Bijlage 1. Mobiliteitsvisie 2023-2027.pdf

Mobiliteitsvisie 2023-2027 Gemeente Halderberge

Vastgesteld door de gemeenteraad: …..

Verseon 384903

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Mobiliteitsvisie De gemeente Halderberge maakt haar mobiliteitssysteem toekomstbestendig. Een aantal geplande grote projecten en ontwikkelingen zijn van invloed op dit systeem doordat zij zorgen voor meer of andere soorten verplaatsingen. Denk hierbij aan het omvattende woningbouwprogramma, het Religieus Erfgoed in Oudenbosch, de nieuwe dorpshuizen in Hoeven, Stampersgat en Bosschenhoofd, de vernieuwbouw van het Markland College en de reconstructie van het centrum van Oud Gastel. Het is van belang kritisch naar het mobiliteitssysteem te kijken om de speerpunten uit het collegewerkprogramma 2022-2026 te bereiken, zoals werken aan een groene omgeving en het verbeteren van de verkeersveiligheid en bereikbaarheid. Halderberge blijft zich ontwikkelen, en zo dient het mobiliteitsysteem dit ook te doen. De mobiliteitsvisie 2023-2027 geeft een algemene visie op de verschillende vormen van mobiliteit in de gemeente Halderberge en de wijze waarop mobiliteit inspeelt op al deze ontwikkelingen. Met de visie wordt ingezet op een goede balans tussen de drie elementen bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid. Ingezet wordt op de verdere invoering van Duurzaam Veilig op het wegennet van Halderberge. Daarbij is van belang om zowel infrastructurele maatregelen te treffen als mensgerichte acties uit te voeren.

Daarom wordt ook ingezet op instrumenten zoals snelheidsdisplay’s (smileys) en communicatie om mensen bewust te maken van hun verkeersgedrag. De mobiliteitsvisie is modulair opgezet. Iedere module bevat een beschrijving van zowel de huidige situatie (inclusief de trends en ontwikkelingen), het beleid, de beleidskeuzes en de uit te voeren concrete acties. De volgende modules worden onderscheiden:         

Bereikbaarheid Leefbaarheid Verkeersveiligheid Duurzaamheid Voetgangers Fiets Openbaar vervoer Landbouwverkeer Parkeren

Het is mogelijk om de modules afzonderlijk te actualiseren en om nieuwe modules toe te voegen.

Bewonersparticipatie Inwoners en bezoekers van de gemeente Halderberge zijn door middel van digitale bewonersparticipatie geraadpleegd. Hierbij zijn middels een online knelpuntenkaart wensen en verbeterpunten geïnventariseerd. Deze knelpuntenkaart was digitaal in te vullen tussen 11 en 31 oktober 2022. Op de kaart zijn 1282 opmerkingen geplaatst. De meest voorkomende opmerkingen zijn gebundeld en in deze mobiliteitsvisie per module opgenomen.

2

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Duurzaam Veilig Het buitengebied van de gemeente Halderberge is nog niet geheel ingericht volgens de landelijke voorkeurskenmerken van Duurzaam Veilig. Centraal hierin staat ‘de menselijke maat’: door uit te gaan van behoeften, competenties, beperkingen en kwetsbaarheid van mensen. Om aan de weggebruiker zichtbaar te maken wat wordt verwacht is het belangrijk dat de principes van Duurzaam Veilig worden doorgevoerd op het wegennet. Hierbij wordt zoveel mogelijk “werk-metwerk” gemaakt. Overgangen van snelheidsregimes, bij de verblijfsgebieden, maar vooral bij de bebouwde komgrenzen, moeten duidelijk herkenbaar zijn. Komgrenzen moeten een dwingend karakter hebben om de snelheid aan te passen. Ook binnen de bebouwde kom zijn snelheidsovergangen. Daar waar mogelijk wordt hier extra aandacht aan besteed.

Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is en blijft belangrijk. Daarom moet aan de weggebruiker duidelijk worden gemaakt wat van hem of haar verwacht wordt. Er is dan ook blijvend aandacht voor verkeersveiligheid. Met de vaststelling van het Strategisch Plan Verkeersveilheid (SPV) 2019-2030 is de ‘risicogestuurde aanpak’ geïntroduceerd. Hierin zijn niet langer enkel ongevallen leidend maar wordt vooral ook gekeken naar locaties of doelgroepen die een verhoogd risico lopen op een ongeval door verschillende risicovolle factoren (zoals een foutieve inrichting of gedrag). Daarnaast heeft het Rijk, middels de Investeringsimpuls SPV, voor de periode tot 2030 €500 miljoen éxtra beschikbaar gesteld om de verkeersveiligheid van provinciale, gemeentelijke en waterschapswegen te verbeteren (Investeringsimpuls SPV). Ook in het collegewerkprogramma “Samen aan de slag” heeft 3

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 verkeersveiligheid een prominente plaats. De maatregelen en aandachtspunten uit dit programma zijn vertaald in dit document. Meten is weten Per weg-type zijn voorkeurskenmerken benoemd waaraan de weginrichting moet voldoen. Ook zijn hierin aspecten benoemd die richting geven aan verkeersgedrag. Aspecten waarop relatief eenvoudig gemonitord kan worden zijn:  

Analyse (ontwikkeling van) verkeersongevallen, gericht op het in beeld brengen van locaties van verkeersongevallen en bij ongevallen betrokken doelgroepen Verkeerstellingen, deze geven inzicht in: o Hoeveelheid verkeer o Percentage vrachtverkeer o Gereden snelheid van verkeer

Om dit mogelijk te blijven maken wordt het abonnement op ViaStat en Speedprofiles voortgezet. Ook wordt het telprogramma verder gevolgd en worden periodiek op doorgaande routes verkeerstellingen uitgevoerd. De resultaten van de tellingen zijn tevens input voor het regionale verkeersmodel.

Uitvoering Mobiliteitsvisie De uitvoering van de mobiliteitsvisie hangt onverminderd samen met beschikbaar budget en capaciteit. In de laatste module wordt beschreven wat nodig is om de mobiliteitsvisie uit te voeren.

4

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Module bereikbaarheid Inleiding

Bereikbaarheid gaat over de uitwisseling van verkeer, tussen de dorpen van de gemeente onderling en naar het hoofdwegennet. Een goede bereikbaarheid is belangrijk, maar leefbaarheid en verkeersveiligheid moeten wel gewaarborgd blijven. Hierin zit een spanningsveld. De categorisering van wegen geeft hier sturing aan. De volgende categorieën van wegen worden onderscheiden:  Erftoegangsweg (ETW): verblijfsfunctie en toegang tot percelen. Op ETW’s binnen de bebouwde kom geldt een maximumsnelheid van 30 km/u en op ETW’s buiten de bebouwde kom geldt een maximumsnelheid van 60 km/u.  Gebiedsontsluitingsweg (GOW): bundelt het verkeer en leidt het naar de hoofdwegen. Op gebiedsontsluitingswegen geldt binnen de bebouwde kom een maximumsnelheid van 30 km/u, 50 km/u of 70km/u. Buiten de bebouwde kom hebben GOW’s een maximumsnelheid van 80 km/u.  Stroomweg (SW): bedoeld om een vlotte doorgang aan het verkeer te bieden. Dit zijn de snelwegen met over het algemeen een maximumsnelheid van 100+ km/u. Wat vinden de inwoners? Uit de knelpuntenkaart blijkt drukte op de weg ten koste gaat van de bereikbaarheid. Zo zijn volgens inwoners locaties met wegversmallingen vaak erg druk, wat voor oponthoud en gevaarlijke situaties zorgt.

Trends en ontwikkelingen

Als het gaat om bereikbaarheid houden we rekening met de volgende trends en ontwikkelingen:  Toename reizigerskilometers  Flexibele vervoerstijden  GOW30 (gebiedsontsluitingsweg met een maximum snelheid van 30 km/u) Toename reizigerskilometers Het totaal aantal reizigerskilometers neemt al jaren toe en zal naar verwachting steeds verder toenemen, onder andere door de aantrekkende economie. Daarnaast wordt door Halderberge ingezet op een groei van het aantal woningen in de gemeente (4 tot 7% ten opzichte van de huidige woningvoorraad), wat zorgt voor toename van de mobiliteit. Dit kan uiteindelijk leiden tot extra problemen op locatie met een hoge verkeersdruk. Daarom is het belangrijk de verkeersdrukte te blijven monitoren. Eventuele knelpunten komen dan tijdig in beeld. Flexibele vervoerstijden Door de steeds maar drukker wordende spits worden reizigers gestimuleerd om buiten deze spits te reizen. Daarnaast heeft ook de coronapandemie er voor gezorgd dat ‘thuiswerken’ vanzelfsprekender is geworden dan voorheen. Meer thuiswerken heeft als direct effect dat werkenden minder woon-werkritten afleggen, met name in de spits. Een tweede effect van thuiswerken op de mobiliteit is dat forenzen hierdoor de spits kunnen mijden. De mogelijkheid om (een deel van de) werkzaamheden thuis te doen, maakt het gemakkelijker om pas na de spits naar 5

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 het werk, of voor de spits weer naar huis, te gaan. Dit kan er enerzijds toe leiden dat overlast op bestaande knelpunten langere periodes zullen bestaan, maar anderzijds dat knelpunten milder worden door verspreiding van het verkeer. GOW30 Het verkeerssysteem in Nederland, en zo ook in Halderberge, is opgedeeld in verschillende wegfuncties. Dit zijn de erftoegangswegen (ETW) met een maximum snelheid van 30 of 60 km/u, gebiedsontsluitingswegen (GOW) met een maximum snelheid van 50, 70 of 80 km/u en Stroomwegen (SW) met een maximum snelheid van 100+ km/u. Bij elke functie hoort, afhankelijk van de ligging binnen of buiten de bebouwde kom een ideaal inrichtingsprofiel. Voor een GOW betreft dat een profiel waarbij de fietser op een vrijliggend fietspad zit. In de praktijk wil dit wel eens knellen. Diverse wegen in Nederland én in specifiek Halderberge hebben een duidelijke ontsluitingsfunctie (GOW), maar onvoldoende fysieke ruimte om een profiel met een vrijliggend fietspad in te passen. Vaak wordt er dan gekozen voor een variant waarbij de fietser op de rijbaan zit, op (rode) fiets(suggestie)stroken. Dit zijn de zogenaamde ‘grijze wegen’. In combinatie met de de grote hoeveelheid verkeer én de snelheid van 50 km/u zorgt dit voor verkeersveiligheidsrisico’s.

Het ideale inrichtingsprofiel voor deze type wegen bestond lang niet, maar in 2023 wordt de GOW30 categorie geïntroduceerd. Een weg met een ontsluitende functie, maar een maximumsnelheid van 30 km/u. Én een profiel wat past binnen een beperktere fysieke ruimte en uitnodigt om niet harder dan 30 km/u te rijden zodat alle verkeersdeelnemers veilig over deze wegen kunnen verplaatsen. De kenmerken van dit profiel volgen later in 2023. In Halderberge vallen enkele wegen in deze categorie (zie volgende paragraaf).

Wegencategorisering

In 2016 is de wegencategorisering geactualiseerd. Daarin zijn de op dat moment bekende ontwikkelingen meegenomen (o.a. de Oudenbossche Koepelbaan). De afgelopen periode zijn er geen wijzigingen geweest, die hebben geleid tot een aanpassing van de categorisering. Wel is op een tweetal wegvakken de snelheid verlaagd. Dit heeft niet tot een aanpassing van de wegcategorie geleid. Categoriseringskaart Onderstaande kaart is de gewenste categoriseringskaart. De wegen binnen de gemeentegrenzen die niet specifiek zijn aangeduid, zijn gecategoriseerd als erftoegangsweg type II. De wegcategorie kent een maximumsnelheid van 30 km/uur binnen de bebouwde komen en 60 km/uur buiten de bebouwde kom.

6

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Figuur 1. Gewenste wegcategorisering

Voor iedere wegfunctie zijn, vanuit Duurzaam Veilig, voorkeurskenmerken geformuleerd die sturing geven aan de inrichting van de weg. Deze zijn opgenomen in de bijlage van deze module. De wegcategoriseringskaart geeft de plannen voor de komende jaren weer. Gedurende deze periode worden op een werkbare en logische manier de aanpassingen in de praktijk doorgevoerd. De inrichting van een weg wordt bijvoorbeeld tijdens periodieke reconstructiewerkzaamheden aangepast naar wegfunctie. Het wil dus niet zeggen dat de nieuwe categorisering morgen in de praktijk zichtbaar is.

Beleid

De categoriseringskaart is de actuele weergave van de functie van de wegen in Halderberge. De voorkeurskenmerken per wegfunctie zijn als bijlage bij deze module opgenomen. De tabellen voor binnen en buiten de bebouwde kom zijn afgestemd op wegfuncties die in Halderberge voor komen. Niet relevante wegfuncties en aspecten komen daar niet in terug. Bij herinrichting sturen we op inrichting volgens de categoriseringskaart. Aandachtslocaties categorisering wegennet De aandachtslocaties in de categorisering van het wegennet betreffen de wegen die veranderen van functie:  Kruislandseweg in Oud Gastel. De Kruislandseweg is een weg binnen de bebouwde kom van Oud Gastel met een maximum snelheid van 70 km/uur. Bij een reconstructie van de weg wordt voorgesteld de Kruislandseweg af te waarderen naar 50 km/uur. Dit betekent een aanpassing van de wegencategorisering. 7

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 





 



Molenstraat en Dennis Leestraat (afwaardering). Deze 50 km-wegen zijn in de wegencategorisering opgenomen als gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30 km/u. Bij een eerstvolgende reconstructie van de weg wordt voorgesteld deze wegen als zodanig in te richten. Pastoor van Breugelstraat en het deel van de Pagnevaartdreef binnen de bebouwde kom (afwaardering). Deze 50 km-wegen zijn in de wegencategorisering opgenomen als gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30 km/u. Bij een eerstvolgende reconstructie van de weg wordt voorgesteld deze wegen als zodanig in te richten. N640 tussen Oude Antwerpsepostbaan en bestaande komgrens Hoeven (afwaardering). Dit deel wordt toegevoegd aan de bebouwde kom van Hoeven, waardoor de maximumsnelheid van 80 naar 50 km/u wordt verlaagd. De weginrichting wordt hierop aangepast door de provincie. Havendijk buiten bebouwde kom, Bosschenhoofdsestraat en Oudlandsedijk Snelheid verlagen van 80 naar 60 km/u, weginrichting hoeft niet te worden aangepast. Kruidenlaan en Roosendaalseweg (opwaardering) Deze wegen worden opgewaardeerd van erftoegangsweg 30 km/u naar gebiedsontsluitingsweg 30 km/u. Bij een eerstvolgende reconstructie wordt de inrichting aangepast volgens de richtlijnen van deze nieuwe wegcategorie.

Oude Antwerpsepostbaan tussen N640 en Achter ’t Hof (afwaardering) Toevoeging aan de bebouwde kom (maximumsnelheid 30 km/u), de weginrichting hoeft niet te worden aangepast.

Sturing voor netwerken De wegencategorisering is sturend voor de netwerken van bijvoorbeeld de fiets en het landbouw verkeer. Het netwerk voor openbaar vervoer is door de gemeente niet te sturen. Wel kan de gemeente haar wensen aangeven aan provincie en vervoerder. De gemeente grijpt alle mogelijkheden aan om de bereikbaarheid van Halderberge te verbeteren. We streven voortdurend naar een goede bereikbaarheid ten opzichte van de randstad (zie verder module openbaar vervoer). Monitoring en evaluatie In de module verkeersveiligheid is ruimte opgenomen voor monitoring en evaluatie. Hier wordt in het uitvoeringsprogramma uitgebreid op ingegaan. Om een voorbeeld te geven van wegen waar jaarlijks wordt gemonitord en geëvalueerd zijn er hier een aantal genoemd:  Doorgaande route door Oudenbosch  Pastoor van Breugelstraat Bosschenhoofd  Bovendonksestraat Hoeven  Oude Antwerpsepostbaan Hoeven De provinciale wegen worden door de provincie gemonitord. Dit zijn de volgende wegen:  N640 tussen Oud Gastel en Etten Leur, hier valt ook de Oudenbossche Koepelbaan onder  N268 tussen Stampersgat en Borchwerf

Beleidskeuzes

Binnen het thema bereikbaarheid zijn de volgende beleidskeuzes geformuleerd:  De wegencategorisering wordt vastgesteld samen met de voorkeurskenmerken uit de bijlage van deze module.  Verkeerseffecten van de infrastructurele ingrepen worden gemonitord.  De categorisering uit dit thema is sturend voor de netwerken auto, fiets en landbouwverkeer.

8

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Wat gaan we doen

In het uitvoeringsplan van deze mobiliteitsvisie zijn alle acties opgenomen. De acties of maatregelen die betrekking hebben op de bereikbaarheid worden hieronder opgesomd. Actie De categorisering zoals weergegeven vaststellen De aanpassingen van de infrastructuur wordt gebaseerd op de categorisering en uitgevoerd conform de voorkeurskenmerken Ruimtelijke ontwikkelingen toetsen aan CROW publicatie 317 Verkeersonderzoek centrum Oudenbosch (variantenstudie i.h.k.v. Verkeersvisie Centrum Oudenbosch) Verbeteren inrichting Pastoor van Breugelstraat Reconstructie Kruislandseweg in Oud Gastel (binnen bebouwde kom) Afwaarderen Kruislandseweg (buiten de bebouwde kom) naar 60 km/u Snelheidsverlaging Havendijk buiten bebouwde kom, Bosschenhoofdsestraat en Oudlandsedijk naar 60 km/u Verkeersonderzoek Hoeven Verkeerseffecten monitoren Afwaarderen Molenstraat in Oudenboschnaar GOW30

Wanneer 2023

Investering -

Doorlopend

-

Doorlopend

-

2023

€ 10.000

2024

€ 200.000

2024 2024

investering wordt via project geregeld € 390.000

2024

€ 1.300

2024 2024-2027 2025-2027

€ 20.000 Jaarlijks € 3.000 € 856.000

Doorkijk na 2027 Actie Afwaarderen Pastoor van Breugelstraat in Bosschenhoofd naar GOW30 * Afwaarderen Dennis Leestraat in Stampersgat naar GOW30 Herinrichten Kruidenlaan in Oud Gastel naar GOW30 Uitvoering maatregelen Verkeersvisie Centrum Oudenbosch Herinrichten Moleineind, Roosendaalsebaan in Oud Gastel naar GOW30

Wanneer Na 2027

Investering € 2.642.000

Na 2027

€ 1.353.000

Na 2027

€ 321.000

Na 2027

PM

Na 2027

€ 471.000

* In de gewenste wegencategorisering is de Pastoor van Breugelstraat aangeduid als GOW30. Zoals eerder in deze module staat vermeld, worden de aanpassingen op een werkbare en logische manier doorgevoerd. De inrichting van een weg wordt bijvoorbeeld tijdens periodieke reconstructiewerkzaamheden aangepast naar wegfunctie. In de periode tot en met 2027 staan er op 9

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 deze locatie geen reconstructiewerkzaamheden op de planning. Vooruitlopend op de afwaardering willen we al wel een aantal maatregelen nemen die een positieve bijdrage leveren aan de verkeersveiligheid. Daarom is voor 2024 een bedrag opgenomen om de huidige inrichting te verbeteren (zie bovenste tabel in deze module).

10

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Bijlage module bereikbaarheid: Voorkeurskenmerken wegencategorisering Buiten de bebouwde kom

11

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 Binnen de bebouwde kom Categorie type Verkeersenmerken GOW 70 Maximumsnelheid Ontwerpsnelheid Intensiteit stedelijke omgeving inensiteit rurale omgeving Minimale binding regio Vrachtverkeer veel Wegindeling Rijbaanindeling Scheiding rijrichting Verhardingsbreedte Voorkeursverharding Wegvaklengte Inhalen Positie bromfiets Positie fiets Positie voetganger Positie landbouwverkeer Halten openbaar vervoer

2x2 Middenberm 3,25m asfaltverharding >500m bij 2x2 toegestaan vrijliggend fietspad vrijliggend fietspad trottoir op rijbaan/of verbod op rijbaan/busstrook

Parkeren

niet

Gebiedsontsluitingsweg GOW 50 70 70 lokaal matig/veel

Erftoegangsweg ETW30

GOW 30 50 50

30 30 buurt/lokaal matig/zeer weinig

30 30 buurt zeer weinig

ideaal 2x1 1x1 met fiets(suggestie)stroken 1 rijbaan gemengd verkeer middenberm/asmarkering n.v.t. geen scheiding minimaal 1x 2,90m per rijstrook (ideaal 3,25/5,50) 5,80-8,50m; met middenberm/2,75 fietsstroken > 1,70m met asmarkering <6,0m (ideaal 5,8m) asfaltverharding/elementverharding klinkers met eventueel asfalt voor fietsers elementenverharding 250-500m 250-500m <100 toegestaan tenzij doorgetrokken asmarkeringn.v.t. n.v.t. rijbaan op rijbaan (praktijk ook op fiets(suggestie)strook rijbaan vrijliggend fietspad/fietsstrook fiets(suggestie)stroken rijbaan trottoir trottoir trottoir/loopstrook op rijbaan rijbaan rijbaan op rijbaan/busstrook op rijbaan bij lage intensiteit fietsers, in halte rijbaan haven bij hoge intensiteit fietsers niet of in havens niet of in vakken (voorkeur parkeerkoffers) vakken/langs rijbaan

Inrichtings- en omgevingskenmerken Verlichting hoog (8-10m) middelhoog (6-8m) Bebouwing Op afstand (>20m) op afstand (10-20m) Asmarkering Middenberm: deelstreepmarkering middenberm: asmarkering: enkel of dubbel markering Erfaansluiting niet toegestaan Kruispuntprincipes Met GOW 80

voorrangskruispunt

voorrangskruispunt

Met GOW 50

voorrangskruispunt

voorrangskruispunt

Met GOW 30

middelhoog (5-7m) laag (3-5m) dicht op de weg (<10m) of op afstand (10-20m) dicht op de weg (<10m) nee nee ja

ja

voorrangskruispunt

voorrangskruispunt

voorrangskruispunt

Met ETW 30

voorrangskruispunt

voorrangskruispunt

voorrangskruispunt op plateau

gelijkwaardig kruispunt

Met fietspaden

ongelijkvloers

voorrangskruispunt/ongelijkvloers

voorrangskruispunt op plateau

Met voetgangers

ongelijkvloers

voorrangskruispunt

voorrangskruispunt

geen voorzieningen

Met busbaan

ongelijkvloers/ voorrangskruispunt

ongelijkvloers/ voorrangskruispunt

ongelijkvloers/ voorrangskruispunt

voorang voor OV-baan

Met spoorlijn

ongelijkvloers/bewaakt

ongelijkvloers/bewaakt

ongelijkvloers/bewaakt

ongelijkvloers/bewaakt

*Volgens de richtlijn Essentiele herkenbaarheidskenmerken: alle gebiedsontsluitingswegen een dubbele asmarkering of afwaarderen tot erftoegangsweg. ** GOW30 conform de meest actuele kennis. Definitieve richtlijnen worden later in 2023 vastgesteld door het CROW. Vanaf dat moment worden deze definitieve CROW-richtlijnen de basis voor de GOW 30-inrichting.

12

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Module leefbaarheid Inleiding

Mobiliteit maakt verplaatsing mogelijk, maar legt ook beslag op de ruimte. Gemotoriseerd verkeer zorgt regelmatig voor overlast in de openbare ruimte. En wegen zorgen voor verbinding, maar kunnen ook een barrière vormen. Dit gaat ten koste van de leefbaarheid. Het is van belang een balans te vinden tussen de bereikbaarheid en leefbaarheid van de gemeente. Halderberge streeft naar een omgeving waar mensen graag verblijven, elkaar ontmoeten, en waar lopen en fietsen gestimuleerd wordt. De overlast van verkeer moet afnemen en er dient ruimte gemaakt te worden voor klimaatadaptatie en duurzaamheid.

Situatiebeschrijving

Leefbaarheid is geen opzichzelfstaand begrip en komt naar voren bij alle ruimtelijke thema’s. Ook is het een abstract en subjectief begrip. De druk op de leefbaarheid als gevolg van verkeer in de gemeente uit zich in de vorm van geluid, trillingen en (een gevoel van) verkeersonveiligheid. Wat vinden de inwoners? Uit de knelpuntenkaart blijkt dat inwoners onder andere last ervaren van geparkeerde auto’s op trottoirs. Ook blijkt dat trillingen en/of geluidhinder door onbestemd vrachtverkeer ten koste gaat van de leefbaarheid. Daarnaast ervaren inwoners hinder van drukte door sluipverkeer.

Beleid

Met name op erftoegangswegen komt de verblijfsfunctie makkelijk onder druk te staan door gemotoriseerd verkeer. Voorbeelden zijn de centrale ontsluiting van een wijk of een doorgaande route door een kleine kern waardoor het relatief hoge aandeel gemotoriseerd verkeer zorgt voor overlast door trillingen of geluid. De voorkeurskenmerken (module bereikbaarheid) geven richting aan de maximale ontwerpsnelheid. Deze kenmerken zeggen alleen niet hoe om te gaan met de gereden snelheid of het percentage vrachtverkeer. Spanningsveld leefbaarheid en bereikbaarheid Het is zoeken naar een goede balans tussen leefbaarheid en bereikbaarheid. Dat sluit aan bij de breder gedragen wens terughoudend te zijn met het “strak” toepassen van verkeersremmende maatregelen volgens Duurzaam Veilig en het aanleggen van snelheidsremmende maatregelen zoals drempels. Verkeersremmers hebben ook nadelen die steeds vaker doorslaggevend zijn bij bewoners, openbaar vervoer, hulpdiensten en overige weggebruikers om drempels niet toe te passen. Het actief betrekken van (vertegenwoordigers van) bewoners bij de aanpak van een leefbaarheidsknelpunt en de eventuele uitwerking van verkeersmaatregelen helpt daarbij. 13

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Leefbaarheid en verkeer Een uniforme structuur en bijpassende inrichting van wegen is essentieel voor de leefbaarheid in de gemeente. Het is noodzakelijk de herinrichting van wegen binnen een kader uit te voeren. De basis van een duurzaam veilig weginrichting van wegen is het categoriseringsplan: het toekennen van functies aan wegen (module bereikbaarheid). Door consequent een bijpassende inrichting te realiseren zal de leefbaarheid én verkeersveiligheid sterk verbeteren. Voor de bepaling van de functies van wegen én de bijpassende inrichting volgen we de richtlijnen van het CROW. Ook een correct gebruik van wegen is essentieel voor de leefbaarheid in de gemeente. Vooral de aanwezigheid van sluipverkeer zorgt voor een afname van leefbaarheid vanwege de vaak hoge aantallen én hoge snelheden. Zo zit er veel vrachtwagensluipverkeer in Bosschenhoofd als gevolg van vertragingen én de omrijdroute wanneer men zich verplaatst tussen de A58 en de A17. Een mogelijke oplossing hiervoor is de realisatie van de Noordoost-tangent in Roosendaal. Ook gaat er veel vrachtwagen-sluipverkeer over de N640 langs Hoeven als gevolg van de ‘omrijdroute’ voor zowel zwaar verkeer als personenverkeer van de A17 richting Vosdonk in Etten-Leur. De gemeente gaat (ook samen met Etten-Leur) actief op zoek naar oplossingen, waarbij ook niet-infrastructurele maatregelen worden overwogen.

Burgerparticipatie, communicatie en voorlichting In de Omgevingswet, doorvertaald in de Omgevingsvisie Halderberge 2022, staat aangegeven dat de gemeente streeft naar samenwerking met inwoners en maatschappelijke organisaties. Dit betekent ook dat wordt ingezet op zelfredzaamheid. De gemeente kan niet in ieder meningsverschil over verkeer in de openbare ruimte een rol hebben. Inwoners zijn vaak in staat om zelf een oplossing vinden voor een ervaren probleem. De gemeente betrekt inwoners bij de uitwerking van grote projecten en vraagstukken, communiceert hier actief over en legt uit wat wordt gedaan en waarom. Dit zorgt voor duidelijkheid, begrip en draagvlak. Maatschappelijke organisaties hebben hierin een actieve rol, zij vormen de schakel tussen hun achterban en de gemeente. Door middel van een knelpunteninventarisatie zijn ook in deze mobiliteitsvisie de belangen van inwoners en maatschappelijke stakeholders geïnventariseerd. Deze uitkomsten schetsen ook een beeld van hoe de leefbaarheid in de openbare ruimte als gevolg van de aanwezigheid van het verkeer in Halderberge wordt ervaren. Hulpmiddelen om een ander aan te spreken Soms is het makkelijker een ander aan te spreken als dit vanuit een bepaalde achtergrond kan worden gedaan. Als een schooldirecteur of leerkracht de ouders aanspreekt op hun parkeergedrag heeft dit meer effect dan wanneer een omwonende dit doet.

Ook de politie of BOA’s kunnen hierin een rol hebben. Gezamenlijke acties, gericht op bewustwording hebben zich ook bewezen. Rode en groene kaarten op auto’s die fout geparkeerd staan bijvoorbeeld. Dit zijn voorbeelden van projecten waarbij de uitstraling veel belangrijker is dan het bekeuren van de automobilist. De gemeente ondersteunt soortgelijke initiatieven, VVN en andere maatschappelijke organisaties hebben hierin een nadrukkelijke rol.

14

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 Voor verkeerseducatie zijn maatregelen opgenomen in de module verkeersveiligheid. Het gericht en actief communiceren met inwoners wordt in deze module nadrukkelijk uitgesproken.

Beleidskeuzes

Beleidskeuzes voor het thema leefbaarheid zijn:  Burgerparticipatie is belangrijk, er wordt ingezet op actieve communicatie met een rol voor alle betrokken partijen.  De richtlijnen van het CROW zijn leidend voor het bepalen van de functie een inrichting van wegen.

Wat gaan we doen

In het uitvoeringsplan van deze mobiliteitsvisie zijn alle acties opgenomen. De acties of maatregelen die betrekking hebben op de bereikbaarheid worden hieronder opgesomd. Actie Toetsingskaders hanteren voor vragen, klachten en meldingen Gemeente Halderberge stimuleert zelfredzaamheid, samenwerking en burgerparticipatie. Hierover wordt actief gecommuniceerd Actieve rol in overleg met gemeente Roosendaal, Rucphen, provincie en Rijkswaterstaat omtrent ontwikkelingen Noordoost-tangent Roosendaal (verbinding A58-A17 aan de noordoostzijde van Roosendaal). Actieve rol in overleg met gemeente Etten-Leur, provincie en Rijkswaterstaat omtrent ontwikkelingen woningbouw EttenLeur west. Ondersteuning handhavingsacties

Wanneer Doorlopend Doorlopend

Investering -

Doorlopend

-

Doorlopend

-

Doorlopend

Inzet BOA’s voor handhaving negeren verbod doorgaand vrachtverkeer Kentekenonderzoek vrachtwagensluipverkeer tussen Vosdonk en Kralen

Doorlopend

€ 15.000 per jaar -

2023

€ 25.000

15

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Module verkeersveiligheid Inleiding

De gemeente Halderberge heeft veel aandacht voor verkeersveiligheid. In het collegewerkprogramma “Samen aan de slag” heeft dit een belangrijke plaats. Het categoriseren van wegen is de basis voor verkeersveiligheid (zie module bereikbaarheid). Door de inrichting van de weg te toetsen aan de voorkeurskenmerken, kunnen infrastructurele maatregelen worden benoemd. Een duidelijke inrichting van de weg heeft een positief effect op de verkeersveiligheid. Daarnaast moeten onveilige locaties veilig worden gemaakt en moet de weggebruiker weten wat van hem of haar wordt verwacht. Als wegbeheerder heeft de gemeente invloed op de inrichting van de weg en kan daarmee sturen op het gewenste gedrag.

Situatiebeschrijving

De verkeersongevallen in de gemeente Halderberge zijn geïnventariseerd en geanalyseerd. In het onderstaande figuur staan de ongevallen van de afgelopen 4 jaar op wegen in beheer van de gemeente weergegeven. Het totaal aantal ongevallen en het aantal gewonden in Halderberge neemt tussen 2018 en 2021 toe. Op het moment van vaststelling van de Mobiliteitsvisie zijn de ongevallencijfers van 2022 nog niet beschkbaar. Van verkeersdoden is slechts incidenteel sprake. In 2020 en 2021 hebben geen dodelijke ongevallen plaatsgevonden. Echter heeft in september 2022 er een dodelijk ongeval plaatsgevonden in Oud Gastel, waarbij twee moeders en twee kinderen om het leven zijn gekomen en een kind gewond raakte.

Ongevallen Halderberge 150 100 50 0 2018 Ongevallen

2019

2020

Gewonden

2021 Doden

Uit de ongevallenstatistieken blijkt dat relatief Figuur 2. Ongevallen Gemeente Halderberge 2018 - 2021 vaak een personenauto is betrokken bij een (VIA, Statistiek Ongevallen) ongeval. In de maanden maart, september, november en december vinden de meeste ongevallen plaats. De leeftijdscategorieën 18 t/m 24 jaar en 25 t/m 39 jaar zijn het vaakst betrokken bij een ongeval. Wat vinden de inwoners? Uit de knelpuntenkaart blijk dat het belang van verkeersveiligheid onder de inwoners erg leeft. De meest genoemde verkeersveiligheidspunten zijn een te hoge snelheid van autoverkeer, onoverzichtelijke kruispunten, de hoeveelheid vrachtverkeer en locaties waar veel verschillende soorten verkeersdeelnemers samenkomen.

16

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 De risico’s in het verkeerssysteem van Halderberge Elk ongeval is er één te veel, maar de aanwezigheid van ongevallen bepaalt niet per definitie het risico op verkeersongevallen in de gemeente. Voor ongevallen geldt immers ook: hoe meer verkeer, hoe meer ongevallen er plaatsvinden. Dat verklaart ook het grote aantal ongevallen op het relatief kleine wegaandeel Rijks- en provinciale wegen. Om de risico’s in het verkeerssysteem van de gemeente te bepalen is een risicoanalyse uitgevoerd conform het Strategisch Plan Verkeersveiligheid. De grootste risico’s in de gemeente Halderberge zijn:  Veilige infrastructuur: op alle wegen met verschillende snelheidslimieten is in Halderberge ruimte voor verbetering. Zo ontbreken snelheidsremmende maatregelen op veel 30 en 60 km/u wegen en ontbreken fietsvoorzieningen op een deel van de 50 km/u wegen. Ook ontbreken diverse veilige oversteeklocaties voor langzaam verkeer.  Risicogroepen: met name de fietser (fiets, e-bike, brom- en snorfiets) behoeft aandacht in de gemeente. Deze kwetsbare doelgroepen lopen een hoog risico door o.a. het gebrek aan goede faciliteiten, maar ook in combinatie met de vaak te hoge snelheid van het gemotoriseerd verkeer. Daarnaast dient ook aandacht te gaan naar onervaren jonge automobilisten (18-24 jaar) en, gezien ook de vergrijzing, ouderen.

 Snelheid in het verkeer: op veel wegen in de gemeente Halderberge wordt structureel te hard gereden, met name op de 30 en 60 km/u wegen.  Rijden onder invloed, afleiding in het verkeer en verkeersovertreders. Exacte cijfers van de mate van deze verkeersovertredingen in Halderberge zijn er niet maar landelijke trends tonen dat er o.a. een duidelijke toename zichtbaar is van het gebruik van de smartphone in het verkeer (met name tijdens het fietsen). Verkeersdeelnemers zijn zich hierdoor minder bewust van hun omgeving, wat de verkeersveiligheid negatief beïnvloedt. Deze gedragingen hebben zonder meer hun impact op het verkeersveiligheidsrisico in Halderberge. Risicovolle locaties Met de risicogestuurde aanpak worden verkeersonveilige locaties in kaart gebracht door te kijken waar de inrichting van de weg, de verschillende weggebruikers en/of het gedrag van de gebruiker risicovolle omstandigheden veroorzaken. De meest risicovolle locaties op gemeentelijke wegen zijn:  Molenstraat: 50 km/u en ontbrekende vrijliggende fietspaden, veel fietsers (o.a. schoolroute), hoge snelheid (V85 = 55 km/u) en enkele ongevallen in het verleden.  Kruising Bolbaan / Middenstraat: 60 km/u weg, smalle rijbaan, slecht zicht, veel landbouwverkeer en (recreatieve) fietsers, enkel ongeval in het verleden.

 Industrieweg: drukke 50 km/u fietsroute, veel gemotoriseerd verkeer, geen veilige fietsvoorzieningen, hoge snelheden (V85 = 87 km/u) en enkele ongevallen in het verleden. Ook de ongevallenanalyse toont nog een aantal locaties waar vaker een ongeval plaatsvindt. Dit zijn vaak grotere delen van een weg in plaats van een specifiek punt. In de periode 2018-2021 waren dit de volgende wegvakken:  Brouwerijstraat, Fenkelstraat, Markt: 9 ongevallen, 0 gewonden.  Oudenbosch, Vaartweg tussen de Oudenbossche Koepelbaan en Bosschenhoofd: 7 ongevallen en 1 gewonden. Inmiddels is de snelheid verlaagd van 80 km/uur naar 60 km/uur. De inrichting is in 2019 aangepast aan de nieuwe snelheid.  Standdaarbuitensedijk: 6 ongevallen, 2 gewonden.  Spuilaan: 6 ongevallen, 0 gewonden.

Beleid

Om het gewenste verkeersgedrag af te dwingen op het wegennet moet het voor de weggebruiker duidelijk zijn wat van hem of haar wordt verwacht. Dit gebeurt door de wegen in te richten volgens 17

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 de uitgangspunten van Duurzaam Veilig. Dat pleit er voor om gebieden die nog niet volgens deze uitgangspunten zijn ingericht zo in te richten. Doelgroepen en permanente verkeerseducatie Iedere inwoner van de gemeente Halderberge moet permanente verkeerseducatie krijgen. VVN verwoordt dit als ‘iedereen veilig over straat’, van nul tot en met 130 jaar oud. Op iedere leeftijd krijgen verkeersdeelnemers informatie, educatie en scholing op het gebied van verkeer en verkeersveiligheid. Dit is afgestemd op hun levensfase en eventueel de vervoerswijze waar ze veel gebruik van maken. De gemeente Halderberge stimuleert Permanente VerkeersEducatie (PVE) en heeft daarin een ondersteunende rol. Dat betekent dat de uitvoering van de maatregelen en acties bij andere partijen ligt. Dit kan VVN zijn, maar ook partijen als de scholen (Brabants VerkeersveiligheidsLabel (BVL)), Cumela, ZLTO, samenstichtingen en ouderenorganisaties zoals het KBO kunnen hierin een rol vervullen. Permanente VerkeersEducatie mogelijk maken Doel van de gemeente is om permanente verkeerseducatie mogelijk te maken en alle doelgroepen te benaderen. De gemeente stelt geld beschikbaar voor goede projecten die passen binnen de Permanente VerkeersEducatie (PVE) van het CROW en vraagt subsidie aan bij de provincie.

Uitgangspunt is dat op verkeerseducatieprojecten 80% subsidie wordt gegeven. Dit betekent dat een structureel gemeentelijk budget eenvoudig verveelvoudigd kan worden. Het is wenselijk de huidige acties en maatregelen uit te breiden naar alle PVE doelgroepen. Er zijn in Nederland veel goede voorbeelden van acties en maatregelen beschikbaar. Deze zijn opgenomen in de toolkit Permanente Verkeerseducatie van het CROW (PVE). Hier zijn de juiste middelen per doelgroep te vinden. Het CROW onderscheid in deze toolkit de volgende doelgroepen: 0-4 jaar, 4-12 jaar, 12-16 jaar, 16-25 (beginnende bestuurders), 26-60 jaar (rijbewijsbezitters), en ouderen vanaf 60 jaar. Snelheidsdisplays Snelheidsdisplays blijken een goede attentiewaarde te hebben. De gemeente schaft ieder jaar meerdere displays aan. Dit wordt ook nu voortgezet. Hier wordt een jaarlijks bedrag voor gereserveerd.

Landelijke en provinciale campagnes Naast het stimuleren en faciliteren sluit de gemeente Halderberge aan op landelijke, provinciale en regionale campagnes. Die gezamenlijkheid zorgt voor een brede uitstraling en houdt de investeringen klein. Een voorbeeld is ‘Brabant op weg naar nul verkeersdoden’. Ieder jaar kiest de provincie een thema waarop gefocust wordt. Door hier als gemeente op aan te sluiten kan met beperkte middelen aan verkeerseducatie en voorlichting worden gedaan.

18

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 Voor het aansluiten op de campagnes van hogere overheden is het belangrijk dat hiervan kennis wordt genomen. Hiervoor neemt de gemeente Halderberge deel aan regionale overleggen. Dit wordt ook de komende jaren voortgezet. Inrichten Schoolzones De afgelopen jaren heeft de gemeente Halderberge geïnvesteerd in nieuwe schoolgebouwen in de verschillende dorpen. De verkeersomgeving rondom de school wordt bij voorkeur ingericht als schoolzone. Een schoolzone is een duidelijk herkenbaar ingerichte zone rondom de school waar het voor de weggebruikers duidelijk is dat ze hierop moeten letten. Goed ingerichte schoolzones zijn nodig om weggebruikers en schoolgaande kinderen bewust te maken van het verkeer in hun omgeving. Schoolzones worden zoveel mogelijk hetzelfde ingericht, met speelse elementen die passend zijn bij de scholen. Een voorbeeld hiervan zijn borden in Dick Bruna stijl.

Beleidskeuzes

Binnen deze module verkeersveiligheid zijn de volgende beleidskeuzes geformuleerd:  Wegen worden volgens de categorisering van het wegennet ingericht en voorzien van de voorkeurskenmerken van de wegfunctie. Hieraan wordt uitvoering gegeven door werk-metwerk te maken.  Er wordt op een proactievere manier gewerkt aan verkeersveiligheid. Dat betekent dat we o.a. gaan kijken naar de aanschaf van flexibele maatregelen waarmee we direct actie kunnen ondernemen wanneer er (aantoonbare) knelpunten worden ervaren. Denk hierbij aan een verplaatsbare drempel die (tijdelijk) in een straat gelegd kan worden.  Er wordt extra geïnvesteerd in de meest risicovolle beleidsthema’s  Alle doelgroepen worden aangesproken met permanente verkeerseducatie. Het aantal acties en maatregelen wordt daarom uitgebreid.  Er worden snelheidsdisplays aangeschaft voor structureel gebruik.  De gemeente Halderberge sluit aan op landelijk, provinciale en regionale verkeersveiligheidscampagnes.  Door beschikking te hebben over een structureel budget voor snelheidsremmende maatregelen, kunnen deze op verschillende locaties worden toegepast. De maatregelen kunnen variëren van drempels tot kruispuntplateaus, versmallingen, asverspringingen etc. Van dit budget kunnen ook tijdelijke snelheidsremmers worden aangeschaft.

Deze kunnen dienen om op een bepaalde locatie eerst een proef uit te voeren, om te zien of later een permanente maatregel gewenst en zinvol is.

Wat gaan we doen

In het uitvoeringsplan van deze mobiliteitsvisie zijn alle acties opgenomen. De acties of maatregelen die betrekking hebben op de verkeersveiligheid worden hieronder opgesomd.

19

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 Actie De samenwerking tussen VVN, politie en de gemeente Halderberge in de werkgroep verkeer continueren Aansluiten bij landelijke, provinciale en regionale verkeersveiligheidscampagnes (BOB, MONO) Wegen zoveel mogelijk inrichten conform de voorkeurkenmerken Duurzaam Veilig Mobiele flitspalen Actieve lobby onderzoek oplossing Aansluiting Kralen door Rijkswaterstaat/provincie Verkeersonderzoek Kralen Verkeersveiligheidsmaatregelen Industrieweg

Wanneer Doorlopend

Investering -

Doorlopend

-

Doorlopend Doorlopend Doorlopend

Werk met werk maken NTB Inzet FTE

2023 2024

€ 15.000 € 33.000

Verkeersveiligheidsmaatregelen Vlekkeplein Verbeteren fietsoversteek Rijpersweg – N268 Inrichting 60 km/u zones buitengebied Snelheidsremmende maatregelen in de kernen Uitvoering (permanente) verkeerseducatie en voorlichting (o.a. VVN werkplan) met o.a. het fietsexamen voor groep 7, het Brabants verkeersveiligheidslabel voor basisscholen, voorlichting voor ouderen, e-bike trainingen, scootmobiellessen, fietsverlichtingsacties, etc. 1 Snelheidsdisplays aanschaffen Veilig inrichten schoolzone’s Curio prinsentuin, ‘t Bossche Hart, De Regenboog, De Klinkert en de Bukehof Verbeteren 3 oversteeklocaties langzaam verkeer (locaties nader te bepalen) Herinrichting Meirstraat Verkeersveiligheidsmaatregelen Oudlandsedijk (snelheidsremmers) Verkennen mogelijkheden schoolstraat

2024 2024 2024-2027 2024-2027 2024-2027

€ 42.000 € 15.000 Jaarlijks € 30.000,Jaarlijks € 60.000,Jaarlijks € 20.000

2024-2027 2024-2027

Jaarlijks € 10.000 € 106.000

2025-2027

€ 75.000

2026 2026

€ 90.000 € 65.000

2026

€ 10.000

Wanneer Na 2027 Na 2027 Na 2027

Investering € 383.000 € 116.000 € 463.000

Na 2027

€ 369.000

Na 2027 Na 2027 Na 2027 Na 2027

€ 117.000 € 429.000 € 43.000 PM

Doorkijk na 2027 Actie Herinrichting Spuilaan Herinrichting Schoolstraat Herinrichting Duiventoren (geloofwaardige snelheidslimiet) Herinrichting Watergraaflaan (geloofwaardige snelheidslimiet) Noordzeedijk (binnen de bebouwde kom) Standdaarbuitensedijk Kruising Bolbaan / Middenstraat Aanpak Aansluiting Kralen 1

Uitgaande van 80% subsidie door Provincie Noord-Brabant

20

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Module duurzaamheid Inleiding

Duurzaamheid wordt in het kader van de klimaatopgave ook vormgegeven met het oog op energie neutrale mobiliteit. De beleidsterreinen mobiliteit en duurzaamheid trekken daarin gezamenlijk op. Hierdoor levert mobiliteit ook een bijdrage aan de energiedoelstellingen en andere klimaatopgaven.

Situatiebeschrijving

Uit cijfers van het CBS blijkt dat het gemiddeld autobezit in de gemeente 1,2 was per huishouden in 2020. Dit ligt boven het landelijk gemiddelde van 1 auto per huishouden. Het energieverbruik in de gemeente Halderberge zat in 2019 op 827 TJ. Dit was een stijging ten opzichte van 2015, waar het energieverbruik op 789 TJ zat. Wel zit de gemeente onder het gemiddelde van West-Brabant wat betreft energieverbruik verkeer en vervoer per inwoner. Kijkend naar het aandeel elektrisch vervoer zit de gemeente met 1,6% geregistreerde elektrische personenauto’s (BEV en PHEV) onder het percentage elektrische auto’s in West-Brabant (4,5%) in 2020. Wat vinden de inwoners? Uit de knelpuntenkaart blijkt dat inwoners onvoldoende mogelijkheden zien in de gemeente om elektrische personenauto’s op te laden.

Beleid Mobiliteitsmanagement Er zijn allerlei verschillende ontwikkelingen zijn in de toekomst welke leiden tot verbetering van alternatieven voor de auto. Met name vanuit de digitale ontwikkelingen is de verwachting dat nieuwe producten zoals Mobility as a Service (MaaS) multimodale reizen makkelijker maakt. Met MaaS voorzien reizigers niet zelf in het vervoer, maar krijgt het de keuze uit diverse vervoersvormen. MaaS wordt ook wel vergeleken met Netflix en biedt een ruime keuze aan vervoer. Vervolgens betaalt de reiziger voor het gebruik van het vervoer in plaats van het bezit van vervoer. Daarmee omvat MaaS niet alleen het openbaar vervoer, maar ook bijvoorbeeld deelauto’s, deelfietsen en doelgroepenvervoer. Uit de beschikbare vormen van vervoer stelt MaaS de best mogelijke reis samen. Het is van belang dat de gemeente deze ontwikkelingen volgt en deze tijdig oppikt indien deze voor de situatie in Halderberge nuttig kunnen zijn. Daarnaast zijn er kansen om in te spelen op mobiliteitsmanagement. Dit door afspraken te maken over de (beïnvloeding van) mobiliteit van werknemers en/of bezoekers van bedrijven, hotspots, evenementen, bouwplaatsen, etc. Ook bij eventuele toekomstige ontwikkelingen kunnen op dit vlak aanvullende afspraken gemaakt worden.

21

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 Elektrisch vervoer In de beschrijving van de trends is benoemd dat het aantal elektrische auto’s toeneemt. Dit heeft tot gevolg dat de vraag naar het aantal benodigde laadvoorzieningen eveneens toeneemt. In de huidige situatie wordt dit vraagafhankelijk afgehandeld, maar aanbieders kunnen op basis van de verwachte vraag ook zelf laadpalen plaatsen. Dit kan op basis van het verbruik van bestaande laadpalen (datagestuurd) of pro-actief als de gemeente graag wil dat er laadpalen komen bij bepaalde voorzieningen. Doordat het aantal elektrische voertuigen zal toenemen, is het ongewenst om ad-hoc beleid voort te zetten. Er is daarom behoefte aan een laadpalenbeleid waarin wordt beschreven wat er nodig is en hoe wordt omgegaan met aanvragen voor laadpalen in specifieke situaties. Uiteindelijk streven we als gemeente naar een combinatie tussen vraag- en aanbodgestuurd: gebieden waar nu nog geen laadpaal staat kunnen vraaggestuurd bediend worden. Gebieden waar nu al laadinfrastructuur aanwezig is kunnen datagestuurd bediend worden, en op strategische locaties die de gemeente belangrijk vindt (bijv. het gemeentehuis) kan de gemeente pro-actief laadinfra laten plaatsen.

Meer inzetten op actieve mobiliteit Het stimuleren van het gebruik van de fiets kan een grote bijdrage leveren aan het verminderen van gebruik van energie en fossiele brandstoffen in het bijzonder en daarmee aan de beoogde CO2-reductie. Fietsen en lopen zijn uitstootvrije vervoerswijzen en dus een zeer duurzame manier van verplaatsen, zeker vergeleken met de auto, de trein of bus. Meer lopen en fietsen is ook belangrijk voor het behoud van kwetsbare natuur en daarmee voor het realiseren van andere belangrijke ruimtelijke opgaven. Specifiek wil de gemeente extra inzetten op het aanmoedigen van actieve mobiliteit naar school. Om fietsen en lopen naar school te stimuleren is meer nodig dan goed ingerichte schoolzones. Om dit aantrekkelijk te maken, is het van belang om te laten zien dat lopen en fietsen leuk kan zijn en gezond voor je is. Door campagnes op te zetten, kunnen lopen en fietsen naar school vanzelfsprekend worden voor zowel kind als ouder. Bovendien wordt de schoolomgeving veiliger wanneer er minder auto’s zijn. Deelmobiliteit De opkomst van deelmobiliteit kan veel voordelen met zich meebrengen. Denk bijvoorbeeld aan het verminderen van het autobezit en daarmee het beschikbaar maken van openbare ruimte voor bijvoorbeeld groen of waterberging, deelmobiliteit biedt een duurzaam alternatief voor de privéauto en het grootste voordeel: het versterken van de ketenreis.

Deelmobiliteit maakt het voor inwoners of bezoekers van de gemeente Halderberge mogelijk om van- of naar een (hoogwaardig) OV-punt te reizen. Zeker in de landelijke gebieden in Halderberge kan dit een uitkomst bieden ter versterking van het openbaar vervoer. Echter kunnen er ook nadelen aan deelmobiliteit kleven, denk aan de verrommeling van de openbare ruimte, het foutief parkeren van voertuigen of het verminderen van het aantal fiets- of wandelbewegingen in de gemeente. Om deze nadelen te voorkomen en de voordelen uit te putten is het belangrijk dat deelmobiliteit op de juiste manier wordt uitgerold in de gemeente. Doormiddel van geofencing wordt deelmobiliteit beschikbaar gesteld bij OV-punten in de gemeente als aanvulling op het openbaar vervoer. Verder worden er specifieke locaties in de gemeente aangewezen welke deelmobiliteit in een dekkend netwerk over de gemeente beschikbaar stellen.

22

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Wat gaan we doen Afspraken maken over mobiliteit van werknemers en of bezoekers van bedrijven, hotspots, evenementen, bouwplaatsen etc. Opstellen laadpalenbeleid Ontwikkelen plankaart laadpalen Verkennen mogelijkheden deelmobiliteit (ebikes/deelscooters) Hubontwikkeling Kruislandseweg Campagne veilige, gezonde en duurzame mobiliteit Onderzoek en campagne actieve mobiliteit op scholen

Wanneer Doorlopend

Investering -

2024 2024 2024

€ 8.000 € 10.000 -

2024

Koppeling met Reconstructie Kruislandseweg € 4.000 € 10.000

2025 en 2027 2025 en 2027

23

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Module voetgangers Inleiding

Lopen is een duurzame, gezonde en de meest ruimte-efficiënte manier van verplaatsing. Bijna elke inwoner loopt. De één korte afstanden, de ander lange afstanden. Het is de belangrijkste schakel in onze dagelijkse verplaatsingen. Lopen naar de auto, bushalte, station, winkelvoorziening, school of een recreatief rondje. Voetgangers behoren echter tot de groep langzame en meest kwetsbare verkeersdeelnemers. De kwaliteit van de voetpaden binnen de gemeente verdient daarom continu de aandacht, met namen binnen de wijken en centra. De infrastructuur voor voetgangers bestaat voornamelijk uit trottoirs binnen de kernen van Halderberge. Deze trottoirs worden ook gebruikt door scootmobielen, ouderen met hulpmiddelen en spelende kinderen. Het is dan ook belangrijk dat de kwaliteit de trottoirs voor deze kwetsbare groep veilig wordt ingericht.

Situatiebeschrijving

De voetgangersvoorzieningen in de kernwinkelgebieden worden in Halderberge vaak onderscheiden door historische kenmerken. Hierdoor is de ruimte vaak beperkt en is het trottoir niet altijd breed genoeg. Ook staan er nogal eens paaltjes, lichtmasten, reclameborden of gestalde fietsen op het trottoir. Dit kan er voor zorgen dat niet alle trottoirs goed toegankelijk zijn. Wat vinden de inwoners? Op de knelpuntenkaart zijn over het thema ‘voetgangers’ veel reacties gegeven. Hieruit blijkt onder meer dat het trottoir op verschillende locaties te smal is voor voetgangers door geparkeerde auto’s of door andere gebruikers zoals fietsers. Dit is bijvoorbeeld het geval op de Markt, de Molenstraat in Oudenbosch en de Gastelsedijk in Stampersgat. Daarnaast zijn er opmerkingen binnengekomen over het ontbreken van een trottoir op de Vaartweg in Oudenbosch. Verder kunnen voetgangers volgens bewoners op verschillende locaties niet veilig oversteken, zoals bij de Julianastraat in Oud Gastel. Senioren blijven langer mobiel Nederland vergrijst, en zo neemt ook het aantal 65-plussers in Halderberge toe. Een groot deel van deze senioren blijft langer zelfstandig thuis wonen. Deze doelgroep vraagt extra aandacht voor de toegankelijkheid van de openbare ruimte. Kleine obstakels op het trottoir kunnen voor problemen zorgen als ze zich met een rollator of rolstoel willen (laten) verplaatsen.

Ruimtegebruik voetgangers Hulpmiddelen van voetgangers zorgen ervoor dat ze meer ruimte nodig hebben. De landelijke richtlijnen schrijven voor een trottoir een voorkeursbreedte van 1,80 meter voor. Met deze breedte kunnen twee rolstoelen elkaar passeren. Bij een trottoirbreedte van 1,50 kunnen twee voetgangers elkaar passeren.

24

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 Kinderen zijn kwetsbare verkeersdeelnemers Kinderen vragen extra aandacht als het gaat om verkeer. Kinderen lopen naar school en spelen onderweg. Op trottoirs moet voldoende ruimte zijn zodat kinderen veilig naar school kunnen lopen.

Beleid

De gemeente Halderberge wil zoveel mogelijk goede infrastructuur voor voetgangers. Daarmee moet het voor iedereen mogelijk zijn om zich door de openbare ruimte te verplaatsen. Dit zorgt ervoor dat inwoners en bezoekers van Halderberge goed lopend naar scholen, huisarts, winkels en dergelijke kunnen gaan. Hotspots voetgangers Op een aantal locaties is de vraag naar toegankelijke trottoirs extra groot. Dit is met name in de kernwinkelgebieden en rondom voorzieningen gericht op kwetsbare doelgroepen zoals scholen en seniorenwoningen. Dit zijn locaties waaraan extra aandacht wordt besteed. Richtlijnen toegankelijkheid Om trottoirs voor voetgangers toegankelijk te maken is het belangrijk dat er genoeg ruimte is. Er is voldoende ruimte als twee voetgangers elkaar kunnen passeren. Ook moeten hoogteverschillen niet te groot zijn en hellingen niet te steil. Richtlijnen hiervoor zijn opgenomen in het CROW. Wanneer door ruimtegebrek niet mogelijk is om te voldoen aan de richtlijnen kan overwogen worden het trottoir verlaagd aan te brengen zodat het op- en afstappen van het trottoir eenvoudiger wordt en voetgangers bij een beperkte breedte ook een (klein) deel van de rijbaan kunnen gebruiken. Oversteekplaatsen Het oversteken van drukke wegen kan voor voetgangers als lastig worden ervaren.

Op wegen met een maximumsnelheid van 50 km/uur wordt aan de hand van het aantal voertuigen op de weg bekeken welke oversteekvoorziening gewenst is. Dit kunnen kanalisatiestrepen zijn of een zebrapad. Op wegen met een maximumsnelheid van 30 km/uur worden in principe geen oversteekplaatsen aangebracht. Wanneer er sprake is van een oversteekplaats in een schoolroute of bij een winkelgebied kan hier een uitzondering worden gemaakt. Richtlijnen oversteekplaats Een verzoek voor een oversteekplaats of zebrapad wordt aan de volgende CROW richtlijnen getoetst:  Intensiteit (=hoeveelheid) gemotoriseerd verkeer. Op rustige wegen is er voldoende gelegenheid om zonder oversteekplaats over te steken.  De snelheid van het verkeer. Bij een snelheid hoger dan 50 km/uur is een oversteekplaats niet gewenst in verband met de lange remweg van het verkeer.  Hoeveelheid voetgangers wat gaat oversteken. Richtlijn hiervoor is dat tussen 7.00 uur en 19.00 uur minimaal 100 voetgangers op de locatie oversteken.  De locatie ligt in een route waar veel kwetsbare verkeersdeelnemers oversteken, bijvoorbeeld nabij een school of winkelgebied. Inclusieve inrichting Mensen me een lichamelijke beperking zijn sterk afhankelijk van de beschikbare infrastructuur. Zo zijn bijvoorbeeld gidslijnen voor blinden en slechtzienden zijn erg belangrijk.

Een gidslijn is een element in de openbare ruimte, dat voor blinden en slechtzienden bruikbaar is als oriëntatiepunt 25

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027 of als geleiding bij het lopen. Een gidslijn kan een hoogteverschil zoals een stoeprand of een muur parallel aan het trottoir zijn. Bij gevaarlijke locaties is extra markering op het trottoir gewenst. Gevaarlijke locaties zijn bijvoorbeeld een oversteekplaats of bushalte zijn (zie foto). Geleidelijnen worden aangelegd volgens de richtlijnen uit CROW publicatie 337. Een ander voorbeeld is een dementievriendelijke inrichting van de openbare ruimte en de voetgangersinfrastructuur. Hiervoor is het belangrijk om herkenbaarheid en duidelijkheid te creëren, zodat de oriëntatie van mensen met dementie zo goed mogelijk blijft. Bij de inrichten van de openbare ruimte kan gedacht worden aan:  Het creëren van duidelijke looppaden met voldoende verlichting en bankjes en het voorkomen van doodlopen paden;  Zorgen voor zo min mogelijk hoogteverschil, geen obstakels in de route en het voorkomen van drukke patronen op de grond en reflecterende oppervlakten;  Zorgen voor duidelijke bewegwijzering (voldoende groot en in goed contrast, herkenbare symbolen en logo’s).  Zorg voor goede zichtbaarheid van herkenningspunten (kerktorens, historische gebouwen, monumenten, standbeelden) op kruispunten.

Beleidskeuzes

Binnen het thema voetgangers zijn de volgende beleidskeuzes geformuleerd:  Er wordt extra aandacht besteed aan de toegankelijkheid van de zogenaamde hotspots voor voetgangers.  De tabel met richtlijnen toegankelijkheid voor voetgangers worden toegepast.  Verzoeken voor oversteekplaatsen voor voetgangers worden getoetst aan de richtlijnen.  Voor troittoirs is het streven om overal kwaliteitsniveau A te realiseren.

Wat gaan we doen

In het uitvoeringsplan van deze mobiliteitsvisie zijn alle acties opgenomen. De acties of maatregelen die betrekking hebben op voetgangers worden hieronder opgesomd. Actie Structureel overleg met seniorenraad en gehandicaptenplatform Actieve handhaving op toegankelijkheid trottoirs Controle van ontwerpen door iemand uit de inclusieve samenleving Dementievriendelijke inrichtingen van de openbare ruimte Verbeteren toegankelijkheid voetgangers (o.a. aanleg en onderhoud trottoirs) Kleine infrastructurele verbeteringen voetgangersnetwerk

Wanneer Doorlopend

Investering -

Doorlopend Doorlopend

-

Doorlopend

-

Doorlopend

Budget wegbeheer

2024-2027

Jaarlijks € 10.000

26

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Module fiets Inleiding

Fietsen is naast lopen een gezonde en duurzame manier om over relatief korte afstanden te verplaatsen. Met een reguliere fiets gaat het om afstanden tussen de 0 en 7,5 km en met een elektrische fiets zijn afstanden tussen de 7,5 en 15 km goed te doen. Een speed pedelec is zelfs voor afstanden tot 30-40 km een alternatief voor de auto. De fiets is een onmisbaar onderdeel van het integrale mobiliteitssysteem. Om ervoor te zorgen dat dit systeem goed blijft werken, zal de fiets nog meer moeten worden gebruikt dan nu. Dit is ook van belang voor andere ruimtelijke en maatschappelijke opgaven zoals bereikbaarheid, leefbaarheid, gezondheid, duurzaamheid en inclusiviteit. Om met de ontwikkelingen op fietsgebied en de kansen om het fietsgebruik te bevorderen te benutten is aandacht vereist voor een volledig fietsnetwerk, goede en brede fietsinfrastructuur en voldoende veilige fietsparkeerplaatsen.

Situatiebeschrijving

Door de aanwezigheid van twee voortgezet onderwijsinstellingen fietsen er veel scholieren naar de scholen in Halderberge. Daarnaast is Halderberge als groene, toeristische gemeente ook aantrekkelijk voor recreatieve fietsers. De gemeente kent verschillende toeristische activiteiten waar recreanten graag op de fiets naar toe gaan. De bossen tussen Hoeven, Bosschenhoofd en Oudenbosch zijn een prettig gebied om te fietsen en trekken veel fietsers uit de regio aan. Hoewel er al veel gefietst wordt in Halderberge, wil de gemeente het fietsgebruik blijven stimuleren. Hiervoor gaat de gemeente inzetten op het versterken van het fietsnetwerk, het verbeteren van de stallingsmogelijkheden en het veranderen van gedrag. Daarbij houdt de gemeente rekening met de volgende trends en ontwikkelingen:  Toename elektrische fietsen  Steeds meer recreatief fietsverkeer  Multimodale bereikbaarheid en inclusiviteit  Moderne technologie en data Wat vinden de inwoners? Op de knelpuntenkaart zijn over het thema ‘fiets’ veel reacties op de kaart gezet, waarbij de volgende punten veel genoemd worden. De Markt en de Sint Bernaertsstraat in Oudenbosch vinden veel inwoners gevaarlijk voor fietsers door te hoge snelheid automobilisten, geparkeerde auto’s en slecht zicht op kruisingen. De wens is om hier bredere fietspaden en voldoende verlichting te realiseren.

Ook rijden veel automobilisten weg uit parkeervakken zonder op fietsers in de omgeving te letten, zoals bij de Professor Mulderslaan in Oudenbosch en in schoolzones. Daarnaast komt uit de knelpuntenkaart naar voren dat de wegversmalling op de Moerdijksestraat gevaarlijke situaties voor fietsers oplevert. In Bosschenhoofd levert de Pastoor van Breugelstraat veel reacties op. In deze hele straat voelen inwoners zich onveilig op de fiets door drukte, hoge snelheid, vrachtverkeer en het niet naleven van de voorrangsregels.

27

Mobiliteitsvisie gemeente Halderberge 2023-2027

Fietsnetwerk

In onderstaand figuur is het fietsnetwerk weergegeven. Het netwerk bestaat uit het hoofdfietsnetwerk en het recreatief fietsnetwerk.

Hoofdfietsnetwerk De kaart toont het toekomstig gewenste hoofdfietsnetwerk. Hier zijn alle schakels in opgenomen. Het hoofdfietsnetwerk bestaat uit routes waar de fietser te allen tijde een veilige en comfortabele plek heeft om te fietsen. De weg en fietspaden worden, indien passend, ingericht volgens de richtlijnen van het CROW. Mocht er onvoldoende ruimte zijn om te kunnen voldoen aan deze richtlijnen, zal dit niet ten koste gaan van de kwaliteit van de fietsroute. Recreatief fietsnetwerk De routes die in onze gemeente het meest worden gebruikt door recreatieve fietsers zijn getoond onder het knooppuntennetwerk. Op deze routes worden op het moment van groot onderhoud de mogelijkheden bekeken ten aanzien van het verbeteren van de kwaliteit van het fietsnetwerk. Aandachtspunten bij het fietsknooppuntennetwerk zijn het toevoegen van eventuele ontbrekende schakels en de aanwezigheid van voldoende rustpunten.

Trends en ontwikkelingen Elektrisch fietsen De fiets, en in toenemende mate de elektrische fiets, kan ervoor zorgen dat mensen voorzieningen als scholen en winkels kunnen blijven bereiken, ook als ze niet over een auto beschikken, en ook in landelijke gebieden. De combinatie met het openbaar vervoer zorgt ervoor dat bestemmingen verder weg, bereikbaar blijven. Hiervoor is wel opwaardering nodig van bestaande fietsverbindingen tot directe, comfortabele en veilige fietsroutes en vaak ook uitbreiding en verbetering van de fietsenstallingen en de OV-knooppunten. 28