Bijlage 1 Woonzorgvisie gemeente Halderberge.pdf

Onder zorg verstaan we inzet van een professional omdat de hulpvraag niet opgelost kan worden door middel van de eigen kracht, het sociaal netwerk of het weer aanleren van nieuwe vaardigheden. De professional is nodig om zelfstandig thuis te blijven wonen en deel te kunnen nemen aan de samenleving. Richting 2040 is in Halderberge een toename te verwachten in de oudste leeftijdsgroepen. Voor veel kernen geldt dat tussen 2020 en 2040 het aantal inwoners boven de 75 jaar gaat verdubbelen. De toename in de oudere leeftijdsgroepen is gemiddeld groter dan in de rest van Noord-Brabant en er is een relatief kleine groep inwoners in de leeftijdsgroep 20 tot 40. Dit betekent dat we de komende jaren veel vraag naar zorg kunnen verwachten, in combinatie met een toenemend personeelstekort. Dit is een complexe uitdaging die we mogelijk niet volledig kunnen oplossen. Dit ontslaat ons niet van de taak ons in te zetten om oplossingen zoveel als mogelijk te bereiken, in samenwerking met onze partners. Dit doen we door als gemeente Halderberge in te zetten op het vergroten van de zelfredzaamheid, preventie en passende ondersteuning.

21

De Wmo verplicht de gemeente om inwoners te helpen, zodat zij zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en kunnen participeren. Met de uitgangspunten uit onder andere ons beleidsplan sociaal domein ‘De kracht van samen’ ondersteunen we inwoners om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven functioneren en mee te kunnen doen in hun eigen leefomgeving. Hierbij zijn de eigen regie en mogelijkheden van inwoners het uitgangspunt. De beweging naar de zogeheten voorkant wordt gemaakt. Hiermee bedoelen we dat we meer inzetten op het voorkomen van (specialistische) zorg, dat vaak gepaard gaat met persoonlijk leed, dan wel uitstel hiervan. Hierbij zijn meer of beter inzetten van eigen kracht en zelfredzaamheid, het (sociale) netwerk, en inzet op preventie de uitgangspunten. Met de beschikbare capaciteit moeten we verstandig omgaan. Het vertrekpunt is de inwoner en zijn leefomgeving. Die leefomgeving verschilt per persoon en daarom bieden we ondersteuning op maat. Zelfredzaamheid en samenredzaamheid We streven naar een participatiesamenleving. Een samenleving waarin inwoners zo zelfredzaam mogelijk mee kunnen doen. Zelfredzaamheid is hoe goed mensen zich kunnen redden op alle levensterreinen, met zo min mogelijk professionele ondersteuning en zorg. Dit geldt ook voor samenredzaamheid.

Door om te kijken naar elkaar en elkaar te ondersteunen zetten we ondersteuning en zorg in daar waar het nodig is. We houden daarmee de zorg beschikbaar. In hoofdstuk 6 Ambitie op welzijn is zelfredzaamheid en samenredzaamheid uitgebreider beschreven. Bewustwording We zien een grote opgave als het gaat om het bewust maken van onze inwoners over wat er komt kijken bij zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen. Het is van belang dat inwoners beginnen met nadenken en voorbereidingen treffen voordat het daadwerkelijk nodig is. Dit om te voorkomen dat er acuut aanpassingen nodig zijn of inwoners niet in hun eigen leefomgeving kunnen blijven wonen. We willen dat inwoners zelf regie nemen over hun eigen woonsituatie. Om inwoners bewust te maken (of de bewustwording te vergroten) van de veranderingen/ontwikkelingen en inwoners te stimuleren om op deze veranderingen te anticiperen en eigen verantwoordelijkheid te nemen, vinden we het belangrijk om het thema langer zelfstandig thuis wonen onder de aandacht te brengen bij onze inwoners. Hiervoor onderzoeken we op welke wijze we dit het beste kunnen doen en maken we daarover afspraken met onze samenwerkingspartners. Preventie We zetten in op preventie via twee lijnen: 1. We maken gebruik van interventies die een gezonde leefstijl mogelijk maken. 2.

We versterken het sociale netwerk, informele zorg, vrijwilligers en mantelzorgondersteuning Inwoners worden in staat gesteld zelf oplossingen te vinden. We gaan daarbij uit van het concept positieve gezondheid. Positieve gezondheid is een brede benadering van gezondheid die uitgaat van de mogelijkheden om met de uitdagingen in het leven om te gaan. Het vermogen om eigen regie te voeren en aan te passen (veerkracht) is het uitgangspunt. We willen dat inwoners gezond zijn en blijven én dat zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen, We zetten daarom in op het vergroten van de gezondheid(-svaardigheden) en een stevige sociale basis. In de visie ‘versterken van de

22

sociale basis’ die nog wordt ontwikkeld, worden de ambities en uitgangspunten hierop verder uitgewerkt. In de participatiebijeenkomsten met inwoners van de gemeente Halderberge die zijn gehouden ter voorbereiding op deze woonzorgvisie werd duidelijk dat de meeste inwoners zelf ook graag zo lang mogelijk zelfstandig willen wonen. De verwachting van inwoners is dat als er zorg of ondersteuning nodig is, dat deze ook toegankelijk en/of beschikbaar moet zijn. Gelet op de geschetste ontwikkelingen in hoofdstuk 3.1 is het van groot belang om de zelfredzaamheid en samenredzaamheid zo veel als mogelijk te stimuleren en het beroep op zorg en ondersteuning waar mogelijk uit te stellen. Wat inwoners zelf kunnen doen, doen ze zelf. Voor zichzelf, maar ook voor elkaar. In de positieve gezondheidsbenadering van inwoners gaan we uit van wat iemand nog wel kan. Onze samenwerkingspartners bekijken het ook vanuit dit perspectief. Vanuit de inzet op preventie willen we inwoners informeren en waar nodig vaardigheden aanleren om ziekte te voorkomen of uit te stellen, dan wel voorbereid te zijn op de uitdagingen die het ouder worden met zich meebrengt. Denk bijvoorbeeld aan informatie over gezonde voeding of wat je kan doen om te voorkomen dat je na verlies van een dierbare in een isolement terecht komt waardoor de kans op eenzaamheid en depressie toeneemt. Maar denk ook aan sporten.

En als dat niet meer kan blijven bewegen, om het risico op vallen te verkleinen. Het versterken van het sociale netwerk vergroot aan de ene kant het vermogen om zelf en samen met anderen om te gaan met de uitdagingen in het leven. Aan de andere kant is een sterk sociaal netwerk van waarde voor het welzijn (leefgeluk) en zingeving van de inwoner. Vandaar dat we als gemeente inzetten op het versterken van het sociale netwerk door een stevige sociale basis te faciliteren. De groep inwoners die met pensioen is gegaan en nog vitaal zijn om iets te kunnen betekenen voor de medemens, is een groep waar potentie ligt voor het leveren van mantelzorg en vrijwilligerswerk. Zij kunnen bijdragen aan een stuk zingeving en daginvulling voor anderen. Het plan van aanpak Gezond en Actief in Halderberge voorziet in een uitwerking rondom mantelzorg en mantelzorgondersteuning Passende ondersteuning Wanneer inzet op zelfredzaamheid, samenredzaamheid en preventie voor inwoners onvoldoende toereikend is om zo goed en zo lang als mogelijk zelfstandig thuis te wonen (in de directe leefomgeving) willen we inwoners van Halderberge hierbij ondersteunen. Dit doen we door het beschikbaar stellen van voorzieningen, het inzetten van zorg en ondersteuning en de samenwerking met zorg- en welzijnsorganisaties te verstevigen.

Het organiseren van de zorg en ondersteuning aan zelfstandig wonende inwoners kan alleen door gebruik te maken van bestaande netwerken en deze waar nodig en mogelijk uit te breiden en te versterken. Samenwerken tussen en met zorg- en welzijnsorganisaties is van essentieel belang om de zorg en ondersteuning beschikbaar te houden. We zoeken oplossingen zoveel mogelijk in de directe leefomgeving, de eigen wijk, het eigen dorp. Het versterken en bekend maken van informele zorg en mantelzorgondersteuning is een belangrijk onderdeel. Zij spelen een belangrijke rol in het beantwoorden van ondersteuningsvragen van inwoners. De wijkteams van de gemeente spelen een belangrijke rol bij de toegang en ondersteuning van inwoners en de samenwerking met zorg- welzijnsorganisaties. Gemeente Halderberge

23

zet in op een sterk wijkteam, die toegankelijk is voor inwoners en de samenwerkingspartners. Samenwerking Wij werken samen met onze zorg- en welzijnspartners aan het realiseren van de juiste zorg op de juiste plek. Om de ambitie en uitgangspunten te kunnen realiseren, kunnen wij niet zonder de zorg- en welzijnsorganisaties en professionals die zich inzetten voor onze inwoners. Zij leveren tenslotte de daadwerkelijke zorg en ondersteuning aan onze inwoners, en hebben te maken met dezelfde ontwikkelingen als waar we als gemeente voor staan. We streven dan ook naar het verder verstevigen van onze samenwerking met onze partners, en deze verder uit te breiden. Daarnaast vinden we het belangrijk dat onze partners ook onderling met elkaar samenwerken en zich inzetten voor de beweging naar zelfredzaamheid en samenredzaamheid. Een groot deel van de opgaven komen ook terug in het integraal zorg akkoord (IZA) en het gezond en actief leven akkoord (GALA). Hier worden diverse uitgangspunten en acties geformuleerd die bijdragen aan zowel het onderdeel welzijn als het onderdeel zorg binnen deze woonzorgvisie. Activiteiten die volgen uit de woonzorgvisie worden in samenhang met deze actielijnen opgepakt Innovatie Wanneer het (sociale) netwerk de zorgvraag niet kan beantwoorden, worden zorgprofessionals zo efficiënt mogelijk ingezet ten behoeve van de beschikbaarheid van zorg en ondersteuning.

We willen onderzoeken of er innovatie mogelijkheden zijn binnen de Wmo zoals; - Sociale en digitale innovatie te stimuleren waar dit ondersteunend is. - We nemen niet over wat mensen zelf kunnen, we helpen mensen te herwinnen wat ze niet meer kunnen en we zorgen samen voor een oplossing voor dat wat overblijft (reablement). - Het versterken van de inzet van positieve gezondheid. Innoveren kunnen we niet alleen. Ook dit doen we samen met onze samenwerkingspartners. Om tot innovatie te komen wordt zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van best practices, landelijke en regionale voorbeelden en regelingen om bijvoorbeeld subsidies aan te vragen. Het aandacht vragen voor (subsidie) regelingen, het onder de aandacht brengen van voorbeelden en regelingen, het monitoren van projecten is een rol die we vanuit de gemeente verder in willen gaan zetten. Hiervoor sluiten we aan bij de regionale samenwerking vanuit het IZA regioplan West Brabant West. De verwachting is dat er vaker zwaardere zorg in de thuissituatie geleverd gaat worden, de vraag naar geschikte woningen gaat toenemen om deze zwaardere zorg ook in de thuissituatie te kunnen leveren. Innovatie woonconcepten of woonvormen kunnen bijdragen om deze zorg ook in de thuissituatie te kunnen leveren. De ambitie op zorg zoals in dit hoofdstuk is geschetst richt zich met name op de ouderenzorg.

Echter zijn de ambities en uitgangspunten ook te gebruiken voor inwoners die op een andere wijze een beroep doen op de zorg. Inwoners die gebruik maken van bijvoorbeeld voorzieningen vanuit beschermd wonen of de maatschappelijke opvang. De zorg en ondersteuning voor deze groep inwoners is regionaal georganiseerd, en gaat dan ook in de regionaal afgestemde woonzorgvisie bijzondere doelgroepen uitgewerkt worden.

24

8. VERANTWOORDING Met de woonzorgvisie geven wij richting aan hoe wij wonen, welzijn en zorg zien binnen de gemeente Halderberge, nu en in de toekomst. De woonzorgvisie is in samenwerking met een kerngroep van maatschappelijke partners opgesteld. Door de integrale aanpak zien we het als een gezamenlijke verantwoordelijkheid om in te zetten op de opgaven en ambities die er liggen. De woonzorgvisie biedt een koers voor mogelijke woonzorgoplossingen. Waar uitdagingen in de zorg een plekje kunnen krijgen in woonoplossingen en andersom waar de huisvestingsopgave gevonden kan worden in passende zorg en ondersteuning thuis. De uitvoering van onze ambities en onze inzet op de opgaven laten we terugkomen in een uitvoeringsprogramma.

8.1 PROCES TOTSTANDKOMING WOONZORGVISIE Bij het opstellen van de visie en het tot uitvoering brengen van de visie zetten we in op een goede samenwerking met en tussen inwoners, zorg- en welzijnsprofessionals en maatschappelijke partners. Het proces om te komen tot deze visie is dan ook tot stand gekomen met een vertegenwoordiging van deze partijen. Woonzorganalyse In de Woonvisie Halderberge 2021-2025 wordt de eerste stap naar het in kaart brengen van de huisvestingsopgave naar wonen met zorg benoemd. Het uitvoeren van een woonzorganalyse heeft gezorgd voor inzicht van de belangrijkste opgaven op wonen en zorg, de ontwikkeling van woon- en ondersteuningsbehoefte en het aanbod daarvan. Deze belangrijkste opgaven zijn weergegeven in een Infographic (bijlage 1). Participatie Een vervolg op de woonzorganalyse is het bespreken van de ontwikkelingen en opgaven met onze maatschappelijke partners en inwoners. Informatiebijeenkomst en werksessie gemeenteraad en partners Op 9 februari 2023 is er een informatiebijeenkomst en werksessie georganiseerd met de gemeenteraad, maatschappelijke partners en zorgprofessionals en de adviesraad sociaal domein waar is gesproken over bevindingen uit de woonzorganalyse.

Na een korte presentatie met de belangrijkste ontwikkelingen en uitdagingen in gemeente Halderberge, zijn de deelnemers vervolgens uiteengegaan om door te praten over het woningaanbod, de ouderenzorg (vergrijzing) en de ondersteuningsbehoefte van bijzondere doelgroepen. Enquête inwoners Ter voorbereiding van de meedenkbijeenkomsten met inwoners, is een enquête uitgezet. De enquête bevatte vragen over de ervaringen met het prettig wonen in de huidige woning en woonomgeving. De uitkomsten van de vragenlijst zijn gebruikt als input voor het organiseren van de meedenkbijeenkomst in de kernen. Meedenkbijeenkomst in alle kernen Gedurende de maanden mei en juni 2023 zijn meedenkbijeenkomsten georganiseerd in de 5 kernen. Inwoners zijn uitgenodigd om deel te nemen aan de bijeenkomst in hun buurt om mee te denken over: - het langer thuis kunnen blijven wonen van ouderen;

25

-

welke voorzieningen in uw dorp of wijk nodig zijn voor ouderen en inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag om goed te kunnen wonen; welke ondersteunings- of informatiebehoefte er is voor het samen werken aan vitale wijken waar iedereen welkom is en mee kan doen.

In bijlage 3 is een samenvatting opgenomen van de verkregen informatie uit iedere bijeenkomst. Woonzorgvisie De woonzorganalyse, de georganiseerde meedenkbijeenkomsten en de gesprekken met onze inwoners en maatschappelijke partners vormen samen de basis om opgaven en ambities te formuleren in de vorm van deze woonzorgvisie. Hiervoor zijn meerdere werksessies georganiseerd in juli en november 2023. Doel van de werksessies is de ontwikkelingen en opgaven waar iedere organisatie voor staat af te stemmen met elkaar, de samenwerking te verstevigen en uitgangspunten die we met elkaar hebben op wonen, welzijn en zorg te formuleren. Vanuit gedeelde opgaven, de onderlinge afhankelijkheid van elkaar om acties tot uitvoering te brengen, zijn vervolgstappen met elkaar afgesproken richting een gezamenlijk uitvoeringsprogramma en bestuurlijke commitment vanuit welke organisatie. Uitvoeringsprogramma Het uitvoeringsprogramma is de concrete vertaling in actielijnen gebaseerd op de ambities uit de woonzorgvisie en aanvullend op bestaande werkzaamheden. Het uitvoeringsprogramma is tot stand gekomen door werksessies met de woningcorporatie, zorg- en welzijnspartners. Deze werksessies hebben in februari 2024 plaatsgevonden. Vanuit iedere deelnemende partner is bestuurlijke commitment gevraagd op de inhoud van het uitvoeringsprogramma.

Na de vaststelling van de woonzorgvisie worden periodiek bestuurlijke en ambtelijke overleggen georganiseerd om het uitvoeringsprogramma te bespreken, prioriteiten aan te geven en het uitvoeringsprogramma bij te stellen met (nieuwe) activiteiten. De gemeente neemt hierin de faciliterende rol. Bij de uitvoering van de woonzorgvisie aan de hand van het uitvoeringsprogramma houden we rekening met de identiteit van de kernen en nemen we (vertegenwoordigers) van onze inwoners mee. Zo werken we samen met elkaar aan een gemeente waar zo lang als mogelijk zelfstandig kan worden gewoond, in het eigen sociale netwerk, er passende zorg en ondersteuning kan plaatsvinden en er samen gewoond, geleefd en gezorgd kan worden. Bijeenkomst woonzorgvisie partners Op 6 mei 2024 is een bijeenkomst georganiseerd op het gemeentehuis voor belangstellenden. Van ontwikkelaars, zorgaanbieders, welzijnsorganisaties tot kbo’s en samenstichtingen, alle partners op wonen, welzijn en zorg zijn uitgenodigd om een presentatie over de concept woonzorgvisie bij te wonen. Deelnemers zijn geïnformeerd over de gemeentelijke ambities en uitgangspunten. Tijdens de bijeenkomst was er ruimte voor het stellen van vragen en de reageren op de inhoud van de woonzorgvisie. Expert Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Voor de totstandkoming van deze woonzorgvisie is Rijkdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) ingeschakeld.

Het expertteam huisvesting aandachtsgroepen heeft een adviserende en ondersteunende rol gehad bij de totstandkoming van deze woonzorgvisie.

26

8.2 LOKALE EN REGIONALE WOONZORGVISIE Voor de huisvesting van aandachtsgroepen werken wij samen met lokale en regionale partners. In de regio West-Brabant West vindt afstemming plaats over de opgaven op wonen, welzijn en zorg. Gemeenten in de regio werken samen toe naar een regionale woonzorgvisie voor alle aandachtsgroepen. Onder deze aandachtsgroepen wordt verstaan: -

Mantelzorgverleners- en ontvangers Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid (dreigend) dakloze mensen, incl. uitstroom MO, bankslapers en mensen op nietconventionele woonplekken Uitstromers uit beschermd wonen Uitstromers uit klinische geestelijke gezondheidszorg Uitstromers vrouwenopvang en slachtoffers mensenhandel Uitstromers jeugdzorg, inclusief pleeggezinnen Uitstromers (jeugd)detentie en forensische zorg Uitstappende sekswerkers die gebruik maken van een uitstapregeling Arbeidsmigranten Studenten Woonwagenbewoners Vergunninghouders

De woonzorgvisie die nu voor u ligt richt zich voornamelijk op de doelgroep ouderen. Wij wensen dat ouderen zo lang als mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen in de eigen (aangepaste) woning of dat zij kunnen doorstromen naar een geschikte woning. Gemeente Halderberge ondersteunt door oplossingen in de ondersteuningsbehoefte zoveel mogelijk in de directe leefomgeving, de eigen wijk of het eigen dorp de vinden. Vanwege de behoefte aan zorg en ondersteuning wordt de groep ouderen in één adem genoemd met andere aandachtsgroepen. Toch hebben niet alle aandachtsgroepen een zorg- of ondersteuningsvraag naast het huisvestingsvraagstuk, zoals arbeidsmigranten en woonwagenbewoners. Mantelzorgverleners spelen een belangrijke rol in het beantwoorden van ondersteuningsvragen van ouderen. Het aantal mantelzorgers en vrijwilligers dat beschikbaar is om voor ouderen en de andere aandachtsgroepen te zorgen gaat de komende jaren fors afnemen. Gemeente Halderberge zet zich daarom in op het versterken van mantelzorgondersteuning, een van de middelen is de urgentieregeling (zie 8.3 De woonzorgvisie onder Wet versterking regie volkshuisvesting). Voor de overige aandachtsgroepen liggen regionale afspraken. De regionale woonopgaven voor alle aandachtsgroepen met de bijbehorende zorg- en ondersteuningsbehoefte, krijgen naar verwachting in de regionale woonzorgvisie een verdere uitwerking.

Gemeente Halderberge zet zich in op een evenwichtige verdeling van de huisvesting van aandachtsgroepen in de regio. We kijken daarbij naar de mogelijkheden die er voor gemeente Halderberge zijn om bij te dragen aan deze evenwichtige verdeling. We geven bij het vinden van passende huisvesting aandacht aan de kans op herstel van de betreffende persoon en de eventueel aanwezige kwetsbaarheid in wijken. De regionale woonzorgvisie moet nog worden opgesteld. De regionale woonzorgvisie kan een bijstelling of nadere uitwerking vragen van deze lokale woonzorgvisie.

27

8.3 DE WOONZORGVISIE ONDER WET VERSTERKING REGIE VOLKSHUISVESTING Het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) biedt de juridische kaders om de opgaven uit het Nationale Woon- en Bouwagenda en haar onderliggende programma’s te borgen. De Rijksoverheid wil meer regie voeren op de aantallen en locaties voor woningbouw, op betaalbaarheid en een evenredige verdeling van betaalbare woningen en daarmee een evenredige verdeling van de huisvesting van aandachtsgroepen en urgenten en tot slot op het verstevigen van lokale prestatieafspraken. Volkshuisvestingsprogramma Gemeenten worden verplicht een volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Dit programma is een uitwerking van de woondeal, woonvisie, woonzorgvisie en Transitievisie Warmte. Het gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma is een doorwerking van de regionale kwantitatieve en kwalitatieve woonopgaven naar de gemeentelijke kwantitatieve en kwalitatieve woonopgaven, met specifieke aandacht voor aandachtsgroepen en ouderen met de bijbehorende zorg- en ondersteuningsbehoefte. De inhoud van de woonzorgvisie, samen met de inhoud van de regionale woonzorgvisie, biedt met eventuele actualisaties de basis voor het op te stellen volkshuisvestingsprogramma. In het huidige wetsvoorstel geldt deze verplichting vanaf 2026.

Figuur 3 Onderdelen volkshuisvestingsprogramma en relatie met woonzorgvisie (bron: Wonen en zorg in het volkshuisvestingsprogramma, handleiding voor het opstellen van ene woonzorgvisie, Platform 31).

Urgentieregeling Gemeenten worden ook verplicht om regionaal afspraken te maken over de evenwichtige verdeling van de huisvesting van bij de wet aangewezen groepen urgenten. Van een deel van de aandachtsgroepen is de woonvraag zo dringen dat het Rijk in de Wet versterking

28

regie op volkshuisvesting groepen urgenten heeft benoemd die voorrang krijgen bij het vinden van een passende woonruimte. In een huisvestingsverordening wordt een urgentieregeling vastgelegd. De urgentieregeling maakt het mogelijk om deze aangewezen groepen urgenten met voorrang te huisvesten. Per woningbouwregio (woondealregio) wordt hierover afspraken gemaakt. Voor gemeente Halderberge geldt dat wij voor de regionale afspraken over de huisvesting van urgenten de samenwerking opzoeken met gemeenten uit de woningbouwregio West-Brabant West. In het huidige wetsvoorstel geldt deze verplichting vanaf 2026. De aangewezen groepen urgenten die nu in het wetsvoorstel zijn opgenomen, zijn: -

Mantelzorgers en mantelzorgontvangers Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische kwetsbaarheid die wegens ernstige en chronische medische redenen andere huisvesting nodig hebben Uitstromers maatschappelijke opvang Uitstromers beschermd wonen Uitstromers uit de klinische geestelijke gezondheidszorg Uitstromers vrouwenopvang en slachtsoffers mensenhandel Uistromers accommodaties jeugdhulp Uitstromers (jeugd)detentie en forensische zorg Uitstappende sekswerkers

8.4 MONITORING In deze woonzorgvisie zijn de ambities op de huisvestings- en ondersteuningsopgave naar wonen, welzijn en zorg voor de verschillende aandachtsgroepen voor de korte (2024-2025), middellange (2026-2030) en lange termijn (2030-2040) vastgelegd. Vanuit een heldere visie, realistische ambities en duidelijke uitgangspunten, legt de woonzorgvisie een basis en geeft het kaders voor het uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma is een gezamenlijke werkwijze van de gemeente met een vertegenwoordiging van onze partners op wonen, welzijn en zorg. Hierin is concreet vastgelegd hoe we onze ambities en uitgangspunten gaan uitwerken. In dit uitvoeringsprogramma maken wij afspraken over onze verdere samenwerking en werken wij de aanpak van de opgaven verder uit. Het uitvoeringsprogramma gaat tussentijds geactualiseerd worden. Periodiek vindt bestuurlijk en ambtelijk overleg plaats over de korte termijn opgaven, de prioriteiten en vindt afstemming plaats over elkaars inzet in uitdagingen en opgaven die er liggen. Bij het monitoren van de woonzorgvisie is het belangrijk om te anticiperen op relevante (veranderingen in) wet- en regelgeving. Eén voorbeeld hiervan is het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting.

Het wetsvoorstel heeft als het wetsvoorstel wordt aangenomen impact op de verdere uitvoering (prioritering) van het uitvoeringsprogramma binnen de gemeente Halderberge. De woonzorgvisie krijgt met de wetswijziging een plek in het volkshuisvestingsprogramma. Het uitvoeringsprogramma kan een plek krijgen in de lokale en/of regionale prestatieafspraken. Dit zijn ontwikkelingen die nog niet helemaal vast liggen en zeker zijn. De uitwerking en gevolgen voor deze woonzorgvisie zijn daarom ook nog niet helemaal duidelijk.

29

8.5 FINANCIEEL KADER Voor het realiseren van de ambities uit de woonzorgvisie is een uitvoeringsprogramma opgesteld. Voor de uitvoering van een aantal acties uit het uitvoeringsprogramma zijn aanvullende middelen nodig. Het gaat structureel om € 10.000 per jaar voor het realiseren van de ambities in de woonzorgvisie en de acties uit het uitvoeringsprogramma. Aanvullend gaat voor de uitvoering van een aantal concrete acties uit het uitvoeringsprogramma extra financiële middelen en capaciteit nodig zijn. Het gaat in ieder geval om de volgende acties: - het opstellen en uitvoeren van een communicatiestrategie om inwoners bewust te maken van de opgaven op wonen, welzijn en zorg en de eigen regie zij daar zelf in hebben; - deskundigheidsbevordering met betrekking tot positieve gezondheid. - het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma - het uitvoering geven aan het plan van aanpak reablement

30

BIJLAGEN BIJLAGE 1 INFOGRAPHIC WOONZORGANALYSE

31

32

BIJLAGE 2 BEGRIPPEN- EN AFKORTINGENLIJST Aandachtsgroepen (concept definitie o.b.v. wetsvoorstel Wvrv)

Mantelzorgverleners- en ontvangers, mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid, uitstromers uit intramurale zorginstellingen (maatschappelijke opvang, opvang van slachtoffers van geweld in huiselijke kring/ ‘vrouwenopvang’, opvang van slachtoffers van mensenhandel, beschermd wonen, instellingen voor klinische geestelijke gezondheidszorg en forensische zorg, instellingen voor jeugdzorg), woningzoekenden na detentie, (dreigend) dakloze mensen, stoppende sekswerkers, statushouders, arbeidsmigranten, studenten en woonwagenbewoners.

Community building

Gaat om het opbouwen van een gemeenschap. Zorg of voorziening aan inwoners die niet in een instelling verblijven. Gebruikelijke hulp is de normale zorg of hulp die je van gezinsleden mag verwachten. Bij voorkeur minimaal 12 woningen die tenminste nultreden zijn, met een (informele) ontmoetingsruimte, waar permanent en zelfstandig gewoond wordt door overwegend ouderen. Er is een brede variatie aan geclusterd wonen. Een woning waarbij de woonkamer, keuken, badkamer, toilet en tenminste één slaapkamer zonder treden te bereiken zijn. Geschikte woningen zijn geschikt voor specifieke doelgroepen; ze behoeven geen aanpassing meer. Een aanleunwoning is een voorbeeld van een geschikte woning voor ouderen. Deze is speciaal ontworpen en is bij oplevering geschikt voor deze doelgroep. Zelfstandig wonen voor inwoners met een ondersteuningvraag, verspreid in de wijk of buurt met de toegang tot gemeenschappelijke voorzieningen Wonen in een instelling / zorg die inwoners ontvangen gedurende een verblijf in een instelling. Een woonvorm voor inwoners die niet meer zelfstandig kunnen wonen. Zorg en ondersteuning is in de woning beschikbaar.

Extramurale voorziening / zorg Gebruikelijke hulp

Geclusterd wonen

Gelijkvloerse woning / nultredenwoning

Geschikte woning

Gespikkeld wonen

Intramurale voorziening / zorg

Kleinschalig wonen

33

Levensloopbestendige woningen

Mantelzorg

Mantelzorgwoning

Modulair pakket thuis

Volledig pakket thuis Voorziening

Wet langdurige zorg (Wlz)

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Zorgverzekersingswet (Zvw)

zorgunit

Woningen die in potentie bruikbaar zijn voor een volledige levensloop. Al dan niet met enkele kleine aanpassingen dat is op maat, zoals een beugel aan de muur van het toilet. Deze woningen zijn toegankelijk en bruikbaar voor een bewoner met een rollator. Levensloopbestendige woningen kunnen bewoond worden door verschillende doelgroepen. Een reguliere rijtjeswoning kan levensloopbestendig zijn, maar een seniorenflat ook. Mantelzorg is alle hulp aan een hulpbehoevende door iemand uit zijn of haar directe sociale omgeving. Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woning op het terrein van het huis van de inwoner die zorg nodig heeft of die de mantelzorgondersteuning aanbiedt. Je ontvangt zorg thuis een deel van de zorg die je in een zorginstelling kunt krijgen. Je kunt hiervoor kiezen als je thuis kunt wonen en zorg nodig hebt vanuit de Wet langdurige zorg. Thuis wordt dezelfde zorg geleverd als die in een zorginstelling verkregen kan worden, Een voorziening is hulp of ondersteuning. Algemene voorzieningen zijn voor iedereen vrij toegankelijk. Er zijn ook maatwerkvoorzieningen (Wmo) en individuele voorzieningen (Jeugdwet) De Wlz regelt zware intensieve zorg voor inwoners die blijvend 24 uur per dag zorg of toezicht nodig hebben. De gemeente geeft ondersteuning thuis via de Wmo, met als doel dat inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen.

De Zvw regelt dat iedereen die in Nederland woont of werkt recht heeft op medisch noodzakelijke zorg Een zorgunit bestaat uit ruimten voor het verlenen van zorg en/of om te slapen.

34

BIJLAGE 3 INPUT MEEDENKBIJEENKOMSTEN

Uitnodiging meedenkbijeenkomst en enquête Woonzorgvisie Halderberge. Denkt u met ons mee? De gemeente Halderberge wil dat al haar inwoners goed kunnen wonen. Ook ouderen en inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag. De doelen om dat te bereiken gaan we opschrijven in een woonzorgvisie. Die visie bepalen we als gemeente niet alleen. Daar willen we u graag over laten meedenken.

Denk mee tijdens de meedenkbijeenkomst woonzorgvisie Halderberge in uw buurt. Tijdens de bijeenkomst denkt u met ons mee over: - het langer thuis kunnen blijven wonen van ouderen - welke voorzieningen in uw dorp of wijk nodig zijn voor ouderen en inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag om goed te kunnen wonen - welke ondersteunings- of informatiebehoefte er is voor het samen werken aan vitale wijken waar iedereen welkom is en mee kan doen

Enquête wonen en zorg U kunt ons ook helpen voor de meedenkbijeenkomsten door het invullen van een vragenlijst over uw ervaringen met het prettig wonen in uw huis en uw woonomgeving. De uitkomsten van de vragenlijst gebruiken we tijdens de meedenkbijeenkomst in uw dorp. U kunt de vragenlijst tot 8 mei 2023 invullen via deze link: https://forms.office.com/e/vn5tV6tEQx of door het scannen van de ingevoegde QR-code. Meedenkbijeenkomsten Wenst u deel te nemen aan de meedenkbijeenkomst in uw dorp? Meld u dan aan via m.vereecken@halderberge.nl onder vermelding van ‘Meedenkbijeenkomst woonzorgvisie’

17 MEI: 18.30u – 20.00u Steunpunt ’t Bosschehuys Midzomerplein 4, Bosschenhoofd

31 MEI: 18.30u – 20.00u Steunpunt Stampersgat Havenstraat 4, Stampersgat 35

1 juni: 18.30u – 20.00u Huiskamer van Gastel Veerkensweg 71a, Oud Gastel

5 juni: 18.30u – 20.00u Huiskamer van Doeve Halderberg 74, Hoeven

6 juni: 18.30u – 20.00u Steunpunt De Mulder Professor Mulderslaan 97, Oudenbosch Heeft u vragen? Neem dan contact op met Eefke Hendrickx of Mariska Vereecken via telefoonnummer 14 0165. Wij zien uit naar de resultaten van de enquête en begroeten u graag tijdens één van de meedenkbijeenkomsten!

36

Samenvatting meedenkbijeenkomsten Woonzorgvisie Algemeen: bewustwording! Ook vanuit de raad aangegeven. Highlights als samenvatting van alle vijf de avonden: - Zet in op geclusterd wonen, mix van jong en oud en doelgroep of geen doelgroep - Zet in op bewustwording, inwoners moeten na gaan denken over hun toekomst en niet afwachten - Er wordt veel verwacht van de overheid / gemeente, recht op zorg of voorzieningen wordt nog ervaren terwijl de beschikbaarheid enorm onder druk staat. - Het is tijd voor actie, en niet te lang mee wachten - Behoefte aan een duidelijke informatievoorziening, lang niet altijd is duidelijk wat er allemaal is en hoe dit op een goede manier gevonden kan worden. Bosschenhoofd (17 mei 2023) - Inwoners zijn over het algemeen tevreden over voorzieningen. - Inwoners geven aan dat het een eigen verantwoordelijkheid is om woningen aan te passen als inwoners willen blijven wonen - Inwoners geven aan dat er ingezet moet worden op bewustwording over ouder worden en thuis blijven wonen. Informatievoorziening, filmpjes, theater. Wervende teksten en persoonlijk contact - Aandacht voor het voorkomen van scheiding van echtparen wanneer 1 persoon moet verhuizen vanwege de zorgvraag - Gezamenlijke woonvormen kunnen een optie zijn - Visie op de overheid is verschillend, gericht op zelfstandigheid maar kaders en toezicht zijn belangrijk en ontbreken op dit moment.

- Inwoners van Bosschenhoofd lijken wat meer op zichzelf te zijn. - Onvoldoende seniorenwoningen gebouwd, eigenlijk al te laat (tegenover woningen die nu te koop staan waar niet alles van verkocht is) - Rol woonkwartier vergroten, medeverantwoordelijk voor leefbaarheid. - Niet enkel inzetten op wonen / stenen maar ook op leefbaarheid - Preventief inzetten en investeren Stampersgat (31 mei 2023) - Inwoners met hulpvraag die nergens terecht lijken te kunnen. Complexiteit van regelgeving, niet gebruiksvriendelijk. Waar moet je zien? Behoefte aan goede informatievoorziening. - Intramurale zorg is duur, en pas voor laatste levensfase. Ontwikkeling is dat mensen thuis in eigen woning willen blijven wonen, en thuis willen overlijden. - Steunpunten en dagbestedingen gaan een steeds grotere rol spelen, sociaal contact, tegen vereenzaming. - Veel vraag om door te stromen naar seniorenwoningen, maar aanbod is beperkt. - Wonen in een geclusterd woonvorm waar zorg kan worden ingekocht.

37

-

-

-

-

Personeelstekort in de zorg maakt dat we op een andere manier naar de zorg gaan kijken. Stampersgat zorgbestendig? Zit niet alleen in de woningvoorraad die geschikt moet zijn voor een ouderen, maar ook de zorgbestendigheid van de openbare ruimte (trottoirs, bus opstapplaats) én voorzieningen. Ideeën: o Mantelzorgbeleid versoepelen. Premantelzorg, minder administratie o Huurwoningen; mensen met een tegendienst kunnen huren (met korting of met voorrang). Hier staat een maatschappelijke tegendienst tegenover. o Laat jongeren de ouderen helpen Hoe kunnen we het voor mensen aantrekkelijker maken om eerder /op tijd na te gaan denken over hun toekomst? (En daarvoor verhuizen of verbouwen?) o Gehecht aan sociaal netwerk. Lastig om op latere leeftijd een sociaal netwerk op te bouwen o Bewustwording door te laten zien wat er in de praktijk kan gebeuren. Voorbeelden uit de samenleving. Aandacht wordt gevraagd voor het verschil in huur bij doorstroom, nu bijv. Relatief lage huur maar bij andere woning stijgt dit fors. Voor inwoners een reden om niet te verhuizen.

Oud Gastel (1 juni 2023) - Verbazing bij deelnemers beperkt aantal inwoners aanwezig -> leeft het niet? - Inzetten op informatievoorziening over waar je aan moet denken als je ouder wordt en kijkt naar wonen - De verbinding met jongeren / scholen is interessant, koppel ouderen met jongeren. - Er wordt ervaren dat er weinig personeel beschikbaar is, dit wordt wel een probleem in de toekomst. - Aandacht voor het luisteren naar de vraag achter de vraag wanneer er een hulpvraag wordt gesteld door een inwoner. - Belangrijk om niet alleen over woningen te spreken, maar ook over voorzieningen, zorg en sociaal netwerk - Inwoners geven aan dat er een grens zit aan wat mantelzorgers op kunnen pakken - Hoe kunnen we ervoor zorgen dat zorgpersoneel ook in de sector blijft? - Inwoners blijven graag zelfstandig - Heb oog voor welke middelen (robotisering) je inzet bij welke generatie, kan beangstigend zijn - Uitstel van voorbereiding, gevoel nog lang geen stappen te hoeven zetten. - Bewustwording creëren door aansluiting met KBO / Klokje / Bode te zoeken Hoeven (5 juni 2023) - Aandacht voor het voorzichtig omgaan met prognosecijfers. Voorbeeld Basisschool Uniek lijkt nu te klein. Prognose aandeel vergrijzing kan beïnvloed worden door nieuwbouwprojecten, aantrek van jongeren. Voorbeeld De Bovendonken en Hoeven Zuid. 38

-

-

-

-

-

Toewijzingssysteem voor woningen sluit niet aan bij de woonbehoefte van eigen inwoners uit Hoeven. Veel instroom van mensen afkomstig van buiten Hoeven. Ideeën o Appartementen om doorstroming te stimuleren ▪ Sint Janstraat / Bovenstraat ▪ Locatie achter de kerk ▪ Knarrenhof ▪ Voorbeeld: Buurtwonen: menging tussen jong en oud o Schrijf die visie op korte, middellange en lange termijn. 2040 is te ver weg. Knip op in termijn van 5 jaar. Resultaten enquête Hoeven, KBO Hoeven heeft zelf een enquête uitgezet onder de leden. Welke voorzieningen zijn belangrijk: aanwezigheid supermarkt, dit pleit voor inbreidingslocaties in de buurt van voorzieningen. Dit mag dan ook weer niet leiden tot een enclave van ouderen in het centrum. Bij inbreiding moet kritisch gekeken worden naar de parkeernorm, de parkeerbehoefte voor deze doelgroep is lager dan geëist wordt. Koop of huur: Erg afhankelijk wat je ervoor krijgt. Huur is niet per sé een belemmering. Probleem is wel dat er gevoelsmatig meer betaalt moet worden voor een kleinere woning bij een verhuizing. Dit vormt een drempel om te gaan verhuizen / door te stromen naar andere woning Robot of persoonlijke hulp: Robot is prima, als deze wel op tijd kan komen. Robot voor ondersteuning. Deze vraag roept reacties op in het kader van de versnippering en concurrentie onder de zorgaanbieders. De gemeente zou dit onder één concessie moeten uitgeven.

Aanvullingen o Daadkracht op korte termijn, actie o Nu aan de gang met inbreidingslocaties o Senioren hebben ook een toekomst o Sociale huurwoningen voor de jeugd o Meer sturend optreden van de gemeente

Oudenbosch (6 juni 2023) - Zet in op het verbeteren van de toegankelijkheid, inclusieve samenleving realiseren met elkaar - Er is behoefte aan geclusterde woonvormen, wonen in hofjes. Omkijken naar elkaar, gespikkeld wonen. Pleidooi voor gemengd wonen omdat ouderen minder goed voor elkaar kunnen zorgen dan wanneer je hier gemende leeftijden inzet. - De voorzieningen moeten we hier goed houden. - Multifunctioneel bouwen, zodat deze voor verschillende doelgroepen ingezet kunnen worden en waar doorloop / omkatten mogelijk is. Denk aan seniorenwoningen die na de piek van vergrijzing weer prima bruikbaar zijn voor jonge gezinnen of starters - Zet in op betaalbare woningen - Er wordt een buurtcentrum gemist door de inwoners aanwezig deze avond. 39

-

-

-

Zet in op omkijken naar elkaar, mensen kijken meer naar zichzelf en niet meer naar anderen. Aan de andere kant, willen mensen betrokken worden (kijk naar de opkomst van deze avond) Hoe kunnen we ervoor zorgen dat mensen betrokken zijn en naar elkaar omkijken? Wijkvereniging Albano heeft geprobeerd veel activiteiten te organiseren, mensen kwamen hier niet op af. Hoe komt dit? I het huidige aanbod van voorzieningen voldoende zichtbaar? Robot: gebruik de technieken die er zijn om de zorg mogelijk te houden. Techniek wordt wel gezien als ontlasting van de professional zodat er tijd over blijft voor persoonlijk contact, en niet als vervanging. Inwoners geven aan moeite te hebben om hulp te vragen Verwachting ligt dat er vanuit de zorg / overheid omgekeken wordt naar hun inwoners / cliënten. Zet in op preventie

40