RV Visie Buitenkaag 2040 (2021.pdf

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel

Onderwerp

Portefeuillehouders Steller Collegevergadering

Visie Buitenkaag 2040 mr. Mariëtte Sedee-Schuitemaker, drs. Marja Ruigrok Gerben Enserink, Marit Spaanderman-Brandhorst ljuni2021

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2021.0001233

1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. de Visie Buitenkaag 2040 vast te stellen, met daarin de volgende ontwikkelrichtingen: a. ruimte bieden aan mogelijkheden voor transformatie in het glastuinbouwgebied; b. faciliteren van diverse vormen van recreatie en toerisme; c. versterken van Ringdijk en dorpskarakteristiek; d. structureel verminderen van de parkeerproblematiek; 2. de Nota van beantwoording zienswijzen Visie Buitenkaag 2040 vast te stellen. 2. Samenvatting

De Visie Buitenkaag 2040 geeft een nieuw ruimtelijk perspectief voor Buitenkaag tot 2040 en vormt het afwegingskader voor initiatieven. Zo wordt de leefbaarheid en vitaliteit van Buitenkaag versterkt en ontstaat ruimte voor nieuwe initiatieven en recreatie. Er zijn verschillende aanleidingen voor het opstellen van deze visie. Vanwege ontwikkelingen in de glastuinbouw is het glastuinbouwgebied in Buitenkaag door de Greenport Aalsmeer aangewezen als transformatiegebied. Daarnaast zijn in de Visie Ringdijk en Ringvaart (2017.00011195) en het Uitvoeringsprogramma Ringvaart en Ringdijk (2017.0025366) voorstellen gedaan voor verbetering van de leefbaarheid en verkeersveiligheid van de Ringdijk. Tenslotte zijn er diverse initiatieven vanuit inwoners en ondernemers en kent Buitenkaag parkeeroverlast. Deze visie is ontwikkeld op basis van een gebiedsanalyse, een beleidsinventarisatie en een intensief participatietraject met alle betrokkenen. De ruimtelijke kenmerken en kwaliteiten van Buitenkaag zijn onderzocht in de gebiedsanalyse. Met inwoners en ondernemers zijn de ontwikkelrichtingen voor Buitenkaag verkend. Hieruit zijn ideeën naar voren gekomen die mee zijn genomen in de visie. Tenslotte zijn ook de relevante beleidskaders verkend.

Visie Buitenkaag 2040

pagina 2

De visie biedt een kader om ontwikkelingen in Buitenkaag een plaats te geven. De visie bestaat uit een ruimtelijk perspectief, een nieuwe ruimtelijke structuur, een uitwerking in gebiedszones en een uitvoeringsstrategie. De conceptvisie Buitenkaag 2040 is door ons vastgesteld op 2 februari 2021 (2021.0000078). De conceptvisie heeft van 16 februari tot 30 maart 2021 ter inzage gelegen en er zijn 25 zienswijzen ingediend. Enkele zienswijzen hebben aanleiding gegeven om de visie aan te passen. Deze wijzigingen zijn beschreven in dit raadsvoorstel onder 3.5. overige informatie, onder inzage. 3. Uitwerking

3.1 Wat is de aanleiding? Er zijn verschillende aanleidingen voor het opstellen van een visie voor Buitenkaag. Relatie met Green port Aalsmeer

Buitenkaag is in de Ruimtelijke Visie Greenport Aalsmeer van de Greenport Aalsmeer (2015) vastgesteld als transformatiegebied. Vanwege schaalvergroting en concurrentie vanuit het buitenland willen steeds meer glastuinbouwers stoppen. Doordat het gebied onderdeel uitmaakt van het glastuinbouwconcentratiegebied kan op basis van de Omgevingsverordening Noord-Holland 2040 transformatie naar een andere functie niet plaatsvinden zonder een binnen de regio afgestemde ruimtelijke visie. Uitvoeringsprogramma Ringvaart en Ringdijk

In 2016 en 2017 hebben wij met meer dan 500 bewoners van alle dorpen aan de Ringvaart gesproken over wat verbeterd kan worden. De opbrengsten hiervan zijn vastgelegd in de Visie Ringvaart en Ringdijk (2017.0011195). Hierin staan voorstellen voor verbetering van de leefbaarheid, aantrekkelijkheid en verkeersveiligheid op de dijk. Deze voorstellen zijn overgenomen in de Visie Buitenkaag 2040. In het Uitvoeringsprogramma Ringdijk en Ringvaart (2017.0025366) zijn de maatregelen in nauw overleg met de bewoners van Buitenkaag geconcretiseerd. Initiatieven vanuit het dorp

Een andere aanleiding voor deze visie zijn verschillende initiatieven vanuit het dorp. Eén van de wensen is de realisatie van een recreatieboulevard en het groen inrichten van het openbaar gebied rond het gemaal De Leeghwater. Daarnaast zijn initiatieven ingediend voor woningbouw en een watergebonden bedrijf. Parkeeroverlast

De parkeeroverlast in Buitenkaag is een belangrijke aanleiding van de visie. Deze wordt vooral veroorzaakt door de botenbouwer Royal van Lent Shipyard die de laatste jaren sterk is gegroeid. Veel medewerkers parkeren nu op de openbare parkeerplaatsen in Buitenkaag om met de pont naar Kaag te gaan. Welk doel wordt nagestreefd? Het doel van de Visie Buitenkaag 2040 is om een nieuw perspectief te ontwikkelen voor Buitenkaag tot 2040. De visie moet een bijdrage leveren aan een leefbaar en vitaal Buitenkaag. Hierbij vormt de visie een toetsingskader voor reeds bekende plannen en toekomstige initiatieven. Ook biedt de visie een ruimtelijk raamwerk waarbinnen nieuwe ontwikkelingen kunnen plaatsvinden.

Visie Buitenkaag 2040

pagina 3

3.2 Wat gaan we daarvoor doen? Om perspectief te bieden op een leefbaar en vitaal Buitenkaag hebben we de Visie Buitenkaag 2040 opgesteld die: a. ruimte bieden aan mogelijkheden voor transformatie in het glastuinbouwgebied; b. faciliteren van diverse vormen van recreatie en toerisme; c. versterken van Ringdijk en dorpskarakteristiek; d. structureel verminderen van de parkeerproblematiek. Deze visie hebben wij opgesteld op basis van een analyse van de ruimtelijke kwaliteiten, een beleidsanalyse en de participatiebijeenkomsten. De visie bestaat uit drie onderdelen: een ruimtelijk perspectief, een uitwerking in gebiedszones en een uitvoeringsstrategie. Ruimtelijk perspectief

In het ruimtelijk perspectief wordt beschreven hoe Buitenkaag zich de komende 20 jaar kan ontwikkelen. Het ruimtelijk perspectief bestaat uit een visiedeel en een nieuwe ruimtelijke structuur. In het visiedeel staat beschreven wat we willen bereiken. De visie is opgesplitst in vier ontwikkelrichtingen: 1.

Ruimte bieden aan mogelijkheden voor transformatie in het glastuinbouwgebied

In het glastuinbouwgebied bieden we ruimte aan het ontwikkelen van diverse recreatieve voorzieningen. Hierbij kan gedacht worden aan een kleinschalig recreatiepark, glamping, of kleinschalig boutique hotel of wellness. Daarnaast wordt op een specifieke locatie ruimte geboden aan lichte watergebonden bedrijvigheid. Tenslotte kan ook een kleinschalig duurzaam zonnepanelenpark ontwikkeld worden. 2.

Faciliteren van diverse vormen van recreatie en toerisme

Vanwege de aantrekkelijke ligging aan de Kagerplassen biedt Buitenkaag veel mogelijkheden voor de ontwikkeling van recreatiemogelijkheden. Intensieve recreatie ontwikkelen we in het glastuinbouwgebied. In de andere delen zetten we in op kleinschalige recreatie. 3.

Versterken van Ringdijk en dorpskarakteristiek

Om de leefbaarheid van het dorp te versterken stellen wij kaders aan ontwikkelingen op de Ringdijk en in de dorpskern van Buitenkaag. Daarnaast zetten we in op het realiseren van een fietsstraat en een park rond het gemaal De Leeghwater. 4.

Structureel verminderen van de parkeerproblematiek

Voor de parkeerproblematiek voor werknemers van Royal van tent Shipyard is een toekomstbestendige locatie voor een parkeerterrein in de visie opgenomen inclusief een nieuwe ontsluitingsweg, waardoor de verkeersoverlast wordt teruggedrongen. Inmiddels is een privaatrechtelijke overeenkomst getekend tussen Royal Van Lent Shipyard en grondeigenaar Spaargaren voor de realisatie van het parkeerterrein in het glastuinbouwgebied. Mocht blijken dat de vergunning hiervoor niet kan worden verleend dan heeft de gemeente het perceel achter de Lisserdijk beschikbaar gesteld voor de aanleg van een tijdelijk parkeerterrein voor een periode van maximaal vijfjaar.

Visie Buitenkaag 2040

pagina 4

Nieuwe ruimtelijke structuur

Naast de ontwikkelrichtingen beschrijft de visie een nieuwe ruimtelijke structuur voor Buitenkaag. Deze bestaat uit een groenblauwe structuur en een verkeerstructuur. Deze vormen een nieuw raamwerk waarbinnen plannen in ontwikkeling en nieuwe initiatieven kunnen worden uitgewerkt. Het raamwerk maakt een sterk geheel van het dorp en realiseert een betere verbinding tussen het dorp Kaag, het dorp en het glastuinbouwgebied. Bij het raamwerk vormt het ontwikkelen van Buitenkaag tot een recreatief dorp een belangrijk uitgangspunt. Daarom wordt ingezet op het autoluw maken van een deel van de Ringdijk, waardoor kansen ontstaan voor het ontwikkelen van een recreatieboulevard. Daarnaast wordt ingezet op het verminderen van het doorgaand autoverkeer in het dorp door het realiseren van een nieuwe ontsluitingsroute in het glastuinbouwgebied. Deze nieuwe ontsluitingsroute zorgt voor een goede verkeersafwikkeling van toekomstige ontwikkelingen in het glastuinbouwgebied, waaronder het nieuwe parkeerterrein. Het raamwerk zorgt ook dat het glastuinbouwgebied toegankelijk wordt voor bewoners en recreanten. Hiertoe zijn diverse fiets- en wandelpaden opgenomen. Ook is gedacht aan het versterken van de waterstructuur, onder andere door twee waterlussen.

Hierdoor wordt de Hoofdvaart via de Kagertocht met het glastuinbouwgebied verbonden en ontstaan mogelijkheden voor waterrecreanten, zoals kanoërs en suppers. Tenslotte is ook bijzondere aandacht voor de groenstructuur. Hierbij wordt ingezet op twee belangrijke hoofdstructuren in het glastuinbouwgebied die aansluiten bij historische laanbeplanting langs de Hoofdweg en een secundaire groenstructuur, waardoor het historisch karakter van de polder wordt versterkt.

LEGENDA Bestaand ■■'v Kerk School/kirvjerdag verblijf Horeca Watersport Kantoor/atelier Wonea'ovenge bebouwing Gemaal Bebouwd Onbebouwd

« ■ ■■» ©<-*}

Nieuwe ontsluitingsstructuur Fiets en wandelroutes Rctsstraat Recreatieboulevard Mogdijke uitbreiding parkeerplaats Bomer N ieuwe waterstructuur Initiatief voor woningontwikkeling

; Initiatief voorontwikkeling i. Nieuwe brug Versterken woonlinten Ontwikkckjcbicdcn glastuinbouwgebied Hart en gemaabone □ Dijkzone Randzone Glastuinbouwzone Functie Horeca Groenstructuur Pont Gewenste plek vrachtport

Visiekaart Visie Buitenkaag 2040

Visie Buitenkaag 2040

pagina 5

Uitwerking per gebiedszone

In de gebiedsgerichte uitwerking zijn doelen en ontwerpprincipes opgesteld voor vier kenmerkende zones van Buitenkaag: de hart- en gemaalzone, dijkzone, randzone en glastuinbouwzone.

LEGENDA Harten gemaalzone

Uitvoeringsstrategie

De uitvoeringsstrategie beschrijft hoe we de doelen voor Buitenkaag gaan realiseren. Deze strategie bestaat uit het verleiden van initiatiefnemers tot investeringen in de kwaliteit van het gebied, het sturen op de ruimtelijke kwaliteit van de initiatieven door de in de visie gestelde ontwikkelprincipes en spelregels en tot slot door het faciliteren van ontwikkelingen met ruimtelijke procedures. De visie beschrijft de ruimte die gegeven wordt aan nieuwe initiatieven, initiatiefnemers zijn verantwoordelijk voor uitvoering en financiering. 3.3 Wat mag het kosten? Aan de uitvoering van dit voorstel zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk? De raad is bevoegd tot het vaststellen van de Visie Buitenkaag 2040. De bevoegdheid voor de uitvoering van de visie ligt bij ons college. De portefeuillehouder Ruimtelijke Ordening is namens het college het eerste aanspreekpunt voor de uitvoering. 3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar? Participatie en communicatie

We hebben verschillende bijeenkomsten gehouden met inwoners en ondernemers.

Visie Buitenkaag 2040

pagina 6

Tijdens een gebiedsbijeenkomst op 11 juli 2019 zijn bewoners en ondernemers gevraagd om met ons mee te denken. Daarnaast hebben wij op 22 juni en 27 oktober 2020 een bijeenkomst gehouden met glastuinbouwers en initiatiefnemers. Ook is regelmatig afgestemd met de Dorpsraad Kaag-Buitenkaag en de Greenport Aalsmeer en zijn diverse gesprekken gevoerd met de Parkeergroep Buitenkaag. De conceptvisie Buitenkaag 2040 is op 11 maart 2021 gepresenteerd tijdens een interactieve online-bijeenkomst. Hierbij is een nadere toelichting gegeven op zowel de visie als ook het tijdelijke parkeerterrein achter de Lisserdijk. Voorafgaand en tijdens de avond was het mogelijk om vragen te stellen. Alle vragen zijn samengevat en beantwoord in een vraag- en antwoordlijst. Aanvullend zijn twee spreekuren georganiseerd op 16 en 18 maart. Hierbij konden geïnteresseerden verder in gesprek met de gemeente over de visie en het tijdelijke parkeerterrein achter de Lisserdijk. De verslagen van de gesprekken en meer informatie over de opbrengsten van de bijeenkomsten is terug te vinden op de website: https://haarlemmermeergemeente.nl/buitenkaag. Inzage

De conceptvisie is door ons vastgesteld op 2 februari 2021 (2021.0000078). De conceptvisie heeft ter inzage gelegen van 16 februari tot 30 maart 2021. Er zijn 25 zienswijzen ingediend. Deze zijn beantwoord in de Nota van beantwoording zienswijzen Visie Buitenkaag 2040, die als bijlage bij dit raadsvoorstel is opgenomen. De zienswijzen hebben tot de volgende aanpassingen in Visie Buitenkaag 2040 geleid: a. De maximale bouwhoogte voor initiatieven in het glastuinbouwgebied is bijgesteld naar 7,5 meter. Ook is opgenomen dat sprake moet zijn van een gevarieerde gevel. Bijvoorbeeld door geleding, inspringingen, gevelopeningen, materialisering en het gebruik van een kap. Daarnaast is opgenomen wat niet gewenst is: industrieel uitziende loodsen zonder kapvorm en lange, dichte en eentonige wanden. b. De pont en de vrachtpont zijn duidelijker opgenomen in de visiekaart. c. Beroepsvaart is meegenomen als belangrijke gebruiker van de Ringvaart. d. De parkeerplaats achter horecagelegenheid Matt's is in de visie aangemerkt als een locatie waar incidenteel kleinschalige evenementen voor het dorp georganiseerd kunnen worden. Het parkeerterrein ligt centraal in het dorp en kan daardoor goed worden ingezet als ontmoetingsplek voor alle bewoners van Buitenkaag. e. In de visie is beter omschreven welke ontmoetingsplekken aanwezig zijn en op termijn mogelijk worden gemaakt. f.

De invulling van het permanente parkeerterrein is duidelijker omschreven. Het parkeerterrein in het kassengebied wordt een privéterrein voor Royal van Lent Shipyard. Het terrein wordt ook afsluitbaar om zo overlast te kunnen beperken. g. De contour van de randzone is aangepast zodat de bedrijfswoning aan Leidsemeerstraat 20 binnen deze zone valt. De bedrijfswoning volgt namelijk dezelfde verkaveling en is daarmee gelijkwaardig aan de andere bedrijfswoningen opgenomen in de randzone. h. Ten aanzien van het tijdelijke parkeerterrein is opgenomen dat deze alleen als tijdelijke maatregel zal worden ingezet als blijkt dat geen vergunning kan worden afgegeven voor de permanente locatie in het glastuinbouwgebied. i. In de visie is opgenomen dat de loswal van Royal van Lent Shipyard op termijn verplaatst kan worden om de overlast voor omwonenden te verminderen.

pagina 7

Visie Buitenkaag 2040

j.

k.

Ten aanzien van Blueport (initiatief voor botenopslag, werkplaats en showroom) zijn evenals andere ontwikkelingen in het glastuinbouwgebied specifieke eisen gesteld ten aanzien van de omvang en bouwhoogte, zoals aangegeven onder punt a. Aanvullend is een deel van het perceel van Blueport binnen de randzone gebracht. Hierdoor wordt de omvang van de bebouwing beperkt en wordt meer afstand gecreëerd tussen de woningen aan de dijk en Blueport. In de uitvoeringsstrategie is opgenomen dat initiatiefnemers verplicht zijn om de omgeving te betrekken bij hun plannen en dat een participatieverslag wordt meegeleverd bij de aanvraag van een omgevingsvergunning.

Tijdelijke parkeerterrein

Op 29 april 2021 is een brief (kenmerk: X.2021.02893) uitgegaan naar alle bewoners van Buitenkaag om hen te informeren over laatste ontwikkelingen ten aanzien van het parkeerprobleem in Buitenkaag. In de brief wordt aangegeven dat inmiddels een overeenkomst is getekend tussen Royal Van Lent Shipyard en Spaargaren voor de ontwikkeling van het nieuwe parkeerterrein in het glastuinbouwgebied. Dit betekent op het moment dat een vergunning wordt verleend voor het permanente parkeerterrein het tijdelijke parkeerterrein achter de Lisserdijk niet meer zal worden ingezet. Publicatie

De Visie Buitenkaag 2040 wordt gepubliceerd op officiële bekendmakingen. 3.6 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd? De raad wordt via de bestuurlijke voortgangsrapportage Mobiliteit geïnformeerd over aanleg van de fietsstraat en het gemaalpark in Buitenkaag. Ten aanzien van het nieuwe parkeerterrein zal de raad geïnformeerd worden indien hiervoor een aanvraag voor een omgevingsvergunning is ingediend. 3.7 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRAj? Deze visie geeft richting aan ontwikkelingen in Buitenkaag tot 2040. Hierdoor ontstaat een interessant gebied voor bewoners, ondernemers en toeristen binnen de MRA. Bij initiatieven wordt rekening gehouden met de regionale kaders en wordt daar waar nodig afgestemd. 4. Ondertekening

Burgemeester en wethouders van de gemeen de secretaris.

drs. Carel Brugman

Haarlemmermeer, de burgermester,

nan

uurmans-Wijdeven

Bijlage(n): • Visie Buitenkaag 2040, incl. visiekaart ^root formaz • Nota van beantwoording zienswijzen visie Buitenkillag 2040 met bijlagen • Conceptbrief provincie Noord-Holland aanpassen begrenzingen omgevingsverordening

Visie Buitenkaag 2040

Colofon Projectgroep

Advisering en ondersteuning

Gerben Enserink Ruimte, Economie en Duurzaamheid Projectleider / Planoloog

Bram van Melis

Jos Bontekoe Gebieds- en Relatiemanagement Gebiedsmanager Peter de Waard Gebieds- en Relatiemanagement Assistent gebiedsmanager Marcel Leek Beheer en Onderhoud Gebiedsbeheerder Marit SpaandermanBrandhorst

Ruimte, Economie en Duurzaamheid Planoloog / Assistent projectleider

Extern bureau Projecten Opdrachtgever uitvoeringsprogramma Ringdijk / Ringvaart

Annemarie Lodder Ruimte, Economie en Duurzaamheid Landschapsarchitect Erfgoed Ringdijk Ferdinand Ex

Communicatie en Externe betrekkingen Communicatie adviseur

Merel van Broekhuizen

Communicatie en Externe betrekkingen Communicatie medewerker

Frank Immerzeel Starling structures Stedenbouwkundige Klankbordgroep Dorpsraad Kaag - Buitenkaag Dave Vlaming Jacqueline Verwindt Edwin van der Geest

Greenport Aalsmeer Provincie Noord-Holland Glastuinbouw Nederland

Foto’s Gemeente Haarlemmermeer

Richard van Beek Grond en Vastgoedzaken Planeconomie

Tessa Ligtenberg Ruimte, Economie en Duurzaamheid Planoloog Rik Froma Ruimte, Economie en Duurzaamheid Verkeerskundige Esther de Rijk Ruimte, Economie en Duurzaamheid Stedenbouwkundige Marieke Adrichem Ruimte, Economie en Duurzaamheid Landschapsarchitect Martin Sulman

Samenleving, Sport en Cultuur Beleidsadviseur sport en recreatie

Met dank aan iedereen die de participatieavonden heeft bijgewoond.

Voor meer informatie: https://haarlemmermeergemeente.nl/buitenkaag

Dit is een uitgave van gemeente Haarlemmermeer, 2021

Aan de in deze uitgave opgenomen afbeeldingen kunnen geen rechten worden ontleend. Gemeente Haarlemmermeer

3

Inhoudsopgave Colofon

3

Samenvatting

5

1 Inleiding Waarom een gebiedsvisie? Doel van deze visie Leeswijzer

10 11 11

2 Kenmerken en kwaliteiten van Buitenkaag Historische ontwikkeling Landschappelijke kenmerken en kwaliteiten Kenmerken van de gebouwde omgeving kenmerken van de sociale opbouw Belangrijkste kenmerken en kwaliteiten

14 15 16 20 21

3 Beleidskader Wonen Economie Recreatie Landschap en water Verkeer en parkeren Klimaat en duurzaamheid

24 25 26 27 28 28

4 Participatie Opbrengsten gebiedsbijeenkomst Ondernemersverkenning Ondernemersbijeenkomsten Afstemming werkgroep Greenport Aalsmeer Inspraakbijeenkomsten 5 Ruimtelijk perspectief Hoofdlijnen visie Buitenkaag 2040 Nieuwe ruimtelijke structuur 4

Gemeente Haarlemmermeer

6 Uitwerkingen per gebiedszone Hart- en gemaalzone Dijkzone Randzone Glastuinbouwzone

47 50 52 54

7 Uitvoeringstrategie Samenwerking Spelregels voor ruimtelijke initiatieven Gemeentelijk instrumentarium Financiële uitvoerbaarheid

60 60 61 61

32 34 34 34 34 36 40 Gemeente Haarlemmermeer

5

Samenvatting De visie Buitenkaag geeft een nieuw ruimtelijk perspectief voor Buitenkaag tot 2040 en vormt het afwegingskader voor initiatieven. Zo wordt de leefbaarheid en vitaliteit van Buitenkaag versterkt. Aanleiding Er zijn verschillende aanleidingen voor het opstellen van een visie voor Buitenkaag. Ten eerste is het glastuinbouwgebied benoemd als een transformatiegebied binnen de Greenport Aalsmeer. De afgelopen jaren zijn diverse verzoeken binnengekomen voor het ontwikkelen van andere functies dan glastuinbouw. Met deze visie willen wij ruimte bieden aan deze initiatieven en hiervoor een duidelijk kader bieden. Hierbij biedt het kader ook mogelijkheden voor actieve glastuinbouwers die op termijn iets anders willen ontwikkelen. Hierbij mogen bestaande glastuinbouwbedrijven niet worden belemmerd in hun bedrijfsvoering. Ten tweede zijn er verschillende initiatieven en wensen vanuit het dorp voor het vergroten van de leefbaarheid in Buitenkaag. Eén van de wensen die vanuit de eerdere participatie over de Visie Ringdijk en Ringvaart naar voren is gekomen, is de realisatie van een autoluwe zone op de Ringdijk die op termijn kan worden ontwikkeld tot een recreatieboulevard. Hierbij zijn ook ideeën geopperd voor de realisatie van een park bij het gemaal De Leeghwater. Met deze visie bieden wij een kader voor verdere uitwerking van deze ideeën.

Ten derde willen we met deze visie structureel de parkeerproblematiek in Buitenkaag verminderen. De grootste parkeeroverlast wordt veroorzaakt door Royal van Lent Shipyard die de laatste jaren behoorlijk is gegroeid. Het parkeerterrein aan de Leidsemeerstraat 6

Gemeente Haarlemmermeer

is momenteel ontoereikend, waardoor veel geparkeerd wordt op openbare parkeerplaatsen in het dorp. In de visie wordt een oplossing geboden voor het langdurige parkeerprobleem door een toekomstbestendige locatie aan te wijzen waar een nieuw parkeerterrein ontwikkeld kan worden. Doel Het doel van de visie is een nieuw ruimtelijk perspectief voor Buitenkaag te ontwikkelen tot 2040. De visie moet een bijdrage leveren aan een leefbaar en vitaal Buitenkaag. Hierbij vormt de visie een toetsingskader voor reeds bekende plannen en toekomstige initiatieven. Beleidskaders Er zijn diverse landelijke, provinciale en regionale beleidskaders relevant voor het visiegebied. De kansen voor woningbouw zijn zeer beperkt vanwege het Luchthavenindelingbesluit. Wel liggen kansen voor de ontwikkeling van recreatie. Zeker gezien de bijzondere ligging van Buitenkaag aan de Ringdijk, Kagerplassen en Kaag. Daarnaast zijn mogelijkheden om het cultuurhistorische karakter van het gebied te versterken, onder andere rond het gemaal De Leeghwater, maar ook door het terugbrengen van de oorspronkelijke verkaveling met een heldere groen-, water- en verkeersstructuur. Participatie Samen met bewoners, ondernemers, overheden en marktpartijen zijn we via een uitgebreid participatieproces op zoek gegaan naar een toekomstbestendige visie voor Buitenkaag.

Voor deze opzet is gekozen om het draagvlak zo groot mogelijk te maken. Hiervoor zijn diverse bijeenkomsten

georganiseerd en is een ondernemersverkenning uitgevoerd. Ook is de visie afgestemd binnen de Greenport Aalsmeer. De participatie met bewoners, grondeigenaren en ondernemers heeft een grote bijdrage geleverd aan de totstandkoming van deze visie. Ruimtelijk perspectief In het ruimtelijk perspectief staat beschreven op welke manier Buitenkaag zich de komende 20 jaar kan ontwikkelen. Het betreft een groeimodel waar het gebied gefaseerd tot ontwikkeling kan komen. Hierbij wordt ingezet op het ontwikkelen van Buitenkaag tot een watersportdorp, waarbij de bestaande kwaliteiten behouden blijven. Hierdoor wordt de leefbaarheid en vitaliteit vergroot. Het ruimtelijk perspectief bestaat uit een visiedeel en een nieuwe ruimtelijke structuur voor Buitenkaag. Daarnaast is ook een uitwerking in verschillende gebiedszones gemaakt, te weten: de hart- en gemaalzone, dijkzone, randzone en de glastuinbouwzone. Per gebiedszone is een aantal doelen geformuleerd en worden kaders meegegeven voor ontwikkelingen in het gebied. Nieuwe ruimtelijke structuur De nieuwe ruimtelijke structuur bestaat uit een groenblauwe structuur, verkeersstructuur en fiets- en wandelstructuur. Deze vormen samen een nieuw ruimtelijk raamwerk waarbinnen bestaande plannen en nieuwe initiatieven kunnen worden uitgewerkt.

Het raamwerk maakt een sterker geheel van het dorp en zorgt voor betere verbindingen tussen Kaag, het dorp en het glastuinbouwgebied.

Bij het raamwerk vormt het ontwikkelen van Buitenkaag tot een watersportdorp een belangrijk uitgangspunt. Hierbij wordt ingezet op het autoluw maken van een deel van de Ringdijk, waardoor kansen ontstaan voor het ontwikkelen van een recreatieboulevard. Daarnaast wordt ingezet op het verminderen van het doorgaand autoverkeer in het dorp door het realiseren van een nieuwe ontsluitingsroute in het glastuinbouwgebied. Deze nieuwe ontsluitingsroute zorgt ook voor een goede verkeersafwikkeling bij de transformatie van het glastuinbouwgebied en vormt tevens de ontsluiting van het nieuwe parkeerterrein voor Royal Van Lent Shipyard. Het raamwerk zorgt ook dat het glastuinbouwgebied toegankelijk wordt voor bewoners en recreanten. Hiertoe zijn diverse fiets- en wandelpaden in het gebied opgenomen. Ook wordt de waterstructuur versterkt. De Hoofdvaart wordt via de Kagertocht met het glastuinbouwgebied verbonden waardoor mogelijkheden ontstaan voor waterrecreanten, zoals kanoërs en suppers. Ook is aandacht voor de groenstructuur. Om het historische karakter te versterken worden in het transformatieglastuinbouwgebied nieuwe beplantingen gerealiseerd. Het gemaalpark nabij het gemaal De Leeghwater, vormt als markant eindpunt van de Hoofdvaart, een belangrijke nieuwe groene ontmoetingsplek voor het dorp met fantastisch uitzicht op de plassen.

Uitwerking per gebiedszone In de hart- en gemaalzone ligt het accent op het creëren van een nieuwe ontmoetingsplek bij het gemaal De Leeghwater. Dit park is de verbindende schakel tussen de Ringvaart, de Kagerplassen en het uitgestrekte polderlandschap. Daarnaast wordt door de recreatieboulevard de recreatieve waarde van de Ringdijk versterkt en ontstaan nieuwe plekken om te genieten van de prachtige ligging van Buitenkaag aan de Ringvaart en Kagerplassen.

In de dijkzone (Lisserdijk en Huigloterdijk) wordt vooral ingezet op het behoud van de karakteristieke en kleinschalige bebouwing, het terugbrengen van de voetsloten, waarbij het parkeren zoveel mogelijk achter de dijk wordt gebracht. Voor nieuw- of verbouwplannen aan de dijk worden ontwikkelprincipes meegegeven waardoor de diversiteit in de bebouwing en de zichtlijnen naar het open agrarisch landschap behouden blijven. In de randzone (Hoofdweg Oostzijde en de Lisserdijk) wordt ingezet op het vergroten van de recreatieve mogelijkheden van Buitenkaag en het versterken van de woonfunctie. Hieronder vallen mogelijkheden voor het omzetten van bedrijfswoningen naar burgerwoningen in combinatie met een gedeeltelijke sloop van de kassen en het toevoegen van enkele woningen in de linten. In de linten zijn ook mogelijkheden voor kleinschalige bed- en breakfast, beroep aan huis activiteiten en het hobbymatig houden van dieren. In de glastuinbouwzone wordt ruimte geboden voor een nieuwe functionele invulling. Hierbij vormt de ontwikkeling van Buitenkaag tot een recreatief dorp een belangrijk uitgangspunt. Vanwege de ligging nabij de Kagerplassen, Ringvaart en Kaag liggen kansen voor recreatieve ontwikkelingen. Hierbij kan gedacht worden aan een vakantiepark, glamping, kleinschalig hotel met wellness of een outdoor terrein.

Ook behoren groepsaccommodaties voor zeilscholen en watergebonden bedrijvigheid tot de mogelijkheden. De transformatie van het glastuinbouwgebied biedt kansen om een nieuwe economische drager voor het dorp te ontwikkelen en zo Buitenkaag vitaal en leefbaar te houden. Bij de ontwikkelingen is het van belang dat de bestaande glastuinbouwbedrijven niet in hun bedrijfsvoering worden belemmerd en ontwikkelingen niet ten koste mogen gaan van de woon- en leefkwaliteit van bestaande woningen. Hierbij zal per initiatief een goede

afweging moeten worden gemaakt. Uitvoeringsstrategie Deze visie is een richtinggevend kader voor toekomstige ontwikkelingen. Om uitvoering te geven aan deze visie is een uitvoeringsstrategie opgesteld. Hierbij is een aantal spelregels voor initiatieven opgesteld. Uitgangspunt is dat initiatiefnemers zelf verantwoordelijk zijn voor de uitvoering en financiering. Daarnaast moeten initiatieven bijdragen aan de financiering van het ruimtelijk raamwerk. De bijdragen worden vastgelegd in anterieure overeenkomsten die de gemeente sluit met de initiatiefnemers. De gemeente heeft een faciliterende rol en zal niet overgaan tot actief grond verwerven om bijvoorbeeld herverkaveling mogelijk te maken. Om ontwikkelingen juridischplanologisch mogelijk te maken zullen de benodigde ruimtelijke procedures moeten worden doorlopen volgens het dan geldende planologisch-juridische regime. Voor de uitvoering van de visie worden geen additionele middelen vrijgemaakt. Wel zijn vanuit het Uitvoeringsprogramma Ringdijk en Ringvaart financiële middelen beschikbaar voor het realiseren van een fietsstraat aan de Ringdijk en het aanleggen van het gemaalpark De Leeghwater. Inspraak Op deze visie is inspraak geboden. De conceptvisie is vastgesteld door het college op 2 februari 2021 (2021.0000078). De concept visie heeft hierna ter inzage gelegen van 16 februari 2021 tot 30 maart 2021.

Alle ingediende reacties zijn samengevat en van een antwoord voorzien in de Nota van beantwoording zienswijzen. Enkele zienswijzen hebben geleid tot een aanpassing van de visie. Na vaststelling door de gemeenteraad en publicatie is de visie onherroepelijk.

Gemeente Haarlemmermeer

7

1. Inleiding

8

Gemeente Haarlemmermeer

Gemeente Haarlemmermeer

9

Buitenkaag ligt op één van de meest mooie en bijzondere plekken van Haarlemmermeer; het meest zuidelijkste puntje van de Haarlemmermeerpolder aan de Kagerplassen. De kern wordt doorsneden door de Hoofdvaart welke uitkomt bij het historisch gemaal De Leeghwater. Tegenover Buitenkaag ligt het dorp Kaag, waarmee nauwe sociale en economische banden zijn. De dorpen werken samen als dubbeldorp1.

worden gerealiseerd door het toevoegen van openbare aanlegsteigers, het aanleggen van een groene oever, maar ook het groen inrichten van het openbaar gebied rond het oudste gemaal van Haarlemmermeer: het gemaal De Leeghwater. Ook zijn er enkele initiatieven voor woningbouw en bedrijvigheid op locaties die liggen in het glastuinbouwconcentratiegebied. Door regionale afstemming binnen de Greenport Aalsmeer en een aanpassing van de provinciale omgevingsverordening kan ingestemd worden met een andere invulling. Hiervoor vormt deze visie voor Buitenkaag de basis.

De Kagerplassen, het eilanddorp Kaag, de Ringvaart en de glastuinbouw aan de noordkant van Buitenkaag zijn verbonden met de geschiedenis van het dorp. Vanaf het water vormt Buitenkaag de entree voor de provincie Noord-Holland, met prominent in beeld het gemaal De Leeghwater. Buitenkaag is een dorp met twee gezichten. Aan de ene kant is het ontspannen wonen in een dijkdorp aan de Ringvaart en de Kagerplassen, aan de andere kant een dorp in een dynamische omgeving waar glastuinbouw, luchtvaart en infrastructuur (A44) de identiteit bepalen.

1.1 Waarom een gebiedsvisie? Er zijn verschillende aanleidingen voor het opstellen van een visie voor Buitenkaag: de Ruimtelijke Visie Greenport Aalsmeer, het Uitvoeringsprogramma Ringvaart en Ringdijk, initiatieven vanuit het dorp en de parkeeroverlast. Deze visie helpt om deze ontwikkelingen een plek te geven in Buitenkaag. Relatie met de Ruimtelijke Visie Greenport Aalsmeer Hoewel Buitenkaag gekenmerkt wordt door glastuinbouw is het gebied vanwege haar beperkte omvang geen toekomstbestendig glastuinbouwgebied. Daarom is het glastuinbouwgebied van Buitenkaag aangewezen als transformatiegebied in de Ruimtelijke Visie Greenport Aalsmeer die in 2015 in de stuurgroep Greenport Aalsmeer2 is vastgesteld. Doordat het 10

Gemeente Haarlemmermeer

Plangebied Visie Buitenkaag 2040

gebied nog steeds onderdeel uitmaakt van het glastuinbouwconcentratiegebied kan op basis van de Omgevingsverordening Noord-Holland 2040 van de provincie Noord-Holland de transformatie van glas naar een andere functie niet plaatsvinden zonder een binnen de regio afgestemde ruimtelijke visie. Dit is één van de redenen waarom deze visie is opgesteld. Op basis van deze visie kan de indicatie glastuinbouwconcentratiegebied veranderd worden. Relatie met het Uitvoeringsprogramma Ringvaart en Ringdijk In 2016 en 2017 heeft de gemeente met meer dan 500 bewoners van alle dorpen aan de Ringvaart gesproken over wat verbeterd zou kunnen worden. De opbrengsten hiervan zijn vastgelegd in de Visie Ringvaart en Ringdijk (2017.0011195) die de gemeenteraad op 11 mei

2017 heeft vastgesteld. In de visie worden voorstellen beschreven voor verbetering zodat de Ringdijk en Ringvaart aantrekkelijker, leefbaarder en (verkeers-) veiliger worden. De maatregelen worden opgepakt binnen het Uitvoeringsprogramma Ringdijk en Ringvaart (2017.0025366). In de Visie Buitenkaag wordt voortgeborduurd op de voorgestelde maatregelen vanuit de Visie Ringdijk en Ringvaart (2017.0011195) en worden in nauw overleg met de bewoners van Buitenkaag geconcretiseerd. Initiatieven vanuit het dorp Een andere aanleiding voor deze visie zijn verschillende initiatieven en wensen vanuit het dorp. Eén van de wensen die vanuit eerdere participatie van de Ringdijk en Ringvaart visie naar voren is gekomen, is de realisatie van een recreatieboulevard. Deze kan

1.2 Doel van de visie Het doel van de visie is een nieuw ruimtelijk perspectief voor Buitenkaag te ontwikkelen tot 2040. De visie moet een bijdrage leveren aan leefbaar en vitaal Buitenkaag. Hierbij vormt de visie een toetsingskader voor reeds bekende plannen en toekomstige initiatieven.

1.3 Leeswijzer

Parkeeroverlast Tot slot is de parkeeroverlast in Buitenkaag een belangrijke aanleiding van de visie. De grootste overlast wordt veroorzaakt door de jachtbouwer Royal van Lent Shipyard die de laatste jaren een groeispurt heeft doorgemaakt. Aangezien het bedrijf alleen bereikbaar is via de veerpont tussen Buitenkaag en Kaag parkeren de werknemers in Buitenkaag. Deels op een eigen parkeerterrein aan de Leidsemeerstraat, maar ook op openbare parkeerplaatsen in het dorp. Dit leidt al jaren tot een aanzienlijke parkeer- en verkeersoverlast in het dorp aangezien het parkeerterrein aan de Leidsmeerstraat veel te klein is. Voorafgaand en tijdens het visietraject zijn verschillende locaties onderzocht. Tijdens het visietraject is een toekomstbestendige locatie gevonden in het glastuinbouwgebied. Deze locatie is echter niet direct realiseerbaar. Vanwege de urgentie van de parkeerproblematiek is het noodzakelijk om op korte termijn ook een tijdelijke oplossing te vinden. De gemeente heeft hiertoe een perceel achter de Lisserdijk beschikbaar gesteld aan Royal van Lent Shipyard voor een periode van maximaal 5 jaar. Naar verwachting zal binnen deze periode het permanente parkeerterrein in het glastuinbouwgebied gereed zijn waardoor de tijdelijke parkeerplaats aan de Lisserdijk kan worden opgeheven.

Hoofdstuk 1 gaat in op de aanleiding en het doel van de visie. In hoofdstuk 2 zijn de kenmerken en kwaliteiten van Buitenkaag beschreven. Hoofdstuk 3 geeft een overzicht van beleid waar bij de ontwikkeling van de visie rekening mee moet worden gehouden. Hoofdstuk 4 gaat in op het gevoerde participatietraject om te komen tot de visie. In hoofdstuk 5 is het ruimtelijke perspectief voor Buitenkaag beschreven, waarbij in hoofdstuk 6 een verdere uitwerking in gebiedszones is gemaakt. Tot slot is in hoofdstuk 7 opgenomen op welke manier uitvoering gegeven kan worden aan deze visie.

Hoofdweg westzijde kijkend naar gemaal De Leeghwater

Uitzicht vanaf de Ringdijk op gemaal De Leeghwater en de Scheepswerf 1

Een dubbeldorp is de aanduiding van enkele dorpen met verschillende namen die dicht bij elkaar zijn ontstaan en zowel geografisch als sociaal en economisch één geheel vormen. 2

De Greenport Aalsmeer is de organisatie waarin de provincie NH, 6 gemeenten en diverse brancheorganisaties waaronder LTO Noord-Glaskracht, Flora Holland en de Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijproducten gezamenlijk samenwerken om de internationale concurrentiepositie van sierteeltsector in de regio te versterken. Gemeente Haarlemmermeer

11

2. Kenmerken en Kwaliteiten

12

Gemeente Haarlemmermeer

Gemeente Haarlemmermeer

13

2.1 Historische ontwikkeling

2.2 Landschappelijke kenmerken en kwaliteiten

Halverwege de negentiende eeuw is de Haarlemmermeer drooggelegd. Buitenkaag, voorheen Leeghwaterbuurt genoemd, is ontstaan rondom het stoomgemaal ‘De Leeghwater’. Dit is het oudste gemaal van de drie gemalen waarmee de Haarlemmermeer is drooggelegd. Doordat het ver van de bewoonde wereld lag was het noodzakelijk voor de arbeiders zich dicht bij het gemaal te vestigen. Op de kaart van 1900 zijn al enkele woningen te zien. Hierna heeft Buitenkaag zich verder ontwikkeld. Eerst in noordwestelijke richting langs de Ringvaart, later voornamelijk in oostelijke richting. Achter de Huigsloterdijk heeft in de jaren ’70 een uitbreiding van het dorp plaatsgevonden. Rond de jaren ‘80 is de glastuinbouw in Buitenkaag begonnen en deze is in de loop van de jaren langzaam uitgebreid. Na de jaren ‘70 is vanwege het vliegverkeerslawaai en het Groene Hartbeleid overigens nagenoeg geen woningbouw meer geweest met uitzondering van een klein aantal woningen aan de Huigsloterdijk en het recent gebouwde appartementencomplex aan de Zweilandstraat.

De hoofdgroenstructuur bestaat uit de Hoofdvaart met zijn historische laanbeplanting en het groen rondom het gemaal De Leeghwater. De Ringvaart en Ringdijk zijn eveneens belangrijke groenblauwe structuurdragers. In Buitenkaag zijn als onderdeel van de inrichting van de woonstraten enkele verspreid gelegen groenvoorzieningen aanwezig. Daarnaast is aan de Leidsemeerstraat een grotere groenvoorziening aanwezig die gebruikt wordt als trapveldje.

Buitenkaag omstreeks 1900

Buitenkaag omstreeks 1960

Wat nemen we mee? Om het verleden zichtbaar te houden is het belangrijk dat de historische elementen van de droogmakerij herkenbaar blijven. Dit zijn de Ringvaart met Ringdijk, met de kenmerkende langgerekte bebouwingsstructuur en de karakteristieke Hoofdvaart met het gemaal.

Gemeente Haarlemmermeer

Beleven van het open landschap

De Ringvaart, Hoofdvaart en Kagertocht zijn hoofdwatergangen. Ze zijn onderdeel van het boezemwatersysteem van de Haarlemmermeerpolder. Langs de Lisserdijk is door de provincie een natuurverbinding als onderdeel van Natuur Netwerk Nederland (NNN) aangemerkt. Het betreft een ecologische zone die gekenmerkt wordt door een zachte en soepele overgang tussen nat en droog.

Buitenkaag omstreeks 1980 14

Het gebied rondom Buitenkaag heeft van oudsher een agrarisch karakter. Historische structuren en elementen die hiernaar verwijzen zijn nog steeds zichtbaar, zoals het open dijktalud aan de oostzijde en de voetsloten. De uitgestrekte agrarische gronden aan de noord- en oostzijde van Buitenkaag hebben grote landschappelijke waarde door de openheid van dit landschap. Het open landschap is het beste te beleven vanaf de Hoofdweg Oost- en Westzijde en vanaf de Ringdijk. Met name de doorzichten tussen de woningen op de Ringdijk geven goed de relatie tussen bebouwing en het open landschap weer.

Buitenkaag nu

Groenstructuur van Buitenkaag Gemeente Haarlemmermeer

15

Gebruik van het water Het water en het groen nodigen uit om er gebruik van te maken. Zo heeft de Ringvaart een regionale en nationale betekenis voor de beroepsscheepvaart en de recreatievaart, onder ander vanwege de ‘staande mast’-route. Dit is route waarmee de waterrecreant naar Haarlem, Amsterdam of Zuid-Holland kan varen. Daarnaast vormt de Ringvaart de verbinding van de Hollandse plassen, de Bollenstreek en aantrekkelijke historische binnensteden, zoals Haarlem en Leiden. Zeer veel schepen en bootjes varen langs Buitenkaag via de Ringvaart. Buitenkaag geldt echter nog niet als uit- of overstappunt, mede doordat er weinig openbare aanlegplekken zijn en informatie ontbreekt over de Ringvaart, het dorp en de bezienswaardigheden van de polder. De Ringvaart is ook het toneel van verschillende evenementen die nu bijna ongemerkt passeren. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Ringvaart Regatta (roeien), de Turfrace en de Strontrace (beiden een zeilrace voor platbodems) die jaarlijks vrijwel de gehele Ringvaart gebruiken.

Strontrace op de Ringvaart (Jur Engelchor) 16

Gemeente Haarlemmermeer

Buitenkaag kan gezien worden als de entree voor provincie Noord-Holland en het Hollandse Plassengebied. Een gebied waar meerdere dorpen en water- en groenstructuren deel vanuit maken. Buitenkaag heeft momenteel een bescheiden rol in dit gebied, omdat de recreatieve mogelijkheden onvoldoende benut worden. De mogelijkheden om via de Ringdijk aan de kant van Buitenkaag bij de oever te komen, langs de oever te zitten, te wandelen of uit te stappen maakt dit deel van de Ringdijk tot een zeer aantrekkelijk woonmilieu en een interessant recreatief en toeristisch gebied. Echter wordt de oever van de Ringdijk nog niet optimaal gebruikt door het gebrek aan openbare aanlegsteigers, waar recreanten en passanten kunnen aanleggen. Aan de overzijde zijn bij de dorpen Kaag en Warmond de recreatieve mogelijkheden de laatste jaren aanzienlijk toegenomen. Ondanks de ideale ligging en recreatieve kwaliteiten blijft Buitenkaag bij deze ontwikkelingen achter. Een van de redenen hier is dat er de laatste jaren aan de gehele Ringdijk een groei van het aantal particuliere steigers en andere vormen van bootstallingen ontstaan.

Steigers langs de Ringvaart

Hierdoor komt de openbare toegankelijkheid van de oevers onder druk te staan. Dit komt onder andere door de toegenomen interesse in de pleziervaart, maar ook omdat de mogelijkheden voor een privésteigers zijn vergroot doordat Rijnland een deel van de oevers te koop aan biedt. Om de wildgroei aan particuliere aanlegsteigers en bootstalling te beperken is het bestemmingsplan Ringvaart opgesteld. Hierin zijn regels opgenomen onder welke voorwaarden deze voorzieningen mogen worden aangelegd. Welke landschappelijke kenmerken en kwaliteiten nemen we mee? De kwaliteit van de groenblauwe structuur wordt gevormd door de Ringvaart met de Ringdijk, de omgeving van het gemaal De Leeghwater en de Hoofdvaart met zijn historische en monumentale beplanting. Daarnaast is het agrarisch karakter met in het bijzonder de openheid van het landschap van grote waarde voor Buitenkaag. Het landschap nodigt uit om het te beleven. Door de ligging van Buitenkaag aan de Ringvaart en Kagerplassen is het een uitgelezen plek om recreatie verder te ontwikkelen.

2.3 Kenmerken van de gebouwde omgeving De ruimtelijke opzet van Buitenkaag wordt bepaald door twee structuren: de Ringvaart (met zijn dijkzone) en de Hoofdvaart. De bebouwingsstructuur en de wegenstructuur zijn hiervan afgeleid. Het markantste gebouw van Buitenkaag staat op de plek waar de Hoofdvaart bij de Ringvaart komt. Dit is het historische gemaal De Leeghwater. Aan de Hoofdvaart bevindt zich ook de H. Joannes Evangelist kerk. Tussen de dorpskern en lintbebouwing van de Hoofdvaart Oostzijde en de Leidsemeerstraat en het open agrarische polderlandschap bevindt zich het glastuinbouwgebied van Buitenkaag. De glastuinbouw concentreert zich achter de linten van Leidsemeerstraat en de Hoofdweg Oostzijde. Hierdoor is het dorp visueel grotendeels afgeschermd van de polder.

Functies in Buitenkaag

Verkeersstructuur van Buitenkaag Gemeente Haarlemmermeer

17

Dijkzone De bebouwing aan de dijk bestaat vooral uit woonbebouwing, maar kent ook horeca en watergerelateerde bedrijvigheid. De bebouwing is op het water georiënteerd. Deze dijkzone wordt gekenmerkt door onder meer historische lintbebouwing, maar ook door het open dijktalud en de openheid van het landschap aan de kant van de Huigsloterdijk. De bebouwing bestaat vaak uit vrijstaande woningen of twee-onder-een-kapwoningen. Verder is diversiteit en variatie kenmerkend. De architectuur van de woningen langs de dijk is afwisselend en informeel van karakter waarbij verschillen zijn in bouwperioden, nokrichting, goot- en nokhoogte, kleur- en materiaalgebruik. Ook de onderlinge afstand tussen de woningen aan de Ringvaart varieert. Deze opzet is kenmerkend voor de meeste dorpen aan de Ringvaart. Aan de Huigsloterdijk staan verschillende woningen onderaan het open dijktalud. Dit zijn vaak agrarische en glastuinbouw bedrijven.

Karakteristieke bebouwing (kleine korrel) langs de Ringdijk 18

Gemeente Haarlemmermeer

Kenmerkend is het kleinschalige karakter van de woonbebouwing en dat deze naar de dijk georiënteerd is. De bedrijfsbebouwing is achter deze kleine korrel gesitueerd. Hart- en gemaalzone In deze zone bevinden zich de belangrijkste ontmoetingsplekken zoals de school, de kerk en het dorpshuis. Niet alleen voor Buitenkagers, maar zeker ook voor inwoners van Kaag, doordat Buitenkaag en Kaag nadrukkelijk met elkaar verbonden zijn en als dubbeldorpen functioneren. Het delen van deze voorzieningen is daar onderdeel van. Ook speelplekken worden door beide dorpen gebruikt, zoals de speelmogelijkheden bij de basisschool en de kerk.

Het gemaal is aangewezen als Rijksmonument en het gebied heeft een bijzonder welstandniveau (monumenten en beschermde dorpsgezichten). Randzone De woonbebouwing langs zuidzijde van de Leidsemeerstraat is regelmatig van opzet met veelal dezelfde typologie, bestaande uit twee-onder-eenkapwoningen. De noordzijde van de Leidsemeerstraat kent vooral vrijstaande agrarische bedrijfswoningen. Deze zone wordt gekenmerkt als overgangsgebied tussen de glastuinbouw en de kern van Buitenkaag.

Een grote parel in het midden van het dorp is het gemaal De Leeghwater. Dit is een van de gemalen die het Haarlemmermeer heeft drooggelegd en van grote historische waarde.

Het gemaal De Leeghwater vanaf de Hoofdweg

Glastuinbouwzone De glastuinbouwzone beslaat een groot deel van Buitenkaag. Deze bestaat uit 9 hectare glasopstanden, bedrijfswoningen en overige bedrijfsbebouwing. De glastuinbedrijven ontsluiten op de Hoofdweg Oostzijde en Lisserdijk, waardoor ook regelmatig vrachtverkeer afkomstig van glastuinbouw-bedrijven aan de Lisserdijk door het dorp rijdt.

in Buitenkaag onzeker. Twee derde van de kassen zijn gebouwd in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw en zijn deels verouderd. Dit zijn oude rozen kassen, die nu worden gebruikt voor koude teelten. Grootschalige uitbreidingen binnen het glastuinbouwgebied zijn niet mogelijk, behalve op percelen van de glastuinbouwbedrijven die in de toekomst stoppen.

Er zijn 7 actieve glastuinbouwers in het glastuinbouwgebied van Buitenkaag aanwezig met een omvang variërend van 1 tot 5 hectare. De bedrijven zijn volledig toegerust voor de teelt van snijbloemen, potplanten en voor de vermeerdering van sierteeltgewassen. De ontwikkelingen in de glastuinbouw gaan snel. Door het kleinschalige karakter van dit gebied, de beperkte mogelijkheden voor verdere schaalvergroting en de niet altijd verzekerde bedrijfsopvolging bij oudere kwekers maken de toekomstbestendigheid van glastuinbouw

Kenmerkende kleine korrel in de randzone met daarachter het glastuinbouwgebied

Welke kwaliteiten uit het bebouwde gebied nemen we mee? Buitenkaag kent een gevarieerde bebouwde omgeving die vooral gekenmerkt wordt door de verschillende zones die te onderscheiden zijn. Opvallend is de langgerekte lintbebouwing in de dijkzone. Belangrijk is de fraaie ligging van het gemaal aan de Ringvaart en het hart van Buitenkaag met de ontmoetingsplekken voor het dorp. De glastuinbouwzone is een bebouwd gebied van kassen en andere bedrijfsbebouwing die een minder grote rol spelen in het gebruik van het dorp.

Glastuinbouwgebied in Buitenkaag Gemeente Haarlemmermeer

19

2.4 Kenmerken van de sociale opbouw Op 1 januari 2020 wonen er 472 inwoners in Buitenkaag. De verdeling in leeftijdsgroepen is vergelijkbaar met de hele gemeente Haarlemmermeer (zie tabel). Er is te zien dat in Haarlemmermeer gemiddeld iets meer kinderen en jongeren wonen dan in Buitenkaag. Daarnaast is een groot verschil te zien in 65-plussers. Het aandeel 65-plussers in Buitenkaag is meer dan twee keer zo hoog dan gemiddeld in Haarlemmermeer. Het aandeel jonge kinderen is in Buitenkaag beperkt. Dit maakt dat het voortbestaan van de basisschool onder druk komt te staan. Vanwege de woningbouwbeperkingen rond Schiphol zijn de afgelopen jaren weinig nieuwe woningen in Buitenkaag gebouwd. Echter is er wel vraag naar

2.5 Belangrijkste kenmerken en kwaliteiten woningen, vooral starters- en seniorenwoningen. Woningen voor starters en/of startende jonge gezinnen zijn ook nodig om Buitenkaag leefbaar en vitaal te houden. Door meer woningen blijft het aantal inwoners op peil en kunnen maatschappelijke functies in Buitenkaag blijven voortbestaan, zoals de school.

kleine

korrel Ringvaart

Op basis van de voorgaande analyses kunnen we de kenmerken en kwaliteiten van Buitenkaag in beeld brengen. De woordwolken illustreren welke belangrijke kernkwaliteiten dienen als basis voor deze visie.

woontypologie

Ringdijk karakter diverse kaprichtingen

Gemaal Leeghwater doorzichten pont

Ringdijk Ringdijk openheidopenheid

voetslotenvoetsloten dijktalud

dijktalud

zicht open landschap zicht open landschap

Agrarisch karakter Agrarisch karakter uitgestrektheid uitgestrektheid

woontypologie woontypologie doorzichtdoorzicht akkers akkers

DubbeldorpDubbeldo

GemaalGema

boten bote

Recreatie & toerism Recreatie & toerisme di Recreatievaart dijk Recreatievaart

Watersport Watersport Ringvaart Ringvaa

Tabel 1: leeftijdsgroepen - bron: BRP Haarlemmermeer, 2019

20

Gemeente Haarlemmermeer

kleine

kleine

Gemeente Haarlemmermeer

21

3. Beleidskaders

22

Gemeente Haarlemmermeer

Gemeente Haarlemmermeer

23

3.1 Wonen Ten aanzien van het thema wonen zijn het Luchthavenindelingbesluit (LIB) van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de Omgevingsverordening NH 2040 van de provincie Noord-Holland het meest relevant. Hieronder is een korte samenvatting van deze beleidskaders opgenomen. Luchthavenindelingsbesluit In het Luchthavenindelingbesluit (LIB) zijn de beperkingen ten aanzien van de luchthaven Schiphol vastgelegd. In dit besluit zijn vier beperkingengebieden opgenomen voor veiligheid en geluidsbelasting. Buitenkaag is geheel gelegen in LIB-4 (beperkingengebied geluid) van het LIB. Dit betekent dat nieuwbouw van geluidsgevoelige bestemmingen (woningen, scholen, et cetera) in principe niet is toegestaan. Daarnaast valt Buitenkaag ook geheel binnen LIB-5. Hiervoor geldt de eis om een afweging externe veiligheid en geluid te maken, wat betekent dat het risico op een vliegtuigongeluk in beeld gebracht moet zijn. Daarnaast moeten toekomstige en (potentiële) eigenaren geïnformeerd worden over de geluidsbelasting en mogelijke hinder door vliegtuiggeluid door de aanwezigheid van de luchthaven Schiphol, conform de regionale afspraken Wonen-Vliegen, zoals opgenomen in brief van 24 april 2017 met kenmerk 920083/910117.

Wel biedt de Ondanks de beperkingen biedt het LIB 4 en LIB 5 gebied de volgende mogelijkheden ten aanzien van woningbouw, zoals ook beschreven in de Nota van toelichting bij het LIB: • Het opvullen van een open ruimte binnen bestaand stedelijk gebied met 25 woningen per project of 3 woningen binnen bestaande linten; • Woningsplitsing, woninguitbreiding en het omzetten van bedrijfswoningen naar burgerwoningen binnen 24

Gemeente Haarlemmermeer

3.2 Economie • •

bestaande linten; Functiewijziging van een bestaand gebouw naar wonen binnen bestaand stedelijk gebied; Bouw van een bedrijfswoning, waarvan de noodzaak is aangetoond.

Omgevingsverordening NH 2040 In de Omgevingsverordening zijn de regels vastgesteld waaraan ruimtelijke plannen in Noord-Holland moeten voldoen. Voor Buitenkaag zijn diverse artikelen uit omgevingsverordening van belang. Ten eerste gelden kunnen nieuwe stedelijke ontwikkeling (woningbouw met meer dan 12 woningen) alleen gerealiseerd worden als deze conform de schriftelijk gemaakte afspraken binnen de regio wordt ontwikkeld en passen binnen het LIB. Dit betekent dat getoetst moet worden aan regionale afspraken over woningbouw (zal worden vastgelegd in het Woonakkoord), de locatie binnen het stedelijk gebied moet liggen en voldaan wordt aan de ruimtelijke kwaliteitseisen. Ten tweede gelden regels voor een kleinschalige woningbouwontwikkelingen in het landelijk gebied en het MRA landelijk gebied , waarbij in principe kan alleen ontwikkeld worden buiten bestaand stedelijk gebied binnen een bestemmingsvlak dat al voorziet in een stedelijke functie of binnen bestaande linten waarbij de bedrijfsbebouwing moet worden gesloopt en wegbestemd. Indien meer dan 1.500 m2 aan bestaande bedrijfsbebouwing wordt gesloopt kunnen dan maximaal 2 woningen worden gerealiseerd. Hierbij mogen omliggende bedrijven niet in hun bedrijfsvoering of ontwikkelingsmogelijkheden worden belemmerd.

Daarnaast is het mogelijk om karakteristieke boerderijen gesplitst worden in meerdere burgerwoningen, indien geen afbreuk wordt gedaan het oorspronkelijke karakter

van de bebouwing. Ten derde zijn regels verbonden aan de transformatie van glastuinbouw. Woningbouw kan niet in een glastuinbouwconcentratiegebied. In Buitenkaag is momenteel het gehele glastuinbouwgebied aangewezen als glastuinbouwconcentratiegebied. Om woningbouw toch mogelijk te maken zal een verzoek aan GS moeten worden ingediend om deze aanduiding glastuinbouwconcentratiegebied er af te halen. Deze visie vormt hiervoor de basis. Ten vierde kunnen niet zomaar woningen worden gebouwd binnen de LIB-5 zone. Heel Buitenkaag valt binnen deze contour. Hierbij moet in de toelichting op dat plan rekenschap worden gegeven van het feit dat op de betreffende locatie sprake is van geluid vanwege het luchtverkeer en worden de redenen vermeld die ertoe hebben geleid om op de betreffende locatie nieuwe woningen te bestemmen. Welke kaders nemen we mee ten aanzien van wonen? In de visie willen wij, rekening houdend met het LIB en de omgevingsverordening, inzetten op het toevoegen van enkele woningen binnen de bestaande linten en het omzetten van bedrijfswoningen naar burgerwoningen, in combinatie met sloop van agrarische bedrijfsbebouwing. Daarnaast willen we op enkele bedrijfslocaties kleinschalige woningbouw mogelijk maken, waarbij we ook de mogelijkheden voor geluidsadaptief bouwen verkennen.

Deze woningbouw geeft invulling aan de woningbehoefte in Buitenkaag waarbij de vitaliteit en leefbaarheid wordt vergroot.

Ten aanzien van het thema economie is zijn de Omgevingsverordening NH 2040, de Ruimtelijke Visie Greenport Aalsmeer, de Uitvoeringsstrategie Plabeka 3.0, de Strategie werklocaties en het Beleid commerciële voorzieningen het meest relevant. Hieronder is een korte samenvatting van deze beleidskaders opgenomen. Omgevingsverordening NH 2040 In de Omgevingsverordening NH 2040 heeft de provincie een aantal voorwaarden ten aanzien van economische ontwikkelingen in het glastuinbouwgebied gesteld. Hierin is onder meer vastgelegd dat een andere invulling alleen mogelijk als de aanduiding glastuinbouwconcentratiegebied van het gebied wordt verwijderd. Daarnaast zijn regels opgenomen over wat hier kan worden ontwikkeld. Zo zijn ontwikkelingen in het landelijk gebied maar zeer beperkt mogelijk en moeten goed gemotiveerd worden. Hierbij kan in het landelijk gebied uitsluitend voorzien worden in kleinschalige ontwikkelingen op locaties waar een stedelijk functie is toegestaan, het oppervlak niet wordt vergroot. In afwijking op deze regeling kunnen nieuwe stedelijke ontwikkeling worden toegestaan als ontwikkelingen in overeenstemming zijn met de binnen de regio gemaakte schriftelijke afspraken. Ruimtelijke Visie Greenport Aalsmeer De Ruimtelijke Visie Greenport Aalsmeer schetst een investeringsperspectief voor de glastuinbouwsector in de regio Aalsmeer.

Hierbij wil de Greenport Aalsmeer inzetten op het vergroten kansen voor glastuinbouw, maar ook op het transformeren van verouderd glasareaal. Buitenkaag is een van de gebieden die in de Greenport Aalsmeer is benoemd als transformatiegebied. Dit houdt in dat het gebied (op termijn) geen toekomstbestendig glastuinbouwconcentratiegebied zal zijn. Transformatie

naar andere functies ligt voor de hand. Bestaande bedrijven behouden hun bestemming/rechten, totdat er concrete plannen zijn voor transformatie. Uitvoeringsstrategie Plabeka 3.1 en Strategie werklocaties De Uitvoeringsstrategie Plabeka 3.1 en Strategie werklocaties zijn de gemeentelijke beleidskaders voor de ruimtelijke ontwikkeling van economische activiteiten. Hierin zijn de bedrijventerreinen en werklocaties binnen Haarlemmermeer aangewezen. Buitenkaag is niet aangewezen als een van de locaties waar bedrijvigheid kan worden ontwikkeld. Een uitzondering vormt bedrijvigheid die een aantoonbare bijdrage levert aan het economische profiel van het gebied en niet op een andere werklocatie kan worden gehuisvest, zoals watergebonden bedrijvigheid of een bedrijfsverplaatsing waarbij het oppervlak niet wordt vergroot. Hiervan dient bij ontwikkelingen tot 10 ha een melding te worden gemaakt binnen het Platform Bedrijven en Kantoren (Plabeka) van de MRA. Beleid commerciële voorzieningen In het beleid commerciële voorzieningen van de gemeente zijn regels opgesteld voor commerciële voorzieningen, zoals detailhandel en horeca. Perifere of grootschalige detailhandel en groothandel kan alleen op aangewezen locaties gevestigd worden. In Buitenkaag zijn dergelijke locaties niet aanwezig.

Kleinschalige vormen van detailhandel zoals huisverkoop van teelt uit de kas is niet bezwaarlijk, zolang sprake is van een ondergeschikte en productie gebonden activiteit. Ten aanzien horeca en commerciële dienstverlening (kappers, schoonheidssalons, reisbureaus, makelaardij en uitzendbureaus) gelden ook regels. Deze functies dienen met name binnen de centrumgebieden plaats

te vinden. Welke kaders nemen we mee ten aanzien van economische ontwikkeling? In de Ruimtelijke Visie Greenport Aalsmeer is het glastuinbouwgebied in Buitenkaag aanwezen als transformatiegebied, waarbij gezocht moet worden naar een andere invulling. In de visie Buitenkaag willen we invulling geven aan deze opgave. Hierbij zetten wij ondanks de beperkingen ten aanzien van economische ontwikkeling in op het toestaan van watergebonden bedrijvigheid op een specifiek aangewezen locatie om de recreatieve mogelijkheden in Buitenkaag te vergroten. Hierbij willen we ook ondersteunende detailhandel toestaan, zoals een showroom . Dit is passend bij Buitenkaag aangezien het watergebonden karakter maakt dat deze bedrijvigheid niet op een bestaand bedrijventerrein kan worden gefaciliteerd. Daarnaast wordt in het glastuinbouwgebied ruimte geboden voor ondersteunde detailhandel en horeca bij recreatieve concepten. Hierbij moet worden aangetoond dat deze ondersteunende voorzieningen essentieel zijn voor het te ontwikkelen concept en een wezenlijk bijdrage leveren aan de doelstelling om Buitenkaag tot recreatief dorp te ontwikkelen. Indien noodzakelijk zullen wij ontwikkelingen regionaal afstemmen binnen het Platform Bedrijven en Kantoren (Plabeka) van de MRA. Er wordt ruimte gemaakt voor de verduurzaming van het economisch profiel door het ontwikkelen van recreatie en toerisme in het gebied.

Daarnaast willen wij in lijn met regels uit het geldend bestemmingsplan ruimte bieden aan huis verbonden beroepen, kleinschalige bedrijfsactiviteiten en nevenactiviteiten (zoals zorgvoorzieningen, verkoop van streekproducten, bed & breakfast). In vrijkomende Gemeente Haarlemmermeer

25

agrarische bedrijfsbebouwing willen wij ook stille opslag, opslag van caravans en andere kampeermiddelen toestaan. Tenslotte willen wij ten behoeve van landelijk wonen ook het hobbymatig houden van dieren, zoals gebruiksgerichte paardenhouderijen mogelijk maken. Hoewel Buitenkaag niet is aangewezen als centrumgebied, wordt ten behoeve van de leefbaarheid en vitaliteit toch enige ruimte voor detailhandel en horeca in het centrum geboden.