1. Jaarverslag & Jaarrekening 2023 DEFINITIEF.pdf

0

0

0

0

6.71c Dagbesteding (WMO)

0

0

0

0

6.72a Jeugdhulp begeleiding

0

0

0

0

6.72b Jeugdhulp behandeling

0

0

0

0

6.72c Jeugdhulp dagbesteding

0

0

0

0

6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig

0

0

0

0

6.73a Pleegzorg

0

0

0

0

6.73b Gezinsgericht

0

0

0

0

6.73c Jeugdhulp met verblijf overig

0

0

0

0

6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

0

0

0

0

6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

0

0

0

0

6.74c Gesloten jeugdzorg

0

0

0

0

6.81a Beschermd wonen (WMO)

0

0

0

0

6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang

0

0

0

0

6.82a Jeugdbescherming

0

0

0

0

6.82b Jeugdreclassering

0

0

0

0

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

0

0

0

0

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

0

0

0

0

7.1 Volksgezondheid

8

35

41

6

V

7.855

14.472

14.651

180

V

-31.660

-34.483

-33.068

1.415

V

Baten per taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams

Totaal baten

Saldo van baten en lasten

57

Zorg, jeugd en participatie

Primaire begroting 2023

Begroting 2023 incl. wijziging

Realisatie 2023

Verschil

V/N

0.10 Toevoegingen aan reserves

86

1.094

910

184

V

0.10 Onttrekkingen aan reserves

255

2.302

1.067

-1.235

N

Totaal mutaties reserves

169

1.208

156

-1.052

N

-31.490

-33.275

-32.911

364

V

Mutaties reserves

Resultaat

1.5.8 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie programma Zorg jeugd en participatie (x € 1.000). Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

58

Verschil 376

V/N Toelichting V

Eind 2022 en begin 2023 hebben overheids-, welzijns- en zorgpartijen twee akkoorden gesloten om de zorg in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Aanleiding hiervoor zijn de toenemende zorgkosten (mede) als gevolg van de vergrijzing en het oplopende tekort aan (zorg-)personeel. Vanuit het Integraal Zorg Akkoord (IZA) wordt ingezet op het anders organiseren van de zorg, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zet in op het versterken van preventie. Vanuit beide akkoorden wordt van gemeenten extra inzet verwacht, waarvoor de gemeente in de periode 2023 –2026 zelf én in regioverband extra financiële middelen ontvangt. De gemeente Halderberge deelt de ambities en de concrete doelstellingen, die in het GALA en het IZA staan. Dit betekent dat we conform de afspraken in het GALA en IZA vanuit integrale plannen (lokaal en regionaal) gaan werken aan het versterken van de gezondheid van onze inwoners, het stimuleren van sport en bewegen en een sterke sociale basis. Vanuit het Rijk ontvangt de gemeente hiervoor financiële middelen. De middelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld zijn tijdelijk. Onduidelijk is hoe de financiering er na 2026 uitziet. Dit terwijl we vanuit de integrale plannen structureel inzetten op het versterken van de gezondheid van onze inwoners. In 2023 werkten we aan het opstellen van integrale plannen.

De uitvoering hiervan vindt plaats in 2024 en volgende jaren. Hierdoor zijn in 2023 nog niet veel kosten gemaakt voor het uitvoeren van plannen voor GALA/IZA en konden de ontvangen middelen deels worden ingezet om andere kosten voor reeds bestaande activiteiten, gericht op preventie en gezondheidsbevordering, te dekken. Hierdoor is in de Jaarrekening 2023 een incidenteel voordeel ontstaan van € 376.000. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld om dit bedrag te reserveren zodat deze middelen gedurende de looptijd van GALA en IZA alsnog kunnen worden ingezet voor de acties, activiteiten en capaciteit uit de integrale plannen om de doelstellingen uit GALA en IZA te behalen.

Taakveld

Verschil

V/N Toelichting

-21

N

Bij de Zomernota 2023 is op basis van de facturen over het eerste kwartaal het budget voor de energielasten voor de Vossenberg bijgesteld. Hier is absusievelijk de Btw over de facturen niet meegenomen. Deze is bij de Vossenberg, in tegestelling tot bijvoorbeeld het gemeentehuis kostenverhogend. Hierdoor zijn de uiteindelijke lasten € 21.000 hoger uitgevallen.

6.3 Inkomensregelingen

33

V

In de Begroting 2023 is een raming van € 100.000 opgenomen voor toevoeging aan de voorziening voor dubieuze debiteuren. Op basis van de status en ouderdom van de openstaande vorderingen heeft het Werkplein HvWB de noodzakelijke hoogte van de voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken vastgesteld op € 408.000. Na alle mutaties in 2023 bedroeg het restant saldo € 341.000. Dit betekent dat er een bedrag van € 67.000 aan de voorziening is toegevoegd. Ten opzichte van de raming betekent dit een voordeel van € 33.000.

7.1 Volksgezondheid

35

V

De lagere bijdrage aan de GGD heeft meerdere oorzaken. De extra kosten voor de nieuwe huisvesting van het consultatiebureau in Oudenbosch bleken deels dubbel te zijn geraamd. De plusprodukten van de jeugdgezondheidszorg (trainingen) zijn deels of niet uitgevoerd, omdat er te weinig aanmeldingen waren. De bijdrage voor het project Nu Niet Zwanger is opgenomen in de deelnemersbijdrage aan de GGD. Ten opzichte van de raming betekent dit in totaal een voordeel van € 35.000.

20

V

De in 2023 ontvangen middelen voor het Preventieakkoord zijn niet uitgegeven. In 2023 zijn eerst de nog resterende middelen uit 2022 ingezet. Daarnaast is in 2023 gestart met de opzet van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Dit zal in 2024 verder vorm worden gegeven en uitgerold. De middelen van het lokale Preventieakkoord 2023 zullen hierbij ook worden ingezet.

25

V

De interventies Stevig Ouderschap en Voorzorg zijn in 2023 niet ingezet. Kwetsbare gezinnen moeten door zorgprofessionals worden verwezen. De verwijzingen worden nog onvoldoende gedaan. Om de interventies meer bekend te maken bij de verwijzers, zetten we in 2024 in op extra PR.

-324

N

De uitgaven voor jeugdzorg waren in 2023 € 324.000 hoger dan geraamd. Het aantal jeugdigen dat jeugdhulp nodig heeft en de intensiteit van de in te zetten jeugdhulp is vooraf niet volledig in te schatten in aantallen en bedragen. Jeugdprofessionals kijken samen met het gezin wat zij zelf kunnen (waar nodig met ondersteuning van hun netwerk). Als de zorgvraag te groot en/of te complex is, zal de jeugdprofessional zelf begeleiding bieden, waar nodig met aanvullende specialistische jeugdhulp. De hogere kosten in 2023 kennen meerdere oorzaken. We zien dat zorgaanbieders aangeven dat zij laagcomplex zorg niet in kunnen zetten in profiel 5 en dat zij het duurdere profiel 4 nodig hebben om de zorg uit te kunnen voeren. Daarnaast zijn de kosten voor maatwerk hoger uitgevallen. Dit komt doordat wij een aantal jeugdigen buitenregionaal in een gezinshuis hebben geplaatst, omdat in onze regio geen plaats was voor deze jeugdigen. Ook de kosten voor het landelijk tranisitie arrangement (LTA) zijn hoger dan geraamd. De Viersprong en Amarant nemen bepaalde producten in LTA af omdat deze niet passen in de lokale zorgarrangementen. LTA trajecten zijn duurder dan onze regionale arrangementen systematiek.

Jeugdzorg

59

Taakveld

Verschil

V/N Toelichting Tot slot hebben we in 2023 we geen jeugdigen in de JeugdzorgPlus gehad waardoor de kosten voor deze voorziening lager zijn dan geraamd.

Rente

27

V

Voor de toerekening van rente aan de investeringen wordt een renteomslag opgesteld. De werkelijke rentekosten- en baten worden hierin afgezet tegen de boekwaarden van de activa en voorraden en monden uit in een gemiddeld rentepercentage. In de Begroting 2023 bedroeg dit gemiddelde percentage 1,25%. Doordat de gerealiseerde rentebaten in 2023 hoger waren dan de toe te rekenen rentekosten, is het rentepercentage in de Jaarrekening 2023 gecorrigeerd naar 0%. Voor een nadere toelichting op de rente wordt verwezen naar de paragraaf financiering. Op het programma Zorg, jeugd en participatie ontstaat hierdoor een voordeel van € 27.000.

Verschillen in baten en lasten die betrekking hebben op corona

20

V

In 2023 zijn nog een aantal kosten gemaakt als gevolg van de coronacrisis. De gemaakte kosten zijn verrekend met de reserve compensatie coronacrisis. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het voordeel op het programma Zorg, jeugd en participatie staat een nadeel op Algemene dekkingsmiddelen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het overzicht van de reserves (paragraaf 3.4.10).

Onderhoud gebouwen

30

V

Op 13 juli 2023 heeft de gemeenteraad de Meerjaren Onderhoudsplanning 2023-2027 vastgesteld. Hierbij is besloten om per jaar € 75.000 te besparen op het onderhoud. Voor elk gebouw is de storting in de voorziening gemeentelijke eigendommen hierdoor iets lager dan geraamd. Dit leidt tot een voordeel op de taakvelden van de verschillende gebouwen en een nadeel op het taakveld onderhoud gebouwen. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het voordeel op het programma Zorg, jeugd en participatie staat een nadeel op het programma Openbare ruimte.

Toerekening personele lasten aan investeringen

-31

N

Met ingang van 2021 worden personele lasten aan de verschillende investeringen toegerekend. De toerekening is gebaseerd op de werkelijke uitgaven op de investeringen. Omdat er in 2023 minder is uitgegeven aan verschillende projecten dan geraamd, kunnen er ook minder personele lasten aan de investeringen worden toegerekend dan geraamd. Dit leidt ook tot een lagere toevoeging aan de reserve flexibe schil. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het nadeel van € 31.000 op het programma Zorg, jeugd en participatie staat een voordeel op overhead.

Directe personele lasten programma Zorg, jeugd en participatie

179

V

Het totale verschil op de personele lasten 2023 bedraagt € 44.000 positief. Als gevolg van de toerekening van de directe personeelslasten aan de verschillende programma's en taakvelden ontstaan op programmaniveau verschillen ten opzichte van de begroting. Tegenover het voordeel van € 179.000 op het programma Zorg, jeugd en participatie staan nadelen op andere programma's. Voor het totaaloverzicht van de personele lasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

Overige afwijkingen

-5

N

364

V

Totaal

60

Programma Onderwijs, sport en cultuur

1.6.1 Inleiding Het programma Onderwijs, sport en cultuur is gericht op het bieden van goed onderwijs in aantrekkelijke schoolgebouwen. Vanuit dit programma worden activiteiten op het gebied van sport en bewegen mogelijk gemaakt. Ook wordt de beleving van kunst, cultuur en cultuurhistorie aangemoedigd. 1.6.2 Wat willen we bereiken (speerpunten)? We voeren de plannen uit, zoals die zijn vastgelegd in het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Opvang en onderwijshuisvesting. In dit plan nemen we ook onderwijs & spelen en de vergroening van schoolpleinen mee. Verdere ontwikkeling van de integrale kindcentra: hierin werken kinderopvang en (basis)onderwijs zoveel mogelijk samen. Sportvereningingen kunnen gebruik maken van goede voorzieningen. Er zijn betaalbare sportvoorzieningen binnen de hele gemeente. Inwoners kunnen sporten en bewegen bij sportvoorzieningen en ook in de openbare ruimte. De belevingswaarde vergroten van wat we hebben aan kunst, cultuur en cultuurhistorie. We willen samen met de inwoners zorgen dat er meer kunst in de openbare ruimte komt.

1.6.3 Wat doen we al? Huidig beleid (wat voortgezet wordt): • Beleidsplan sociaal domein “De Kracht van Samen” (2018) • Lokale Meld en Coördinatiefunctie (LMC) • Integraal huisvestingsplan onderwijs 2012-2025 • Sportnota Halderberge in beweging (2010) • Kadernotitie buitensportaccommodaties (2017) • Kaders beheer en onderhoud buitensportaccommodaties (2019) • Kaders verlichting buitensportaccommodaties (2023) • Oriëntatienotitie Het culturele speelveld 2017-2022 • Beleidsnota archeologie ons ongeschreven verleden (2011) • Beleidsnota cultureel erfgoed inspirerend verleden (2011) • Bibliotheekvisie (2017) • Cultuurkompas (2017) • Nota herijking speelvoorzieningen 2015-2018 • Visiedocument kindcentra in de gemeente Halderberge (2019) • Integraal Huisvestingsplan opvang- en onderwijshuisvesting (2021) • Verordening Onderwijshuisvesting (2022) • Verordening leerlingenvervoer Halderberge (2021)

61

Reguliere werkzaamheden De reguliere werkzaamheden: Leerlingenvervoer, leerplicht, onderwijshuisvesting, bevorderen van sport en bewegen, beheer, onderhoud en huisvesting sportaccommodaties, monumentensubsidies, advisering monumenten, archeologie en cultuurhistorie, onderwijsachterstanden, voor- en vroegschoolse educatie (VVE), Lokale educatieve agenda, uitvoeringsregeling muziekeducatie en beeldende vorming, ONS West-Brabant, culturele activiteiten (bijv. cultuurmaand), cultuureducatie, de Marktplaats Halderberge, welzijnssubsidies, heemkundekringen en musea, kunst. 1.6.4 Beleidsindicatoren Lokale indicatoren Voor programma 6 zijn geen cijfers beschikbaar, welke één op één aansluiten bij de speerpunten van het collegewerkprogramma. Indien deze alsnog beschikbaar komen, dan zullen deze worden toegevoegd aan de basisset met beleidsindicatoren. BBV-indicatoren De onderstaande verplichte indicatoren vallen onder het programma Onderwijs, sport en cultuur (bron: www.waarstaatjegemeente.nl; d.d. 5 maart 2024). Indicator Absoluut verzuim1

2020

2021

2022

Halderberge

3,2

2,8

4,9

Vergelijkbare gemeenten

2,1

2,0

4,2

Halderberge

12,0

11,0

9,0

Vergelijkbare gemeenten

17,0

18,0

21,0

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie3

Halderberge

1,4%

1,5%

2,2%

Vergelijkbare gemeenten

1,4%

1,6%

2,1%

Niet-sporters4

Halderberge

46,6%

51,1%

Vergelijkbare gemeenten

50,7%

47,9%

Relatief verzuim2

2023

1 Het aantal leer- of kwalificatieplichtigen jongeren dat absoluut verzuimer is (geweest) gedurende het schooljaar: de jongeren is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beshcikt niet over een vrijstellingl; per 1.000 leerlingen. 2 Het relatieve aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren zonder vrijstelling dat langer dan 4 opeenvolgende weken niet ingeschreven was op school; per 1.000 leerlingen. 3 Vsv'ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten (havo, vwo of minimaal mbo-2 diplome). Het vsv-percentage staat voor het aantal vsvérs asl percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan; per 1,000 leerlingen. 4 Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.

62

1.6.5 Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Doelstelling

Activiteiten 2023

Wat is er bereikt in 2023?

Onderwijshuisvesting

Knelpunten in de huisvesting bij de basisscholen (de Klinkert; De Regenboog; de Bukehof; Uniek; ’t Bossche Hart; Futura) en het voortgezet onderwijs (Markland College) worden opgelost. Hierbij wordt ook gezorgd voor de benodigde tijdelijke huisvesting.

Er is invulling gegeven aan de afspraken zoals deze zijn vastgelegd in het IHP opvangen onderwijshuisvesting. De gewenste oplossingsrichtingen voor basisschool ’t Bossche Hart, De Klinkert en Uniek zijn nader uitgewerkt. Er is een aanvullend krediet beschikbaar gesteld voor de uitbreiding van basisschool De Klinkert en Uniek. Er is een oplossingsrichting voor basisschool Talente en De Linde opgesteld. De eerst bouwfasen van het Markland College zijn doorlopen. Er is gezorgd voor de benodigde tijdelijke huisvesting bij de basisscholen en het Markland College. De gemeenteraad heeft opdracht gegeven om de herhuisvesting van de basisscholen De Regenboog en De Bukehof vooruitlopend op 2027 nader uit te werken.

Het duurzamer maken van schoolpleinen en ze klimaatadaptief maken. Schoolpleinen aanpassen op de risico’s van een klimaat dat verandert. Denk aan: betere opvang van regenwater bij zware regenbuien.

Bij de herinrichting van de schoolpleinen zijn schooldirecties gestimuleerd om de schoolpleinen te vergroenen en klimaatadaptiever te maken.

De coördinator kindcentra na 1 jan 2023 behouden om het uitvoeren van de visie structureel te versterken.

De doelen uit de visie kindcentra zijn op de locaties veelal behaald en hierdoor zijn de kindcentra toe aan de volgende stap. In overleg met de kinderopvangorganisaties en het onderwijs is besloten om de coördinatie taken te beleggen bij de schoolbesturen. Hierdoor stopt de coördinatie vanuit de gemeente Halderberge per 31 juli 2023. In 2024 wordt een meerjarenbeleidsplan opgesteld en de resultaatafspraken worden herijkt. De verdere vorming van kindcentra wordt hierin meegenomen.

Er is samen met het onderwijs en JGZ en GGZ aandacht voor de geestelijke gezondheid van leerlingen. We koppelen het gedrag van kinderen aan de leeftijd, ontwikkeling, omgeving en de verantwoordelijkheid van de ouders voor de opvoeding. We zetten ook in op het verstevigen van sociale vaardigheden.

Op het voortgezet onderwijs zijn GGZsteunpunten waarin meerdere partijen (GGZ, Novadic Kentron, GGD) samenwerken. Zij zetten in op vroegsignalering van hulpvragen van leerlingen en bieden laagdrempelige hulp. Er worden daarnaast in de gemeente en de regio diverse trainingen aangeboden om GGZ-problematiek te voorkomen.

Verdere ontwikkeling van de integrale kindcentra.

63

Doelstelling

64

Activiteiten 2023

Wat is er bereikt in 2023?

Jongerenwerkers en buurtsportcoaches werken samen met scholen aan voorlichtingsactiviteiten over gezondheid en welzijn. De jongerenwerkers gaan ook meer de wijken in.

Het jongerenwerk vervuld een signalerende, coachende en verbindende rol. De buurtsport- en beweegcoach is ingezet bij het organiseren van sport- en bewegingsactiviteiten op zowel de school, sportaccommodaties als in de wijken met als doel om inwoners zo gezond mogelijk te houden en te zorgen dat iedereen kan meedoen, ondanks eventuele gezondheidsof financiële beperkingen. Het jongerenwerk is hierbij aangesloten.

Passend, flexibel inspelen op plotselinge instroom van kinderen, zowel nu als in de toekomst (zoals groep vluchtelingenkinderen). Dat doen we samen met het onderwijs.

Op basisschool De Klinkert staat een NT2-klas open voor leerlingen van alle basisscholen in de gemeente Halderberge. Met het aanbieden van dit NT2 onderwijs in de eigen gemeente kunnen kinderen lokaal intensief taalonderwijs volgen en wordt taalachterstand tegen gegaan. Behalve de NT2 klas biedt Basisschool De Klinkert ook advisering en ambulante begeleiding aan de andere basisscholen in de gemeente Halderberge op het gebied van NT2 onderwijs aan. Dit draagt bij een expertisedeling in de gemeente en thuisnabij onderwijs. In 2024 wordt een meerjarenbeleidsplan opgesteld, het NT2 onderwijs/ expertisecentrum wordt hierin meegenomen.

We geven extra aandacht aan het op tijd signaleren van (verhoogd) ziekteverzuim binnen het onderwijs. Zo voorkomen we dat jeugd thuis komt te zitten. We starten hiervoor de pilot M@zl binnen basisscholen. Dat doen we samen met scholen en zorgpartners.

Het draagvlak om M@zl binnen het primair onderwijs te implementeren is onderzocht. Hierbij is geconstateerd dat er geen consensus is over de bekostiging vanaf het moment dat de incidentele bekostiging vanuit het Nationaal Programma Onderwijs stopt. Daarbij volgt ook mogelijk een wetsvoorstel in verband met ziekteverzuim en een veranderende rol van het samenwerkingsverband hierin. Op basis van deze informatie is besloten om vanuit de gemeente de inzet van M@zl voorlopig on hold te zetten.

Voor de kinderen uit het basisonderwijs wordt met ingang van 2022 het educatieve doe-programma ‘Democracity’ ingezet. Hierin leren kinderen om actief deel te nemen aan de maatschappij (burgerschap). Ook doen we het voortgezet onderwijs het aanbod voor gastlessen over dit thema.

Voor basisschoolleerlingen is het educatieve doe-programma ‘Democracity’ georganiseerd. Leerlingen van het Juniorcollege hebben deel kunnen nemen aan het burgerschapsspel ‘Gefeliciteerd. je hebt een eiland gewonnen!’ We kijken terug op een geslaagde week. De leerlingen en docenten hebben aangegeven het als een leuk en leerzaam programma te hebben ervaren.

Doelstelling

Activiteiten 2023

Wat is er bereikt in 2023?

Sport

Het behouden van het huidige basisaanbod van sportvoorzieningen. Waar mogelijk willen we dit verbeteren en verduurzamen. Hierbij is aandacht voor monitoring van de kwaliteit van de accommodaties en bijvoorbeeld het gebruik van LED verlichting. De harmonisatie van de buitensport accommodaties (inclusief het rekenmodel) wordt geëvalueerd

De sportvelden en sporttechnische inrichting zijn beoordeeld. De accommodaties voldoen aan de normen die worden gesteld. Er zijn aanvullende kaders voor de buitensportverlichting vastgesteld. In 2024 en 2025 kunnen buitensportverenigingen een beroep doen op een eenmalige tegemoetkoming voor het vervangen van de conventionele verlichting door ledverlichting. De harmonisatie van de buitensport is geëvalueerd. In 2024 volgt een voorstel voor een herijking van het rekenmodel.

Er wordt een plan geschreven dat rekening houdt met een toekomstbestendige en duurzame zwembadaccommodatie. Dit gebeurt onder begeleiding van een onafhankelijke partij samen met het bestuur van zwembad Blankershove.

Voor openlucht Zwembad Blankershove is een advies en plan opgesteld om te komen tot een toekomstbestendige en duurzame zwembadaccommodatie.

Door het bundelen van activiteiten, geld en mensen willen we zoveel mogelijk mensen de kans geven om mee te doen aan sportactiviteiten bij een reguliere sportvereniging. Of aan speciaal opgezette sport- en beweegactiviteiten. Ook als zij te maken hebben met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking of als zij chronisch ziek zijn. We zorgen dat tenminste één speelplek per kern inclusief is.

We onderhouden een regionaal digitaal sportloket ‘Uniek Sporten’ (www.unieksporten.nl) waar sporters met een beperking die hinder ondervinden bij hun sportbeoefening terecht kunnen. De gemeente heeft een Meedoen–regeling voor huishoudens met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm, hieruit kan bijvoorbeeld een lidmaatschap voor een sportvereniging betaald worden. In 2023 is de speelplek in Bosschenhoofd inclusief opgeleverd. Het streven is om dit in 2024 in Hoeven en Oudenbosch te realiseren en in 2025 ook in Oud Gastel en Stampersgat.

De belevingswaarde vergroten van wat we hebben aan kunst, cultuur en cultuurhistorie.

Bij de inrichtingsplannen voor openbare ruimte spelen we in op bijzondere cultuurhistorische waarde (zoals de waterput Oud Gastel).

Dit was in 2023 een doorlopend actiepunt.

Er wordt een integrale visie opgesteld over cultuur. Dat doen we in samenspraak met de betrokken plaatselijke organisaties.

In 2023 zijn we hier volop mee aan de slag gegaan en hebben diverse participatiemomenten plaatsgevonden. In het tweede kwartaal van 2024 kan de Visie worden vastgesteld.

De visie op de musea wordt afgerond. Aandachtspunten binnen de visie zijn gezamenlijke huisvesting van de musea en het creëren van een aantrekkelijker aanbod voor de bezoekers waardoor er meer betalende bezoekers komen.

Op dit moment wordt er een haarbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheid van huisvesting van het NVMO en Zouavenmuseum in een museum in het souterrain van de kapel van Saint Louis. Dit museum heeft als museaal concept “het verhaal van Oudenbosch”.

65

Doelstelling

Activiteiten 2023

Wat is er bereikt in 2023? Naast het museum zal er ook gekeken worden naar een combinatie met een foyer in het souterrain van de kapel van Saint Louis. De uitkomst van onderzoek zal naar verwachting in de raad van juni 2024 gepresenteerd worden.

Kunst in de openbare ruimte.

Er wordt samen met plaatselijke kunstenaars een actieplan ‘Kunst in de Openbare Ruimte’ opgesteld, met aandacht voor o.a. kunst op rotondes, langs routes, en teksten op gevels, en bestickeren van stroomhuisjes ed. Hierbij betrekken we inwoners (waaronder jongeren) en ondernemers zoveel mogelijk met onder andere prijsvragen.

Een onderdeel van Cultuur is kunst. Hieraan zal expliciet aandacht worden besteed in de visie. Het opstellen van een actieplan ‘Kunst in de openbare ruimte’ maakt deel uit van het uitvoeringsprogramma dat verbonden is aan de visie.

1.6.6 Verbonden partijen GR Schoolverzuim en Voortijdig schoolverlaten (RBL) Doel of belang dat wordt behartigd:

De gemeenschappelijke regeling is aangegaan met als doel het behartigen van de belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van de Leerplichtwet 1969 en de Regionale Meld en Coördinatiefunctie.

Beleidsrealisatie:

In 2023 heeft het Regionaal Bureau Leren West-Brabant zich bezig gehouden met diverse taken die bijdrage aan de hoofddoelstelling “Elk kind op een passende ontwikkelplek” (het terugdringen van schoolverzuim en schooluitval). Eén van de onderwerpen waar volop op ingezet is zijn de thuiszitters. Dit jaar is gestart met de herijking van het pact, juist omdat al een aantal jaren achter elkaar een stijging te zien is. Met de herijking verwacht RBL deze doelgroep effectiever aan te kunnen pakken. Naast de wettelijke taken is vanuit het regionale VSV (Voortijdig School Verlaten) de vangnetfunctie uitgebreid met een coördinator PRO/VSO om de meest kwetsbare jongeren te kunnen ondersteunen met de succesvolle vangnet aanpak. De persoonlijke aandacht van de NEET (Not in Education, Employment or Training) aanpak is effectief en zal vanuit een pilot worden doorontwikkeld en in de reguliere werkwijze worden opgenomen. Naast alle inhoudelijke werkzaamheden is RBL bezig met een doorontwikkeling van de samenwerking binnen de 16 aangesloten gemeenten tot een toekomstbestendige organisatie. Vraagstukken als hoe werken we het meest effectief met elkaar samen, wat is daarvoor nodig en in welke vorm worden hierin beantwoord.

66

1.6.7 Systematisch toezicht 2023 Monumentenzorg Door de Provincie is de Uitvoeringsagenda Interbestuurlijk Toezicht 2023 vastgesteld. Daarin is opgenomen dat het toezicht op monumentenzorg voor 2023 meer risicogericht wordt ingericht in lijn met het gedachtengoed van het landelijk rapport ‘Lappendeken’. Dit betekent concreet dat gemeenten vanaf 2023 niet meer de gebruikelijke toezichtinformatie op basis van de Verordening systematisch toezicht Noord-Brabant hoeven in te zenden. 1.6.8 Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten programma Onderwijs, sport en cultuur (x € 1.000). Onderwijs, sport en cultuur

Primaire begroting 2023

Begroting 2023 incl. wijziging

Realisatie 2023

Verschil

V/N

4.2 Onderwijshuisvesting

2.664

3.222

2.981

241

V

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

2.701

2.840

2.666

175

V

227

277

306

-29

N

1.064

1.400

1.338

62

V

5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie

232

255

241

14

V

5.4 Musea

82

141

77

64

V

5.5 Cultureel erfgoed

86

97

94

3

V

5.6 Media

552

594

588

6

V

7.607

8.826

8.290

536

V

122

48

58

10

V

1.266

1.321

1.145

-177

N

5.1 Sportbeleid en activering

10

12

54

41

V

5.2 Sportaccommodaties

117

307

280

-28

N

5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie

14

14

17

2

V

5.4 Musea

22

0

0

0

5.5 Cultureel erfgoed

0

0

0

0

5.6 Media

1

36

36

0

Totaal baten

1.553

1.739

1.587

-151

N

Saldo van baten en lasten

-6.054

-7.087

-6.702

385

V

Lasten per taakveld

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties

Totaal lasten

Baten per taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

67

Onderwijs, sport en cultuur

Primaire begroting 2023

Begroting 2023 incl. wijziging

Realisatie 2023

Verschil

V/N

0.10 Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

0.10 Onttrekkingen aan reserves

1.037

1.085

976

-109

N

Totaal mutaties reserves

1.037

1.085

976

-109

N

Resultaat

-5.017

-6.003

-5.726

277

V

Mutaties reserves

1.6.9 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie programma Onderwijs, sport en cultuur (x € 1.000). Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

5.1 Sportbeleid en activering

68

Verschil

V/N Toelichting

-63

N

De overschrijding van het budget voor leerlingenvervoer is te verklaren door een de historisch hoge index voor zorg- en taxivervoer in 2023. De twee belangrijkste ontwikkelingen die in deze hoge index meewegen zijn de stijging van de cao-lonen met 8% per 1 januari 2023 en de enorme stijging van de brandstofkosten. Naast de geïndexeerde tarieven van Dutax Beheer B.V. en Taxibedrijf De Groen is er in 2023 een eenmalige vergoeding aan de Mytylschool toegekend voor het compenseren van deze onvoorziene extra kosten voor leerlingenvervoer.

27

V

De middelen worden ingezet voor de ontwikkeling van peuters in de leeftijd van 2 tot 4 jaar, woonachtig in de gemeente Halderberge, die geen VVE-peuter zijn en geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. Op dit moment zijn er meer peuters waarvan ouders recht hebben op kinderopvangtoeslag of een VE-indicatie hebben, hierdoor is er minder uitgegeven dan verwacht.

15

V

Bij de Zomernota 2023 is een onderzoeksbudget van € 15.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van de visie binnensport. In 2023 zijn de uitgangspunten van de visie geformuleerd. Het budget zal in 2024 ingezet worden voor de inhuur van extern advies en/of ondersteuning bij het opstellen en uitvoeren van de visie op de toekomst van de Halderbergse binnensport. Een extern onderzoeksbureau zal onderzoek doen naar het benodigde vloeroppervlak en de bezettingsgraad van binnensportaccommodaties in Halderberge. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld hiervoor het resterende budget van € 15.000 als jaaroverschrijdende uitgave mee te nemen naar 2024.

Taakveld

Verschil

V/N Toelichting

Rente

265

V

Voor de toerekening van rente aan de investeringen wordt een renteomslag opgesteld. De werkelijke rentekosten- en baten worden hierin afgezet tegen de boekwaarden van de activa en voorraden en monden uit in een gemiddeld rentepercentage. In de Begroting 2023 bedroeg dit gemiddelde percentage 1,25%. Doordat de gerealiseerde rentebaten in 2023 hoger waren dan de toe te rekenen rentekosten, is het rentepercentage in de Jaarrekening 2023 gecorrigeerd naar 0%. Voor een nadere toelichting op de rente wordt verwezen naar de paragraaf financiering. Op het programma Onderwijs, sport en cultuur ontstaat hierdoor een voordeel van € 265.000.

Directe personele lasten programma Onderwijs en jeugd

20

V

Het totale verschil op de personele lasten 2023 bedraagt € 44.000 positief. Als gevolg van de toerekening van de directe personeelslasten aan de verschillende programma's en taakvelden ontstaan op programmaniveau verschillen ten opzichte van de begroting. Tegenover het voordeel van € 20.000 op het programma Onderwijs en jeugd staan nadelen op andere programma's. Voor het totaaloverzicht van de personele lasten wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

Overige afwijkingen

13

V

Totaal

277

V

69

70

Algemene dekkingsmiddelen

1.7.1 Inleiding Ambities en financiële mogelijkheden moeten met elkaar in evenwicht zijn. Met het financiële beleid van de gemeente Halderberge bewaken we dit evenwicht en zorgen we voor de juiste verantwoording van de uitgaven en inkomsten van de gemeente. Om de ambities op het terrein van woningbouw, (ruimtelijke) projecten en verkeersveiligheid uit te voeren, zorgt het college voor voldoende capaciteit en flexibiliteit in de organisatie. We streven ernaar om één van de goedkopere gemeenten in de regio te zijn door een lage lastendruk voor inwoners en ondernemers. 1.7.2 Wat willen we bereiken (speerpunten)? De begroting is reëel en structureel sluitend. We streven naar een solvabiliteit van minimaal 20%. Dit doen we door het eigen vermogen te vergroten en de groei van de schulden zo beperkt mogelijk te houden. We streven naar een weerstandsvermogen dat minimaal 'voldoende' is. Dit doen we door het eigen vermogen te vergroten en de risico's goed in beeld te houden. We zorgen voor meer flexibiliteit in de organisatie om projecten op het gebied van woningbouw en openbare ruimte goed uit te kunnen voeren. Hierbij zorgen we voor capaciteit die meebeweegt met het aantal en de omvang van de projecten. Een gezonde bedrijfsvoering staat hierbij voorop. We streven ernaar om één van de goedkopere gemeenten in de regio te zijn door een lage lastendruk voor inwoners en ondernemers.

1.7.3 Wat doen we al? Huidig beleid (wat voortgezet wordt): De begroting van de gemeente Halderberge is reëel en structureel sluitend. Dat willen we zo houden. Ook het weerstandsvermogen, de verhouding tussen de risico’s die de gemeente loopt en de financiële middelen die beschikbaar zijn om die op te vangen, willen we op peil houden. We gaan door met het verbeteren van de solvabiliteit: de verhouding tussen het eigen en het totale vermogen. Reguliere werkzaamheden • Vastleggen van alle financiële handelingen in de financiële administratie • Adviseren over en toetsen van voorstellen aan het college en de raad op financiële haalbaarheid; • Adviseren over de juiste inzet van de beschikbare middelen. • Via de bestuursrapportages melden we geplande activiteiten en projecten, voortgang, behaalde doelen en inzet van beschikbare middelen.

71

1.7.4 Beleidsindicatoren Lokale beleidsindicatoren Conform de regelgeving BBV worden de verplichte indicatoren in diverse paragrafen van de P&C documenten opgenomen. BBV-indicatoren Voor het programma Bestuur en burgerzaken zijn in het BBV geen verplichte beleidsindicatoren opgenomen. 1.7.5 Wat hebben we bereikt en wat hebben we er voor gedaan? Doelstelling

Activiteiten 2023

Wat is er bereikt in 2023?

De begroting is reëel en structureel sluitend.

Streven naar behoud van het repressief toezicht door de toezichthouder (de provincie Noord-Brabant).

De provinciale beoordeling van de Begroting 2023 is per brief op 7 december 2022 ontvangen. De begroting 2023 voldoet aan de gestelde criteria van repressief toezicht. Per brief van 4 december 2023 heeft de provincie aangegeven dat ook voor het begrotingsjaar 2024 het normaal geldend repressief toezicht van kracht is.

We streven naar een solvabiliteit van minimaal 20%.

Realiseren van meer flexibiliteit in de organisatie.

72

Structurele lasten dekken met structurele baten.

De Begroting 2024 is conform de wettelijke eisen structureel en reëel in evenwicht.

Eigen vermogen vergroten door positieve rekeningresultaten, begrotingsoverschotten en positieve resultaten van grondexploitaties toe te voegen aan de algemene reserves.

Van het positieve resultaat van de Jaarrekening 2022 ad € 4,9 miljoen is in 2023 € 3,5 miljoen toegevoegd aan de algemene reserve. Positieve resultaten van de grondexploitaties worden tijdens de looptijd van de projecten eveneens toegevoegd aan de algemene reserve grondexploitaties. Dat betrof over 2023 de resultaten van de projecten sportpark Pagnevaart en Bovendonksestraat.

Beperking van de schulden door terughoudend te zijn met nieuwe investeringen.

Buiten de gebruikelijke investeringen in de openbare ruimte en voor de bedrijfsvoering ligt de nadruk op het realiseren van de investeringen in de dorpshuizen en het religieus erfgoed in Oudenbosch. Zoals in de begroting is aangegeven zorgen deze investeringen ervoor dat de schulden de eerste jaren verder oplopen.

Het budget voor flexibele vervanging bij ziekte verhogen naar € 200.000 per jaar.

In de Programmabegroting 2023 is het budget voor vervanging bij langdurige ziekte structureel verhoogd naar € 200.000 per jaar.

De ambtelijke kosten die aan projecten worden toegerekend zoveel mogelijk inzetten voor de vorming van de jaarlijkse flexibele schil.

In 2023 is de reserve flexibele schil gevormd. Naast een incidenteel bedrag van € 750.000 op basis van het collegewerkprogramma wordt jaarlijks een bedrag in de reserve gestort voor de personele lasten die kunnen worden toegerekend aan investeringen, grondexpoloitaties en faciliterend grondbeleid. De reserve wordt ingezet voor aanvullende capaciteit voor het uitvoeren van de (investerings-)projecten en grondexploitaties.

Doelstelling

De gemeente Halderberge is voor wat betreft de lastendruk voor burgers en bedrijven in de regio één van de goedkopere gemeenten.

Activiteiten 2023

Wat is er bereikt in 2023?

Bij nieuwe taken gevolgen meenemen voor ambtelijke capaciteit.

Voorstellen aan de gemeenteraad zijn zoveel mogelijk "inclusieve voorstellen". Dit zijn voorstellen waar alle kosten, ook die van de inzet van personeel, in worden weergegeven. Dit is vooral bij nieuwe (wettelijke) taken of (hogere) ambities die niet binnen de bestaande ambtelijke capaciteit zijn opgenomen. Hiervoor wordt aan de gemeenteraad extra capaciteit gevraagd als deze nodig is en niet aanwezig is.

Benchmark over de lastendruk bij het opstellen van de begroting.

De benchmark is voor de Begroting 2024 gehouden. In de paragraaf lokale heffingen van de Begroting 2024 zijn de resultaten opgenomen.

De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn 100% kostendekkend.

Dit is conform de doelstelling gebeurd.

Door middel van het tarief voor de onroerendezaakbelasting sturing geven aan de positie in regio.

Om de stijging van de lastendruk voor huishoudens te beperken, is het tarief voor woningen niet geïndexeerd met het inflatiepercentage van 4%, maar juist verlaagd met 1%. In de paragraaf lokale heffingen in de Begroting 2024 is een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten ten opzichte van de regio opgenomen.

1.7.6 Algemene dekkingsmiddelen De gemeente heeft een aantal algemene dekkingsmiddelen die de gemeente naar eigen inzicht mag aanwenden. Deze inkomsten zijn voor een belangrijk deel niet beïnvloedbaar. Daarbij kan worden gedacht aan de uitkeringen uit het gemeentefonds. Voor een deel kan de gemeente de omvang zelf bepalen. Dit gedeelte wordt afgebakend door het eigen belastinggebied. De gemeentelijke belastingen kennen in tegenstelling tot de retributies, zoals het rioolrecht en de afvalstoffenheffing, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. In de Gemeentewet is vastgelegd welke belastingen een gemeente mag heffen. Hieronder zijn in een overzicht de algemene dekkingsmiddelen (bedragen x € 1.000) van de gemeente Halderberge opgenomen. Algemene dekkingsmiddelen

Realisatie 2023

Onroerende zaakbelastingen

8.076

Uitkeringen gemeentefonds

60.641

Treasury/dividend Totaal algemene dekkingsmiddelen

486 69.203

Hieronder worden de verschillende onderdelen verder toegelicht. 1. Onroerende zaakbelasting De gerealiseerde opbrengst van de onroerende zaakbelastingen bedraagt voor 2023 € 8.076.089. Voor een toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf lokale heffingen.

73

2. Uitkeringen Gemeentefonds Onder de uitkeringen uit het Gemeentefonds vallen de algemene uitkering, de decentralisatie-uitkeringen en de integratie-uitkeringen (op het gebied van het sociaal domein en inburgering). Omdat de uitkeringen uit het Gemeentefonds (en dan met name de algemene uitkering) veelal in een later jaar definitief worden vastgesteld dan waarop ze betrekking hebben, worden er in de gemeentelijke administratie en de P&C-documenten van een bepaald boekjaar (lees: 2023) ook de wijzigingen van de uitkeringen uit voorgaande jaren verantwoord. Verschillen raming en realisatie uitkeringen Gemeentefonds In de Slotwijziging 2023 is de raming van het Gemeentefonds voor de laatste keer in 2023 bijgesteld. Dit is ook het laatste bijstelmoment voor de begroting. In de Jaarrekening 2023 geven wij u een actueel overzicht van de (verwachte) uitkeringen uit het Gemeentefonds over het jaar 2023 en de jaren daarvoor. De mutaties ten opzichte van de stand van de Slotwijziging 2023 worden in deze jaarrekening toegelicht. Deze mutaties zijn het gevolg van de decembercirculaire 2023 en de laatste specificaties van de algemene uitkering over 2023 en voorgaande jaren. Voor een uitgebreide toelichting van de begrotingsmutaties tot en met de Slotwijziging 2023 verwijzen wij u naar de Zomernota 2023, de Najaarsnota 2023 en de Slotwijziging 2023.

In onderstaande tabel treft u voor de diverse uitkeringen uit het Gemeentefonds over 2023 en voorgaande jaren een overzicht aan van de oorspronkelijke ramingen in de begroting 2023, de begrotingsmutaties of -wijzigingen gedurende het jaar 2023 tot en met de Slotwijziging 2023, de mutaties ten opzichte van de Slotwijziging 2023 en de laatste stand van de ramingen. Uitkeringen gemeentefonds

Begroting 2023

Mutaties t/m Slotwijziging 2023

Mutatie Jaarrekening 2023

Stand Jaarrekening 2023

51.019

1.535

630

53.184

501

1.376

304

2.181

4.801

411

0

5.212

Algemene uitkering 2022

0

27

0

27

Algemene uitkering 2021

0

2

35

37

Algemene uitkering 2020

0

0

0

0

56.320

3.352

969

60.641

Algemene uitkering 2023 Decentralisatie-uitkeringen 2023 Integratie-uitkeringen 2023

Totaal uitkeringen gemeentefonds

Toelichting mutaties uitkeringen gemeentefonds jaarrekening 2023 De totale netto mutatie ten opzichte van de Slotwijziging 2023 bedraagt in totaal € 969.000 afgerond. Zoals gewoonlijk heeft het ministerie van BZK in december de decembercirculaire 2023 gepubliceerd. De uitkomsten van de decembercirculaire 2023 konden niet meer worden meegenomen in de Slotwijziging 2023, zodat deze uitkomsten in de jaarrekening 2023 (moeten) worden verantwoord. Decembercirculaire 2023: uitkeringen gemeentefonds 2023 Ten opzichte van de raming van de Slotwijziging 2023 is de raming van de algemene uitkering over 2023 per saldo verhoogd met € 630.000 afgerond (circa 65% van de totale netto mutatie). De hogere algemene uitkering over 2023 is voornamelijk het gevolg van de geactualiseerde aantallen huishoudens met een laag inkomen. Tegenover de hogere aantallen huishoudens met een laag inkomen - op landelijk niveau - staat een neerwaartse bijstelling van de uitkeringsfactor (vermenigvuldigingsfactor). Voor de gemeente Halderberge komt de verhoging van de algemene uitkering als gevolg van de hogere aantallen huishoudens met een laag inkomen (op lokaal niveau) per saldo hoger uit dan de neerwaartse bijstelling van de uitkeringsfactor.

74

Daarnaast heeft het Rijk nog over 2023 extra middelen via (nieuwe) decentralisatie-uitkeringen aan gemeenten beschikbaar gesteld. Het betreft onder meer eenmalige rijksmiddelen in verband met de invoering van de Omgevingswet en meerkosten Oekraïners. De extra baten uit deze (nieuwe) decentralisatie uitkeringen voor het jaar 2023 bedragen € 304.000 afgerond. Hiervan heeft een bedrag van € 211.000 betrekking op de invoering van de Omgevingswet. Omdat deze middelen pas in december 2023 beschikbaar zijn gesteld, zijn hiervoor in 2023 nog geen uitgaven gedaan. Bij de Slotwijziging 2022 is besloten om een reserve te vormen voor de middelen die van het rijk worden ontvangen voor de invoering van de Omgevingswet. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld het bedrag van € 211.000 toe te voegen aan de reserve Omgevingswet, zodat dit beschikbaar blijft voor implementatie van de Omgevingswet. Decembercirculaire 2023: uitkeringen oude jaren In de decembercirculaire 2023 heeft het Rijk de uitkeringsfactor voor de algemene uitkering over 2021 definitief vastgesteld. De uitkeringsfactor is met 1 punt opwaarts bijgesteld (ca. € 28.000).

Mutaties aantallen eenheden verdeelmaatstaven Daarnaast zijn in de laatste maanden van 2023 nog een - beperkt - aantal mutaties geweest van de aantallen eenheden voor de algemene uitkeringen over 2023 en 2021 (2023: aantal huishoudens met een laag inkomen en 2021: OZB-inkomstenmaatstaven). 3. Treasury/dividend De gemeente Halderberge bezit aandelen in enkele ondernemingen waar (bij een positief resultaat) een dividenduitkering van wordt genoten. Ieder jaar wordt het dividend verantwoord waartoe de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) in dat jaar heeft besloten. Over het algemeen is dat het dividend over het voorgaande jaar. De verschuldigde dividendbelasting wordt in eerste instantie door de betreffende onderneming ingehouden, maar de gemeente Halderberge kan deze terugvorderen van de Belastingdienst. Dat is in alle gevallen ook zo gebeurd. In 2023 is dividend ontvangen van de volgende deelnemingen:

• BNG Bank NV: De AVA van de BNG heeft in 2022 besloten tot uitkering van een dividend van € 108.810 (€ 2,50 per aandeel). Vorig jaar was dat € 99.235 (€ 2,28 per aandeel).

• Saver NV: De AVA van Saver heeft in 2023 besloten tot een dividenduitkering van € 37.350 (€ 41,50 per aandeel). Vorig jaar was dat € 72.459 (€ 80,51 per aandeel).

Een toelichting op het onderdeel Treasury treft u aan in de paragraaf Financiering. 1.7.7 Verbonden partijen Gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) Doel of belang dat wordt behartigd:

De BWB verzorgt de heffing en de inning van de belastingen voor de gemeenten, Bergen op Zoom, Breda, Etten-Leur, Halderberge, Oosterhout, Roosendaal, Woensdrecht, Dongen, Moerdijk, Zundert, Rucphen en het waterschap Brabantse Delta. Voor de gemeenten wordt ook de uitvoering van de Wet onroerende zaken verzorgd. De GR BWB biedt de mogelijkheid tot de uitvoering van de Wet Basisregistraties Adressen en Gebouwen (hierna BAG). Voor de gemeente Moerdijk wordt de BAG uitgevoerd.

Beleidsrealisatie:

In 2023 was geen specifiek beleid opgenomen.

BNG Bank N.V. (BNG) Doel of belang dat wordt behartigd:

De Bank Nederlandse Gemeenten is de bank van en voor overheden en instellingen voor maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak.

Beleidsrealisatie:

Bij het opstellen van dit jaarverslag was het jaarverslag van de BNG nog niet gepubliceerd. Wij verwijzen u voor de beleidsrealisatie derhalve naar de nog te verschijnen publicaties van de BNG.

75

1.7.8 Wat heeft het gekost? Algemene dekkingsmiddelen

Primaire begroting 2023

Begroting 2023 incl. wijziging

Realisatie 2023

Verschil

V/N

0.5 Treasury

-29

-34

637

-671

N

0.61 OZB woningen

451

516

470

47

V

0.62 OZB niet-woningen

51

50

50

0

0.64 Belastingen overig

60

60

75

-15

0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds

0

0

0

0

0.8 Overige baten en lasten

175

25

6

19

0

18

18

0

316

0

0

0

1.023

635

1.256

-621

N

167

157

1.123

966

V

0.61 OZB woningen

3.918

3.885

3.891

6

V

0.62 OZB niet-woningen

3.788

4.049

4.185

136

V

0.64 Belastingen overig

68

68

63

-5

N

56.320

59.672

60.641

969

V

0.8 Overige baten en lasten

0

0

14

14

V

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

0

18

18

0

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

0

0

0

0

Totaal baten

64.262

67.850

69.935

2.085

V

Saldo van baten en lasten

63.239

67.214

68.679

1.465

V

Lasten per taakveld

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Totaal lasten

N

V

Baten per taakveld 0.5 Treasury

0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds

76

Algemene dekkingsmiddelen

Primaire begroting 2023

Begroting 2023 incl. wijziging

Realisatie 2023

Verschil

V/N

0.10 Toevoegingen aan reserves

124

991

1.694

-704

N

0.10 Onttrekkingen aan reserves

42

745

1.138

393

V

Totaal mutaties reserves

-82

-246

-557

-311

N

63.157

66.968

68.122

1.154

V

Mutaties reserves

Resultaat 1.7.9 Verschillenanalyse Taakveld 0.61 OZB woningen 0.62 OZB nietwoningen

Verschil

V/N Toelichting

40

V

Het voordeel op de bijdrage aan de Belastingsamenwerking WestBrabant (BWB) is met name het gevolg van de uitbetaling van het rekeningresultaat 2022 van de BWB.

142

V

Het is gebruikelijk dat tussen begroting en werkelijkheid verschillen optreden. Bij het opstellen van de begroting wordt zo goed mogelijk rekening gehouden met de factoren die van invloed zijn op de OZB opbrengst, zoals de waarde van de onroerende zaken, verwachte leegstand, verbouwingen en nieuwbouw. Deze zaken kunnen in werkelijkheid anders zijn. U kunt hierbij denken aan een waardeontwikkeling die hoger of lager is dan gemiddeld, verschillen in leegstand, ingediende bezwaren tegen de waarde en vertraging in de bouw of verbouw. De opbrengst van de OZB is bij de Najaarsnota 2023 al bijgesteld op basis van de halfjaarrapportage 2023 van de BWB. Reden was dat bij het vaststellen van de tarieven voor 2023 bij de niet-woningen uitgegaan was van een verwachte gemiddelde waardestijging van 0,5%. In werkelijkheid was de waardestijging gemiddeld 2,6%. Verder is bij het opstellen van de begroting uit oogpunt van voorzichtigheid bij niet-woningen geen rekening gehouden met areaaluitbreiding. In werkelijkheid was die er wel op de waardepeildatum 1 januari 2022, waaronder enkele grote gebouwen met een hoge WOZ waarde op Borchwerf II. De werkelijke opbrengst over 2023 is om dezelfde redenen nog iets hoger uitgevallen.

0.7 Algemene uitk. en overige uitk. gemeentefonds

969

V

Ten opzichte van de raming in de Slotwijziging 2023 zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds ca. € 969.000 hoger uitgevallen. Dit verschil bestaat uit een positieve bijstelling van de uitkeringen over 2021 (ca. € 35.000) en 2023 (ca. € 934.000). Bij het onderdeel uitkeringen gemeentefonds in het hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen zijn de verschillen in de uitkeringen uit het gemeentefonds uitgebreid toegelicht.

0.8 Overige baten en lasten

25

V

In de Begroting 2023 is een bedrag van € 100.000 opgenomen voor onvoorziene uitgaven. Bij de Najaarsnota 2023 is hier € 25.000 aan toegevoegd. Gedurende het jaar hiervan € 100.000 ingezet (zie ook het overzicht post onvoorziene uitgaven). Het resterende bedrag van € 25.000 is niet ingezet.

77

Taakveld

V/N Toelichting

Rente

25

V

Voor de toerekening van rente aan de investeringen wordt een renteomslag opgesteld. De werkelijke rentekosten- en baten worden hierin afgezet tegen de boekwaarden van de activa en voorraden en monden uit in een gemiddeld rentepercentage. In de Begroting 2023 bedroeg dit gemiddelde percentage 1,25%. Doordat de gerealiseerde rentebaten in 2023 hoger waren dan de toe te rekenen rentekosten, is het rentepercentage in de Jaarrekening 2023 gecorrigeerd naar 0%. Voor een nadere toelichting op de rente wordt verwezen naar de paragraaf financiering. Op Algemene dekkingsmiddelen ontstaat hierdoor een voordeel van € 25.000.

Verschillen in baten en lasten die betrekking hebben op corona

-60

N

In 2023 zijn nog een aantal kosten gemaakt als gevolg van de coronacrisis. De gemaakte kosten zijn verrekend met de reserve compensatie coronacrisis. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het nadeel op Algemene dekkingsmiddelen staan voordelen op andere programma's. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het overzicht van de reserves (paragraaf 3.4.10).

Overige afwijkingen

13

V

1.154

V

Totaal

78

Verschil

Overhead

1.8.1 Inleiding Eén van de wijzigingen in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) heeft betrekking op overhead. Vanaf 1 januari 2017 geldt er een algemene definitie van overhead. De definitie luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Uitgangspunt van deze definitie is dat kosten zoveel mogelijk moeten worden toegerekend aan het primaire proces. Kosten die niet kunnen worden toegerekend, moeten worden verantwoord op een apart taakveld en worden niet meer verdeeld op basis van allerlei verdelingsprincipes (fte, m2, aantal werkplekken, etc.). In de notitie worden de diverse onderdelen van de overhead toegelicht, waardoor duidelijkheid is ontstaan over de kosten die wel en die niet tot de overhead gerekend moeten worden. Wij sluiten aan bij de notitie en de definitie die de commissie BBV hiervoor heeft opgesteld. Het gevolg van deze wijziging is dat u bij de programma’s geen kosten van overhead meer aantreft. In dit hoofdstuk treft u een toelichting aan op de kosten van de overhead. 1.8.2 Overzicht overhead In onderstaand overzicht zijn de totale lasten van de overhead weergegeven voor het jaar 2023 (x € 1.000). Overhead

Realisatie 2023

Directie en management

1.125

Ondersteunende teams

4.455

Overige personeelskosten (geen salarislasten) Huisvesting

765 1.164

Administratiekosten

261

Archief

309

Automatiseringskosten

1.487

Juridisch en inkoop advies

324

Voorlichting en publicaties

75

Totaal overhead

Toegerekende overhead aan grondexploitaties

Netto overhead

9.965

-71

9.893

79

Hieronder word bovenstaand overzicht kort toegelicht. Directie en management De salarislasten van de directie en het management mogen niet langer worden toegerekend aan de producten (nu taakvelden), maar behoren tot de overhead. Ondersteunende teams De salarislasten van de ondersteunende teams (team advies en team ondersteuning) mogen niet langer worden toegerekend aan de producten (nu taakvelden), maar behoren tot de overhead. Overige personeelslasten Naast de salarislasten van het gemeentepersoneel zijn er ook nog andere personele lasten. Hierbij moet gedacht worden aan de kosten voor vergaderingen, koffie- en thee voorziening, studiekosten, werving en selectie van personeel, medische kosten, kosten voor arbo maatregelen en overige voorzieningen voor het personeel. Huisvesting Dit betreffen de lasten verbonden aan het gemeentehuis, zoals energieverbruik, onderhoud, schoonmaak en de kapitaallasten van investeringsuitgaven. Administratiekosten Onder de administratiekosten vallen de kosten voor kopiëren, meubilair, boeken en abonnementen, drukwerk en papier, postverzorging en telefoonkosten. Archief De kosten voor het archief betreffen het herstellen van archiefstukken en de bijdrage aan het West-Brabants Archief (WBA). Automatiseringskosten Dit zijn de kosten die betrekking hebben op de benodigde hard- en software (automatisering) binnen de gemeentelijke organisatie.

Het gaat hierbij onder andere om vervangingskosten van hardware, aanschaf en onderhoud van software en datacommunicatie. Ook de kapitaallasten van de investeringen zijn hierin opgenomen. Juridisch en inkoop advies Dit betreft de kosten voor het inwinnen van extern juridisch advies en de advisering door Wij zijn Karel (voorheen Stichting Inkoopbureau West-Brabant). Voorlichting en publicaties Dit betreft onder andere de kosten voor de publicaties in de Bode, burgerparticipatie (digipanel) en het bekend maken van regelgeving via de Gemeenschappelijke Voorziening Officiële Publicaties (GVOP). Toegerekende overhead aan grondexploitaties Een deel van de overhead mag conform de regelgeving worden toegerekend aan de grondexploitaties en in mindering worden gebracht op de kosten van het taakveld overhead. Dat is in bovenstaande tabel als negatieve regel weergegeven. Wat overblijft zijn de netto overheadkosten. N.B. Zowel bij de toerekening van de overhead aan de grondexploitaties als bij de toerekening aan de kostendekkende tarieven wordt dezelfde methodiek gebruikt. Voor alle berekeningen inzake de toerekening van overhead wordt derhalve het bedrag gebruikt wat als totale overhead staat aangegeven.

80

1.8.3 Beleidsindicatoren Voor het programma Overhead zijn in het BBV de onderstaande verplichte beleidsindicatoren opgenomen. Indicator

Jaarrekening 2022

Begroting 2023

Jaarrekening 2023

Formatie1

6,40

6,70

6,70

Bezetting1

6,10

6,35

6,35

Apparaatskosten2

€ 303,45

€ 334,88

€ 321,53

Externe inhuur3

11,61%

5,47%

11,78%

Overhead4

9,66%

11,34%

8,69%

1 Fte per 1.000 inwoners 2 Kosten per inwoner in euro's 3 Kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen 4 Percentage van de totale lasten

1.8.4 Verbonden partijen GR West-Brabants Archief (WBA) Doel of belang dat wordt behartigd:

Artikel 3 van de Archiefwet 1995 verplicht overheidsorganen om hun archieven in goede, geordende en toegankelijke staat te bewaren; artikel 14 regelt de openbaarheid; artikel 30 regelt de zorg voor het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van de deelnemers en artikel 32 lid 2 het toezicht. Deze wettelijke taken zijn uitbesteed aan de gemeenschappelijke regeling WBA.

Beleidsrealisatie:

• Conform de afspraken heeft het WBA een bijdrage geleverd aan een efficiënte en • • • •

effectieve borging van de digitale informatie voor de bedrijfsvoering, verantwoording en controleerbaarheid nu en voor erfgoed in de toekomst. De uitvoering van de kerntaken die voorvloeien uit de Archiefwet 1995 en lokale regelingen is in orde. In 2023 kwam het erfgoedplan gereed en werd door het Algemeen Bestuur vastgesteld. Eind 2023 is er een opdracht gegund voor het project nieuwe website voor het WBA. Afronding en oplevering zal in 2024 zijn. De KPI-rapportage van 2023 was in orde en de Provincie heeft deze beoordeeld als “Voldoet”.

Het leveren innovatieve en eigentijdse dienstverlening naar zowel de interne als de externe klanten gaat goed. Stichting Inkoopbureau West-Brabant (SIW) Doel of belang dat wordt behartigd:

Het bieden (tegen lage kosten) van de beste toegevoegde waarde in inkoopoplossingen voor de deelnemende gemeenten, door het ontwikkelen en implementeren van ‘Best in Class’ inkoopbeleid, processen, methodieken, systemen en training. De SIW draagt dus bij aan een continue verbetering van het inkoop- en aanbestedingsbeleid, van de implementatie van dit beleid in de praktijk binnen de aan de SIW deelnemende gemeenten en aan borging van inkoop binnen het werkproces.

Beleidsrealisatie:

SIW heeft de organisatie in staat gesteld om toonaangevend te zijn en te blijven, kwaliteit te leveren en een breed scala van dienstverlening aan te kunnen bieden.

81

1.8.5 Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten Overhead (x € 1.000). Overhead

Primaire begroting 2023

Begroting 2023 incl. wijziging

Realisatie 2023

Verschil

V/N

0.4 Overhead

10.579

11.034

10.539

495

V

Totaal lasten

10.579

11.034

10.539

495

V

0.4 Overhead

275

563

645

82

V

Totaal baten

275

563

645

82

V

-10.304

-10.471

-9.893

577

V

0.10 Toevoegingen aan reserves

1.390

1.129

1.018

111

V

0.10 Onttrekkingen aan reserves

856

923

519

-404

N

Totaal mutaties reserves

-534

-206

-499

-293

N

-10.838

-10.677

-10.392

284

V

Lasten per taakveld

Baten per taakveld

Saldo van baten en lasten

Mutaties reserves

Resultaat

82

1.8.6 Verschillenanalyse Toelichting belangrijkste verschillen begroting (incl. wijziging) en realisatie Overhead (x € 1.000). Taakveld 0.4 Overhead

Verschil

V/N Toelichting

43

V

De kosten voor personeel en organisatie (geen salariskosten) zijn lager dan geraamd. In de Zomernota 2023 is een budget van € 40.000 opgenomen voor recruitment. In 2023 is nog geen recruiter aangesteld waardoor dit budget niet volledig is besteed. Daarnaast zijn de kosten voor opleidingen en coaching van medewerkers lager dan geraamd.

56

V

Op basis van de facturen van het eerste kwartaal van 2023 is het budget voor de energielasten van het gemeentehuis bijgesteld. In deze berekening zijn absusievelijk ook een aantal facturen van 2022 meegenomen waardoor het bijgeraamde bedrag hoger is uitgevallen. Van DVEP is nog geen eindafrekening over 2023 ontvangen.

183

V

Het voordeel op het automatiseringsbudget is een totaal van meerdere posten. Zo zijn er vanwege de realisatie van de nieuwe werkplekken minder reguliere vervangingen geweest. Daarnaast zijn er met leveranciers voordeligere contracten afgesloten en zijn een aantal ontwikkelingen die in de Informatiebeheerplannen waren opgenomen niet doorgegaan, op een andere wijze gerealiseerd of zijn applicaties uitgefaseerd. Daardoor is er ook voordeel op de daarbij horende onderhoudskosten ontstaan. Verder zijn de kopieerkosten en telefoonkosten het afgelopen jaar lager uitgevallen.

20

V

In 2023 is de gemeente betrokken in een gerechtelijke procedure. Tegen de uitspraak in eerste aanleg is hoger beroep ingesteld. De uitkomsten van deze procedure kunnen niet op voorhand worden ingeschat, maar vast staat dat hiervoor nog juridische (advocaat)kosten worden gemaakt. Daarnaast dient rekening te worden gehouden met extra kosten voor extern juridisch en fiscaal advies voor specifieke vraagstukken rondom de dorpshuizen. Bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo wordt voorgesteld om het resterende budget van € 20.000 als jaaroverschrijdende uitgaven mee te nemen naar 2024.

62

V

Eén van de ambities vanuit het collegewerkprogramma was meer en duidelijke communicatie rondom projecten en participatie. Een aantal uitgaven voor communicatie is uiteindelijke direct ten laste gekomen van projecten omdat daar landelijke subsidies voor beschikbaar waren. Ook was budget geraamd voor social media activiteiten, zols Tik-Tok. Vanwege de mogelijke gevaren van Tik-Tok en het advies om als overheidsorgaan Tik-Tok niet in te zetten als communicatiemiddel, is besloten om hier uiteindelijk van af te zien. Verder is in 2023 één digipanel in plaats van twee uitgevoerd en zijn de kosten voor de reguliere communicatiekanalen zoals De Bode iets voordeliger uitgevallen dan geraamd.

83

Taakveld

84

Verschil

V/N Toelichting

Rente

36

V

Voor de toerekening van rente aan de investeringen wordt een renteomslag opgesteld. De werkelijke rentekosten- en baten worden hierin afgezet tegen de boekwaarden van de activa en voorraden en monden uit in een gemiddeld rentepercentage. In de Begroting 2023 bedroeg dit gemiddelde percentage 1,25%. Doordat de gerealiseerde rentebaten in 2023 hoger waren dan de toe te rekenen rentekosten, is het rentepercentage in de Jaarrekening 2023 gecorrigeerd naar 0%. Voor een nadere toelichting op de rente wordt verwezen naar de paragraaf financiering. Op Overhead ontstaat hierdoor een voordeel van € 36.000.

Verschillen in baten en lasten die betrekking hebben op corona

40

V

In 2023 zijn nog een aantal kosten gemaakt als gevolg van de coronacrisis. De gemaakte kosten zijn verrekend met de reserve compensatie coronacrisis. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het voordeel op Overhead staat een nadeel op Algemene dekkingsmiddelen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het overzicht van de reserves (paragraaf 3.4.10).

Onderhoud gebouwen

35

V

Op 13 juli 2023 heeft de gemeenteraad de Meerjaren Onderhoudsplanning 2023-2027 vastgesteld. Hierbij is besloten om per jaar € 75.000 te besparen op het onderhoud. Voor elk gebouw is de storting in de voorziening gemeentelijke eigendommen hierdoor iets lager dan geraamd. Dit leidt tot een voordeel op de taakvelden van de verschillende gebouwen en een nadeel op het taakveld onderhoud gebouwen. Per saldo is dit budgettair neutraal. Tegenover het voordeel op Overhead staat een nadeel op het programma Openbare ruimte.