaal

Programma Werk en Participatie -€ 19.312 -€ 12.766 -€ 14.248 -€ 47.630 -€ 9.035 -€ 6.561 -€ 109.553

Programma Programma Inkomen Inkomensonde rsteuning -€ 220.039 € 9.137 € 345.434 -€ 542.580 € 15.215 -€ 5.459 -€ 398.292

€ 97.222 € 4.921 € 55.077 € 236.478 € 117.029 € 24.650 € 535.377

Programma Bedrijfsvoering Inburgering

-€ 408.329 -€ 293.496 -€ 335.959 -€ 659.842 -€ 165.353 -€ 162.109 -€ 2.025.087

-€ 131.550 -€ 86.959 -€ 97.055 -€ 324.437 -€ 61.546 -€ 44.691 -€ 746.238

Totaal

-€ 682.009 -€ 379.165 -€ 46.752 -€ 1.338.011 -€ 103.690 -€ 194.170 -€ 2.743.794

Bij het programma Inkomensondersteuning is sprake van een nadelig resultaat. De andere programma’s sluiten af met positieve resultaten. De rest van de resultaten worden evenals voorgaande jaren verrekend met de gemeenten (in dit geval terugbetaald). Voor een uitgebreide analyse van het resultaat verwijzen wij u naar de drie programma’s in hoofdstuk 2.2.8 en voor de bedrijfsvoeringskosten naar hoofdstuk 3 paragraaf 3. 8

Bestemming resultaat De inburgeringsvoorzieningen worden bekostigd uit de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen. Deze middelen worden voor een inburgeraar over drie jaar beschikbaar gesteld. De uitgaven verlopen dus ook over drie jaar. Dat betekent dat de niet bestede middelen gereserveerd dienen te worden. Dit jaar wordt er een bedrag van € 1.437.249 gereserveerd voor inburgeringsvoorzieningen. Die middelen zullen besteed worden aan voornamelijk leerroutes.

Besluit 1. Wij stellen het Algemeen Bestuur voor om het jaarverslag 2023 en de jaarrekening 2023 vast te stellen. 2. Wij stellen het Algemeen Bestuur voor om het niet bestede budget programmakosten te verrekenen met gemeenten. 3. Wij stellen voor het voordelig resultaat bedrijfsvoeringskosten € 746.238 uit te keren aan de gemeenten. 4. Wij stellen voor dat het Algemeen Bestuur instemt met de begrotingsoverschrijding van programma inkomensondersteuning. 5. Wij stellen voor om van het resultaat van de inburgeringsvoorziening € 1.437.249 te storten in de bestemmingsreserve. 6. Wij stellen voor om van het resultaat van de SPUK onderwijsroute € 140.716 te storten in de bestemmingsreserve.

Vastgesteld door het dagelijks en algemeen bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling ISD Werkplein Hart van West-Brabant in zijn vergadering van 8 april 2023,

Hoogachtend,

Hoogachtend,

Marko Does

René van Ginderen

Secretaris/Directeur

Voorzitter

9

2.2 Strategische doelstellingen 2.2.1 Inleiding De D6 gemeenten en het Werkplein hebben eind 2021 afgesproken om in de periode 2022 tot en met 2024 op de volgende strategische doelstellingen in te zetten: 1. 2. 3. 4. 5.

Meer inwoners zijn zelfredzaam; Meer inwoners krijgen passende ondersteuning; Minder inwoners leven in armoede; We werken meer samen in het sociaal domein; Werkgevers benutten beter de talenten en kwaliteiten van inwoners.

In de volgende paragrafen laten we zien welke ontwikkelingen het Werkplein (in samenwerking met gemeenten en partners) op deze strategische doelstellingen hebben gerealiseerd.

2.2.2 Bestandsontwikkeling In 2023 zien we dat het aantal uitkeringen met 3,7% gestegen is ten opzichte van december 2022.

31-12-2022

jan-23

feb-23

mrt-23

apr-23

mei-23

jun-23

jul-23

aug-23

sep-23

okt-23

nov-23

dec-23

Verschil

Verschil (%)

Etten-Leur

707

709

716

725

723

723

725

727

719

717

725

725

743

36

5,1%

Halderberge

458

462

468

470

470

467

470

477

484

480

474

471

469

11

2,4%

Moerdijk

501

498

496

498

499

508

510

509

515

521

526

523

530

29

5,8%

Roosendaal

1.786

1.778

1.785

1.800

1.811

1.805

1.810

1.820

1.814

1.806

1.807

1.822

1.831

45

2,5%

Rucphen

307

310

316

318

317

315

320

324

321

329

331

330

337

30

9,8%

Zundert

198

199

197

204

200

197

195

197

196

193

192

193

193

-5

-2,5%

Totaal

3.957

3.956

3.978

4.015

4.020

4.015

4.030

4.054

4.049

4.046

4.055

4.064

4.103

146

3,7%

Gemeente

We zien dat de ontwikkeling van het Werkplein bestand afwijkt ten opzichte van de landelijke lijn en de lijn met vergelijkbare organisaties. Het is helaas niet helemaal te verklaren waar deze afwijking in zit. Wel weten we dat bij onze collega-organisatie de ISD Brabantse Wal ook sprake is van een stijging. We weten wel dat er het afgelopen jaar vrij veel statushouders zijn geplaatst en er veel is ingezet op de organisatieontwikkeling bij het Werkplein. Hierdoor is de doorontwikkeling van inwoners wat achtergebleven. De doelgroep statushouders kent vaak een intensieve begeleidingsvraag. Dit geldt zowel voor statushouders die onder de nieuwe als onder oude wet inburgeren. Maar ook statushouders die de inburgering hebben afgerond hebben moeite om hun weg te vinden in participatie en naar de arbeidsmarkt. Deze doelgroep is veelal langdurig uitkeringsafhankelijk. Door een relatief grote instroom van deze groep en een lagere uitstroom het afgelopen jaar heeft dit grote impact op de bestandsontwikkeling. Om de stijgende tendens te keren hebben we een pakket aan bestandsmaatregelen vastgesteld die in 2024 allemaal operationeel zullen zijn. Twee projecten zijn dan ook gericht op de doelgroep statushouders. 10

2.2.3 Strategische doelstellingen 2.2.3.1 Meer inwoners zijn zelfredzaam We streven naar zelfredzaamheid voor onze inwoners. We dragen hier op verschillende manieren aan bij. Dit kan bijvoorbeeld door uitstroom naar werk maar ook door het ontwikkelen van onze inwoners naar participatie of juist een stabiele thuissituatie. In 2023 zien we het aantal aanvragen oplopen. Dat beeld zien we echter niet bij iedere gemeente terug. Met name Etten-Leur en Rucphen steken er bovenuit qua aantallen aanvragen. Halderberge is de enige gemeente waar we een sterke daling zien. Zundert heeft ook een daling maar deze is marginaal. Aantal aanvragen

2022

2023

Etten-Leur

177

194

Halderberge

130

110

Moerdijk

133

133

Roosendaal

460

473

Rucphen

56

87

Zundert

49

46

Totaal

1005

1043

Aantal aanvragen: 2022 vs 2023

2.2.3.2 Meer inwoners krijgen passende ondersteuning Beschut werk Wij bieden onze inwoners zoveel mogelijk passende ondersteuning in hun route naar een glimlach. Eén van de doelgroepen waar het Werkplein voor werkt zijn de inwoners met een indicatie beschut werken. Iedere gemeente krijgt jaarlijks een taakstelling met daaraan gekoppeld een budget voor de plaatsing van inwoners met een beschut werken indicatie. Alle inwoners met een beschut werken indicatie die kunnen werken zijn aan het werk bij WVS of een andere werkgever. Onze regio kent geen wachtlijst. We geven iedere inwoner een kans tot betaald werk, zonder dat het budget daar een leidende rol in speelt. In 2023 zijn 8 inwoners met een beschut werk indicatie werkzaam bij een reguliere werkgever.

(Rijks)taakstelling t/m 2023

Totaal plaatsingen op basis van 31 uur in 2023

Etten-Leur

21

27,82

1

32

Halderberge

18

12

0

14

Moerdijk

16

14,06

1

14

Roosendaal

62

68,26

4

75

Rucphen

22

15

2

15

Zundert

7

8,71

0

9

146

145,85

8

159

Beschut werk

D6

Plaatsingen in kwartaal 4 2023 Plaatsingen in 2023 (aantallen inwoners) (aantallen inwoners)

Tabel beschut werk; De Rijks Taakstelling rekent met 31 uur per plek. Als alle plaatsingen beschut werk in uren worden bekeken dan zijn er 145,85 plaatsingen gedaan (kolom 2). De kolommen 3 en 4 geven weer hoeveel inwoners er geplaatst zijn. Inwoners werken niet precies 31 uur in een beschutte werkplek waardoor het aantal plaatsingen op basis van uren niet overeenkomt met het aantal inwoners dat geplaatst is.

11

In paragraaf 2.2.3.5 is te zien dat het WSP ook voor andere doelgroepen passende ondersteuning biedt. Bijvoorbeeld de doelgroep garantiebanen.

Ontwikkeltrajecten

In 2023 zijn er veel inwoners gestart in een ontwikkeltraject. In dit traject staat de inwoner centraal en we bieden maatwerk. We laten de inwoner ‘niet meer los’ vanaf het eerste moment dat er een eerste gesprek heeft plaatsgevonden. Er zijn 243 van onze inwoners gestart in een ontwikkeltraject in 2023. Hiermee hebben we 95% van de kwantitatieve doelstelling behaald. In het jaar 2023 zijn 206 inwoners uitgestroomd uit een ontwikkeltraject. Hiervan zijn 32 inwoners uitgestroomd in een reguliere baan, beschut werk en een dienstverband bij WVS op basis van een indicatie Banenafspraak. Andere uitstroomredenen zijn onder andere dat er een ander extern traject beter passend is of dat er voorliggende acties nodig zijn om te kunnen instromen in dit traject.

2.2.3.3 Minder inwoners leven in armoede Het Werkplein voert verschillende regelingen uit die bijdragen aan het verminderen van de armoede van inwoners. In deze paragraaf geven we per regeling een toelichting. Bijzondere bijstand (exclusief energietoeslag) 2023

2022

2021

2020

Aantal ingediende aanvragen

5.873

5.089

5.121

5.100

Aantal toegekende aanvragen

4.761

4.104

4.277

3.918

Van de 4.761 toegekende aanvragen had 72% van de aanvragers een Werkplein-uitkering.

Collectieve zorgverzekering

Aantal deelnemers

1e kwartaal 2023

1e kwartaal 2022

7.226

6.781

1e kwartaal 2021 7.273

1e kwartaal 2020 7.392

12

In 2023 daalde het aantal deelnemers met 215 naar 7.011 op 1 november 2023. Belangrijkste redenen voor deze daling zijn: premieachterstand, overlijden en de uitgevoerde inkomenscontrole.

Overig gemeentelijk minimabeleid Het gaat hierbij om tegemoetkomingen voor maatschappelijke participatie (o.a. bezoek pretpark, bioscoop, dierentuin, theater, sportbeoefening etc.), schoolkosten, vakantieactiviteit en tijdschriftenregeling. 2023

2022

2021

2020

Aantal aanvragen

1218

1.450

1.070

1.046

Aantal toegekende aanvragen

927

1.017

786

727

Aantal ambtshalve continueringen

768

692

724

691

Van de huishoudens die deze voorziening in 2023 hebben ontvangen had 82% een Werkplein-uitkering. Bij vier van de Werkpleingemeenten verloopt de uitvoering via een webwinkelsysteem. Inwoners krijgen dan elk kalenderjaar een winkeltegoed waarmee zij zelf producten en diensten kunnen kopen/afnemen bij de aangesloten leveranciers. In 2023 is van het totaal toegekende webwinkelbudget (= € 592.245) feitelijk € 443.061 (=75%) verbruikt. In de voorgaande jaren lag het feitelijke gebruik op respectievelijk: 71% (2022), 66% (2021) en 64% (2020) van het toegekende budget. Lagere verbruik in 2021 en 2020 werd veroorzaakt door de coronabeperkende maatregelen.

Loketfunctie aanvragen persoonlijke lening kredietbank. De Werkpleingemeenten zijn begin 2022 gestopt het verstrekken van persoonlijke leningen via de kredietbank. De hulpverlening voor aanschaf duurzame gebruiksgoederen verloopt sinds die tijd via de bijzondere bijstand.

Afwikkeling kinderopvangtoeslagaffaire Sinds het 2e halfjaar 2021 verlenen gemeenten en Werkplein hulp aan gedupeerden van de kinderopvangtoeslag (KOT)-affaire. Ook in 2023 hebben gemeenten en Werkplein hiervoor weer een aantal werkzaamheden verricht. De werkzaamheden van het Werkplein bestonden uit: •

•

•

•

controle of gedupeerden een uitkering in het kader van de Participatiewet (Pw) ontvingen. De door de Belastingdienst uitgekeerde compensatiebedragen moeten immers vrijgelaten worden als gedupeerden algemene periodieke bijstand ontvangen. pauzeren van de incasso van Werkpleinvorderingen als inwoners zich bij de BelastingdienstToeslagen melden als gedupeerde. De pauzering duurt tot het moment waarop de BelastingdienstToeslagen een besluit heeft genomen dat de inwoner daadwerkelijk als gedupeerde wordt aangemerkt. kwijtschelden van Werkpleinvorderingen mits die ontstaan zijn vóór 2021. In het boekjaar 2023 heeft het Werkplein bij zes gedupeerden woonachtig in: Etten-Leur, Roosendaal en Zundert openstaande vorderingen kwijtgescholden tot een totaalbedrag van € 44.997,98. onderzoek naar verstrekte bijzondere bijstand in de kosten van bewindvoering. Aan 19 gedupeerden van de KOT-affaire heeft het Werkplein in 2023 bijzondere bijstand in bewindvoeringskosten verstrekt voor totaal € 29.522,93. Die bijzondere bijstandskosten kunnen de 13

gemeenten vergoedt krijgen van het Rijk. Het Werkplein heeft de gemeenten geïnformeerd over de hoogte van die kosten. De gemeenten hebben recht op Rijksvergoeding van de hierboven vermelde werkzaamheden en kosten. De totale tijdsinzet van het Werkplein maakt onderdeel uit van de verantwoorde bedrijfsvoering kosten. Op grond van drie ministeriele regelingen z.g. specifieke uitkeringen (SPUK), compenseert het Rijk de Werkpleingemeenten voor de aan (mogelijk) gedupeerde ouders en hun gezinnen geleverde brede ondersteuning en voor de kwijtschelding van publieke vorderingen. De verantwoording en declaratie van die kosten bij het Rijk loopt via de jaarrekening met bijbehorende Single information Single auditsystematiek (SiSa) van de werkpleingemeenten.

2.2.3.4 We werken meer samen in het sociaal domein Door onze nieuwe manier van werken dichtbij onze inwoners willen we samen met onze partners onze inwoner stabiele leefomstandigheden en bestaanszekerheid bieden. Op de langere termijn moet dit positieve effecten hebben op de: leefomgeving, hulp -en zorgvragen, vermindering schuldenproblematiek en de psychische en medische gesteldheid van mensen. In het verlengde daarvan verwachten we dat dit uiteindelijk tot een daling van het beroep op en dus ook de uitgaven binnen het brede sociaal domein leidt. Het afgelopen jaar hebben we veel ingezet op het lokaal werken. Alle medewerkers zijn ingedeeld in een werkgebied. De insteek is dat we inwoners ontvangen in de lokale gemeentehuizen. Dit is met vallen en opstaan gegaan. In de ene gemeente ging dit als vanzelfsprekend terwijl in andere de deur nog niet altijd open stond. Er komt meer kijken bij het werken op een andere locatie dan puur een bureau en een stoel. Het afgelopen jaar zijn we meermaals tegen praktische zaken aangelopen die in de praktijk moeilijker op te lossen zijn dan je in theorie zou bedenken.

2.2.3.5 Werkgevers benutten beter de talenten en kwaliteiten van inwoners WerkgeversServicepunt

D6

2023

349

2022

507

Het aantal gerealiseerde plaatsingen per jaar

WSP In 2023 heeft het WSP fors ingezet op werkgeversbenadering. De afstand tussen onze inwoners en werkgevers is soms groot. Werkgevers zijn onvoldoende bekend met onze doelgroep en wat zij als werkgever hierin kunnen betekenen. We geven werkgevers proactief inzicht in de complexiteit van de doelgroep. Ook de groep statushouders nemen we hier specifiek in mee. We merken dat onze maatschappij het lastig vindt om deze inwoners op te nemen in de arbeidsmarkt. De bekendheid met deze doelgroepen vergroten we door werkgeversbijeenkomsten te organiseren. Als onderdeel van de inburgering hebben we dit jaar de Module Arbeidsmarktparticipatie (MAP) ontwikkeld. Het afgelopen jaar zijn de eerste groepen nieuwe inburgeraars gestart met deze training. Arbeidsoriëntatie, kennismaking met de arbeidsmarkt en zelfontwikkeling staan hierbij centraal. Tijdens de laatste bijeenkomst geven inburgeraars een pitch. Op deze manier presenteren zij zich direct aan werkgevers. De inburgeraar zien wie hij of zij is en de werkgevers maken kennis met de doelgroep statushouders. Daarnaast blijven we de samenwerking opzoeken met werkgevers wanneer het gaat om opleidingstrajecten en het plaatsen van inwoners. Dit doen we vooral in de kansrijke sectoren. Een greep 14

uit onze opleidingstrajecten samen met werkgevers zijn een opleidingstraject tot lasser en medewerkers in de zorg. Ook organiseren we activiteiten voor onze inwoners zoals bedrijfsbezoeken en voorlichtingen over kansrijke sectoren. Door middel van VR brillen laten we onze inwoners kennismaken met verschillende beroepen. Om zo de onbekendheid met bijvoorbeeld de zorg, logistiek of schoonmaak te verkleinen. Vervolgens koppelen we hieraan een bedrijfsbezoek.

Banenafspraak en beschut werk Ook bij het Praktijkonderwijs (Pro) en het Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) waren de VR brillen een succes. Met onze aanpak zijn we een voorloper in de arbeidsmarktregio. Team banenafspraak heeft nauwe contacten met scholen (VSO en pro-onderwijs). Hierdoor vindt een soepele overgang van school naar werk plaats. Het grootste deel van inwoners die met een banenafspraak of in beschut werk geplaatst worden zijn niet-uitkeringsgerechtigden (nuggers). Door deze groep inwoners aan (aangepast) werk te helpen voorkomen we dat zij op een later moment alsnog aanspraak moeten maken op een bijstandsuitkering. Wanneer er het vermoeden is dat jongeren in beschut werk thuishoren dan zetten we een ontwikkeltraject in. Bijna de helft aantal plaatsingen in 2023 zijn inwoners met een indicatie banenafspraak of beschut werk.

Vrijwilligerswerk Inwoners met een langere afstand tot de arbeidsmarkt zijn gebaat bij het doen van vrijwilligerswerk. In 2023 zijn 121 nieuwe vrijwilligersplekken gestart. Met name op een plek waar begeleiding geboden kan worden zodat inwoners zich daadwerkelijk kunnen ontwikkelen. We hebben bij diverse verenigingen voorlichting gegeven over onze inwoners. We merken dat het voor maatschappelijke organisaties verengingen niet altijd even makkelijk is om inwoners met een taalbarrière en cultuurverschillen een plek te geven.

Cirkeldiagram; aantal plaatsingen per doelgroep 2023

15

2.2.4 Wat mag het kosten? Programma Werk en Participatie De inzet binnen het programma Werk en Participatie is gefinancierd vanuit de gemeenten. Voorheen betrof dat het participatiebudget dat gemeenten vanuit het Rijk via een specifieke uitkering kregen. Inmiddels is dat grotendeels opgenomen in de algemene uitkering. De re-integratiemiddelen zijn in de kern middelen die het Werkplein heeft ingezet om de re-integratie van inwoners te versnellen, te bevorderen dan wel mogelijk te maken. In 2023 waren de totale kosten minus baten van re-integratie activiteiten € 5.553.534. Dat is € 109.553. minder dan de gewijzigde begroting. Programma Werk en Participatie

Jaarrekening 2022

Begroting 2023 na wijziging

Jaarrekening 2023

Verschil

€ 1.235.645 € 1.021.173

€ 1.274.867 € 961.616

€ 1.274.867 € 961.616

€ 97.282 € 551.403 € 135.305 € 69.833 € 7.253 € 180.843 € 992.832 € 48.402 € 176.437 € 49.794

€ 132.245 € 750.000 € 675.000 € 90.000 € 7.626

€ 128.182 € 982.347 € 524.356 € 54.568 € 7.626

€ 1.230.000 € 50.000 € 197.000 € 70.000 € 94.830 € 111.978

€ 1.236.533 € 53.572 € 209.824 € 73.856

Bijdrage aan bedrijfsvoering: Werkpunt Ontwikkeling Inzet instrumenten: Diagnostische tool en matchcare Szeebra Individuele trajecten/Maatwerk Ontwikkeltrajecten ketensamenwerking Ontwikkeling ketensamenwerking Praktijkervaringsplekpolis Extra inzet fraudepreventie Beschut werken Beschut werken reiskosten Jobcoaching Loonwaardemetingen Intensivering nazorg Project bestandsbeheersing Project B-unit Social return on investment (SROI) Totaal lasten Baten Onttrekking bestemmingsreserve bestandsbeheersing Totaal baten Saldo van lasten en baten Bijdragen gemeenten Etten-Leur Halderberge Moerdijk Roosendaal Rucphen Zundert Totaal bijdragen gemeenten Resultaat (te bestemmen)

5.010.011

€ 17.925 € 5.663.087

€ 5.553.534

€0 €0 €0 € -4.063 € 232.347 € -150.644 € -35.432 € -1 €0 € 6.533 € 3.572 € 12.824 € 3.856 € -94.830 € -65.792 €0 € -17.925 € -109.553

€ 457.749 € 457.749 4.552.261

€0 5.663.087

€0 5.553.534

€0 €0 -109.553

€ 686.258 € 500.184 € 387.942 € 2.389.024 € 478.379 € 110.473 € 4.552.261

€ 876.991 € 627.054 € 524.427 € 2.881.159 € 582.749 € 170.707 € 5.663.087

€ 857.679 € 614.288 € 510.179 € 2.833.529 € 573.714 € 164.146 € 5.553.534

€ -19.313 € -12.766 € -14.248 € -47.630 € -9.035 € -6.561 € -109.553

€ 155.414 € 288.393

€ 46.186

Tabel: Programma Werk en Participatie 2023

16

Verschillenanalyse In totaliteit is er een bedrag van € 5.553.534 in 2023 ingezet voor re-integratie activiteiten. Dat is € 109.553 minder dan begroot.

Individuele trajecten / Maatwerk (nadelig € 232.347) Bij de 2e bestuursrapportage is het bedrag voor deze kostenpost al verhoogd. Dit bleek nog niet voldoende. Dit komt met name door meer inzet op individuele trajecten en maatwerk. De buspassen voor statushouders en nieuwe inburgeraars zijn eveneens een steeds groter wordende kostenpost in dit budget (€ 271.000). Daarnaast zijn er nog een aantal kleinere posten die hoger worden. Denk hierbij aan inburgeringsvoorzieningen en begeleidingskosten (LDR) vanuit WVS. In onderstaande tabel is een uitsplitsing gegeven van de gemaakte kosten:

Studiekosten/faciliteiten Trajectkosten Ontwikkeling/diagnostiek Werkervaring Faciliteiten Loonwaarde UWV Begeleiding LDR Vervoersvoorziening Overig Totaal

€ 260.440 € 84.544 € 16.987 € 122.682 € 63.549 € 67.245 € 10.333 € 271.536 € 42.007 € 939.323

Ontwikkeltrajecten ketensamenwerking (voordelig € 150.644) Er zijn iets minder ontwikkeltrajecten ingezet dan we volgens de doelstelling hebben afgesproken.

Ontwikkeling ketensamenwerking (voordelig € 35.432) Onder deze post vallen de kosten voor inhuur van de projectleider ketensamenwerking en overige kosten. Deze kosten zijn niet volledig benut. Intensivering nazorg (voordelig € 94.830) Er is actief ingezet op nazorg voor inwoners met een indicatie Banenafspraak die aan het werk zijn gegaan. Hier is (nog) geen aparte medewerker voor ingehuurd. Dit is gebeurd vanuit de vaste formatie van het team. Dit drukt op de taken binnen het team en daarom wordt er in 2024 extra formatie ingezet. Project bestandsbeheersing (voordelig € 64.792) In 2022 is het project bestandsbeheersing afgerond. Het resterend bedrag is nog in de begroting opgenomen als ruimte voor nieuwe projecten. Dit bedrag is benut voor het Meedoenfestival. Een ander project waarmee gestart is, maar waar in 2023 nog geen kosten voor gemaakt zijn, is de pilot Statushouders sneller aan het werk via een Ontwikkeltraject +.

Social return on investment (SROI) (voordelig € 17.925) Deze kosten gaan uit het programma Werk en Participatie en worden opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

17

Programma Inkomen Onze inzet binnen het programma Inkomen wordt zowel gefinancierd vanuit de reguliere begroting (qua personele inzet) als vanuit de BUIG-middelen. Deze laatste kosten worden 1- op-1 op klantniveau verrekend met de gemeenten waarvoor deze kosten gemaakt worden c.q. wiens inwoners het betreffen. De besteding van het budget over 2023 waarover het Werkplein kon beschikken is weergegeven in onderstaande tabel.

Programma Inkomen Lasten Pwet BBZ BBZ (declarabel) IOAW/IOAZ Onderzoeks- en advieskosten BBZ Invorderingskosten Externe controlekosten Loonkostensubsidie Studietoeslag Totaal lasten Baten Baten debiteuren WWB Baten debiteuren IOAW/IOAZ Baten debiteuren BBZ Baten debiteuren BBZ declarabel Totaal baten Saldo van lasten en baten Bijdragen gemeenten Etten-Leur Halderberge Moerdijk Roosendaal Rucphen Zundert Totaal bijdragen gemeenten

Jaarrekening Begroting 2023 na 2022 wijziging

Jaarrekening 2023

Verschil

55.567.233 508.955 3.701.774 78.343 18.645 137.859 2.842.709 13.238 62.868.756

64.697.717 340.000 3.500.000 100.000 25.000 200.000 3.695.079 89.833 72.647.629

64.171.108 247.822 3.587.299 55.049 12.433 214.446 3.675.335 180.666 72.144.157

-526.609 -92.178 87.299 -44.951 -12.567 14.446 -19.744 90.833 -503.472

815.549 32.164 -28.898 53.691 872.506 61.996.250

900.348 30.411 25.000 25.000 980.759 71.666.870

816.098 4.566 11.359 43.556 875.579 71.268.578

-84.250 -25.845 -13.641 18.556 -105.180 -398.292

10.789.236 7.104.858 7.646.803 28.147.682 5.013.786 3.293.884 61.996.250

12.829.120 8.202.212 8.653.144 32.513.696 5.755.927 3.712.771 71.666.870

12.609.081 8.211.349 8.998.578 31.971.116 5.771.142 3.707.312 71.268.578

-220.039 9.137 345.434 -542.580 15.215 -5.459 -398.292

Tabel: Programma Inkomen 2023

Verschillenanalyse in hoofdlijnen Het programma inkomen valt in zijn geheel iets lager uit dan de gewijzigde begroting 2023. Gerekend werd met een toename van 1,8%, dat is uiteindelijk 3,7% geworden. Doordat de stijging pas echt sinds september heeft doorgezet, dit vanwege de instroom van statushouders, zijn de meerkosten van de Buig relatief beperkt gebleven. Dit doordat het nog maar voor drie maanden een financieel effect had.

Participatiewet Buig (€ - 526.609) In de gewijzigde begroting is gerekend met een toename van het bestand met 1,8%. Uiteindelijk is het uitkeringsbestand over 2022 met 3,7% gestegen. Dat is een stuk hoger dan voorzien. De verklaring hiervoor is te vinden in de instroom van statushouders. Omdat de instroom voornamelijk in het laatste kwartaal zat, valt het in de totale uitgaven mee.

18

BBZ (€ -92.178) In de gewijzigde begroting zijn we ervan uitgegaan dat deze kosten lager zouden uitvallen dan in 2022. Per 1 oktober 2021 is de Tozo-regeling gestopt en zijn de voorwaarden van de BBZ versoepeld. Deze kosten dreven de Bbz-uitgaven in 2022 op. Momenteel zien we dat de Bbz-uitgaven achterblijven ten opzichte van de verwachting.

IOAW / IOAZ (€ 87.299) IOAW en IOAZ laten al jaren een dalende lijn zien in. Gezien de specifieke aard van de regeling weten we dat deze kosten jaarlijks zullen afnemen. Eén van de voorwaarden bij de IOAW is bijvoorbeeld dat iemand geboren moet zijn voor 1965 en tussen zijn 50e en 60e werkloos is geraakt. Die groep wordt steeds kleiner. Ook in 2023 zien we dat deze uitgaven afnemen maar iets minder hard dan waarmee we in de gewijzigde begroting rekening hebben gehouden.

Onderzoeks- en advieskosten BBZ (€ -44.951) We zien de kosten voor de BBZ dalen. Daarmee hangen de externe onderzoeks- en advieskosten direct samen. Bij een aanvraag BBZ wordt vaak een levensvatbaarheidsonderzoek opgevraagd. Als er minder aanvragen BBZ zijn dan zijn er ook minder onderzoeken.

Studietoeslag (€ 90.833) De studietoeslag valt pas sinds 2023 onder de Participatiewet. Daarvoor vielen deze kosten onder de bijzondere bijstand. De voorwaarden om in aanmerking te komen zijn ook gewijzigd. Daarom was het moeilijk om in te schatten hoe hoog deze post zou uitvallen. Studenten met een beperking komen voor deze toeslag in aanmerking als ze naast hun studie niet kunnen werken. Daarmee zit er een duidelijk begin en eind aan deze post. Als een student stopt, stopt immers ook de studietoeslag. De komende jaren zal moeten blijken hoe hoog deze post per jaar wordt.

Baten debiteuren WWB (€ - 84.250) We zien dat de baten debiteuren WWB lager uitvalt dat verwacht in de gewijzigde begroting. Alle baten debiteuren hangen samen met de uitkeringslasten. Hoe meer uitkeringen er verstrekt worden, hoe hoger de baten debiteuren zijn. Het is op voorhand moeilijk in te schatten hoe hoog dit exact zal zijn.

Vangnetregeling Het Buig-budget wordt landelijk vastgesteld. Hieronder zijn de werkelijke uitgaven op het Buig-budget ten opzichte van het rijksbudget 2023 weergegeven. Zoals te zien, is door de Rijksoverheid een Buig-budget beschikbaar gesteld van ca. € 70,1 miljoen (inclusief loonkostensubsidie). De werkelijke uitgaven Buig en loonkostensubsidies bedragen 70,9 mln. De werkelijke uitgaven Buig liggen voor de zes gemeenten gezamenlijk € 764.813 hoger. De uitgaven voor vijf gemeenten komen boven het Buig-budget uit. Alleen Roosendaal heeft een overschot op de uitgaven BUIG. Om voor de vangnetregeling in aanmerking te komen moet het tekort over 2023 meer bedragen dan 7,5%. Daarnaast moet het tekort over de afgelopen drie jaar 7,5% bedragen. In afstemming met de betreffende gemeenten wordt bekeken of gemeenten gebruik kunnen maken van de vangnetregeling.

19

Gemeente

Etten Leur

Definitieve Jaarrekening 2023/BVU Verschil Verschil in % rijksvergoeding Buig 2023 11.161.182 12.527.851 -1.366.669 -12,2%

Halderberge

7.742.958

8.166.588

-423.630

-5,5%

Moerdijk

8.516.813

8.930.468

-413.655

-4,9%

Roosendaal

33.582.401

31.871.812

1.710.589

5,1%

Rucphen

5.527.856

5.756.053

-228.197

-4,1%

Zundert

3.621.909

3.665.160

-43.251

-1,2%

Totaal

70.153.119

70.917.932

-764.813

-1,1%

Tabel: Uitgaven Buig per gemeente versus Rijksbudget 2023

Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) De Tozo-regeling is gestopt per oktober 2021. De komende jaren zal dit nog terug komen in de jaarrekening. De regeling bestond uit twee delen, te weten de uitkering voor levensonderhoud die om niet verstrekt is. Er zijn mensen geweest die de uitkering ten onrechte hebben ontvangen en deze nog moeten terugbetalen. Het tweede deel van de Tozo-regeling bestond uit een bedrijfskapitaal van maximaal € 10.157,00 die moest worden afgelost. Veruit het grootste deel van die ondernemers doet dit inmiddels ook. De kosten van de Tozo-regeling zijn aan de voorkant volledig afgedekt door het Rijk. Eventuele terugvorderingen vloeien op het moment van ontvangst ook weer terug naar het Rijk. Er is dus geen risico voor de deelnemende gemeenten.

Tozo Lasten Tozo om niet Tozo bedrijfskapitaal Totaal lasten Baten Tozo Opbrengst wegens terugvorderingen Tozo Opbrengst bedrijfskapitaal Correctie ontvangen rente Tozo 1, 2 en 3 in 2020* Totaal baten Saldo van lasten en baten Bijdragen gemeenten Etten-Leur Halderberge Moerdijk Roosendaal Rucphen Zundert Totaal bijdragen gemeenten

Jaarrekening Begroting 2023 na 2022 wijziging

Jaarrekening 2023

18.545

Verschil

-

18.545

-

-

1.115.721 293.574

7.703 250

15.439 23.507

7.736 23.257 -

1.409.295 -1.390.750

7.953 -7.953

38.946 -38.946

30.993 -30.993

-318.017 -161.303 -218.173 -345.708 -172.876 -174.674 -1.390.750

9.076 -2 4.718 -3.012 -7.595 -11.138 -7.953

2.379 -4.337 -802 -15.512 -6.281 -14.393

-6.697 -4.335 -5.520 -12.500 1.314 -3.255 -30.993

-38.946

20

Leefgeld Oekraïners Met vier van de deelnemende gemeenten heeft het Werkplein afgesproken om de betalingen te verrichten voor de leefgeldregeling voor Oekraïners. Het Werkplein doet alleen de betalingen, de deelnemende gemeenten nemen zelf de besluiten op de aanvraag. Op basis van die besluiten wordt het geld overgemaakt. Hieronder staat de hoogte van de betalingen per gemeente. Door de gemeenten worden de bedragen voor het leefgeld en uitvoering aan het Werkplein vergoed. De uitvoeringskosten zijn in de kosten bedrijfsvoering, paragraaf 3.3. verantwoord. Leefgeld Oekrainers

Begroting 2023 na wijziging

Etten-Leur

Leefgeld Ontheemden Uitvoerings kosten

Totaal 2023

Verschil

-

-

-

-

-

Halderberge

2.399

2.851

170

3.021

622

Moerdijk

172.649

282.972

5.908

288.880

116.231

Roosendaal

194.489

245.969

5.993

251.962

57.473

Rucphen

59.430 -

510 -

9.562

Zundert

68.482 -

68.992 -

-

428.967

600.273

12.581

612.854

183.888

Totaal bijdragen gemeenten

Programma inkomensondersteuning Onze inzet binnen het programma inkomensondersteuning wordt zowel gefinancierd vanuit de reguliere exploitatiebegroting (personele inzet) en gemeentelijke budgetten (programma). Deze laatste kosten worden 1-op-1 verrekend met de gemeenten waarvoor deze kosten worden gemaakt. Het door de gemeenten aan het Werkplein ter beschikking gestelde budget voor 2023, alsmede de ten laste van dat budget gebrachte uitgaven 2023 zijn weergegeven in onderstaande tabel.

Programma Inkomensondersteuning

Lasten Bijzondere bijstand Minimabeleid (webshop) Collectieve zvw premie Externe adviezen Totaal lasten Baten Debiteuren bijz. bijstand Totaal baten Saldo van lasten en baten Bijdragen gemeenten Etten-Leur Halderberge Moerdijk Roosendaal Rucphen Zundert Totaal bijdragen gemeenten

Jaarrekening Begroting 2023 na 2022 wijziging

Jaarrekening 2023

Verschil

5.276.729 553.105 2.783.092 12.946 8.625.872

5.387.540 600.000 3.021.829 44.485 9.053.854

6.132.582 617.163 3.007.546 13.742 9.771.033

745.042 17.163 -14.283 -30.743 717.179

544.515 544.515 8.081.357

605.979 605.979 8.447.875

787.781 787.781 8.983.252

181.802 181.802 535.377

1.825.337 1.035.607 924.875 3.352.490 555.246 387.802 8.081.357

1.982.273 1.090.625 988.210 3.385.668 579.630 421.469 8.447.875

2.079.495 1.095.546 1.043.287 3.622.146 696.659 446.119 8.983.252

97.222 4.921 55.077 236.478 117.029 24.650 535.377

Tabel: Programma Inkomensondersteuning 2023

21

Verschillenanalyse in hoofdlijnen Het verschil tussen de gewijzigde begroting 2023 en de jaarrekening 2023 bedraagt € 535.377 nadelig.

Bijzondere bijstand (- € 745.042) Voor onderstaande kostensoorten zijn de uitgaven in 2023 fors gestegen ten opzichte van het jaar 2022: − − − −

kosten voor inrichting/huisraad: stijging met € 511.500 – stijging aantal huishoudens: 72 → betreft veelal kosten voor gehuisveste statushouders overbruggingsuitkering: stijging met € 77.200 – stijging aantal huishoudens: 55 → betreft veelal kosten voor gehuisveste statushouders bewindvoering: stijging met € 58.300 – stijging aantal huishoudens: 10 individuele inkomenstoeslag: stijging met € 207.000 – stijging aantal huishoudens: 164 → circa de helft van de gestegen uitgaven individuele inkomenstoeslag is het gevolg van indexatie (=10%) van de normbedragen per 1 januari 2023.

De hoogste uitgaven bijzondere bijstand 2023 waren: bewindvoering € 2.398.592, individuele inkomenstoeslag € 1.309.465, inrichtingskosten/huisraad € 1.286.950 en overbruggingsuitkering € 218.358

Collectieve zorgverzekering (€ 14.283) De jaaruitgaven voor de gemeentelijke premiebijdrage wijken nauwelijks af van de begroting. Overig gemeentelijke minimabeleid (€ 17.163) Sinds het einde van de coronapandemie in het voorjaar 2022 zien we dat onze inwoners weer meer maatschappelijk zijn gaan participeren. De hiermee samenhangende uitgaven voor minimabeleid zijn tussen 2021 en eind 2023 dan ook behoorlijk opgelopen. Uitgaven 2022 waren € 71.200 hoger dan in 2021. In 2023 bedroeg de stijging € 64.000. Deze stijging na de coronaperiode was verwacht en daarom is de overschrijding van het begrootte bedrag 2023 (slechts) € 17.163. Vermeldt zij nog dat het Werkplein ingaande 2023 met een nieuw webwinkelsysteem is gaan werken voor de uitvoering van de gemeentelijke regelingen maatschappelijke participatie. We hopen dat de extra functionaliteiten van het nieuwe systeem ertoe leiden dat in de toekomst onze inwoners de regeling maatschappelijke participatie nog beter gaan benutten. Een voorbeeld hiervan is dat inwoners een deel van het verschuldigde aankoopbedrag nu zelf via iDEAL kunnen bijbetalen. Bij een ontoereikend webwinkeltegoed (vaak aan het einde van het jaar) kunnen zij zo toch hun volledige tegoed verbruiken.

Ook spant de nieuwe webwinkelleverancier zich in om nieuwe (landelijke) aanbieders te overreden om zich aan te sluiten bij dit webwinkelsysteem (voorbeeld: Museumvereniging met de museumjaarkaart).

Energietoeslag Ook in 2023 heeft het Werkplein de energietoeslag verstrekt voor de zes deelnemende gemeenten. In het eerste kwartaal konden inwoners de energietoeslag 2022 nog aanvragen. Vanaf april kon de energietoeslag 2023 worden aangevraagd. Omdat het definitieve wetsvoorstel pas in oktober is behandeld, is er voor alle inwoners gewerkt met een voorschot. Eind november is de rest van het bedrag nabetaald. De aanvraagmogelijkheid voor de energietoeslag 2023 is van 31 december 2023 verlengd tot en met 31 maart 2024.

22

Impact en bereik per gemeente Over het jaar 2023 heeft het Werkplein in totaal 10.925 energietoeslagen toegekend. Daarnaast zijn er nog 608 energietoeslagen over 2022 verstrekt. Hieronder staat voor de zes deelnemende gemeenten hoeveel reguliere energietoeslagen er zijn verstrekt. Dit betreft dus de doelgroep tot 120%. Potentiële

Bereik

Gemeente

doelgroep

Verstrekt

in procenten

Etten-Leur

1900

1.945

102%

Halderberge

1300

1.246

96%

Moerdijk

1500

1.376

92%

Roosendaal

4200

4.125

98%

Rucphen

1100

1.064

97%

Zundert

700

764

109%

10700

10.520

98%

inkomWerkplein

Aantal verstrekte energietoeslagen per 31 december 2023

Een aantal gemeenten heeft de keuze gemaakt om ook een energietoeslag te verstrekken aan inwoners met een inkomen tussen de 120% en de 130%. Die aantallen staan hieronder weergegeven. Hierbij zien we dat het bereik achterblijft ten opzichte van de reguliere doelgroep. Potentiële

Bereikt

Gemeente

doelgroep

Verstrekt

in procenten

Etten-Leur

400

122

31%

Moerdijk

400

80

20%

Roosendaal

900

167

19%

Aantal verstrekte energietoeslagen 120% - 130% per 31 december 2023

Naast deze twee energietoeslagen zijn er ook nog een beperkt aantal energietoeslagen verstrekt aan inwoners in zowel de minnelijke als de wettelijke schuldregeling. Dit waren er in totaal 36.

23

Wat mag het kosten? Hieronder staan de kosten per gemeente uitgesplitst. Hierbij zijn alle kosten voor het jaar 2023 bij elkaar opgeteld. Dit is dus niet opgesplitst in de energietoeslag 2022 en de energietoeslag 2023. De uitvoeringskosten zijn ook in de onderstaande tabel meegenomen. Energietoeslag

Jaarrekening Begroting 2023 na 2022 wijziging

Jaarrekening 2023

Verschil

136.100

Lasten Bijdragen gemeenten Etten-Leur

2.616.813

2.649.153

2.785.253

Halderberge

1.675.097

1.669.565

1.746.865

77.300

Moerdijk

1.906.509

1.854.464

1.990.764

136.300

Roosendaal

5.673.479

5.614.714

5.873.714

259.000

Rucphen

1.421.195

1.342.623

1.432.123

89.500

Zundert

1.041.766

1.005.843

1.055.042

49.199

Totaal bijdragen gemeenten

14.334.859

14.136.361

14.883.761

747.400

Specificatie energietoeslag Bijdrage per gemeente

Etten-Leur Halderberge Moerdijk Roosendaal Rucphen Zundert Totaal

Energietoeslag 2022

Energietoeslag 2022 >120%

Energietoeslag 2022 schuldsanering

Totaal 2022 Energietoeslag Energietoeslag Energietoeslag Totaal Totaal Uitvoeringsko uitbetaald in 2023 2023 >120% 2023 Energietoeslag Energietoeslag sten 2023 schuldsanering 2023

109.700 81.400 81.900 255.800 44.200 61.100

24.500 8.800 24.000

10.400 16.900 5.200 19.500 1.300 5.200

144.600 98.300 95.900 299.300 45.500 66.300

2.470.900 1.582.500 1.760.300 5.260.400 1.353.100 963.100

63.500 132.100

634.100

57.300

58.500

749.900

13.390.300

293.200

97.600

500 18.700 18.200 5.200 1.300

2.569.000 1.601.200 1.842.000 5.397.700 1.353.100 964.400

2.713.600 1.699.500 1.937.900 5.697.000 1.398.600 1.030.700

71.653 47.365 52.864 176.714 33.523 24.343

43.900

13.727.400

14.477.300

406.462

Project ondersteuning slachtoffers kinderopvangtoeslag Roosendaal In dit project werken meerdere organisaties in het sociaal domein (o.a. gemeente Roosendaal – MEE – Traverse – Alwel) samen. Doel: proberen om het beschaamde vertrouwen van de KOT-gedupeerden in de overheid te herstellen en hen te adviseren/ondersteunen welke (financiële) hulp er beschikbaar is. In 2023 heeft één medewerker van het Werkplein in de werkgroep deelgenomen. De kosten ad € 132.382 worden vergoed door de gemeente Roosendaal.