Bijlage 1 Woonzorgvisie gemeente Halderberge.pdf

WOONZORGVISIE GEMEENTE HALDERBERGE Vastgesteld 19 september 2024

Woonzorgvisie Visie op wonen, welzijn en zorg in gemeente Halderberge Voorwoord Voor u ligt de woonzorgvisie van de gemeente Halderberge. Gemeente Halderberge vindt het belangrijk dat het voor onze inwoners prettig wonen is, in een passend (t)huis. Ook als zij zorg of ondersteuning nodig hebben. Om dat voor elkaar te krijgen en in de toekomst ook zo te behouden, staan we de komende jaren voor een aantal grote uitdagingen. Denk hierbij aan de vergrijzing, het tekort aan zorgpersoneel en het woningtekort. De vergrijzing is in Halderberge zelfs hoger dan het landelijk gemiddelde en het hoogste in vergelijking tot onze regiogemeenten. Uitdagingen waar we samen met onze inwoners en samenwerkingspartners voor staan en waar we samen mee aan de slag gaan. De ontwikkelingen op wonen, welzijn en zorg vragen naar een integrale aanpak en een integrale samenwerking. In de woonzorgvisie komen het sociaal en het fysieke domein samen. Naast een geschikte woning en vitale leefomgeving, is goede samenwerking en afstemming met onze welzijns- en zorgorganisaties en woningcorporatie essentieel. Zo kunnen we het (weer) zelfstandig blijven wonen mogelijk maken en houden. De woonzorgvisie is dan ook tot stand gekomen in samenwerking met een vertegenwoordiging van partners op wonen, welzijn en zorg.

Door deze integrale aanpak en samenwerking is de uitvoering van de woonzorgvisie een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Deze woonzorgvisie laat zien dat wij samen aan de slag gaan met de ontwikkelingen en opgaven op wonen, welzijn en zorg. De Woonzorgvisie is tot stand gekomen door gesprekken met inwoners, belangenverenigingen, een vertegenwoordiging van lokale zorg- en welzijnsorganisaties en de woningcorporatie. Met de woonzorgvisie geven we gezamenlijk richting aan hoe wij wonen, welzijn en zorg zien binnen de gemeente Halderberge, nu en in de toekomst. Het geeft een koers voor mogelijke woonzorgoplossingen. Samenwerking met onze huidige en toekomstige partners is nodig om deze visie tot uitvoering te brengen. Wij willen iedereen die heeft bijgedragen aan deze woonzorgvisie hartelijk bedanken. Wonen, welzijn en zorg vraagt om een integrale aanpak en samenwerking. Daar is deze woonzorgvisie visie een resultaat van geworden. We gaan er samen mee aan de slag!

Patrick Schouw Hans Wierikx Wethouder Sociaal Domein Wethouder Wonen

2

WOONZORGVISIE GEMEENTE HALDERBERGE Inhoudsopgave 1.

INLEIDING ........................................................................................................................ 1 1.1

AANLEIDING ............................................................................................................ 1

1.2

VISIE, AMBITIES EN UITVOERING .................................................................... 2

1.3 LEESWIJZER ................................................................................................................ 2 2.

WETTELIJKE KADERS & VISIES............................................................................... 3

3.

WOONZORGANALYSE ................................................................................................ 7

4.

3.1

ONTWIKKELINGEN ................................................................................................ 7

3.2

UITDAGINGEN ...................................................................................................... 10

ONZE VISIE ................................................................................................................... 13

5. AMBITIE OP WONEN ...................................................................................................... 15 6. AMBITIE OP WELZIJN ................................................................................................... 19 7. AMBITIE OP (OUDEREN)ZORG ................................................................................... 21 8. VERANTWOORDING ...................................................................................................... 25 8.1 PROCES TOTSTANDKOMING WOONZORGVISIE ............................................ 25 8.2 LOKALE EN REGIONALE WOONZORGVISIE ..................................................... 27 8.3 DE WOONZORGVISIE ONDER WET VERSTERKING REGIE VOLKSHUISVESTING ..................................................................................................... 28 8.4 MONITORING ............................................................................................................. 29 8.5 FINANCIEEL KADER ................................................................................................. 30 BIJLAGEN .............................................................................................................................. 31 BIJLAGE 1 INFOGRAPHIC WOONZORGANALYSE .................................................

31 BIJLAGE 2 BEGRIPPEN- EN AFKORTINGENLIJST ................................................. 33 BIJLAGE 3 INPUT MEEDENKBIJEENKOMSTEN ...................................................... 35

3

1. INLEIDING 1.1 AANLEIDING De gemeente Halderberge wil dat al haar inwoners goed kunnen wonen. Ook kwetsbare inwoners of inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag. Op 7 oktober 2021 is de Woonvisie Halderberge 2021-2025 vastgesteld. In de woonvisie staat de opgave op het gebied wonen en zorg. Er wordt aangegeven dat de gemeente zich inzet voor het in kaart brengen van de huisvestingsopgave naar wonen met zorg. Dit doen we met woonzorganalyse. De ontwikkelingen en daarmee ook de opgaven op het gebied van wonen en zorg zijn inzichtelijk gemaakt. Een vervolg op de woonzorganalyse is deze woonzorgvisie. Veel mensen zijn op zoek naar een woning waarin ze prettig kunnen leven. Sommige mensen hebben minder kans op het vinden van een geschikte woning. Zij zoeken niet alleen woonruimte, maar hebben ook ondersteuning of zorg nodig. Het tekort aan geschikte woningen, op het gebied van betaalbaarheid en zorggeschiktheid, leidt tot concurrentie tussen doelgroepen. Om dit te doorbreken voert het Rijk via de Nationale Woon- en Bouwagenda sturing en regie uit op verschillende volkshuisvestelijke opgaven. Eén van deze sturingsinstrumenten is het programma ‘Een thuis voor iedereen’. Dit programma heeft als doel te zorgen voor voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen.

Deze woningen moeten evenwichtig verdeeld zijn over gemeenten en met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding. Overigens is het niet zo dat alle aandachtsgroepen zorg of ondersteuning nodig hebben of dit willen. Wat bedoelen we met ‘aandachtsgroepen1’? - Ouderen - Mantelzorgers en mantelzorgontvangers - Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische kwetsbaarheid die door ernstige en chronische medische redenen andere huisvesting nodig hebben - (dreigend) Dak- en thuisloze mensen, inclusief uitstromers maatschappelijk opvang - Uitstromers beschermd wonen - Uitstromers uit de klinische geestelijke gezondheidszorg - Uitstromers vrouwenopvang en slachtoffers mensenhandel - Uitstromers jeugdzorg - Uitstromers (jeugd)detentie en forensische zorg - Uitstappende sekswerkers - Arbeidsmigranten - Studenten - Woonwagenbewoners - Vergunninghouders In deze woonzorgvisie geven we als gemeente sturing aan de manier waarop we samen met onze partners en inwoners wonen, zorg en welzijn willen vormgeven.

1

In het wetsvoorstel ‘Wet Versterking regie volkshuisvesting’ wordt een definitie gegeven van aandachtsgroepen. Het betreft nog een wetsvoorstel, daarmee staat nog niet vast welke doelgroepen onder deze definitie vallen. In de woonzorgvisie spreken wij van aandachtsgroepen, zoals deze term ook straks in de wet zal worden vastgelegd.

1

1.2 VISIE, AMBITIES EN UITVOERING In deze woonzorgvisie leggen we de ambities vast voor de huisvestings- en ondersteuningsopgave naar wonen, welzijn en zorg voor met name ouderen en de overige aandachtsgroepen. Dit doen we voor de korte (2024-2025), middellange (2026-2030) en lange termijn (2030-2040). De woonzorgvisie is in samenwerking met een kerngroep van maatschappelijke partners opgesteld. Door de integrale aanpak zien we het als een gezamenlijke verantwoordelijkheid om in te zetten op de opgaven en ambities die er liggen op wonen, zorg en welzijn voor de gemeente Halderberge. De uitvoering van onze ambities en onze inzet op de opgaven laten we terugkomen in een uitvoeringsprogramma. Afstemming in regio West-Brabant In de regio West-Brabant West vindt afstemming plaats over de opgaven op wonen en zorg. Gemeenten in de regio werken samen toe naar een regionale woonzorgvisie voor alle aandachtsgroepen. Deze woonzorgvisie richt zich vooral op de doelgroep ouderen. Voor de overige aandachtsgroepen liggen regionale afspraken. Die krijgen naar verwachting in de regionale woonzorgvisie een verdere uitwerking. De regionale woonzorgvisie moet nog worden opgesteld. De regionale woonzorgvisie kan vragen om een bijstelling of nadere uitwerking van deze woonzorgvisie.

Uitvoeringsplan Om de woonzorgvisie werkelijkheid te laten worden is het belangrijk realistisch te blijven en keuzes te maken in de maatregelen die we inzetten. Alleen redden we het niet. Samen met onze partners bepalen we een uitvoeringsplan waarin we voor de kortere termijn afspraken maken over wat prioriteit heeft en welke acties daaraan gekoppeld zijn. De lokale prestatieafspraken met woningcorporatie Woonkwartier en de huurdersvereniging worden verbreed met onze zorg- en welzijnspartners. Zo wordt naast afspraken over wonen ook in passende zorg en ondersteuning voorzien. Daarnaast geven de ambities en uitgangspunten die zijn genoemd in de woonzorgvisie een basis voor de integrale beoordeling van woonzorginitiatieven.

1.3 LEESWIJZER We starten de woonzorgvisie met het beschrijven van de wettelijke kaders en huidig beleid op wonen, zorg en welzijn. In hoofdstuk 3 beschrijven we de uitkomsten uit de woonzorganalyse. In dit hoofdstuk worden de ontwikkelingen en uitdagingen waar we voor staan omschreven. Dit doen we op niveau van de gemeente en voor de vijf kernen afzonderlijk. In hoofdstuk 4 wordt onze visie op wonen, zorg en welzijn omschreven met een toelichting op de uitvoering van onze visie. Bij de uitwerking van onze visie en ambities op wonen, zorg en welzijn gaan we telkens uit van een aantal uitgangspunten. Hoofdstukken 5, 6 en 7 vormen de kern van onze woonzorgvisie. Hierin formuleren we onze ambities op wonen, zorg en welzijn met concrete uitgangspunten en doelstellingen die de basis vormen voor de uitvoering. In het laatste hoofdstuk wordt een toelichting gegeven op het proces van de totstandkoming van de woonzorgvisie, de regionale woonzorgvisie, hoe we de uitvoering van onze ambities gaan monitoren en het financieel kader. We beseffen dat het sociale en fysieke beleidsdomein van wonen, zorg en welzijn vol zit met vakjargon. Voor de professional die er dagelijks mee werkt is dit klare taal. Voor vele anderen zal dit niet zo zijn en kunnen sommige begrippen moeilijk te begrijpen zijn.

In bijlage 2 hebben wij daarom een begrippenlijst toegevoegd waar de meest relevante begrippen zijn opgenomen en nader worden toegelicht.

2

2. WETTELIJKE KADERS & VISIES Deze woonzorgvisie staat niet op zichzelf, maar bouwt voort op bestaand beleid. Het Rijk verplicht gemeenten om een woonzorgvisie op te stellen. Dat doen zij via het Wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting, ter uitvoering van het programma ‘Een thuis voor iedereen’.. Als het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting in werking treedt, worden de woonopgave en daaraan gerelateerde zorg- en ondersteuningsbehoefte een verplicht onderdeel van het gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma. In de praktijk betekent dit dat de woonzorgvisie een onderdeel van of een bijlage bij het volkshuisvestingsprogramma wordt. Er zijn veel raakvlakken met andere beleidsdomeinen en bestaande visies. Onderstaande beleidsrichtingen, doelen en ambities uit bestaande beleidsstukken zijn meegenomen bij het opstellen van en onlosmakelijk verbonden aan de woonzorgvisie:

Collegewerkprogramma 2022-2026 In het collegewerkprogramma staan de ambities en uitdagingen van het college voor de komende vier jaar. De basis voor het collegewerkprogramma is het bestuursakkoord 20222026 ‘Samen aan de slag’. Het collegewerkprogramma bestaat voor een groot deel uit het voorzetten van het beleid wat er al lag. Participatie en communicatie zijn een belangrijke rode draad voor het bestaande en het nieuwe beleid. Speerpunten uit het collegewerkprogramma die de woonzorgvisie raken zijn: - Het versterken van Halderberge als woongemeente; - Inwoners van Halderberge zijn zo gezond mogelijk; - De inwoners van Halderberge doen mee naar vermogen; - De inwoners van Halderberge ondersteunen elkaar waar mogelijk en zetten zich actief in voor hun omgeving.

Woonvisie Halderberge 2021-2025 De woonvisie geeft kaders met als doel om onze inwoners binnen onze landelijke woongemeente goed en prettig te laten wonen in de fysieke en sociale leefomgeving. We wensen dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen buurt kunnen blijven wonen. We wensen verder dat personen die uitstromen vanuit beschermd wonen, vanuit intramurale jeugdzorg en dak- en thuislozen op de woningmarkt binnen hun sociale vangnet weer prettig in de gemeente Halderberge kunnen wonen. Als dat nodig is met passende begeleiding. Beleidsrichtingen: - Een evenwichtige woonvoorraad in alle dorpen met volop doorstroommogelijkheden; - Het toevoegen van levensloopbestendige woningen, geschikt voor meerdere doelgroepen; - Het stimuleren van de bouw van flexibele en nieuwe woonvormen; - Het spreiden van de huisvesting van aandachtsgroepen in verhouding tot de woningvoorraad over de dorpen; - Een positieve beleving van de leefbaarheid en sociale cohesie van de kernen.

Woondeal West-Brabant West In de Woondeal West-Brabant West zijn afspraken opgenomen tussen provincie, gemeenten en woningcorporaties in de regio West-Brabant West voor de volkshuisvestelijke opgaven. In de Woondeal is de provinciale woningbouwopgave als basis genomen. Deze is vertaald naar concrete woningbouwlocaties en afspraken over de versnelde uitvoering van woningbouw. De focus ligt hierbij op de realisatie van bestaande (harde) plannen en het realiseren van betaalbare woningen.

3

Beleidsrichtingen: - Woningbouw: elke gemeente neemt een evenwichtig aandeel van de regionale Woningbouwopgave; - In huidige (waar juridisch mogelijk) en toekomstige plannen is het uitgangspunt: o 2/3e betaalbare woningen o 30% sociale huur - Het toevoegen van flexwoningen; - Het realiseren van nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en verpleegzorgwoningen; - Het realiseren van passende woningen voor dak- en thuislozen en uitstroom uit intramurale instanties.

Beleidsplan de kracht van samen In het beleidsplan ‘De kracht van samen’ zijn de ambities opgenomen voor het sociaal domein. We benaderen het sociaal domein zo veel mogelijk als één geheel en niet als losse beleidsvelden. We werken samen in de regio om grote of complexe vraagstukken op te kunnen pakken waarin we alleen minder sterk staan. In dit beleidsplan ligt de focus op onze lokale speerpunten en behoeften. Deze worden uitgewerkt in vier thema’s: -

De mens centraal; We denken en handelen vanuit de inwoner en zijn leefomgeving. De kracht van samen; inwoners, vrijwilligers, professionals en gemeente vormen samen een netwerk. Zelf de touwtjes in handen; inwoners hebben het liefst zelf de regie over hun eigen leven. Preventie: voorkomen is beter dan genezen; Zolang het probleem nog klein is, is een passende oplossing ook nog klein.

Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang De regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang die in 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld geeft kaders weer die ook Halderberge raken. Daarom=verwijzen we naar de regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Beleidsuitgangspunten: - Normaliseren van wonen en zorg daar waar mogelijk; - De inwoner zo snel mogelijk naar de juiste plek begeleiden. Zo hoeft deze vaker te verhuizen, bijvoorbeeld vanwege de tijdelijkheid van een woning bij een zorgaanbieder; - Decentralisatie van voorzieningen en woonplekken; - Ruimte voor de professional; - Lokaal wat lokaal kan, regionaal wanneer het meerwaarde heeft; - Steun van de wijk. Inwoners worden geholpen bij het opbouwen en onderhouden van een sociaal netwerk, waarbij wordt ingezet op het brede welzijn van zowel de inwoner als de omgeving/wijk; - Ervaringsdeskundigheid en informele zorg. Convenant duurzame huisvesting en begeleiding voor kwetsbare doelgroepen Gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders in de regio West- Brabant West delen de ambitie om zo veel mogelijk kwetsbare burgers in de wijk te laten wonen en hen daar zo goed mogelijk bij te ondersteunen. Samen streven we naar een duurzame en passende woonoplossing en succesvolle (re-)integratie voor alle inwoners in de dorpen en steden die vallen onder centrumgemeente Bergen op Zoom.

4

Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) Het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen draagt bij aan een brede maatschappelijke beweging, om een omslag te maken in de organisatie van ondersteuning en zorg. Zelf als het kan, thuis als het kan, digitaal als het kan. Het programma gaat over een lange termijn perspectief op het gebied van wonen en ondersteuning. Het bevat een vijftal actielijnen: - Samen vitaal ouder worden; - Sterke basiszorg voor ouderen; - Passende Wlz- zorg; - Wonen en zorg voor ouderen; - Arbeidsmarkt en innovatie. Integraal Zorgakkoord (IZA) Het integraal Zorgakkoord (IZA) heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Om dit te bereiken zijn afspraken gemaakt tussen het ministerie van VWS en een groot aantal partijen in de zorg. In West-Brabant West nemen gemeenten, zorgverzekeraars, zorg- en welzijnspartijen, samen met inwoners de verantwoordelijkheid om de gezondheid van inwoners zo lang mogelijk zo goed mogelijk te houden. De beweging van het IZA is vertaald naar een eigen, regionale opdracht (regioplan West-Brabant West). In dit regioplan zijn de opgaven benoemd die prioriteit hebben. Verder staat er in hoe de afspraken gezamenlijk worden aangepakt.

De opgaven met prioriteit, zijn: - Kwetsbare ouderen nu en in de toekomst; - Druk op de arbeidsmarkt en afname mantelzorgers; - Mentale gezondheid; - Kansrijk opgroeien; - Leefstijl, leefomgeving gerelateerde ziekten en kansenongelijkheid; - Druk op de eerste lijn. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Gemeenten en GGD ’s, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS zetten gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis. Met het GALA wordt er gewerkt aan een aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. We doorbreken de schotten en werken domein overstijgend vanuit samenhang. Zo dragen we bij aan de beweging ‘naar de voorkant’ waarin een gezonde samenleving centraal staat. Het college van Halderberge heeft op 19 september 2023 het Plan van aanpak GALA vastgesteld. Hierin staan de ambities en afspraken van dit akkoord die naar de lokale situatie zijn vertaald.

Omgevingsvisie Halderberge Met de omgevingsvisie laten we zien wat we belangrijk vinden in de omgeving waarin we wonen, werken en recreëren. De opgaven van Halderberge zijn vertaald naar negen algemene speerpunten, waaronder: -

-

Zorgen dat het in Halderberge goed wonen is voor iedereen. We zorgen voor een ruime keuzevrijheid om te voorzien in de woonwens van (toekomstige) Halderbergenaren. Zo is er een blijvend goed woonklimaat en zijn er woonmogelijkheden voor jong en oud voor nu en in de toekomst. Behoud van vitale dorpen en een actieve samenleving. o Een evenwichtige samenstelling van de samenleving door een spreiding van kwetsbare groepen binnen onze gemeente. o Het in stand houden van de voorzieningen in de kernen. o Inclusiviteit: iedereen kan meedoen in de samenleving en kan elkaar gemakkelijk ontmoeten.

5

Nationale Woon- en Bouwagenda Begin 2022 heeft het Rijk de Nationale Woon- en Bouwagenda uitgebracht. De kerndoelen hierin zijn: beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit. Voor de aanpakken van de geconstateerde problemen en oorzaken, wordt een programmatische aanpak gehanteerd. Er wordt gewerkt met zes programma’s, waarvan het programma ‘Een thuis voor iedereen’ en het programma ‘Wonen en zorg voor ouderen’ de aanpak van de opgaven op wonen, zorg en welzijn raken. Programma ‘Een thuis voor iedereen’ - Het realiseren van voldoende betaalbare en passende woningen; - Zorgen voor een evenredige verdeling van de huisvesting van aandachtsgroepen over alle gemeenten; - Het combineren van wonen, zorg, welzijn en werk; - Het inzetten op preventie. Programma ‘Wonen en zorg voor ouderen’ Zelf als het kan. Thuis als het kan. Digitaal als het kan - Het versnellen van de woningbouw; - Informeren, ontzorgen en het verbeteren van doorstroming; - Het verbeteren van de leefomgeving. Het wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) biedt de juridische kaders om de opgaven uit het Nationale Woon- en Bouwagenda en haar onderliggende programma’s te borgen. Dit gaat onder andere door in te zetten op het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma (in onderstaand figuur afgekort als Vhv-programma).

Figuur 1 Doorwerking Rijks, provinciaal en gemeentelijk beleid onder Wet versterking regie volkshuisvesting. (bron: Presentatie Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (januari 2024)

6

3. WOONZORGANALYSE Om een goed beeld te krijgen van de ontwikkelingen binnen de gemeente Halderberge is er in 2022 een woonzorganalyse uitgevoerd. In de woonzorganalyse is de huidige en toekomstige behoefte aan wonen en wonen in relatie tot zorg en ondersteuning in kaart gebracht. De inventarisatie is naast de te verwachten ontwikkelingen in demografie, woonbehoefte en zorgvraag gelegd. Zo konden kansen en eventuele uitdagingen in beeld worden gebracht. In de woonzorganalyse is uitgegaan van een aantal scenario's. Het scenario met de hoogste mate van de ontwikkeling naar het langer of weer zelfstandig wonen (extramuralisering), wordt gezien als het meest realistische scenario. De belangrijkste bevindingen uit de woonzorganalyse zijn weergegeven in een Infographic (bijlage 1). De bevindingen uit de woonzorganalyse zijn met zorg- en welzijnspartners besproken en vervolgens toegelicht aan inwoners in meedenkbijeenkomsten die per kern zijn georganiseerd. Deze paragraaf bevat een samenvatting van de belangrijkste ontwikkelingen en uitdagingen uit de uitgevoerde woonzorganalyse en de aanvullingen daarop van onze partners en inwoners.

3.1

ONTWIKKELINGEN

Het uitvoeren van een woonzorganalyse heeft geleid tot een inzicht van de belangrijkste ontwikkelingen op wonen, welzijn en zorg. Hierna volgt een korte toelichting op deze ontwikkelingen. Algemene ontwikkelingen Vergrijzing De komende jaren neemt het aantal ouderen van 75 jaar en ouder fors toe. In Halderberge is het aandeel 65-plussers gestegen. Deze toename ligt ver boven het Nederlandse gemiddelde en is in vergelijking met regiogemeenten het hoogst in de regio West-Brabant. Dit is in Halderberge een combinatie van een sterk groeiende groep ouderen en een relatief kleine groep inwoners in de leeftijdsklasse 20 tot 40 jaar. Met het ouder worden en de vergrijzing, neemt de vraag naar zorg en ondersteuning toe. Arbeidsmarktkrapte Door de veranderende bevolkingssamenstelling neemt de behoefte aan zorg en ondersteuning toe. Tegelijkertijd kampt de zorg met personeelstekorten en met uitval. De krapte op de arbeidsmarkt is een uitdaging wat zich voor blijft doen, gezien de huidige demografische ontwikkelingen. De toegankelijkheid van de zorg staat hiermee onder druk. De krappe arbeidsmarkt vraagt om een andere kijk op zorg en ondersteuning, zoals het inzetten van eHealth, het aanleren van vaardigheden bij inwoners zelf en het inzetten van personeel in opleiding voor lichtere taken.

Mantelzorgers en vrijwilligers De druk op mantelzorgers en vrijwilligers gaat de komende jaren toenemen. Het aantal mantelzorgers per zelfstandig wonende 75+er neemt volgens de ramingen2 af van bijna 5 in 2018 naar 3 in 2040. Het gaat hierbij om een landelijk gemiddelde. Dit betekent minder mensen die mantelzorg kunnen bieden en relatief meer mantelzorg van ouderen voor andere ouderen.

2

Sociaal en Cultureel Planbureau, toekomstverkenning mantelzorg aan ouderen in 2040.

7

Het aantal mensen dat vrijwilligerswerk doet, is in 2021 verder gedaald3. In 2021 zei 39% in de afgelopen twaalf maanden zich ten minste één keer per jaar als vrijwilliger ingezet te hebben voor een organisatie of vereniging. In de periode 2012-2019 deed gemiddeld 49% vrijwilligerswerk. Uit de monitor sociaal domein is de daling van vrijwilligers ook terug te zien, zowel regionaal als specifiek voor Halderberge. De afname van beschikbaarheid van mantelzorgers en vrijwilligers terwijl er juist een beroep wordt gedaan op het netwerk van de inwoner zorgt voor een spanningsveld. Acties die voortkomen uit deze aandachtspunten staan opgenomen in het plan van aanpak Gezond en Actief Halderberge. Wij werken deze daarom dan ook niet verder uit in de woonzorgvisie. Ontwikkelingen op wonen en de woningvoorraad Woningtekort Het woningtekort treft ook ouderen en andere aandachtsgroepen. Voor veel mensen is het lastig een woning te vinden die aansluit bij hun wensen en mogelijkheden. Daarbij komt dat sommige woningzoekenden naast het vinden van een geschikte woning ook op zoek zijn naar passende ondersteuning en zorg die bij de woning geleverd kan worden. Het tekort aan geschikte woningen, zowel op het gebied van betaalbaarheid als op het gebied van zorggeschiktheid, leidt tot concurrentie tussen doelgroepen.

De prijzen van koopwoningen stijgen, de wachttijd voor een sociale huurwoning loopt op en de doorstroming stagneert. Er zijn verschillende redenen voor het tekort aan woningen. Aan de ene kant spelen de bevolkingsgroei en de veranderende gezinssamenstelling. Daardoor stijgt het aantal huishoudens sneller dan de woningvoorraad. Aan de andere kant spelen ook factoren zoals de lange procedures die nodig zijn voordat een bouwproject kan starten en de stijgende kosten in de bouwsector door het tekort aan personeel en bouwmaterialen. Extramuralisering: het langer of weer zelfstandig wonen Steeds meer inwoners met een behoefte of noodzaak tot zorg en/of ondersteuning, ontvangen dit in hun thuissituatie. Dit gaat in de komende jaren verder toenemen. De huidige koers van de rijksoverheid is dat er geen verdere uitbreiding plaatsvindt van het aantal verpleeghuisplaatsen. Dit leidt ertoe dat steeds meer mensen met een zorgvraag en ondersteuningsbehoefte langer zelfstandig (moeten) blijven wonen. Vanuit landelijk beleid is het uitgangspunt: langer zelfstandig wonen of weer zelfstandig wonen. Naast deze uitgangspunten zien we ook dat ouderen vaak zelf zo lang mogelijk zelfstandig willen blijven wonen. Zij hebben de voorkeur om in hun eigen wijk en in de buurt van hun netwerk te blijven wonen.

Het aandeel inwoners met een hulpvraag dat zelfstandig woont in de gemeente Halderberge gaat dan ook verder toenemen. Dit vraagt naar een passende woning waar ondersteuning en zorg geleverd kan worden en een leefomgeving waar voorzieningen (nabij) beschikbaar zijn. We zien een ontwikkeling in de vraag naar woonvormen tussen het zelfstandig wonen in een reguliere woning en een woonplek in een verpleeghuis. Scheiden van wonen en zorg Het scheiden van wonen en zorg houdt in dat het wonen en de zorg apart gefinancierd wordt. De inwoner betaalt zelf voor het wonen via huur of koop. De zorg wordt apart gefinancierd via de Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), Wet Langdurige Zorg (WLZ) of eventueel via eigen middelen. We hebben te maken met een groeiende en veranderende zorgvraag, met name vanwege de groeiende groep ouderen. Met het scheiden van wonen en zorg wordt beoogd de inwoner meer keuzevrijheid te bieden, het zo lang mogelijk zelfstandig wonen te bevorderen en bij te dragen aan de

3

Centraal Bureau voor de Statistiek, vrijwilligerswerk 2021

8

financiële houdbaarheid van het zorgstelsel. Hierdoor verschuift een deel van de rekening naar de oudere of inwoner zelf. Zie ook ‘stijging van de zorgkosten’. Ontwikkelingen op welzijn en zorg Decentralisatie van de zorg Gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen (participatie) en zorg aan langdurig zieken en ouderen (Wmo). Een deel van deze taken hebben gemeenten overgenomen van de rijksoverheid. Dit wordt decentralisatie genoemd. Gemeenten zijn daarmee onder andere verantwoordelijk voor de ondersteuning en begeleiding van inwoners gericht op het bevorderen, behouden of compenseren van de zelfredzaamheid. Veranderingen in uitvoering ondersteuning en zorg De zorg en ondersteuning in verpleeghuizen verschuift naar zwaardere en complexe zorg, naar meer crisisopnames en voor een kortere verblijfsperiode. Inwoners met een lichtere zorgvraag ontvangen de ondersteuning in de thuissituatie. Dit vraagt een aanpassing van het zorgvastgoed, specialisaties van zorgpersoneel en aanpassing van woningen zodat de zorg en ondersteuning thuis geleverd kan worden. Stijging van zorgkosten De uitgaven voor het sociaal domein stegen vanaf de decentralisaties (2015) tot 2020 met meer dan 5 miljard euro. Dat is een stijging van 30%. Voor vrijwel alle gemeenten in Nederland geldt: een einde aan die groei of zelfs een afname is niet in zicht.

Zeker in het licht van de huidige economische, maatschappelijke en demografische ontwikkelingen. De betaalbaarheid van zorg staat hiermee onder druk. Om de zorgkosten houdbaar te krijgen en te houden zijn er andere interventies nodig. De kosten lopen niet alleen voor de gemeenten op. Ook voor inwoners stijgen de zorgkosten. Er wordt een groter beroep gedaan op de eigen mogelijkheden van de inwoners. Toenemende complexiteit Van inwoners wordt verwacht dat zij zelf verantwoordelijkheid nemen over hun gezondheid en bij een hulpvraag daar zoveel als mogelijk zelf regie op voeren. Ook de inzet van het eigen netwerk hoort daarbij. Deze ontwikkeling zorgt er voor dat met name hoogcomplexe zorg en ondersteuningsvragen terecht komen bij de professionals. Dit betekent een verzwaring van de zorg en ondersteuning die geleverd wordt. Ook zien we dat zorg en ondersteuning zoveel als mogelijk in de thuissituatie wordt aangeboden. Dat geldt ook voor ondersteuningsvragen die in het verleden bijvoorbeeld in een verzorgingshuis plaatsvonden. Daarnaast zien we dat een deel van de ouderen en aandachtsgroepen naast behoefte aan zorg en ondersteuning ook sociale problemen hebben, zoals eenzaamheid. Het aantal mensen met een complexe en domein overstijgende zorgvraag neemt toe.

Meer inzet van ondersteuning van zorg op afstand De inzet van digitale toepassingen voor zorg en ondersteuning zoals eHealth en domotica zet de komende jaren door. De inzet van technologieën en innovaties doet de aard van de zorg veranderen. Zorgpersoneel moet worden opgeleid om deze technologieën te kunnen gebruiken. De werkomgeving van het zorgpersoneel verandert doordat innovaties bepaalde ondersteuning thuis bij de cliënt kan overnemen. Het is niet de verwachting dat technologische toepassingen de toenemende vraag volledig op kunnen vangen. Het kan wel ondersteunen en mogelijk gedeeltelijk opvangen van vragen. Voor veel inwoners zijn dit soort toepassingen nieuw en onbekend. Het is belangrijk om inwoners mee te nemen in deze ontwikkelingen.

9

Maatschappelijke ontwikkelingen We hebben te maken met een veranderende doelgroep ouderen. In de toekomst wordt de doelgroep meer divers, bijvoorbeeld vanwege verschillende etnische achtergronden en het opleidingsniveau van de oudere. Ook kennen we een nieuwe generatie zorgpersoneel en verandert de aard van de zorg die intramuraal en extramuraal gegeven wordt. De maatschappelijke verwachtingen van inwoners met een zorgvraag en hun naasten moet gaan veranderen. Het is niet langer ‘zorgen voor’ in de termen van de verzorgingsstaat, maar ‘zorgen dat’ (participatiesamenleving) wat nu en naar de toekomst toe een beroep doet op de zelfredzaamheid en eigen regie van de inwoners.

3.2

UITDAGINGEN

De woonzorganalyse maakt inzichtelijk welke knelpunten er zijn op korte en lange termijn in het aanbod van wonen, welzijn en zorg. Hierna volgen de uitdagingen voor Halderberge algemeen en de specifieke aandachtspunten per kern. Onderstaande uitdagingen zijn aangevuld met de zorgen en behoeften die zijn geuit tijdens de bijeenkomsten met inwoners. Halderberge Als gevolg van de geschetste ontwikkelingen wordt gemeente Halderberge de komende jaren geconfronteerd met onder andere: -

-

Het aanbod intramurale plaatsen is voldoende voor de doelgroep ouderen en overige aandachtsgroepen. Ze moeten wel geschikt zijn voor het verlenen van zwaardere en complexere zorg; Een toenemende en zwaardere zorg- en hulpvraag, veelal in de thuissituatie of in kleinschalige collectieve woonvorm; Groeiende behoefte aan levensloopbestendige woningen; Groeiende behoefte aan geclusterde woonvormen. Een gemengde woonvorm voor jong en oud en een mix van doelgroepen; Groeiende behoefte aan een woonomgeving die toegankelijk is met voldoende en bereikbare voorzieningen; De huisvestingsbehoefte is groter dan alleen de behoefte van ouderen en andere aandachtsgroepen met een ondersteuningsvraag. Ook vitale inwoners of inwoners met een lichte zorgvraag willen wonen in een geschikte woning; Minder aanbod van zorgpersoneel, mantelzorgers en vrijwilligers; Een toename van kwetsbaarheid in de wijken vanwege het langer en (weer) zelfstandig thuis wonen; Toenemende kosten vanuit de Wmo; Toenemend belang van inzet van technologie en innovaties in de zorg om de zorg beschikbaar te houden. Persoonlijk contact blijft essentieel; Inzet op bewustwording en informatievoorziening; Het realiseren van een inclusieve samenleving, waarbij wordt omgekeken naar elkaar; Steunpunten en dagbestedingen gaan een steeds grotere rol spelen voor sociaal contact en tegen vereenzaming; Stimuleren van doorstroming.

Het aandachtspunt is dat verhuizing naar een passende woning wordt belemmerd doordat na verhuizing de inwoners in woonlasten er op achteruit kunnen gaan; Inwoners houden graag regie op het eigen leven en hechten waarde aan zelfstandigheid zolang het kan; De hoog complexe ziekenhuiszorg blijft in het ziekenhuis, andere zorg gaat meer in de thuissituatie of in regionale voorzieningen plaatsvinden.

10

Oudenbosch Aanvullend op de algemene uitdagingen die er liggen voor gemeente Halderberge, zijn er ook specifieke aandachtspunten voor de kern Oudenbosch: - Het totale intramurale aanbod is voldoende, maar er is een aanvullende huisvestingsbehoefte vanuit de andere kernen en regiogemeenten; - Sterke behoefte aan geclusterd wonen waar zelfstandig kan worden gewoond met gemeenschappelijke voorzieningen; - Behoefte aan betaalbare woningen die voor zowel ouderen, als starters en jonge gezinnen geschikt zijn; - Voorzieningenniveau moet behouden blijven; - Vergroten van de betrokkenheid van inwoners onder elkaar door de sociale basis te versterken. Dit kan bijvoorbeeld door de inzet van een buurtcentrum of wijkvereniging; - De wens om het Medisch Centrum te behouden in Oudenbosch. Oud Gastel De specifieke aandachtspunten voor de kern Oud Gastel zijn: - Het aanbod aan intramurale plaatsen is voldoende, maar er is vraag vanuit andere kernen en regiogemeenten; - Het stimuleren van omkijken en zorgen voor elkaar. Bijvoorbeeld door verbinding te leggen tussen jong en oud waar zij elkaar kunnen helpen en ondersteunen; - Aanwezigheid van voorzieningen en zorg nabij en de beschikbaarheid van een sociaal vangnet.

Hoeven De specifieke aandachtspunten voor de kern Hoeven zijn aangevuld met resultaten vanuit een enquête die door KBO Hoeven is uitgevoerd: - Het aanbod aan intramurale plaatsen is voldoende, maar er is vraag vanuit andere kernen en regiogemeenten; - Sterke behoefte aan appartementen, patiowoningen en geclusterde woonvormen om doorstroming te stimuleren. Ouderen geven de voorkeur om te verhuizen naar een huurwoning; - Aandacht voor het effect van nieuwbouwprojecten op de behoefte aan (maatschappelijke) voorzieningen in de kern; - Wens om zo lang als mogelijk in de eigen woning te blijven wonen, ook als de gezondheidssituatie veranderd. Bosschenhoofd De specifieke aandachtspunten voor de kern Bosschenhoofd zijn: - Er is geen intramurale woonvoorziening voor ouderen aanwezig; - Behoefte aan collectieve woonvormen; - Behoefte aan levensloopbestendige woningen; - Voor de inzet op betrokkenheid onder inwoners en het realiseren van een inclusieve samenleving is in de meedenkbijeenkomst met inwoners aangegeven dat zij de rol van de woningcorporatie graag groter zien; - Inwoners geven aan in vergelijking met de andere kernen meer op zichzelf te zijn en kennen een vorm van eigen verantwoordelijkheid.

11

Stampersgat De specifieke aandachtspunten voor de kern Stampersgat zijn: - Er is geen intramurale woonvoorziening of beschutte woonvorm voor ouderen aanwezig; - Behoefte aan levensloopbestendige woningen; - Behoefte aan collectieve woonvorm waar zorg kan worden ingekocht; - Inwoners geven aan liefst niet te verhuizen bij een toenemende zorgbehoefte omdat zij gehecht zijn aan de huidige woning en buurt; - Voorzieningen beperkt aanwezig. Een supermarkt, sociaal vangnet en zorg aan huis worden gezien als belangrijke voorzieningen voor het langer zelfstandig te kunnen blijven wonen.

12

4. ONZE VISIE In de meest ideale situatie kan iedere inwoner binnen de gemeente Halderberge wonen waar hij of zij wil wonen, overal de ondersteuning en zorg ontvangen die nodig is en alle voorzieningen in de directe omgeving vinden. Helaas hebben we ook te maken met de realiteit en de uitdagingen die daarbij horen. Dit vraagt om een heldere visie, ambities die we waar kunnen maken en duidelijke uitgangspunten die we hanteren bij de uitvoering van de woonzorgvisie.

Woonzorgvisie gemeente Halderberge 2024-2040 Gemeente Halderberge is een gemeente waar inwoners graag wonen, waar onze inwoners naar vermogen mee kunnen doen, we elkaar ondersteunen en ons actief inzetten voor de woon- en leefomgeving. In gemeente Halderberge hebben inwoners zelf de touwtjes in handen. Inwoners hebben het liefst zelf de regie over hun eigen leven. We stimuleren dat onze inwoners elkaar ontmoeten om bij te dragen aan een sterke sociale basis waar inwoners oog voor elkaar hebben, begrip voor elkaar opbrengen en bereid zijn elkaar te helpen. Dit draagt ook bij aan het voorkomen van eenzaamheid. Passende ondersteuning is beschikbaar voor diegenen die het nodig hebben. Voor deze opgave zetten we in op een aanpak door drie ambities: 1. Ambitie op wonen: Onze inwoners wonen in een geschikte woning, in een leefbare en vitale wijk. 2. Ambitie op welzijn: Onze inwoners wonen in een omgeving die samenredzaamheid, meedoen en ontmoeting stimuleert. 3. Ambitie op (ouderen)zorg: Onze inwoners zijn zoveel als mogelijk zelfredzaam, als gemeente zetten we in op bewustwording, preventie en passende ondersteuning waar nodig. Om deze ambities te realiseren hebben we onze inwoners zelf hard nodig, uitgangspunt is dat inwoners samen met elkaar kijken hoe zij zo goed en zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen wonen en de vraag niet enkel bij de overheid neerleggen.

Hierbij doen we een beroep op het initiatief en inzet van onze inwoners. In de woonzorgvisie komen het sociaal en het fysieke domein samen. Naast een geschikte woning en leefomgeving is goede samenwerking en afstemming met onze welzijns- en zorgorganisaties en woningcorporatie essentieel om het (weer) zelfstandig te kunnen blijven wonen mogelijk te maken en te houden. Daarvoor is samenwerking met lokale zorg- en welzijnsorganisaties en de woningcorporatie belangrijk. We staan allemaal voor grote uitdagingen. Om klaar te staan voor de ontwikkelingen die op ons af komen en waar wij nu al mee geconfronteerd worden, geven we in de woonzorgvisie richting aan hoe wij wonen. Verder geven we aan hoe we welzijn en zorg zien binnen de gemeente Halderberge, nu en in de toekomst. Het is een koersdocument waar uitdagingen in de zorg een plekje kunnen krijgen in woonoplossingen. Andersom waar de huisvestingsopgave gevonden kan worden in passende zorg en ondersteuning thuis. De woonzorgvisie is een koersdocument waar we gezamenlijk met onze inwoners en partners werken aan de uitvoering daarvan.

Uitvoeringsprogramma In deze woonzorgvisie worden de ambities op wonen, welzijn en zorg voor de verschillende aandachtsgroepen voor de korte (2024-2025), middellange (2026-2030) en lange termijn (2040) vastgelegd. Door de integrale aanpak van de totstandkoming van de woonzorgvisie met onze zorg- en maatschappelijke partners, zien wij het als een gezamenlijke verantwoordelijkheid om in te zetten op de opgaven en ambities die er liggen voor gemeente Halderberge.

13

De organisaties die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van (onderdelen) van deze woonzorgvisie zijn: - Woningcorporatie Woonkwartier - Stichting Groenhuysen - Surplus - Thuiszorg West-Brabant - GGZ West-Noord Brabant - SDW - ZepXL - Adviesraad Sociaal Domein Binnen Halderberge zijn nog veel meer partners actief die op het gebied van wonen, welzijn en zorg een bijdrage leveren. De bovenstaande organisaties zijn actief betrokken geweest bij de totstandkoming van deze woonzorgvisie. Met de woonzorgvisie wordt een basis gelegd en kader gesteld voor een uitvoeringsprogramma. De woonzorgvisie geeft aan ‘wat’ wij als gemeente belangrijk vinden en waarvoor wij ons samen met onze partners voor gaan inzetten. Met het uitvoeringsprogramma geven we aan ‘hoe’ we het willen doen. Het uitvoeringsprogramma is een gezamenlijke werkwijze van de gemeente met onze partners op wonen, welzijn en zorg. Hierin is concreet vastgelegd hoe we onze ambities en uitgangspunten gaan uitwerken. In dit uitvoeringsprogramma maken wij afspraken over onze verdere samenwerking en werken wij de aanpak van de opgaven verder uit. Het uitvoeringsprogramma wordt tussentijds geactualiseerd.

14

5. AMBITIE OP WONEN In 2040 heeft gemeente Halderberge een toekomstbestendige woningvoorraad in leefbare en vitale wijken, waarin het voor onze inwoners prettig wonen is. Er is een geschikte woning voor elke inwoner, waar de benodigde zorg en ondersteuning thuis gegeven kan worden of nabij bereikbaar is. De vergrijzing en de extramuralisering houden we niet tegen. We begeleiden deze wel door rekening te houden met toekomstige woonwensen van al onze inwoners, jong en oud, reguliere woningzoekenden en aandachtsgroepen.

Ambitie op wonen: Onze inwoners wonen in een geschikte woning, in een leefbare en vitale wijk. Om dit te realiseren gaan we uit van een aantal uitgangspunten. Uitgangspunten: - Er zijn voldoende betaalbare en geschikte woningen met doorstroommogelijkheden voor alle doelgroepen. - Er zijn diverse woonvormen die aansluiten op de (veranderende) woon- en ondersteuningsbehoefte die inwoners tijdens hun leven doorlopen. - Het realiseren van nieuwe woonzorgvormen voor (een mix van) aandachtsgroepen waar nabije zorg en ondersteuning georganiseerd kan worden. - Intramurale verpleeghuiszorg blijft behouden. Bestaand zorgvastgoed wordt behouden en waar nodig getransformeerd naar een vorm die past bij de zorgzwaarte van de te huisvesten doelgroep. - Er is een volkshuisvestingsprogramma met een kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwprogrammering die aansluit op de bevolkingsontwikkeling en de woon-, zorg- en ondersteuningsbehoefte van alle doelgroepen. - Er is extra aandacht en hulp bij het vinden van een passende woning voor aandachtsgroepen. - De huisvesting van aandachtsgroepen is evenwichtig verdeeld over de gemeente, passend bij de ondersteuningsbehoefte van de aandachtsgroep. - Er is voldoende woningaanbod en voorzieningen om ouderen en aandachtsgroepen langer zelfstandig te kunnen blijven wonen én jongeren te behouden.

- Een leefomgeving die ontmoeting en meedoen stimuleert en veilig is. - Vitale wijken met aandacht voor het op peil houden en verbeteren van veiligheid, leefbaarheid en een toegankelijke fysieke leefomgeving. Woningbouw en woningbouwprogrammering De minimale woningbouwopgave tot 2040 bedraagt voor gemeente Halderberge 1.300 woningen4. Onderdeel van de totale woningbouwopgave is het realiseren van betaalbare woningen, nultredenwoningen en geclusterde woonvormen. We sturen hierop door een volkshuisvestingsprogramma op te stellen met een kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwprogrammering op gemeente- en kernniveau die aansluit op de bevolkingsontwikkeling en de woon-, zorg- en ondersteuningsbehoefte van alle doelgroepen. Door het toevoegen van betaalbare en geschikte woningen kunnen onze inwoners worden gestimuleerd te verhuizen naar een woning waar langer of weer zelfstandig kan worden gewoond. Daarmee wordt de doorstroming op de woningmarkt gestimuleerd. Passende 4

De bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant, actualisering 2023 (nov.2023)

15

woningen zijn woningen die financieel bereikbaar zijn voor de doelgroep en die geschikt zijn of geschikt te maken zijn om benodigde zorg en ondersteuning in de woning plaats te laten vinden. Woningen worden zo veel als mogelijk aanpasbaar en/of levensloopbestendig gebouwd. Het gaat om een adaptieve vorm van bouwen waarbij een woning op een zo’n manier ontworpen en gebouwd wordt, dat aanpassingen aan de woning door een zorg- of ondersteuningsvraag eenvoudig en daardoor relatief goedkoop kunnen plaatsvinden. Hierdoor is de woning voor meerdere doelgroepen geschikt. Van dit uitgangspunt kan bij een goede onderbouwing worden afgeweken. Bijvoorbeeld bij het bouwen van zogenoemde tiny houses, of vanwege de omgevingswaarde die wordt gecreëerd met de woningbouwontwikkeling (transformatie, maatschappelijke meerwaarde). De huisvestingsopgaven van ouderen en aandachtsgroepen hoeft niet altijd vertaald te worden naar nieuwbouw. Door het aanpassen van de bestaande woningvoorraad zijn er ook mogelijkheden om de extra huisvestingsopgave te realiseren. Een deel van de huisvestingsopgave is om de bestaande woonvoorraad anders in te zetten, anders in te richten of te transformeren om mensen een passend thuis te kunnen en blijven geven. We willen inwoners stimuleren en waar nodig ondersteunen bij het aanbrengen van aanpassingen aan de woning.

Dat draagt bij aan het langer of weer zelfstandig kunnen wonen. Daarnaast stimuleren we inwoners door te stromen naar een geschikte woning. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om hulp in de vorm van informatieve dienstverlening of een financiële stimuleringsregeling waarmee de woning kan worden aangepast of levensloopbestendig kan worden gemaakt. We wensen dat ouderen en aandachtsgroepen zo lang als mogelijk in hun eigen sociale vangnet kunnen blijven wonen. Gemeente Halderberge stimuleert en faciliteert kansrijke initiatieven om in iedere kern een geclusterde of collectieve woonvorm mogelijk te maken voor de doelgroep ouderen. Deze woonvormen kunnen geschikt zijn voor jong en oud, in een mix van doelgroepen, met en zonder een ondersteuningsvraag. Deze woonvormen kunnen ook geschikt zijn voor mantelzorgverleners en personen die maatschappelijk bij willen dragen door het bieden van ondersteuning aan de zorgvragende medebewoner. Het sociaal vangnet van de ouderen kan daardoor worden verrijkt. Voor de aandachtsgroepen stimuleert en faciliteert gemeente Halderberge kansrijke initiatieven om mensen (fasegewijs) weer zelfstandig te laten wonen, een woonvorm tussen een intramurale woonplek en het volledig zelfstandig wonen. Dit kan een flexibele woonvorm zijn zoals een doorstroomlocatie. We stimuleren kansrijke woonzorginitiatieven.

Uitgangspunt is dat deze woonzorgvormen binnenstedelijk (in de dorpen) worden gerealiseerd. Voor sommige aandachtsgroepen is wonen in een rustige, prikkelarme omgeving noodzakelijk. Wij willen daarom ruimte bieden aan collectieve woonzorginitiatieven in delen van het buitengebied als dit vanuit de doelgroep die er wordt gehuisvest noodzakelijk is en als de benodigde zorg en ondersteuning hier ook kan worden aangeboden. Intramurale verpleeghuiszorg De verwachting is dat de schaal van de kleine kernen te klein is om passende huisvesting voor elke levensfase en voor elke doelgroep in iedere kern (voldoende) beschikbaar te hebben. Inwoners uit de kleinere kernen Bosschenhoofd en Stampersgat zijn toegewezen op verpleeghuisplekken in de andere kernen. Uitgangspunt is dat de intramurale woonzorglocaties in gemeente Halderberge behouden blijven. De verpleeghuisplekken richten zich door de ontwikkelingen op wonen en zorg op het verlenen van zwaardere en

16

complexere zorg. Het verblijf binnen een intramurale voorziening is vaak korter dan in het verleden het geval was. Gemeente Halderberge faciliteert zorgpartners in het transformeren van het zorgvastgoed, passend in de ontwikkeling van scheiden van wonen en zorg, zorgzwaarte en complexiteit van de zorg. Bij transformatie, herontwikkeling of uitbreiding van zorgvastgoed wordt gekeken naar de mogelijke maatschappelijke meerwaarde voor de omgeving. Denk daarbij aan de sociale voorzieningen voor een kern die nabij of in het zorgvastgoed ondergebracht kunnen worden. Voorbeelden zijn een buurthuis, een medisch centrum of een kapper. Verdeling van woonruimten Aandachtsgroepen hebben vaak behoefte aan een betaalbare sociale huurwoning met daarnaast passende ondersteuning en zorg. Gemeente Halderberge zet zich in voor voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen, met een maatschappelijke evenwichtige verdeling over de kernen en met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding. Om dit doel te bereiken zijn in de regio West-Brabant West tussen provincie, gemeenten en woningcorporaties afspraken gemaakt over het toevoegen van betaalbare woningen aan de woningvoorraad (Woondeal West-Brabant West). Op de woningmarkt is op dit moment een tekort aan betaalbare woningen. Aandachtsgroepen concurreren met regulier woningzoekenden in de zoektocht naar een betaalbare woning.

We willen voorkomen dat mensen problemen krijgen met het vinden van passende huisvesting. Gemeente Halderberge geeft extra aandacht en hulp bij het vinden van een passende woonruimte voor aandachtsgroepen. Voorzieningen In de kleine kernen Bosschenhoofd en Stampersgat bestaat de zorg of er voldoende voorzieningen dichtbij aangeboden kunnen worden. Voorzieningen die nodig zijn om jongeren in de kern te behouden. Maar ook voorzieningen die nodig zijn voor het weer of langer zelfstandig wonen. Voorzieningen kunnen niet in alle vijf de kernen in gelijke mate aanwezig zijn. Dit doet een beroep op de bereikbaarheid van voorzieningen. De beschikbaarheid van voorzieningen hoeft niet perse een fysieke aanwezigheid te betreffen. Tegenwoordig zijn veel voorzieningen ook digitaal bereikbaar en zijn voorzieningen toch dichtbij bereikbaar door bijvoorbeeld een bezorgdienst van de apotheek of de supermarkt. In iedere kern is een aanbod aan voorzieningen passend bij de omvang van het dorp en de behoefte van de inwoners. Gemeente Halderberge streeft na dat aanwezige voorzieningen in de kern behouden blijven en waar mogelijk worden verbeterd. Vitale wijken De leefbaarheid in sommige kernen en wijken staat steeds meer onder druk door maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder de huisvesting van aandachtsgroepen en onbegrepen gedrag in de wijk.

De wijk is vitaal als het een levensloopbestendige wijk is, waar zo lang mogelijk zelfstandig kan worden gewoond, waar mensen leven en een sociaal netwerk hebben, waar zorgen voor en met elkaar normaal is en waar woonzorgvormen onderdeel uitmaken van de wijk. Gemeente Halderberge streeft huisvestingsmogelijkheden na die zijn gericht op het ondersteunen van mensen bij het wonen in de eigen leefomgeving in iedere levensfase. We richten ons daarbij op preventie en de zelfredzaamheid van inwoners. Door de woonomgeving levensloopbestendig (bereikbaar, toegankelijk en veilig) in te richten, worden ouderen en andere aandachtsgroepen ondersteund om langer zelfstandig thuis te blijven wonen, te bewegen en sociale contacten op te doen. We werken samen met inwoners en (zorg)partners aan vitale wijken.

17

Een toekomstbestendige woningvoorraad in leefbare en vitale wijken, waarin het voor onze inwoners prettig wonen is, dat kunnen wij niet alleen. Daarvoor werken wij samen met onze partners. Wij nodigen ontwikkelaars en initiatiefnemers uit hun bijdragen hierin te leveren. In de uitvoering wordt zo veel als mogelijk gebruik gemaakt van best practices, landelijke en regionale voorbeelden en stimuleringsregelingen vanuit de rijksoverheid of de provincie die de realisatie van passende woningbouw stimuleert.

18

6. AMBITIE OP WELZIJN In 2040 kunnen inwoners van de gemeente Halderberge zo lang mogelijk meedoen in de verschillende domeinen van de samenleving. Inwoners wonen zo lang als mogelijk zelfstandig in de eigen leefomgeving en doen mee, met ondersteuning van en ondersteuning voor de zorgzame naaste. Inwoners doen dit op een manier waar zij zich prettig bij voelen, en waar zij het beste mee tot hun recht komen. We zetten in op een stevige sociale basis, waardoor de zware en langdurige zorg waar mogelijk wordt uitgesteld. We zetten in op prettig wonen in een omgeving die samenredzaamheid, meedoen en ontmoeting stimuleert.

Ambitie op welzijn: Onze inwoners wonen in een omgeving die samenredzaamheid, meedoen en ontmoeting stimuleert. Om dit te realiseren gaan we uit van een aantal uitgangspunten. Uitgangspunten: - Een leefomgeving die gezond, veilig, toegankelijk en sociaal is voor alle inwoners. - De omgeving nodigt uit tot beweging, elkaar ontmoeten en (respectvol) naar elkaar omzien. - Toegankelijke voorzieningen in de buurt. - We streven naar een aanbod van voorzieningen in iedere kern passend bij de omvang van de kern en de behoefte van de inwoners. - We zetten in op community building: een samenleving die bijdraagt aan het omkijken naar elkaar en het samenwerken aan leefgeluk in de eigen leefomgeving. We stimuleren initiatieven om oog voor elkaar te hebben. - We versterken de sociale veerkracht van inwoners en wijken. - Inwoners nemen zo lang als mogelijk deel aan de samenleving. - We versterken de informele zorg, de mantelzorgondersteuning en vrijwilligerswerk. - Inwoners zijn zich bewust van de veranderende behoefte in wonen en ondersteuning bij het ouder worden. Samenredzaamheid Oudere inwoners krijgen te maken met andere uitdagingen in het leven die een nieuwe levensfase met zich meebrengen. Dit betekent ook een verandering in zelfredzaamheid5 en samenredzaamheid6.

Als blijkt dat dit niet voldoende is, maar de inwoner extra ondersteuning nodig heeft, dan kan de inwoner gebruik maken van algemene voorzieningen zoals de huiskamers en steunpunten die zonder indicatie beschikbaar zijn. Mocht toch extra ondersteuning of zorg nodig zijn die aansluit bij de situatie van de inwoner, dan wordt passende ondersteuning of zorg geboden. We willen dat minder inwoners gebruik hoeven te maken van deze passende ondersteuning of zorg en deze daarmee beschikbaar te houden. Daarom zetten we vanuit de beweging naar de voorkant in op het vergroten van de zelf- en samenredzaamheid en het zorgen voor algemene voorzieningen die aansluiten bij de vraag van onze inwoners. Hiernaast doen we ook een beroep op inwoners om als het kan, het zelf te doen of met ondersteuning vanuit het eigen netwerk. Gemeente Halderberge ondersteunt hierbij door het beschikbaar stellen van mantelzorgondersteuning en de ondersteuning die vanuit de vrijwilligerscentrale wordt geboden. We zorgen ervoor dat deze voorzieningen aansluiten bij 5 6

Het vermogen om zelfstandig je leven te leiden en om je eigen problemen op te lossen Samenredzaamheid is de zelfredzaamheid van mensen met behulp van hun sociale netwerk

19

de behoefte onze inwoners. En tijdig na te denken over wat er nodig is om op een prettige manier ouder te kunnen worden, in hun eigen woning of in een andere passende woning. Dit doen we door aandacht te besteden aan communicatie naar onze inwoners. Zo blijft passende ondersteuning beschikbaar en betaalbaar voor iedereen die dit nodig heeft.

Figuur 2 Ter illustratie: van zelfredzaamheid naar maatwerk ondersteuning (bron: stichting o3.nl)

Voorzieningen in de wijk Voorzieningen kunnen de sociale samenhang in een wijk of kern versterken. Te veel voorzieningen bij elkaar kunnen zorgen voor een toename van de druk op een wijk of kern. Dit kan overlast en maatschappelijke onrust veroorzaken. Te weinig voorzieningen kunnen de sociale samenhang verminderen. Bij de realisatie van de voorzieningen wordt hierin een balans gezocht. Voorzieningen kunnen niet in alle dorpen en kernen in gelijke mate aanwezig zijn. We streven naar een aanbod van voorzieningen in iedere kern passend bij de omvang van de kern en de behoefte van de inwoners. De gemeente stimuleert en faciliteert activiteiten en voorzieningen door en voor elkaar, waar ontmoeting en mee doen een belangrijk onderdeel van zijn. Een voorbeeld hiervan zijn de huiskamers en steunpunten in de kernen. Community building Prettig wonen is meer dan de woning alleen. Wij werken, binnen de mogelijkheden die wij hebben, mee aan het organiseren van sterke woongemeenschappen in onze dorpen en wijken. Per dorp of wijk kijken we in samenwerking en afstemming met andere partijen wat nodig is om te komen tot krachtige en duurzame gemeenschappen met inwoners die naar elkaar omkijken.

Sociale basis Onder de sociale basis verstaan we de vrij toegankelijke formele en informele activiteiten en voorzieningen gericht op het elkaar ontmoeten en ondersteunen, ontplooien en ontspannen die zorgen dat mensen kunnen samenleven en meedoen. De sociale basis gaat dan ook over het omzien naar elkaar in de wijken, buurten en dorpen. Maar ook over het autonoom kunnen leiden van het leven met eigen regie en een netwerk vanuit die basis. Met de toenemende schaarste in de zorg wordt een sterke sociale basis steeds belangrijker, omdat steeds meer problemen met elkaar moeten worden opgelost. We zetten ons in op het faciliteren van een sterke sociale basis in een buurt waar mensen in deze buurt naar elkaar omkijken en elkaar steunen. In 2024 stellen we samen met onze partners een visie op over de manier waarop we met elkaar in alle kernen en buurten een sterke sociale basis realiseren.

20

7. AMBITIE OP (OUDEREN)ZORG In 2040 voeren inwoners van gemeente Halderberge (langer) zelf regie over hun eigen leven met hulp vanuit hun (sociale) netwerk. Ouderen wonen langer zelfstandig thuis al dan niet met hulp van anderen uit hun directe omgeving en hebben geen of pas later behoefte aan formele zorg of ondersteuning. Hierdoor blijft de zorg en ondersteuning beschikbaar voor diegene die dit echt nodig hebben. Wij werken samen met onze zorg- en welzijnspartners aan het realiseren van de juiste zorg op de juiste plek. Dit is een verantwoordelijkheid van ons allemaal.

Ambitie op (ouderen)zorg: Onze inwoners zijn zoveel als mogelijk zelfredzaam. Als gemeente zetten we in op bewustwording, preventie en passende ondersteuning waar nodig. Om dit te realiseren gaan we uit van de volgende uitgangspunten: Uitgangspunten: - We stellen de inwoner centraal. Inwoners worden aangemoedigd regie te voeren over hun leven, als dat nodig met behulp van hun sociale omgeving. We kijken naar de mogelijkheden van de inwoner. We kijken naar wat de inwoner zelf, of met behulp van het netwerk, kan. Als dat nodig is met passende ondersteuning op maat. - Samen met onze partners in wonen, welzijn en zorg werken we samen aan de bewustwording van inwoners over hun eigen rol als het gaat om zorg en ondersteuning en het daarmee beschikbaar houden van zorg en ondersteuning. - Betrokkenen werken samen om zorg en ondersteuning beschikbaar te houden. - Alle inwoners kunnen meedoen in de samenleving. - We stimuleren het inzetten sociale en digitale innovatie. - We werken vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid. - Preventie: voorkomen is beter dan genezen - We werken aan een sterke sociale basis vanuit een gedeelde en samenhangende visie. De samenleving moet zich voorbereiden op een tijdperk waarin schaarste in de zorg onontkoombaar is en een steeds grotere rol gaat spelen. Dit komt door de vergrijzing in combinatie met personeelstekorten in zorg en welzijn.