Verslag 2024-10-24 Raad - begroting

De toenemende vraag naar jeugdzorg is, wat ons betreft, echt pijnlijk. Iedere ouder met een kind dat op de een of andere manier hulp nodig heeft maar die dat niet kan bieden voelt de onmacht. De wachtlijsten zijn enorm frustrerend en soms ook gewoon gevaarlijk. We zien een toename van mishandeling, ook onder kinderen in onze gemeente. Maar daar kunnen we misschien niet zo heel veel aan doen, het is ook landelijke problematiek. Maar als we dan kijken naar de meerjarenbegroting en naar de sessies van de afgelopen tijd, zien we dat de gemeente keihard werkt. Een enorm aantal toegewijde ambtenaren Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

16

die actief zijn aangesteld om op allerlei gebieden zo goed mogelijk jeugdzorg te faciliteren en die statushouders onderdak te bieden en te begeleiden en die sport betaalbaar te houden, scholen te onderhouden, te renoveren en te vernieuwen. Passend werk voor mensen te vinden, huizen te bouwen, aan veiligheid op allerlei gebieden te werken. En dit allemaal zeker niet zonder succes. Daarvoor ook heel veel dank. De enorme hoeveelheid geld die we hier als gemeente aan uitgeven zal ook veel mensen ontgaan. Het is niet altijd zichtbaar, dus ook niet tastbaar voor onze inwoners. Veel gebeurt achter de schermen, voor nu enkel en alleen nog op papier. Maar helaas moeten we juist daar vandaag iets van vinden. Later vanavond zullen we hierop terugkomen. Afrondend, voorzitter. We weten dat er een nieuw woonbeleidsprogramma aankomt, dat we geduld moeten hebben, maar ik wil hier nogmaals benadrukken: we snakken in onze gemeente naar betaalbare woningen, zoveel mogelijk. Laten we kijken naar wat mogelijk is om jonge mensen in Haarlemmermeer te houden en voor hen voldoende betaalbare woningen aan te bieden.

Want willen we echt een groeigemeente zijn? Of willen we een gemeente zijn voor onze eigen inwoners? Als we 30% sociaal, 20% betaalbaar en 50% onbetaalbaar bouwen, betekent dit op een woningopgave van 20.000 huizen, 10.000 huizen die voor vele Haarlemmermeerse woningzoekenden onbetaalbaar en onbereikbaar zullen zijn. Verder maken wij ons – misschien voor het debat – zorgen over die heffingen, de gemeentelijke belastingen, voor eengezinshuishoudens en de tweeverdieners. In verhouding gaan huurders namelijk de zware klappen voelen en de woningeigenaren niet zozeer. Gezien de afronding, kunnen wij instemmen met de Strategische Agenda en de belastingvoorstellen voor 2025 en tot zover. Toch binnen de tijd. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan ga ik naar FVD, naar fractievoorzitter mevrouw Antolini. Mevrouw ANTOLINI: Voorzitter, vandaag bespreken we de Programmabegroting 2025-2028. En voorzitter, de Haarlemmermeer zoals wij die kennen, verdwijnt. Waar wij ooit trots waren op de veilige straten, schone buurten en hechte gemeenschappen, zien we nu criminaliteit, vervuiling en een toenemende druk op onze voorzieningen. Steeds meer inwoners voelen zich buitenstaanders in hun eigen gemeente. En het college blijft de verkeerde prioriteiten hanteren. Voorzitter, asielzoekers en statushouders worden gehuisvest en ontvangen zakgeld. Expats en arbeidsmigranten bezetten zowel huur- als koopwoningen.

Tegelijkertijd kunnen onze eigen inwoners geen woning vinden of betalen. Daarom dient FVD opnieuw de motie in Voorrang voor eigen inwoners, ook voor Nieuw-Vennep en Hoofddorp. We hebben schriftelijke vragen hierover ingediend en naar aanleiding van de antwoorden van het college zien we geen enkele reden waarom dit niet geïmplementeerd zou kunnen worden. Dan weer verder over het asielbeleid. In de begroting lezen we dat er meer dan € 1 miljoen wordt gereserveerd voor de begeleiding en huisvesting van statushouders en deze opgave wordt elk halfjaar groter. En laten we niet vergeten dat de opvang van Oekraïense vluchtelingen alleen al in 2023 de gemeente € 20 miljoen heeft gekost. Ik hoor het college al roepen 'nee hoor, het heeft ons niets gekost, want het is geld van het rijk', maar ook het college begrijpt dat dit komt uit de zak van de belastingbetaler. En dan voorzitter, we zien een stijging in gewelddadige overvallen, straatroven, drugsmisdrijven, vuurwapenmisdrijven en geweldsincidenten zoals steekpartijen. Deze incidenten zijn geen uitzondering meer en toch heeft het college besloten om het budget voor veiligheid met 13% te verminderen. Ik vraag het college: vanwaar deze keuze? Hoe kan dit? Je hoort de wethouders wel klagen als er een regenboogzebrapad wordt beklad, maar niet als de zoveelste steekpartij heeft plaatsgevonden.

Dus wat is de oplossing volgens het college? Dat zijn projecten zoals YouChoose, een campagne die naar eigen zeggen jongeren bewust moet maken van de gevaren van criminaliteit en drugsgebruik, waar politieagenten jongeren achterna gaan in een 'spel'. De vorige keer hadden ze zelfs een helikopter ingezet. Voorzitter, het enige resultaat wat het college behaalt uit zo’n campagne is een leuk persmoment. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

17

En dan de leefbaarheid. De gemeente praat continu over duurzaamheid, duurzaamheid, duurzaamheid. Dit terwijl onze wijken veranderen in stortplaatsen. Het beperken van de hoeveelheid ruimte voor afvalinzameling in de hoop dat mensen daardoor minder afval produceren, is wellicht een van de meest ondoordachte redeneringen die ik ooit heb gehoord. En dan hebben we het nog niet eens gehad over het desastreuze klimaatbeleid. Terwijl onze wijken verloederen en de criminaliteit toeneemt, geeft de gemeente miljoenen uit aan klimaatprojecten. Ook woningcorporaties moeten zich houden aan strikte klimaateisen, waardoor de kosten van woningen stijgen en nieuwbouwprojecten vertraging oplopen. En alsof dat nog niet genoeg is, blijft de gemeente maar geld lenen voor deze projecten. De verwachting is dat de korte- en langlopende geldleningen in de komende vier jaar toenemen met circa € 330 miljoen. Volgend jaar wordt een stijging met € 84 miljoen verwacht. Het ergste is nog dat dit belastinggeld is dat wordt verspild aan projecten die ons geen directe voordelen bieden. En dan, wellicht een van de belangrijkste punten gezien de impact op het beleid van deze gemeente, is dat het college van B&W deelneemt aan internationale duurzaamheidsprojecten en samenwerkingsverbanden zonder enige inspraak van de burgers.

In de begroting lezen we terug, en ik citeer, 'Haarlemmermeer richt de ogen en oren op de regio en het nationale en Europese speelveld.' Hier is bijna € 1,3 miljoen voor begroot. Het college van B&W gaat op buitenlandse reisjes om de toekomst van de gemeente te bespreken, terwijl de wensen van de inwoners worden genegeerd. Sterker nog, de inwoners hebben nooit een keuze gehad in deze 'samenwerkingsverbanden'. En hoe zit het dan eigenlijk met onze eigen inwoners? Wat krijgen zij nou eigenlijk? Nou voorzitter, uit de begroting blijkt dat de belastingdruk over 2025 voor eigenaren van woningen stijgt. De afvalstoffenheffing stijgt met 12% en de rioolheffing met bijna 14%. In totaal stijgt de belastingdruk voor een meerpersoonshuishouden met een eigen huis met 7,5% ten opzichte van 2024. Voor een huurder met een meerpersoonshuishouden is de stijging 12%. Er is niets in deze begroting dat onze eigen mensen echt vooruit helpt. Dit beleid laat hen allemaal in de kou staan. Voorzitter, het is tijd om weer te investeren in onze eigen inwoners, om de veiligheid van onze straten te waarborgen en om de democratie te herstellen. Alleen dan kunnen we Haarlemmermeer weer maken tot de gemeente waar we trots op kunnen zijn. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Tot op de seconde vijf minuten. Dan ga ik naar BVNL, mijnheer Meijer.

En ik wil zeggen dat mevrouw Bouwhuis al tijdens de bijdrage van mevrouw Hup is binnengekomen, voor de notulen. Mijnheer Meijer, aan u het woord. De heer MEIJER: Dank u voorzitter. Het nieuwe raadhuis, het polderpaleis. Daar gaan we het niet over hebben. Voorzitter, het college stelt maar weer eens een forse lastenverzwaring voor de inwoners voor. Was vorig jaar de ozb big time aan de beurt, dit jaar gaat het over riool- en afvalstoffenheffing. Maar voor de ozb wordt dus geen stijging voorgesteld, zult u wellicht denken. Dat ziet mijn fractie anders. Met de stijgende WOZ-waarden in de gemeente Haarlemmermeer, wil ik uw aandacht vestigen op de onevenredige belastingdruk die deze ontwikkeling met zich meebrengt. De gemiddelde WOZ-waarde van woningen is de afgelopen jaren fors toegenomen, zonder dat er significante veranderingen aan de woningen zelf zijn aangebracht. De gemiddelde WOZ-woningwaarde in de gemeente Haarlemmermeer is met ruim € 364.000,00 gegroeid van € 107.000,00 in 1997 tot € 472.000,00 in 2023. Dat is een groei van 341%. Het gemiddelde verschil per jaar over de hele periode van 1997 tot en met 2023 was € 14.036,00, 6,6%. Deze stijging is niet het resultaat van een toename van het aantal extreem dure woningen, maar eerder een breed gedragen waardestijging van bestaande woningen.

Afgelopen jaar nam de gemiddelde WOZ-waarde toe van € 397.000,00 in 2022 naar € 472.000,00 in 2023. Een verhoging van 19%. Ook zonder verhoging van de WOZ gaan burgers dus gewoon netto meer betalen, waarmee de gemeente meer geld binnen harkt. Geen verhoging resulteert dus alsnog in een grotere absolute last voor huiseigenaren, terwijl het gros van deze huiseigenaren geen directe verbetering van Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

18

hun woning of inkomen heeft ervaren. Hier komen enkele fundamentele vragen naar voren: is de gemeente zich bewust van de grote impact van de stijgende WOZ-waarden op de belastingdruk voor huiseigenaren? De huizenprijzen mogen dan gestegen zijn, maar het betreft 'virtuele' waarde. Dit geld is niet beschikbaar voor dagelijkse uitgaven, maar resulteert wel in een hogere belastingdruk voor dezelfde woning. Zou het niet redelijk zijn om de ozb-tarieven procentueel te verlagen, om deze belastingstijgingen in lijn te brengen met een gematigde inflatiecorrectie? Dit heet in oud-Nederlands de tering naar de nering zetten. Door een verlaging van de tarieven zouden de absolute ozb-bedragen slechts licht of geheel niet stijgen, wat meer in lijn zou zijn met algemene prijsindexering van de inkomensgroei. Dit zou de belastingdruk eerlijker en draaglijker maken voor inwoners. In hoeverre houdt de huidige ozb-verhoging rekening met de werkelijke koopkracht van onze inwoners? Terwijl de woningwaarde stijgt, blijven de inkomens in veel gevallen achter, vooral in tijden van economische onzekerheid.

Hoe waarborgt de gemeente dat de belastingdruk niet losgezongen raakt van de inkomensontwikkeling van onze inwoners? Kan worden overwogen om een rem op de stijging van de WOZ in te stellen, bijvoorbeeld door de stijging te maximeren? Een limiet zou kunnen zorgen voor stabiliteit en voorspelbaarheid voor huiseigenaren en voorkomt dat zij worden geconfronteerd met onverwacht forse belastingstijgingen die hun financiële draagkracht te boven gaan. Voorzitter, ziet de gemeente mogelijkheden om de inkomsten uit de ozb minder afhankelijk te maken van de WOZ-waarde, bijvoorbeeld door efficiëntere inzet van gemeentelijke middelen? De huidige situatie vraagt om een kritische heroverweging van het gemeentelijk belastingbeleid. Een matiging van de ozb-tarieven, gekoppeld aan een reële inschatting van de financiële draagkracht van de inwoners, zou passend zijn in de context van de alsmaar stijgende WOZ-waarden. Zo kunnen we voorkomen dat bewoners onevenredig worden belast voor waarde die ze niet direct kunnen benutten. Tot zover voorzitter, over mensen die wel een woning hebben. We weten natuurlijk allemaal dat er ook legio mensen zijn die al jarenlang wachten op een woning.

Nu de particuliere huurmarkt door het vorige kabinet vrijwel de nek is omgedraaid, omdat veel ondernemers die hun pensioenvoorziening hadden belegd in onroerend goed voor verhuur, zal de vraag naar al of niet sociale huurwoningen naar verwachting zelfs ook blijven stijgen. Gezien de tijd is de woningnood een onderwerp waar ik in de tweede termijn graag op terug wil komen. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Die tweede termijn is er dus niet hè? Maar u heeft straks de ombuigingen en dan heeft u weer een volledige eerste termijn en nog een tweede termijn voor het onderlinge debat. Dank u wel voor uw bijdrage. Dan ga ik als laatste naar EEN Haarlemmermeer, de heer Spijker. De heer SPIJKER: Voorzitter, het is geruststellend dat we voor 2025 een sluitende begroting hebben, maar voor 2026 tot en met 2028 ziet EEN Haarlemmermeer toch een negatieve spiraal, met als ravijnjaar 2028 met een tekort van € 13,44 miljoen. We zouden natuurlijk achterover kunnen leunen met een houding van 'niets is zeker' en misschien is tegen die tijd alles weer een stukje beter, maar EEN Haarlemmermeer ziet het toch een beetje anders. Dus wij zullen u in deze termijn een denkrichting voorleggen over de beheersing van de kosten in de jeugdzorg. Dit moeten we wel later in een andere sessie bespreken, dus niet in de ombuigingensessie, maar in een specifieke sessie. Dat is ons voorstel.

Laten we eerst u nog even enkele algemene opmerkingen geven. Mobiliteit. Het is natuurlijk prachtig dat er goede plannen zijn met het openbaar vervoer en de bus en rapid transport, maar voorzitter, we mogen nooit interen op de buslijnen naar kleinere dorpen en kernen. Dan grondwater en hemelwater. U geeft een mooie visie over duurzaamheidsbeheer van afvalwater, maar u vergeet een belangrijke vervuiler: Schiphol met haar PFAS-opslag. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied heeft onlangs duidelijk gescheurde afdekzeilen en geconstateerd op TTOP 1. Dat komt dus wel in ons lokale water. Dus houd daar rekening mee. Dan de betaalbare woningen, meerdere malen door veel mensen genoemd. Ze staan duidelijk op uw Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

19

programma, maar voorzitter, ontwikkel ze eerst eens voor de eigen bevolking en daarna pas voor inwoners uit de randgemeenten, of geïnteresseerden, laat ik het beter zeggen. Dan de financiële opmerkingen. Bij het weerstandsvermogen zien wij al drie jaar een afname ondanks voldoende ruimte, in de weerstandscapaciteit. Maar we kunnen natuurlijk niet blijven interen op onze krachten. Ook de nettoschuldquote en de structurele exploitatieruimte komen steeds meer in de 'rode zone'. Dan Zorg en Werk en Maatschappelijke Ontwikkelingen. Dat zijn echt grote kostenposten. Maar Overhead staat op de derde plaats. Wij begrijpen dat u door personeelstekorten mensen moet inhuren maar externe krachten zijn altijd duurder dan intern personeel. En nu voor mij het belangrijkste: jeugdzorg. Er is in de komende jaren is er een duidelijke stijging van aanvragen van jeugdzorg door onze huidige inwoners. Ook zullen de kosten hierdoor enorm stijgen. Veel jongeren en ouders melden zich steeds meer bij een huisarts voor hulp en worden te snel doorverwezen naar Jeugdzorg voor specialistische hulp, terwijl dit in een groot aantal gevallen echt niet nodig is. Hiermee bedoelen we de puberteitsklachten of onzekere ouders die niet weten hoe ze om moeten gaan met hun kind of kinderen.

Dus laten we de inwoners beter informeren waar men zorgadvies kan krijgen en pas in het tweede geval de echt ernstige gevallen doorverwijzen naar de zorginstellingen die hen kunnen helpen. Ons idee is ook: stel deeltijd-CJG'ers aan bij de huisartsen, op de huisartsenpost, die de problemen analyseren en de echte probleemgevallen meteen doorverwijzen. Er bestaan al drie POH- – dat is een praktijkondersteuner huisarts – CJG-jeugdadviseurs in Haarlemmermeer, maar er moeten er meer komen. Wij zijn op zoek naar een modus om het voorportaal van de Jeugdzorg nog beter te laten werken en te triageren, dus beoordelen van de urgentie. In een nadere sessie zou ik met u willen bespreken hoe we kunnen zorgen dat de instroom voor de jeugdzorg beter wordt beperkt. Dat is gewoon iets om over te brainstormen. Om af te sluiten met de belastingen, de afvalstoffenheffingen zijn weer omhooggegaan – dat is natuurlijk heel ernstig – door die gedumpte lachgascilinders. Ik was gisteren in Amsterdam en toen zag ik op een lantaarnpaalvoetje een lachgascilinder staan van zo groot. Ik schrok, echt waar, beste mensen. Ik schrok echt, dit is niet normaal. Dus toen vroeg ik me af, waarom stellen we niet weer een systeem met, hoe heet dat ook weer, statiegeld in? Ik was het even kwijt, dank u wel. Iets in die trend. Het is toch veel te gek? Dit was bijna een atoombom waar ik tegenaan keek.

Nee, maar voor de goede orde, het zal maar in zo'n wagen komen. Ik dacht dat dat kleine jongens waren, maar dit zijn echt heel gevaarlijke. Dus hoe kunnen we dan de kosten besparen? Dat is een belangrijke vraag. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, dan heb ik… Gaat uw gang. U heeft een vraag. Mevrouw GUMBERT: Voorzitter. Ja, ik wilde vragen of het misschien mogelijk zou zijn, omdat sommige fracties niet de tijd volledig hebben gebruikt en er ook een fractie afwezig is, om de moties nog te bespreken want daar is anders verder geen gelegenheid voor. De VOORZITTER: Het punt is dat het presidium dit heeft voorgesteld. Ik houd me eraan, want ik heb nog tien minuten en er zijn veel moties en het zou niet fair zijn als ze niet allemaal aan bod zouden komen. Dus dit is zoals het is. Ik stel voor dat we toch nu gaan pauzeren. U moet zich ook voorstellen dat het college het eten krijgt om ook alles voor te bereiden en dat is eigenlijk maar heel kort. Dus wilt u echt goed antwoord krijgen en een reactie op moties en amendementen, dan denk ik dat we deze tijd ook nodig hebben. Ik ga in ieder geval... Tenzij… Ik stel dit voor aan de raad, maar u gaat er zelf over. Maar ik kan me voorstellen dat we toch overgaan naar het diner en dan heeft u straks nog een debatmogelijkheid in de tweede termijn, maar die gaat heel specifiek over de ombuigingen. Dan gaan wij nu eten tot 18.15 uur.

Om 18.15 uur zal B&W reageren. En om 19.00 uur is er een korte schorsing, zodat u om 19.15 uur kunt beginnen met het debat over de ombuigingen. Dames en heren, ik schors de vergadering. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

20

Schorsing Reactie van het college van B&W op de eerste termijn van de gemeenteraad De VOORZITTER: Dames en heren, ik heropen de vergadering. Ik zou het heel fijn vinden als iedereen het debat wil afbreken en plaats wil nemen, ook omdat het college zo graag antwoordt op uw vragen dat de wethouder van Financiën al helemaal klaar staat om daarmee te beginnen. En ik geef dan ook het woord aan mevrouw Van Straten. Wethouder VAN STRATEN: Ja dank u wel, voorzitter. Het is toch altijd weer zo'n bijzonder moment, het bespreken van zo'n begroting waar je met elkaar gaat beslissen en bespreken 'wat gaan we doen het komende jaar en waar gaan we ons geld aan uitgeven?' Ik ben blij dat ik dat vandaag met u mag doen. Ik ben ook blij dat we voor 2025 een sluitende begroting hebben, dus dat we door kunnen gaan in principe met het uitvoeren van het coalitieakkoord. We hebben allemaal gezien dat we vanaf 2026 gekort worden door het rijk. Dat dwingt ons tot het maken van keuzes en daar gaan we het straks over hebben. Ik wil met uw goedkeuring eerst door de lijstjes vragen gaan en daarna ga ik de moties en het amendement die u heeft ingediend bespreken. Ik ben een oldschool wethouder wat dat betreft, want ik heb alles opgeschreven en als ik daar iets in ben vergeten, dan hoor ik het graag. Dan vertrouw ik erop dat u mij scherp houdt.

Ik wil eigenlijk de vragen van GroenLinks en PvdA samenpakken, want ik hoor een behoefte om meer en duidelijke informatie te krijgen zodat we richting het maken van die keuzes, wat we afgesproken hebben bij de voorjaarsrapportage te doen, ook de juiste keuzes kunnen maken en dat we daar goed overzicht hebben hoe allerlei verschillende investeringskeuzes en dergelijke samenhangen. Ik kan u in ieder geval meegeven dat we begin komend jaar, ik denk dat het ongeveer maart/april is, een actualisatie van de Schaalsprong met u delen waarin ook duidelijk wordt wat onze prioritering is. Dus daar kunt u iets van vinden. Ik hoorde ook de vraag 'kan daar een informatieve bijeenkomst bij?' Die kan ik u uiteraard ook toezeggen. Als we dan weer wat verder richting voorjaarsrapportage gaan, gaan we het Strategisch Perspectief Investeringen actualiseren, waar verschillende dingen in zitten, zoals ook de VOR en het IHP en we zullen ook procesfases daarin duidelijk maken, zodat u ook als raad beter zicht krijgt op 'wanneer kunnen we welke beslissingen nemen?' Dus daarmee hoop ik dat wij u zo goed mogelijk bedienen op dat gebied. Dan kreeg ik van Forza! de vraag 'wanneer worden die raadsvoorstellen nu Duisenberg-proof?', zo vat ik het dan maar even samen. Vanaf 1 september jl. werken we daarmee, maar dat betekent voor nieuw beleid.

We hebben op zich nog geen raadsvoorstellen gedaan met nieuw beleid, dus vandaar dat u ze nog niet heeft gezien. Dan vroeg Forza! eigenlijk 'heeft dat rentepercentage dat wij moeten betalen, dat gesteld is op 3,5%, nou effect op onze reeds aangegane leningen?' Nee, daar kan ik u op geruststellen. En ik kan u, denk ik, ook geruststellen dat we bij de voorjaarsrapportage iedere keer weer bijstellen en in de gaten houden, net als bij de najaarsrapportage. Dan vroeg u nog om een reflectie van het bedrag dat uit de reserve is gehaald en dat gaat voor een groot deel om een bedrag dat we bij de voorjaarsrapportage van 2023 besloten hebben om incidenteel te dekken, dus dat hebben we uit die reserve gehaald. En € 13 miljoen is vanuit de RIH om investeringen in groen en grijs te bekostigen. Dan heb ik een vraag gekregen van HAP 'wat is nu precies het actuele beeld?' Dan moet ik u verwijzen naar de septembercirculaire die u laat heeft gekregen, maar als het goed is, heeft u die inmiddels in uw mailbox. Daar ziet u het actuele meerjarenbeeld. Dan kreeg ik van FVD de vraag 'waarom is het budget voor veiligheid verlaagd?' Dat gaat om een incidenteel gedekt budget, dat vanuit het rijk kwam vanuit het Programma Sterke Luchthaven en dat krijgen we niet meer. Dus vandaar dat dat verlaagd is. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

21

BVNL maakte zich zorgen over de situatie als we de ozb niet verlagen, maar de WOZ stijgt wel, dan worden onze inwoners alsnog benadeeld. Maar ik kan u ook geruststellen. Daar houden we rekening mee. Dus als de WOZ ernstig stijgt, dan stellen we het tarief weer bij. Dus dat met betrekking tot de vragen. Even kijken. Dan zijn er moties ingediend. Motie 1 GroenLinks en PvdA Wijzigingswijzer. Op zich is dat – ik vat hem even kort samen – ook weer een motie waarin behoefte is aan goede informatie. Zoals het hier staat, vind ik hem nog lastig om uit te voeren, maar ik wil hem graag positief adviseren en dan vragen om hem in de Auditcommissie op te pakken, zodat we hem verduidelijkt kunnen krijgen. De VOORZITTER: Mevrouw Gumbert wil daar graag een vraag over stellen. Mevrouw GUMBERT: Dank u wel voorzitter. Ik wilde inderdaad wat vragen, want het is fijn dat u dat positief adviseert en daar zijn we natuurlijk heel blij mee, want we willen inderdaad meer inzicht. Maar ik vroeg me nog af over de motie die bij de jaarstukken is ingediend en aangenomen over inzicht in investeringen: de dingen die u gaat doen begin volgend jaar, die u noemt, van de Actualisatie Schaalsprong en het Strategisch Perspectief Investeringen, zijn eigenlijk dingen die er al zijn.

Terwijl in die motie – die destijds door uw voorganger ook is omarmd – eigenlijk nog om een extra toelichting of uitleg over die investeringen werd gevraagd. Gaat dat er dan ook nog komen of is dat niet meer van toepassing en gaat u dat alleen maar in de bestaande instrumenten beantwoorden? De VOORZITTER: Wethouder. Wethouder VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. We gaan de bestaande instrumenten actualiseren en ook verbeteren, bijvoorbeeld met het inbrengen van fases bij het Strategisch Perspectief Investeringen. Dat zijn inderdaad op dit moment de stukken waar u dat besluit over kunt nemen. Ik hoor dat u behoefte heeft aan iets anders, maar het is dan voor mij nog niet echt duidelijk genoeg wat dat dan precies is. De VOORZITTER: Mevrouw Gumbert. Mevrouw GUMBERT: Dank u wel voorzitter. Wat we eigenlijk met die motie Inzicht in investeringen wilden, is dat, op het moment dat het college moet besluiten over bepaalde investeringen die niet door kunnen gaan vanwege bijvoorbeeld capaciteitsgebrek en daar keuzes gemaakt moeten worden over 'wat doen we dan wel en wat doen we dan niet met de middelen en de mensen die er op dat moment zijn?', de raad daar graag in mee wil worden genomen, zodat de raad daar ook mogelijk nog invloed op kan hebben. De VOORZITTER: De wethouder. Wethouder VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Dat is een duidelijke vraag.

En die begrijp ik ook heel goed, dus die keuze zullen we altijd met u bespreken en die komt ook. Zoals ik al zei, bij die Actualisatie Schaalsprong komt ook weer de keuze die wij voorleggen; wat gaan we eerst doen? Wat geven we prioriteit? Wat is onze focus en wat schuiven we misschien iets meer naar achter? Dus daar krijgt u daar zicht op en daar kunt u dan iets van vinden. Dan had ik motie 2. Nee, die gaat mijn collega doen, begrijp ik. Dan had ik motie 5, die gaat ook mijn collega doen en dan heb ik alleen nog motie 7, denk ik. O, nou, dan heb ik alleen een amendement en dat was een amendement van GroenLinks en PvdA uit mijn hoofd over die WMO. De VOORZITTER: Mijnheer Meijer heeft nog een vraag voor u.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

22

De heer MEIJER: Ja dank u voorzitter. Ik heb even af zitten wachten, want u had mijn vraag beantwoord. Maar als de WOZ stijgt met 20%, dan betaalt iedereen toch ook over 20% meer ozb? De VOORZITTER: Wethouder. Wethouder VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Wij houden altijd rekening met een bepaald bedrag, dat we willen ophalen. En dan gaan we uit van een bepaalde WOZ-waarde en daar hoort dan een bepaald ozb-tarief bij. En als de WOZ-waarde heel hoog wordt, dan wordt dat tarief bijgesteld, want het gaat uiteindelijk om het bedrag dat we willen ophalen. De VOORZITTER: Ik zie nog de heer Van der Peet? De heer VAN DER PEET: Niet over dit onderwerp. Maar ik had ook nog een vraag. Ik zou graag een reactie willen op wat ik voorstelde over het advies over het raadsvoorstel voor de voorjaarsrapportage 2025. Het scenariodenken. De VOORZITTER: Wethouder. Wethouder VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Het scenariodenken. Ik wilde het eigenlijk bewaren voor als we het straks over de denklijnen gaan hebben, want dan is het denk ik handig om nog eens een keer goed uit te leggen wat precies het proces is. U heeft denklijnen gekregen. Die gaan we vanavond niet vaststellen. We gaan ze wel bespreken en ze worden verder uitgewerkt, ook op basis van wat u meegeeft.

Dan krijgt u begin 2025 die uitgewerkte denklijnen met een voorstel van het college van waar wij die € 20 miljoen, daar rond ik het even op af, vandaan willen halen om het zo maar te zeggen. Vervolgens gaan we nog een keer een moment prikken om daarover te praten, dus dan kunt u nog iets aangeven over wat u daarvan vindt voordat we bij de voorjaarsrapportage nog een gesprek hebben, het finale gesprek. Dus we gaan met elkaar echt nog wel het goede gesprek daarover voeren. Dus mijn vraag is… Ik denk dat het niet nodig is om echt scenario's voor te leggen bij de voorjaarsrapportage omdat we dan al diverse momenten met elkaar gehad hebben waarop duidelijk moet zijn hoe wij die € 20 miljoen of die ombuigingen voor 2028, zal ik er maar even bij zeggen, gaan vinden. Ik was bij het amendement over de WMO. Wij willen vragen om dat eventueel naar een motie om te buigen, want we vinden het niet verstandig om dat in deze begroting al te verwerken. We snappen wel dat u graag de taakstelling verwerkt wilt hebben met het extra geld, om het zo maar even te noemen, vanwege die indexatie. Maar we willen een beter beeld hebben of die taakstelling van ons klopt en dan kunnen we het met elkaar verrekenen. Dus op dit moment lijkt het ons niet opportuun, maar als u dat in de vorm van een motie giet, dan kunnen we dat later verwerken.

De VOORZITTER: Dan zijn alle moties en amendementen voor u behandeld, dan ga ik naar mevrouw Ruigrok. Wethouder RUIGROK: Dank u wel voorzitter. Ik wilde even terugkomen op het amendement van PvdA en GroenLinks over de Economische Koers. Dat wil ik ontraden omdat de raad hiermee terug zou komen op twee al genomen raadsbesluiten; de Voorjaarsrapportage 2024 en het besluit over de Economische Koers. Wij zijn al voortvarend aan de gang gegaan met de uitvoering en we zouden anders geen voortgang kunnen geven aan plannen als het Ondernemersplein, het mkb en andere door de raad aangedragen ambities. De VOORZITTER: Mevrouw Denie.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

23

Mevrouw DENIE: Dank u wel voorzitter. Ik zou graag even willen corrigeren, want over 2024 vragen we niets terug, dus in principe draaien we niets terug want dat kan uitgevoerd worden. En het tweede punt… Daar kom ik zo even op terug, want die ben ik kwijt. De VOORZITTER: Gaat uw gang. Wethouder RUIGROK: Ik blijf bij mijn ontrading. De VOORZITTER: Tweede punt. Mevrouw DENIE: Ja, dank u wel voorzitter. Ik heb eigenlijk een vraag aan het college. Want gezien de situatie waar we in zitten, dat we weten dat we moeten gaan bezuinigen, kan het college dan – stel dat de buurvrouw vraagt 'ik heb gehoord dat u mogelijk een bibliotheek moet sluiten in het rampscenario omdat we moeten bezuinigen, maar ik heb wel gelezen dat u € 800.000,00 gaat gebruiken voor een onderzoek om te definiëren wat het begrip 'kwaliteit' betekent' – zonder het schaamrood op de wangen zeggen 'ja, dat gaan wij inderdaad doen'. De VOORZITTER: Dank u wel. De wethouder. Wethouder RUIGROK: Nu krijg ik niet heel snel schaamrood op de wangen, wel vaak rode blossen van de opwinding. Maar nee, dit gaat over incidenteel geld dat we voor twee jaar inzetten. En gelukkig staan er heel concrete voorstellen in. Er zijn drie dingen die ik heel graag naar voren zou willen halen.

Namelijk verbetering van het Ondernemersplein, het juist actief zorgen dat er ruimte is om te werken, te ondernemen voor de mkb'er en ook de bedrijven die hier gevestigd zijn te betrekken bij Haarlemmermeer. Dus dat zijn mijn drie prioriteiten en daarnaast geven we ook invulling aan die koers. Dus daar is geen sprake van alleen maar onderzoek. De VOORZITTER: Ja, nog een laatste van u? Mevrouw DENIE: Ja, dat is een politieke keuze, begrijp ik, om de inwoner die ons straks nodig heeft in de kou te laten staan. Bent u dat met mij eens? Wethouder RUIGROK: Geenzins ben ik dat met u eens, want ondernemers zorgen ook voor banen, voor economische groei en bloei en daar genieten we allemaal van. De VOORZITTER: Mijnheer Boerman heeft nog een vraag. De heer BOERMAN: Ja dank u, want ik ben nu toch wel een beetje in verwarring, want u haalt nu het Ondernemersplein erbij. Zo hebben wij het echt niet gelezen in het stuk. En volgens mij is het Ondernemersplein iets dat we structureel betalen. Het gaat nu om incidentele middelen van twee keer € 300.000,00, in 2026 en 2027. Wat gaat u daarmee doen met het Ondernemersplein? Want dat staat daar helemaal los van. Volgens mij ging het over een bedrag dat stond in het stuk over de Economische Koers en het was alleen maar om uit te vinden wat nou kwaliteit is. De VOORZITTER: Ja, gaat uw gang.

Wethouder RUIGROK: Nou, het was een vrij uitgebreid rapport en daar stond ook het Ondernemersplein in genoemd, om incidenteel de verbeterslag te maken om te komen tot een verbetering, zowel digitaal als in het service verlenen. Dus daar hebben we ook daadwerkelijk onderzoek voor gedaan. Daar zijn we nu heel erg hard mee bezig. En structureel gaan we dat gewoon inpassen in onze reguliere Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

24

werkzaamheden, maar hier waren extra middelen en extra inzet voor nodig en dat zetten we graag op deze manier in. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan kijk ik naar wethouder Sedee. Wethouder SEDEE: Dank u wel voorzitter. Ik heb een vraag van de heer Spijker namens EEN Haarlemmermeer en ook een vraag van D66 wat betreft de lachgasproblematiek. Tenminste, de cilinders dan. Mijnheer Spijker vraagt 'is een systeem van statiegeld op deze cilinders niet mogelijk?' Vroeger bestond dat ook totdat het kabinet heeft besloten om lachgas verboden te verklaren. Dan kun je ook geen statiegeld meer heffen op de cilinders. Dus dat kan niet. Moet de rijksoverheid hier geen rol pakken, vraagt mevrouw Knikker namens D66. We hebben een brief gestuurd aan de staatssecretaris met het verzoek om ook een bijdrage te leveren qua middelen voor het opruimen van die troep. We hebben uitgebreid uitgelegd hoe dat gaat bij AEB. Die heeft het afgewezen, ziet daar kennelijk geen verantwoordelijkheid voor. Wat we nu doen is dat we een stap hebben gezet door samen met afvalinzamelaars en andere gemeenten een bodemprocedure te starten waarbij het rijk verantwoordelijk wordt gesteld voor de schade en de kosten voor het opruimen en inzamelen en verwerken van lachgascilinders in de openbare ruimte en in het restafval. Met andere woorden, mijnheer Spijker, wij stappen naar de rechter. Dank u wel.

De VOORZITTER: Dank u wel, dan ga ik naar mevrouw Steffens namens het college. Wethouder STEFFENS: Ja dank u, voorzitter. Ik wil graag reageren op een vraag van de VVD en een motie van FVD. Maar ik begin even met de vraag die mijnheer Achterbergh stelde over dat het niet helemaal duidelijk is wat de risico's zijn als het gaat om veiligheid in het kader van beheer. Ik wil u even meegeven dat we voor het opstellen van de beheerplannen de resultaten benutten van vele, frequente, technische inspecties zoals we die doen. Die resultaten staan ook in het IBOR. Dat is een document dat u vorig jaar als raad bij de beheerplannen heeft vastgesteld. Op pagina 11, gewoon om u even verder te helpen, staat van alle onderdelen opgenomen wat de technische kwaliteit is en ook wat die technische kwaliteit betekent. En als die in het geding komt, dan geldt dat ook voor de veiligheid. Dus bijvoorbeeld voor verhardingen staat iets opgenomen over die kwaliteit. Het heeft dan het kleurtje oranje. Er staat ook bij dat die kwaliteit zonder maatregelen onder druk kan komen. En dat hebben we natuurlijk eerder ervaren want we hebben eerder een situatie gehad waar de kwaliteit van verhardingen zodanig onder de maat was dat we zelfs een voorziening Achterstallig Onderhoud hebben moeten instellen om dat in vier jaar tijd in te lopen.

En u begrijpt, het college wil niet dat dat nog een keertje nodig is, voor welk onderdeel dan ook van de openbare ruimte. Dus ik hoop dat dat uw vraag beantwoordt. En voorzitter, dan heb ik... Dat zei ik al. O, ik begrijp dat er nog een interruptie komt. De VOORZITTER: Mijnheer Achterbergh. De heer ACHTERBERGH: Ja, dank u wel voorzitter. Wij zijn op zoek naar de minimale grens. Dus dat dat het in het geding kan komen… Het gaat er echt om... We willen echt de grens niet opzoeken hoor, dat is het niet. We zullen daar straks bij de denklijnen ook nog wel op terugkomen. Maar we zijn op zoek naar 'waar wordt dan bepaald wat de minimale grens is?' En dan zouden we er best nog op bepaalde plekken op kunnen bezuinigen, als dat nodig is. De VOORZITTER: De wethouder. Wethouder STEFFENS: Ik deel natuurlijk niet de conclusie van mijnheer Achterbergh van de VVD, maar hij zegt dat hij daar nog meer van wil weten. Ik moet u dan echt verwijzen naar die beheerplannen waar dat per onderdeel in beschreven staat. En als u daar nog meer van wilt weten, kunt u altijd nog een Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

25

vraag stellen maar dat is misschien niet voor nu. Voorzitter, dan door naar de vraag of nee, de motie van mevrouw Antolini, die zoals ze al eerder heeft aangegeven, vraagt om de voorrang bij toewijzing van sociale huurwoningen, maar dan ook in NieuwVennep en Hoofddorp. Ik zou de motie willen ontraden. Daar begin ik mee, voorzitter. En waarom? U haalde zelf al die schriftelijke vragen aan, waarop antwoord is gekomen in september. In het kader van de evaluatie van het huidige woonbeleid en dus het opstellen van het nieuwe volkshuisvestingsprogramma gaan wij juist doen wat u heeft gevraagd, namelijk onderzoeken, want dat is toen ook aan u geantwoord, of dit effect heeft en wat voor effect het heeft. En pas als we die effecten kennen, maar ook de verruimde mogelijkheden van de wijziging van de Huisvestingswet die per januari 2024 is doorgevoerd, komen we bij u terug met die afweging. Dan kunt u zien of het ook verstandig is om dat te doen. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Ja voorzitter, dank u wel. Ik zou graag aan de wethouder vragen of ik het juist onthouden heb dat we juist besloten hadden om die regeling toe te passen voor de kleine dorpen om daar in te zetten op de leefbaarheid en dat dat ook de reden was dat we het niet deden in de grote plaatsen Nieuw-Vennep en Hoofddorp. De VOORZITTER: De wethouder.

Wethouder STEFFENS: Ja voorzitter, in grote lijnen is dat debat eerder in de raad geweest. Dit is inderdaad de uitkomst daarvan. De VOORZITTER: Mevrouw Antolini. Mevrouw ANTOLINI: Ja dank u, voorzitter. Dan kunnen we het ook hebben over de leefbaarheid van Hoofddorp en Nieuw-Vennep maar daar is nu niet het moment voor. Ik wil alleen even vragen wanneer we die evaluatie kunnen verwachten. Dat heb ik even gemist, denk ik. Wethouder STEFFENS: Voorzitter, ik heb, denk ik niet zo lang geleden, aan u meegegeven dat wij eind volgend jaar het compleet nieuwe volkshuisvestingsprogramma aan u voorleggen, maar er zijn in de tussentijd volgens mij nog wel één of twee stappen waar u bij betrokken wordt. Even uit het hoofd, ik weet het niet precies. De VOORZITTER: Nog een vraag van mevrouw Antolini. Mevrouw ANTOLINI: Oké, dat is best nog wel een tijdje. Dan een heel simpele vraag. Stel, ik zou de motie alsnog indienen en stel dat de meerderheid van de raad het ermee eens is, dan staan er geen afspraken in de weg? Wethouder STEFFENS: Geen wettelijke afspraken volgens mij, maar wel een afspraak met de gemeenteraad. De VOORZITTER: Ja, mijnheer Staal. De heer STAAL: Ja, dank u wel voorzitter. Ik had ook een vraag aan het college hierover. U gaat onderzoek doen naar de effecten van deze maatregelen. Regionaal hebben wij een van de laagste percentages aan sociale huurwoningen.

Neemt u in het onderzoek ook mee wat het gevolg is als onze buurgemeenten, waar veel meer sociale huurwoningen zijn, die alleen voor hun inwoners houden en Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

26

wat dat voor gevolgen heeft voor de inwoners die nu in Haarlemmermeer wonen maar misschien in de regio een woning zoeken? Neemt u dat ook mee in dat onderzoek? Wethouder STEFFENS: Ik ga ervan uit dat we dat meenemen, maar ik kan het niet beloven hier vandaan. De VOORZITTER: Dan had u de vragen beantwoord? Dan is er nog een nabrander van de heer Sidali. De heer SIDALI: Ja, net op de valreep. Als ik de portefeuillehouder hoor zeggen 'ik kan het niet beloven', kunt u het dan wel toezeggen, voorzitter? Wethouder STEFFENS: En welke toezegging zoekt u dan? De heer SIDALI: Dat u de vraag en het verzoek van de heer Staal zult meenemen in het onderzoek. Wethouder STEFFENS: Wat ik kan doen is – zoals ik net zei, ik denk dat dat gebeurt – u laten weten of dat zo is. Want ik kan hier vandaan niet beoordelen of die specifieke vraag nu helemaal past in het onderzoek dat wordt gedaan, maar we hebben allemaal gehoord wat u belangrijk vindt. Dus daar luisteren ook onze ambtenaren naar. De VOORZITTER: Dank u wel, dan ga ik naar mevrouw Van der Meij. Wethouder VAN DER MEIJ: Voorzitter, ik heb eigenlijk maar één reactie te geven en dat is op een motie Voor iedereen gaat de zon op. En nu ga ik een heel flauw antwoord geven waar ik heel trots op ben en dat is namelijk: dat doen we al. Daar wil ik even kort over uitweiden.

Er is toevallig vorige week een artikel gepubliceerd over dat wij samen met de energiecoöperatie Zon op Haarlemmermeer een drietal daken beschikbaar hebben gesteld, waar nu ook daadwerkelijk zonnepanelen op liggen, waar lokale bewoners die niet zelf zon op hun dak kunnen leggen, lid van kunnen worden en dan dus ook kunnen profiteren van zon voor iedereen. We zijn ook aan het kijken nu of we nog meer van dat soort initiatieven kunnen ontplooien. Daarvoor maken we gebruik van Energie Samen. Dat is de landelijke koepel van energiecoöperaties met heel veel expertise die net wat meer is toegespitst op Haarlemmermeer dan het voorbeeld dat in de motie wordt genoemd, over Rotterdam. En verder kijken we al in samenwerking met Tegenstroom naar de mogelijkheid van collectieve zonnedaken voor bijvoorbeeld bedrijven. Dat doen we ook met het Energieloket voor bedrijven en scholen. De VOORZITTER: Mevrouw Gumbert. Mevrouw GUMBERT: Ja, dank u wel voorzitter. Ik ben natuurlijk heel blij dat de wethouder dit doet. Wij hebben inderdaad deze berichten gemist. Het kwam niet in onze tijdlijn voor. Die andere, dat Rotterdamse energiebedrijf wel, maar we zijn heel blij hiermee en zullen de motie niet indienen met deze toezegging van de wethouder, of dit succesverhaal. De VOORZITTER: Helder, hoe mooi kan het zijn.

Mag ik dit dan officieel als bericht beschouwen dat de motie is ingetrokken omdat die wordt uitgevoerd? Fijn, dank u wel. Dan zijn die antwoorden gegeven. Dan had ik zelf nog een paar vragen. Ten eerste zijn er zorgen over overlast bij evenementen. Dat gaat dan met name over geluidsoverlast. Het is zo dat maar een klein aantal van evenementen dat veroorzaakt want als je ziet hoeveel evenementen wij per jaar hebben, gaat het overwegend goed. We kunnen niet alle overlast voorkomen want we zijn bijvoorbeeld afhankelijk van het weer. We zijn wel goed in gesprek met de organisatoren van met name de grote evenementen omdat we op basis van de berichten van inwoners en evaluaties Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

27

samen kijken naar 'hoe kunnen we dit nou zo goed mogelijk inrichten?' Omdat evenementen ook veel waarde hechten aan hoe de omgeving naar hen kijkt. Zo is er bijvoorbeeld nu gekeken naar de zondag van Mysteryland. Daar zijn we samen over in gesprek. Maar ik wil u wel nog wat meegeven, want er werd ook gesproken over 'mogelijk moeten we dan na 23.00 uur stoppen', maar als je kijkt naar hoe belangrijk de dorpsfeesten en kermissen en zo zijn voor onze dorpen, moet u weten dat die echt die tijden nodig hebben om dit überhaupt te kunnen organiseren qua financieel-economische belangen. En dat zou betekenen dat er heel veel evenementen niet door zouden kunnen gaan. Juist met hen hebben we ook goed overleg omdat die vaak in de centra van de gemeente plaatsvinden maar ik denk dat uw vraag meer gericht was op de grote evenementen en daar zijn we mee in gesprek. Dan is er een feestweek. Ik ben toch met de evenementen bezig. U had inderdaad tijdens het bezoek aan Nieuw-Vennep gehoord dat vanwege het organiseren van de NAVO-vergadering er geen evenementen kunnen worden georganiseerd in die periode in onze gemeente en de gemeenten die te maken hebben met dat bezoek. Wij zitten hier vol in. Ik ga u uitnodigen, en dan kijk ik naar de fractievoorzitters, voor 7 november a.s.

Daarvoor krijgt u een uitnodiging voor een bijeenkomst waarin ik u mee ga nemen wat het betekent voor onze gemeente, die vergadering, dus daar krijgt u nadere informatie over. Heel specifiek voor de Feestweek geldt dat wij aan hen doorgegeven hebben 'het kan niet op dat moment op deze manier, maar laten we samen kijken hoe het wel kan'. We hebben diezelfde avond ook het gesprek met haar erover gehad. We zitten heel positief samen aan tafel om het te realiseren. Maar het komt waarschijnlijk op een ander moment, maar we komen daar samen uit. Dus de verwachting is dat het gewoon doorgaat alleen aangepast vanwege de omstandigheden en nogmaals, daar wordt u nader over geïnformeerd. Dan is er een amendement dat voorligt over de SAR. En daar wil ik helemaal geen advies over geven want dat gaat over de Strategische Agenda en daar gaat u zelf over. En ten slotte ligt er een motie van de PvdA en GroenLinks, Meer verbonden met verbonden partijen. Wilt u een vraag stellen? Ik kijk even naar de heer Rip, had u nog een vraag over de antwoorden? Oké. De motie Meer verbonden met verbonden partijen verzoekt aan de griffie – en ik voer even het woord namens de griffie – om een onderzoek te doen naar de gemeenschappelijke adviescommissies met de genoemde gemeenschappelijke regelingen.

U zegt in uw motie dat, als ik het goed lees, de VRK uitgesloten is, want die heeft namelijk vier avonden georganiseerd en in alle negen raden opgehaald of men dat wil en daar is gezegd 'vooralsnog niet', maar op het moment dat het nodig zou zijn, gaan we het inrichten. Voor de andere zegt de griffie toe deze motie uit te voeren als u daar samen toe besluit. Dat waren de reacties op moties en amendementen. Ik zag dat de heer Rip nog een vraag had. Gaat uw gang. De heer RIP: Ja voorzitter. Ik kan me voorstellen... Ik heb in de bijdrage een motie aangekondigd, dat was de motie Slim omgaan met overschotten, waar ik nadrukkelijk ook de reactie van het college op verwachtte, maar we hebben hem een klein beetje aangepast. Want het verzoek aan het college is om het te onderzoeken. Want uiteraard, als het niet kan na een onderzoek, snappen wij ook wel dat het niet zoveel nut heeft maar dat was eigenlijk de intentie van deze motie. En ik hoor natuurlijk… Ik begrijp dat het antwoord eraan komt. De VOORZITTER: U krijgt antwoord van wethouder Van Straten. Wethouder VAN STRATEN: Ja, dank u wel voorzitter. Wij onderzoeken graag deze creatieve oplossing om incidentele baten te gebruiken om incidentele tekorten te dekken. De VOORZITTER: Goed. Dan zijn alle vragen beantwoord, tenzij de heer Sidali nog iets niet heeft gehoord wat hij graag had willen horen.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

28

De heer SIDALI: Nou, naar aanleiding van de portefeuillehouder van Financiën die zegt dat we dit graag onderzoeken. Volgens mij zijn we toch in de richting van denklijnen aan het onderzoeken en zie ik dit ook wel ergens weer terugkomen in een van de denklijnen. Dus is dat wat de portefeuillehouder bedoelt? De VOORZITTER: De portefeuillehouder. Wethouder VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Dat was ook precies de reden waarom ik dacht 'ik ga hem straks bespreken bij de denklijnen'. Maar hij is nu specifiek al ingediend en er is naar gevraagd, dus wij gaan dat meenemen. De VOORZITTER: Helder. Dan zijn volgens mij alle vragen beantwoord en hebben alle moties en amendementen een advies gekregen. Ik schors de vergadering tot 19.10 uur. Dan gaan we door met het volgende onderdeel en dan gaat u met elkaar praten in twee termijnen over de ombuigingen. Ik schors de vergadering. Schorsing Eerste termijn van de gemeenteraad over ombuigingen De VOORZITTER: Dames en heren, ik heropen de vergadering. We zijn nu bij het tweede deel van deze vergadering. Ik hoop dat u mij een beetje kunt horen. Is het geluid goed, kunt u mij horen? Ja, als u mij maar kunt horen, mevrouw Van de Meeberg. (Het geluid valt even weg.) Ja, nu ben ik er weer. Goed. U had een vraag, gaat uw gang. De heer BIER: Ja, dank u wel voorzitter.

Nu er gevraagd wordt naar het geluidsniveau, wil ik toch zeggen dat het regelmatig iets te hard staat voor mijn toch wel licht seniore oren, met name laatst in de Heijezaal was het behoorlijk fors. Ik kan u in ieder geval nu goed horen. De VOORZITTER: Dus u klaagt dat het te hard is. Dat is uw vraag. Oké. Dat kan ook aan mij liggen. Als het mij aangaat, ik praat heel hard en dicht op de microfoon, omdat ik steeds het gevoel heb… Maar als u daar last van heeft, ga ik iets naar achteren. Is dat beter of zo? De heer BIER: Ik ben vooral altijd heel blij met wat u te zeggen heeft. De VOORZITTER: Ik word er helemaal rood van! Laten we gauw overgaan tot de orde van de dag. We gaan dit deel van de vergadering besteden aan de ombuigingen en alle fracties worden uitgenodigd om een bijdrage te houden in eerste termijn. Via loting wordt de volgorde vastgesteld. U krijgt ieder weer zes minuten. We hebben een heel democratische avond vanavond. U wordt uitgenodigd om kort en bondig te interrumperen en er is mogelijkheid om als het gaat over de ombuigingen, moties in te dienen. En die zijn vreemd, want er ligt geen voorstel, maar die kunt u indienen. En als ik zeg vreemd, bedoel ik vreemd aan de orde, hè? Want ze zijn niet vreemd op inhoud natuurlijk. Dat is de situatie en dat gaat gebeuren tot 20.45 uur. Dan staat er in de agenda dat het college om 21.00 uur terugkomt.

Dat gaan wij doen als u niet te veel vragen stelt, want we willen u wel goed antwoorden. Dus dat is afhankelijk van hoeveel vragen er zijn. Wij doen ons best om dat te halen, maar dat gaan wij met elkaar bekijken. Maar volgens mij wilt u vooral het met elkaar hierover hebben, dus het zou zomaar kunnen zijn dat het aantal vragen beperkt is. Ik ga kijken wie ik als eerste het woord kan geven. Er is dus ook een tweede termijn waarin u in debat met elkaar kunt. Ik trek als eerste voor het woord de VVD. Ik weet niet wie dat gaat doen? Mijnheer Achterbergh. En mijnheer Sulmann is aanwezig bij de vergadering, welkom. De heer ACHTERBERGH: Dank u voorzitter. Vandaag zullen we het college richting moeten geven over Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

29

de komende bezuinigingen. Ik had wel wat leukers kunnen bedenken voor vanavond, maar het maken van impopulaire beslissingen hoort helaas ook bij onze taak als raadslid. En als je keuzes moet maken, dan moet je eerst doen wat noodzakelijk is, daarna wat nuttig is en als er nog ruimte is, kun je je bezighouden met het aangename. Dit principe geldt net zo goed voor de financiën van de gemeente. Met een bezuiniging van zo ongeveer € 22 miljoen in het vooruitzicht in 2028 moeten we kritisch kijken naar uitgaven die nu misschien wel aangenaam, maar niet noodzakelijk zijn. De VVD wil nog niet vooruitlopen op specifieke ombuigingen die zijn gebaseerd op de huidige denklijnen. Deze zijn namelijk nog niet volledig uitgewerkt. Het zou onverantwoord zijn om nu al harde keuzes te maken zonder inzicht te hebben in de maatschappelijke en financiële impact van de bezuinigingen. Wel willen we het college nu alvast onze visie meegeven zodat duidelijk is hoe wij tegen deze opgave aankijken. In sommige denklijnen staan geen bedragen. We zien allemaal nulletjes staan. En ons bekruipt het gevoel dat er voor ons al een aantal keuzes zijn gemaakt. Dat is terug te zien bij de versobering van de verkiezingen, het verlagen van het onderhoudsniveau van de openbare ruimte en het matigen van regelingen zonder uitvoeringsgeld, zoals inburgering.

Het is echter een politieke keuze om te besluiten waar we wel of niet gaan bezuinigen. De VVD wil dan ook het college oproepen deze denklijnen ook volledig uit te werken en de maatschappelijke en financiële gevolgen duidelijk in beeld te brengen. Als VVD geloven wij in efficiënte en kleine overheid die zich richt op de kerntaken en zich zo min mogelijk bemoeit met het leven van onze inwoners. Dit betekent dat we kritisch moeten kijken naar wat minder kan. Wij zijn van mening dat belastingverhogingen pas aan de orde zijn wanneer alle mogelijke bezuinigingen zijn uitgeput. De ozb is al eerder flink gestegen door inflatie. Het is vanavond al veel gezegd. Net als de rioolheffing en de afvalstoffenheffing en voor een meerpersoonshuishouden betekent dit een gemiddelde stijging van 7,5%. Ook bedrijfspanden worden al zwaarder belast door de waardeverhogingen. Een extra belastingverhoging zou onevenredig zijn en raakt uiteindelijk ook de portemonnee van onze eigen inwoners. Voor de VVD is een verdere verhoging van de ozb, ook voor niet-woningen, onacceptabel. Alles is al duurder geworden, dus laten wij vooral controle houden over de kosten waar we als gemeente invloed op hebben. De VOORZITTER: Mijnheer Sidali. De heer SIDALI: Dank u wel voorzitter.

Ik hoor de VVD zeggen 'het is niet de bedoeling dat we hier keuzes gaan maken, tenminste nog niet, maar één ding is al wel onacceptabel, dat is ozb'. Dus er is wel een keuze gemaakt, voorzitter. De VOORZITTER: Mijnheer Achterbergh. De heer ACHTERBERGH: Keuzes maken over de denklijnen om de definitieve keuze te maken gaan we niet doen. Maar net als met Cebu, dat is ook een voorbeeld waar ik straks op terugkom, is dat iets waar we eerder al uitspraken over hebben gedaan, dus daar kunnen we best wat van vinden. Het gaat erom dat er denklijnen zijn die niet zijn uitgewerkt. De ozb-verhoging is makkelijk; we gooien er net als Amsterdam lekker 25% bovenop en we laten de inwoners lekker de keuzes voor ons maken. Dat komt neer op 'we hebben een begrotingstekort, we gooien het geld omhoog, zoek het maar uit beste inwoners'. Het gaat om de denklijnen die nog niet goed zijn uitgewerkt, waarbij de maatschappelijke gevolgen nog niet duidelijk zijn. Daar gaat het om. De VOORZITTER: Mijnheer Sidali. De heer SIDALI: Dank u wel voorzitter. Nee, de ozb is goed uitgewerkt, want dan weten we met zijn Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

30

allen wat het opbrengt of niet. En daarvan zegt u dus 'dat is onacceptabel, dat gaan we niet doen'. Binnen die denklijn gaat de VVD de ozb niet verhogen. Dus die keuze maakt u vandaag dus al wel. De VOORZITTER: Mijnheer Achterbergh. De heer ACHTERBERGH: Dank u wel voorzitter. Wat ons betreft, is het op dit moment, zoals het nu voorligt, inderdaad niet bespreekbaar, maar de denklijnen moeten nog uitgewerkt worden. Dus ja, uiteindelijk gaan we bij de voorjaarsrapportage definitieve keuzes maken. Maar dat zal niet, en dat heb ik net al eerder gezegd in mijn betoog, onze eerste keus zijn. We gaan eerst naar de bezuinigingen kijken en als het echt niet anders kan, dan zullen we naar de inkomsten moeten kijken. De VOORZITTER: Mevrouw Van Goethem. Mevrouw VAN GOETHEM: Dank u wel voorzitter, misschien een beetje voortbordurend op wat mijnheer Sidali zei, maar hoor ik mijnheer Achterbergh nu zeggen dat hij liever de ozb niet verhoogt, maar bijvoorbeeld de kleine kernen wel uitkleedt wat betreft voorliggende voorzieningen, zoals bibliotheken, dorpshuizen en andere zaken? De VOORZITTER: Mijnheer Achterbergh. De heer ACHTERBERGH: Nee, dat hoort u mij niet te zeggen. U hoort mij zeggen dat de denklijnen niet zijn uitgewerkt en we die financiële en economische en maatschappelijke gevolgen nog niet kunnen inschatten.

Het gaat erom dat we nog eens kritisch naar onszelf moeten kijken, naar wat minder kan. En als u vindt dat daar een bibliotheek voor dicht moet, is dat uw keuze maar dat heeft u mij niet horen zeggen. De VOORZITTER: Mevrouw Van Goethem. Mevrouw VAN GOETHEM: Nou voorzitter, dat heeft u mij dus ook absoluut niet horen zeggen. Maar het gaat mij er meer om dat, op het moment dat u nu zegt dat de ozb een niet-begaanbare denklijn is er dus wel degelijk minder andere denklijnen overblijven en daar toch wel degelijk de voorzieningen in zitten. Bent u dat met mij eens? De VOORZITTER: Mijnheer Achterbergh. De heer ACHTERBERGH: Nee, eigenlijk niet. Eigenlijk ben ik het helemaal niet zo met u eens. Ik heb gezegd 'we gaan eerst kijken naar wat minder kan. We zijn namelijk voor een kleine overheid en we doen er al heel veel dingen bij'. En als dat niet anders kan, want we gaan natuurlijk niet snijden in de dingen die niet anders kunnen, die noodzakelijk zijn, zoals ik al eerder zei, dan pas gaan we naar die inkomstenkant kijken. Zeker ook omdat het al een stuk duurder is geworden. Dus om de keuze niet bij de inwoners te leggen, als het ware, gaan we eerst kijken naar de bezuiniging en dan pas naar de inkomsten. De VOORZITTER: Eens kijken of u de microfoon wel aan krijgt, mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Dat is een heel goede vraag.

Als je een goede knoptechniek hebt, dan lukt dat in één keer. Voorzitter, ik zat helemaal gerustgesteld achterover te leunen. Ik wilde al mijn 'hup Mark'-vlaggetje uit mijn tas halen om ermee te wapperen, want we gaan geen belastingen verhogen. Maar toen hoorde ik 'op dit moment'. Toen ging het vlaggetje terug de tas in. Want 'op dit moment', dat betekent… Pas Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

31

hoorde ik een fractievoorzitter van een grote partij in Den Haag beschuldigd worden van het hebben van een ruggengraat als een banaan. En dat ging ook over een uitspraak die hij deed en later weer introk. Gaan we nu wel of niet belasting verhogen? Los van dit moment. Gaat de VVD uiteindelijk onder druk wel belasting verhogen als het moet? Of houden we voet bij stuk? De VOORZITTER: Ik ben blij dat u zegt dat dat in Den Haag zo werd genoemd. In deze zaal zouden we dat soort dingen nooit zeggen tegen elkaar. De vraag.. De heer VERMEULEN: Nee, daarom hebben wij dat vlaggetje ook standaard bij ons. De heer RIP: Voorzitter, mag ik ook nog even? De heer ACHTERBERGH: Mag ik even reageren? Ja, ik ben toch wel nieuwsgierig hoe dat vlaggetje eruitziet, maar goed. De VOORZITTER: Even nog, want u heeft eigenlijk een tweede termijn om dit uitgebreid te bedebatteren, maar dit is wel mooi, dus ik laat het gaan. Dus ik laat antwoord-vraag, want dat is interruptie. We zitten nog in de interrupties, niet in het debat hè? Dus ik ga mijnheer Achterbergh antwoord laten geven. De heer RIP: Ik begrijp het, maar ik wil mijn collega's wel waarschuwen. Als dit de lijn is, dan wordt het morgenochtend 05.00 uur. We hebben vanavond over de ombuigingen dit debat om ieder zijn wensen lijstje neer te laten leggen, zodat mensen ermee aan de slag kunnen. Maar dat wordt wel heel lastig op deze manier.

Dat wilde ik wel even meegeven. De VOORZITTER: Dan ga ik het aan u voorleggen, want ik heb net als voorzitter gemerkt dat u behoefte heeft om met elkaar te debatteren. In het verleden stopte ik dat en merkte ik dat de tweede termijn doodviel, dat het eigenlijk al… Dus ik dacht 'misschien is het wel mooi om juist dit te laten gebeuren'. Maar dat betekent dat uw tweede termijn korter is. Daarom dacht ik, kunt u het daarmee eens zijn? Dat we het zo even laten lopen? Want dan kunt u in ieder geval het debat even met elkaar voeren. Ja? Dan ga ik naar het antwoord van de heer Achterbergh en dan kom ik bij mevrouw Van de Meeberg. De heer ACHTERBERGH: Ja voorzitter, ik laat graag aan alle collega's weten wat de VVD vindt. Nogmaals, ik ben wel benieuwd naar hoe dat vlaggetje eruitziet. Maar eigenlijk hetzelfde antwoord als ik al aan GroenLinks gaf, we gaan hier nog geen keuzes maken. En op dit moment is belastingverhoging de laatste keuze die wij hebben. Het is wel een keus, daar zijn we heel eerlijk in. Maar wij gaan als VVD eerst kijken waar het minder kan voordat we onze inwoners met nog meer belastingverhoging gaan opzadelen. De VOORZITTER: Mevrouw Van de Meeberg. Mevrouw VAN DE MEEBERG: Ja, dank u wel, voorzitter.

Ik hoor mijnheer Achterbergh zeggen 'we willen niet dat de lasten voor onze inwoners verhoogd worden', maar bezuinigingen treffen ook onze inwoners, alleen andere inwoners. Dat is dus de politieke keuze die je maakt. Het is niet zo dat als je alleen maar bezuinigt, dat wil ik graag aan mijnheer Achterbergh meegeven, je daar geen inwoners mee raakt. De VOORZITTER: De heer Achterbergh. De heer ACHTERBERGH: Dat was meer een opmerking. Ik heb geen vraag gehoord voorzitter, maar Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 24 oktober 2024

32

het klopt. De VOORZITTER: Gaat u verder met uw betoog. De heer ACHTERBERGH: Zal ik dat doen, voorzitter? Als we het dan over maatregelen hebben die misschien niet iedereen zouden raken, gaat het over de financieel-technische maatregelen die in de denklijnen staan. In de denklijnen worden dus die financieel-technische maatregelen voorgesteld met een mogelijk bezuinigingspotentieel van zo om en nabij € 13,4 miljoen in 2028. Het lijkt heel verleidelijk om deze maatregelen simpelweg door te voeren, maar als we alle voorgestelde maatregelen stapelen, lopen we als gemeente het risico op grote problemen. De VVD vraagt het college dan ook om in de uitwerking goed te kijken naar de samenhang tussen deze maatregelen en de risico's die ze met zich meebrengen. Een goed voorbeeld van een aangename maar niet noodzakelijke uitgave – ik had hem eigenlijk stiekem al genoemd – is de ontwikkelingshulp aan Cebu. Daar hoeven we niet lang over na te denken. Het is moeilijk uit te leggen dat we jaarlijks € 75.000,00 naar het buitenland sturen, terwijl we onze eigen inwoners opzadelen met hogere lasten. Ontwikkelingshulp is een taak voor Den Haag, niet voor onze gemeente. Wat ons betreft, stoppen we hier zo snel mogelijk mee en is een evaluatie in 2027 overbodig. Elke kern verdient een centrale ontmoetingsruimte. Daar zijn we het hopelijk met elkaar over eens.