Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden (2021.0001238)
Tekst van het document
gemeente Haarlemmermeer
raadsvoorstel
Onderwerp
Portefeuillehouders Steller Collegevergadering
Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden drs. Marja Ruigrok, Johan Rip Caroline Rindertsma 1 juni 2021
Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer
2021.0001238 1. Voorstel Collegebesluit(en)
Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. de regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden met ingangsdatum 1 september 2021 vast te stellen met daarin afspraken om te voldoen aan het provinciale detailhandelsbeleid en een leidraad voor regionale samenwerking voor detailhandelsontwikkeling. 2. Samenvatting
In het 'Detailhandelsbeleid Noord-Holland 2015-2020' verplicht de provincie Noord-Hollandse regio's om een regionale detailhandelsvisie te hebben. De regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden (AM) is een afsprakenkader voor de gemeenten in de AM-regio en bevat afspraken om te voldoen aan het provinciale detailhandelsbeleid. De regionale detailhandelsvisie is een leidraad voor regionale samenwerking op het gebied van detailhandel. De regionale visie en deze afspraken sluiten aan op de lokale detailhandelsvisies van de zes gemeenten in de AM-regio. Voor Haarlemmermeer is dit het beleid voor commerciële voorzieningen, regels en ruimte (2019.0057889). 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken?
In het 'Detailhandelsbeleid Noord-Holland 2015-2020' verplicht de provincie Noord-Hollandse regio's om een regionale detailhandelsvisie te hebben. Het 'Regionaal detailhandelsbeleid Stadsregio Amsterdam 2016-2020' loopt dit jaar af. De Stadsregio Amsterdam bestaat inmiddels niet meer en is opgevolgd door de Metropoolregio Amsterdam (MRA). De MRA bestrijkt een groter gebied. Gezien de reikwijdte van de regionale effecten bij dynamiek in de detailhandelssector en koopstromen is een visie op het niveau van de deelregio AmstellandMeerlanden (AM-regio) ook passender dan op het niveau van de MRA. Binnen de MRA hebben diverse deelregio's zoals Gooi- en Vechtstreek en Amsterdam de afgelopen periode regionale detailhandelsvisies vastgesteld. Binnen de AM-regio werken we reeds voor economische zaken samen. Daarom is het een logische stap om een gezamenlijke regionale detailhandelsvisie voor de AM-regio vast te stellen om te voldoen aan het provinciale beleid.
Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden
pagina 2
De regionale detailhandelsvisie heeft als doel een visie te hebben op een toekomstbestendige detailhandelsstructuur voor de regio Amstelland-Meerlanden, rekening houdend met lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen. De regionale visie biedt een door de regio gedragen afsprakenkader voor onderlinge afstemming en lokaal maatwerk. De visie en deze afspraken sluiten aan op de lokale detailhandelsvisies van de zes gemeenten in de AM-regio. Voor Haarlemmermeer is dit het door de raad vastgestelde beleid voor commerciële voorzieningen, regels en ruimte (2019.0057889). 3.2 Wat gaan we daarvoor doen?
De regionale detailhandelsvisie AM is een afsprakenkader voor de gemeenten in de AM-regio en bevat afspraken om te voldoen aan het provinciale detailhandelsbeleid. De regionale detailhandelsvisie is een leidraad voor regionale samenwerking op het gebied van detailhandel. Ook creëert het een meer afgestemd speelveld in de regio. De schaal waarop consumenten en marktpartijen opereren, noodzaakt tot regionaal beleid, omdat voor hen gemeente- en regiogrenzen weinig betekenen. Deze regionale afspraken in de regionale detailhandelsvisie gaan niet verder dan de voorwaarden die de provincie hieraan stelt (in provinciaal beleid) en de provinciale omgevingsverordening. De afspraken zijn daarmee een bevestiging van de mogelijkheden vanuit het provinciale detailhandelsbeleid en van de manier waarop we al regionaal samenwerken, bijvoorbeeld door het voorleggen van initiatieven (procesafspraak 2 hieronder). Ook zijn deze afspraken in lijn met ons lokale beleid voor commerciële voorzieningen; regels en ruimte (2019.0057889). De centra staan onder druk vanwege de opkomst van online winkelen, de coronacrisis heeft deze trend versterkt. We zetten daarom zowel lokaal als regionaal in op concentratie door detailhandel in toekomstbestendige centra te clusteren. Ook houden we centrumgebieden aantrekkelijk en vitaal door de trekkracht te vergroten voor de (toekomstige) inwoners en ondernemers.
We spelen voor grote centra zoals Stadscentrum Hoofddorp in op de behoefte aan beleving en ontmoeten. Dit doen we onder andere door breed te bestemmen, zodat meerdere functies mogelijk zijn. Het ontwikkelen van locaties vanuit het programma Stadscentrum Hoofddorp is een kwalitatieve invulling op de juiste plek, mede gezien de inwonersgroei. Om de gewenste detailhandelsstructuur in de AM-regio te versterken en een goede samenwerking te continueren, bevestigen de zes gemeenten in de AM-regio onderling de volgende afspraken: Procesafspraken
1. 2.
de AM-gemeenten, informeren elkaar in het ambtelijk EZ-overleg over detailhandelsontwikkelingen binnen de regio, waaronder de impact van corona; indien er een bestemmingsplanwijziging nodig is bij nieuwe winkelinitiatieven moet iedere gemeente dit initiatief voorleggen aan de Adviescommissie Detailhandel Noord-Holland Zuid (ADZ). Dit geldt voor alle initiatieven boven de 1.500 m2 winkelvloeroppervlakte (wvo). Bij winkelcentra van meer dan 25.000 m2 wvo (Hoofddorp, Amstelveen) geldt dit voor initiatieven van meer dan 3.000 m2 wvo. Deze metrages gelden voor het totale winkelgebied en niet per winkel.
Inhoudelijke afspraken
3.
het beleid is gericht op clustering van detailhandel in winkelgebieden. Nieuwe winkelontwikkelingen zijn daarom toegestaan binnen bestaande winkelgebieden en/of binnen de door de gemeente gewenste en in lokaal beleid vastgestelde
Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden
4.
5.
6.
pagina 3
detailhandelsstructuur. Indien de winkelontwikkeling mogelijk bovenlokale impact heeft, zijn de procesafspraken (afspraak 1 en 2) van toepassing; nieuwe solitaire detailhandelsbedrijven (losstaande winkel, geïsoleerd van andere winkelgebieden of daarmee geen samenhangend deel vormend) binnen de kernen zijn niet mogelijk, tenzij expliciet wordt gemotiveerd dat dit niet leidt tot ruimtelijk relevante leegstand van bestaande winkelgebieden (duurzaam ruimtegebruik); buiten de gebieden bedoeld in afspraak 3 zijn op bedrijventerreinen en kantoorlocaties beperkte mogelijkheden voor nieuwe detailhandel. Nieuwe detailhandelsontwikkelingen zijn hier alleen mogelijk indien sprake is van detailhandel in de vorm van: • volumineuze detailhandel, indien deze in winkelgebieden niet inpasbaar is en de behoefte aan deze ontwikkelingen kan worden aangetoond.
Volumineuze detailhandel zijn vormen van detailhandel waarvan de winkelformules een assortiment voeren van overwegend ruimte vergende goederen, waaronder bouwmarkten, tuincentra, woninginrichtingszaken, auto-, boten- en caravanbedrijven; • een afhaalpunt ten behoeve van internethandel; • 'ondergeschikte detailhandel': detailhandelsactiviteiten die zowel bedrijfseconomisch als ruimtelijk ondergeschikt zijn aan de toegelaten bedrijfsuitoefening en daarop nauw aansluiten bijvoorbeeld de verkoop van meubels vanuit een meubelfabriek; • brand- of explosiegevaarlijke detailhandel. nieuwe detailhandel in het landelijke gebied is niet mogelijk, tenzij het kleinschalige vormen van detailhandel betreft en wordt gemotiveerd dat dit niet leidt tot ruimtelijk relevante leegstand van bestaande winkelgebieden, conform vereisten uit de Omgevingsverordening Noord-Holland. Ruimtelijke relevante leegstand is zodanige leegstand die vanuit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening effecten tot gevolg heeft die tot een onaanvaardbare situatie zal kunnen leiden.
Inspanningsafspraken
7.
streven naar het vestigen van maatschappelijke, culturele en zorgfuncties in centra. Dit ter aanvulling van het centrumaanbod (functieverbreding, grotere aantrekkingskracht) en ter bestrijding van leegstand; 8. gemeenten zijn alert op verborgen en/of niet benutte plancapaciteit voor detailhandel in bestemmingsplannen buiten bestaande (gewenste) winkelgebieden. Vervolgens wordt waar mogelijk overgegaan tot het actief reduceren van overtollige capaciteit. De procedure hiervoor wordt uiterlijk bij de eerstvolgende actualisatie van het bestemmingsplan (of omgevingsplan in de toekomst) gestart; 9. gemeenten zijn met inachtneming van deze afspraken verantwoordelijk voor de bepaling van de lokale detailhandelsstructuur en nadere uitwerking binnen hun winkelgebieden. Gemeenten nemen een pro-actieve rol door periodiek, uiterlijk binnen tien jaar, het detailhandelsbeleid te evalueren en te actualiseren; 10. om de beurt is elk jaar een gemeente gastheer en organisator van een ambtelijke thema(mid)dag gericht op de detailhandel(sstructuur), vitale winkelgebieden, leegstandbestrijding en transitie. Naast goede praktijkvoorbeelden kunnen ook vragen en/of dilemma's in breder verband worden besproken (kennisdeling). 3.3 Wat mag het kosten?
De provincie Noord-Holland heeft de AM-regio een subsidie verleend voor het opstellen van deze regionale detailhandelsvisie door het inhuren van een extern bureau. Deze subsidie dekt de kosten niet compleet. De overige kosten worden verdeeld volgens de verdeelsleutel naar inwoners per gemeente in verhouding tot het totaal aantal inwoners in de AM-regio. Deze
Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden
pagina 4
kosten zijn voor ons € 3.291. Deze kosten worden gedekt uit het programma Economische zaken, beleidsdoel A: Haarlemmermeer is een aantrekkelijke, duurzame en veilige vestigingsplaats voor kleine en (middel)grote ondernemingen, taakveld 2.1. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk?
De raad stelt de regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden vast. Het college is verantwoordelijk voor de integrale uitvoering van deze regionale detailhandelsvisie. Binnen het college is de portefeuillehouder Economie & Innovatie het eerste aanspreekpunt voor de uitvoering van deze visie. De portefeuillehouder Economie & Ondernemerschap is binnen het college het eerste aanspreekpunt voor de regionale economische samenwerking in AmstellandMeerlanden. 3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar?
De AM-regio heeft advies gevraagd aan de Adviescommissie Detailhandel Noord-Holland Zuid, de opmerkingen zijn verwerkt in de regionale detailhandelsvisie. De provincie Noord-Holland heeft een concept van deze visie ook ingezien en heeft akkoord gegeven op het concept van de regionale visie. We hebben de ondernemers- en winkeliersverenigingen om reactie gevraagd en dit is indien relevant verwerkt. Na een opmerking over de Amsterdam Styles Outlet in Halfweg is verduidelijkt waarom dit winkelcentrum ook concurreert met onder andere het centrum van Amsterdam. Verduidelijkt is dat de Amsterdam Style Outlet concurrerend is voor grote centra binnen de AM-regio. Ook is de Westfield Mali of the Netherlands in Leidschendam benoemd in de alinea 'Grote concurrentie buiten regio' na een opmerking daarover. Andere opmerkingen die de uitvoering in centra betroffen zijn niet verwerkt in deze regionale detailhandelsvisie. Na vaststelling communiceren we dit met de winkeliers- en ondernemersverenigingen. 3.6 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd?
De regionale detailhandelsvisie is een afsprakenkader voor de gemeenten om de AM-regio en bevat afspraken om te voldoen aan het provinciale detailhandelsbeleid. Wij werken aan het behoud en/of versterking van detailhandel en centra in lijn met ons lokale beleid voor commerciële voorzieningen, regels en ruimte (2019.0057889). Dit vraagt om lokale maatwerk oplossingen en publiek-private samenwerking. De raad wordt tijdig geïnformeerd over de aanpak en voortgang van centrumontwikkelingen. 3.7 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)?
Op het gebied van economische zaken werken wij samen met gemeenten binnen de regio Amstelland-Meerlanden. Dit is een deelregio binnen de Metropoolregio Amsterdam. Deze samenwerking vindt ook plaats op het gebied van detailhandel en wordt met deze regionale detailhandelsvisie bestendigd.
4. Ondertekening
Burgermeester en .wethouders van de gemeente Haarlemmermeer,
I
Regionale detailhandels isie Amstelland-Meerlanden
Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen
T 024 - 379 20 83
E info@dtnp.n l W www.dtnp.nl
Opdrachtgevers:
Gemeente Aalsmeer, gemeente Amstelveen, gemeente Diemen, gemeente Haarlemmermeer, gemeente Ouder-Amstel en gemeente Uithoorn
Contactpersoon:
De heer S.J.S. Stelling (Gemeente Uithoorn)
Projectteam DTNP:
De heer R. Eijkelkamp 1,,-
De heer P. Rosmulder Projectnummer:
2148.0420
Datum:
21 april 2021
(
Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden
1
Inleiding
1
2 2.1
Huidig functioneren
2
Aanbodstructuur
2.2 2.3 2.4
Trends en ontwikkelingen Toekomstig draagvlak en programma
2 6 7 10
3
Uitgangspunten
13
Belang ruimtelijk detailhandelsbeleid
Vraagzijde en demografie
3.1 3.2
Belang regionale afspraken
13 15
4
Visie
16
4.1 4.2
Gewenste detailhandelsstructuur Regionale afspraken
16 17
Bijlage - Overzicht winkelgebieden Locatus
19
1
Inleiding
Doel is een visie op een toekomstbestendige
Wensenlijst provincie Noord-Holland
detailhandelsstructuur voor de regio Amstel-
Een beschrijving van de bestaande
land-Meerlanden, rekening houdend met lokale,
detailhandelstructuur in de regio (par. 2.1);
Het veranderende koopgedrag bij consumenten
regionale en landelijke ontwikkelingen . De visie
De demografische ontwikkeling van de
(o.a. meer online) leidt tot minder en ander
sluit aan op het provinciale detailhandelsbeleid
regio (par. 2.2);
bezoek aan centrumgebieden, met veelal grote
en op de (bestaande) lokale detailhandelsvisies
De marktruimte in de reg io (par. 2.4);
verschillen tussen stedelijke (groei-) en landelijke
van de zes gemeenten. De visie biedt een door
Een analyse van de leegstand (ontwikke-
(Groene Hart-)gemeenten. Dit heeft als gevolg
de regio gedragen afsprakenkader voor onder-
ling van leegstand, specifieke probleemlo-
dat de omvang, invulling en onderlinge positie
linge afstemming en lokaal maatwerk.
caties) (par. 2.1 ); •
van winkelgebieden verandert. In dit dynamische krachtenveld is een regionale visie onontbeerlijk.
Leeswijzer
Het beleid ten aanzien van herstructurering en eventueel transformatie van
De provincie Noord-Holland heeft
bestaande winkelcentra (par. 2.1);
' • --:::::~
De aanwezige planvoorraad (par. 2.4);
Aanleiding en doel
aangegeven welke inhoudelijke onderwerpen
Het bestaande regionale detailhandelsbeleid
een regionale visie moet bevatten . Deze onder-
Een beschrijving van de gewenste detail-
(SRA/MRA) uit 2016 loopt eind dit jaar af. De
werpen zijn daarom (beknopt) opgenomen in
handelsstructuur in de regio (par. 4.1);
Noord-Hollandse gemeenten uit de regio
deze regionale detailhandelsvisie voor de
De uitbreidingen die de regio de komende
Amstelland-Meerlanden* (AM) stellen daarom ,
AM-regio. Hoofdstuk 2 bevat een korte analyse
vijf jaar binnen de bestaande marktruimte
mede in lijn met de provinciale verplichting, een
van vraag , aanbod , trends en ontwikkelingen.
wil mogelijk maken (par. 4.2);
gezamenlijke detailhandelsvisie op. Gelet op de
Dit is de basis van waaruit gezamenlijk de
Hoe de regiogemeenten de planvoorraad
grote diversiteit binnen de regio is daarbij een
uitgangspunten {hfst. 3) en de afspraken
en leegstand gaan monitoren (par. 4.2);
zorgvuldige balans nodig tussen provinciale
(hfst. 4) opgesteld zijn.
Het beleid ten aanzien van volumineuze
vereisten, regionale afstemming en ruimte voor
detailhandel, grootschalige detailhandel
lokaal maatwerk.
en afhaalpunten voor internetaankopen, binnen het kader van het provinciaal
*
Naast de gemeenten Aalsmeer, Amstelveen , Diemen , Haarlemmermeer, Ouder-Amstel en Uithoorn maakt ook de Utrechtse gemeente De Ronde Venen deel uit van het samenwerkingsverband Amstelland-Meerlanden. Deze regionale detailhandelsvisie heeft alleen betrekking op de zes Noord-Hollandse gemeenten. In het vervolg van dit document wordt De Ronde Venen dus niet tot de 'AM-regio' gerekend.
-dtNp· 2148.0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden - 21 april 2021
beleid. Hierbij hebben regio's bijvoorbeeld mogelijkheid voor clustering van detailhandel op specifieke regionale locaties of verspreiding over verschillende locaties (par. 4.2).
1 van 20
Huidig functioneren
2
dichtbijgelegen aankooplocaties die aantrekkelijk zijn voor inwoners van Amstelland-Meerlanden. In het oosten , zuiden en (zuid -)westen is het winkel aanbod buiten de regio relatief kleinschalig, maar de meeste kernen beschikken wel over een eigen
2.1
Aanbodstructuur
centrum met compleet dagelijks aanbod. Verder richting het zuiden, in Leidschendam , is The Mall
Grote concurrentie buiten de regio
of the Netherlands geopend , dat mikt op een
De regio Amstelland-Meerlanden beslaat een
bovenregionale aantrekkingskracht.
uitgestrekt gebied direct ten zuiden van Amsterdam en is onderdeel van het stedelijk netwerk in
Twee grote hoofdwinkelgebieden in de regio
de noordvleugel van de Randstad. leder van de
In totaal beschikt de AM -reg io over circa
AM-gemeenten heeft hier te maken met het
570.000 m2 wvo, verdeeld over circa 1.400 ver-
concurrerende winkelaanbod in zowel de hoofd-
kooppunten (vkp)*. Circa 9% van het winkelvloer-
stad als de omliggende steden (o.a. Haarlem,
oppervlak (39.000 m2 wvo) staat leeg , verdeeld
Leiden en Utrecht). Met circa 270.600 m2
over in totaal circa 140 verkooppunten.
Sterke concurrentie vanuit Amsterdam
winkelvloeroppervlak* (wvo) heeft Amsterdam een zeer groot centrumaanbod dat een concurrentie
De centra van Hoofddorp en Amstelveen zijn in
vormt voor het winkelaanbod binnen en ver buiten
aantal winkels het grootst, met respectievelijk 170
de regio. Ter illustratie: de Amsterdamse binnen-
en 136 vkp (ca. 56.800 m2 wvo en 42.500 m2
stad telt alleen al meer winkels dan alle gemeenten
wvo). Beide stadscentra beschikken over een
uit de AM-reg io samen (resp. ca. 1.995 en 1.400).
relatief uitgebreid niet-dagelijks winkelaanbod (met
En dan beschikt Amsterdam daarnaast ook nog
o.a. een Bijenkorf, Primark en/of Zara), waardoor
eens over ruim 85 andere winkelgebieden!
het aantrekkelijke locaties zijn voor een recreatief winkelbezoek. De focus op niet-dagelijkse artike-
Buiten de Amsterdamse binnenstad zijn ook het 2
centrum van Haarlem (ca. 84.800 m wvo) en de 2
Arena Boulevard (ca. 67.700 m wvo) grote en *
Excl. leegstand, diensten en leisure (bron: Locatus winkelgebiedverkenner, juli 2020).
2 van 20
len (met name mode en luxe) maakt deze centra tegelijkertijd extra kwetsbaar voor de voortdurende groei van online winkelen. Doordat zowel in Hoofddorp als in Amstelveen de niet-dagelijkse sector sterk vertegenwoordigd is, kennen beide
Hoofddorp grootste centrum binnen de regio
2148. 0 420 Regionale det ailh and elsvi sie Am stelland-Meerland en - 21 april 20 21
-dtN p-
Winkelaanbod in en rondom de regio Amstelland-Meerlanden (winkelgebieden geschaald naar m 2 wvo; bron: Locatus) ..,. -
f
' ~
I I
-- -......
!
.
'( '
_\
,.:
,
...,.
.I )
,J. _,.. './ ' J • J ,
' ,., :r
••
r -..... -- ., _ _,..
•
Ondersteunende centra Solitalre supermarkten Grootschalige concentraties
" e e Bijzondere winkelgebieden
*
·dtN p· 2148.0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden - 21 april 2021
Outletcenter (nov. ·20 geopend)
3 van 20
Huidig aanbod in hoofdwinkelgebieden AM-regio (in m2 wvo, bron: Locatus)
locaties een groot aandeel leegstaande winkelmeters (resp. 14% en 16%)*. Mede door het omvang -
Centrum Hoofddorp
rijke dagelijkse winkelaanbod (o.a. vier grote supermarkten) en het grotere horeca-aanbod heeft het centrum van Hoofddorp wel een gevari-
Centrum Amstelveen
Centrum Nieuw-Vennep
eerdere (en meer toekomstbestendige) samenstelling dan het centrum van Amstelveen.
Centrum Aa lsmeer
Centrum Diemen
Veel kleine en lokale hoofdcentra De andere hoofdwinkelgebieden** in de AM-regio hebben vooral een lokaalverzorgende functie . Het
centrum Uithoorn
centrum Zwanenburg
dagelijks aanbod in deze centra is relatief groot. In de centra van Nieuw-Vennep, Aalsmeer, Diemen, Uithoorn (dorpscentrum), Zwanenburg , Badhoeve-
Centrum Badhoevedorp
Centrum Ouderkerk a/d Amstel
dorp en Ouderkerk aan de Amstel is ook nietdagelijks aanbod en horeca aanwezig. De nadruk ligt hier echter op de frequentbenodigde food - en
Centrum Kudelstaart
Centrum Duivendrecht
non-foodaankopen . Centrum Vijfhuizen
De centra van Kudelstaart, Duivendrecht, Vijfhuizen , Rijsenhout en Spaarndam hebben een
Centrum Rijsenhout
Centrum Spaarndam
verzorgende functie die primair gericht is op de dagelijkse aankopen van de inwoner uit de eigen kern. Het aanbod bestaat voor het overgrote deel dan ook uit dagelijkse voorzieningen (supermarkt, bakker, drogist). Niet-dagelijks aanbod is niet of
Boulevard Cruquius Industrieterrein Bovenkerk
Lucht haven Schiphol
beperkt aanwezig. 0
Aandeel leegstand is vergelijkbaar met het gemiddelde in deze grootteklasse, maar ligt ruim boven het gewenste frictieleegstandsniveau van circa 6%. ** Bron: Locatus winkelgebiedverkenner (juni 2020). *
4 van 20
5.000 10.000
20.000
40.000
60.000
■ Dagelijkse winkels
■ Horeca, cultuur, ontspanning
■ Niet-dagelijkse winkels
■ Dienstverlening
80.000
100.000
Leegstand Bron: Loc~tus, 2.02oj
Bewerking DTNP
2148. 0 4 20 Regiona le detailh andelsvisie Amstelland-Meerl and en - 21 apri l 2021
-dn~p-
Wijkwinkelcentra en verspreid aanbod
Daarnaast zijn er enkele grootschalige winkels
aankooplocatie bij. Het outletcentrum, door het
Naast de hoofdcentra beschikken veel kernen
gevestigd met 'reguliere' niet-dagelijkse artike-
type aanbod en het karakter van het winkelge-
over een of meerdere ondergeschikte 'wijk'-
len (o.a. lntersport en MediaMarkt). In Amstel-
bied, als solitaire en voornamelijk recreatieve
winkelcentra, die een verzorgende functie
veen ligt op industrieterrein Bovenkerk een
bestemming zal daarnaast de concurrentie
hebben voor een deel van de kern . Het aanbod
kleinschaliger PDV-cluster met onder andere
aangaan met het bestaande outletcentrum in
bestaat hier voornamelijk uit dagelijkse winkels,
bouwmarkten, woon- en kringloopwinkels en
Lelystad en de binnensteden van Amsterdam
met één of twee supermarkten als basis, en
één supermarkt. In overige gemeenten zijn
en Haarlem en mikt ook op bezoek door toeris-
enkele niet- dagelijkse aanbieders, veelal in het
aanbieders van volumineuze goederen beleids-
ten.
verlengde van de boodschappenfunctie. Een
matig ingepast op lokale bedrijventerreinen
significant deel van het detailhandelsaanbod in
(bijv. De Sniep in Diemen).
de regio (ca. 270 vkp, 203.000 m2 wvo) is gevestigd buiten een van de winkelgebieden*.
Bijzondere winkelgebieden
Dit solitaire aanbod is divers van karakter. Een
Binnen de AM-regio zijn daarnaast twee bijzon-
behoorlijk deel van de meters bestaat uit
dere winkelgebieden te vinden die een uitzon-
aanbod in de branches 'doe-het-zelf' en 'tuin'.
derlijke positie innemen . De eerste is het winkelcentrum op luchthaven Schiphol. Het
Grootschalige concentraties
winkelaanbod dat hier is gevestigd richt zich
Naast de centrale winkelgebieden zijn er in de
primair op de aankomende en vertrekkende
regio enkele PDV-locaties, waarvan Boulevard
(wereld)reiziger, en is in de huidige vorm niet of
Cruquius en Industrieterrein Bovenkerk de
nauwelijks onderdeel van de regionale winkel-
grootste zijn. Woonboulevard Cruquius heeft
structuur.
Ook supermarkt op PDV-locatie Bovenkerk amscerdom tllnt!jleouciecs v
een sterke positie binnen , maar ook buiten de
Q
regio; het is een van de grootste PDV-locatiès in
Een ander bijzonder winkelgebied is recentelijk
dit deel van het land. In omvang is het, met circa
(nov. 2020) geopend: The Styles Outlet
2
85.500 m wvo (55 vkp}, zelfs het grootste
Amsterdam in Halfweg. Het outletcentrum, dat
winkelgebied binnen de AM-regio. Het aanbod
zich primair richt op de verkoop van sterk
bestaat primair uit volumineuze goederen.
afgeprijsde (merk)kleding , heeft een omvang
...
0 •~-
!.
0
0
0
van circa 15.000 m2 wvo. Modewinkels in de *
Een samenhangend cluster van vijf of meer winkels wordt door Locatus beschouwd als winkelgebied.
0 0 --·-
AM-regio (o.a. centra Hoofddorp en Amstelveen) krijgen er een concurrerende
·dtN p· 2148. 0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden - 21 april 2021
The Styles Outlet Amsterdam (bron website)
5 van 20
2 .2
Vraagzijde en demografie
Inwonerontwikkeling 2030: + 12% in de gehele regio
,· \
Huidige inwoners De regio Amstelland-Meerlanden heeft circa 356.200 inwoners*, verdeeld over zes gemeen-
I
!
Regio Amstellaod-Meerlanden / Bevolking 2021: ca. 356.200 inwoners Prognose 2021-2030: + 12% (+41 .000 f~ w.} Bevolking 2030: ca. 397.200 inwqners
, .....
-.! ( 1
,: !
/
ten . Hoofddorp en Amstelveen zijn met afstand
:·'"·,
___ . , .
i
de grootste steden van de regio; Haarlemmer-
;
,·i
meer (157.800 inwoners) en Amstelveen (90.800 inwoners) zijn dan ook de gemeenten met het grootste inwonertal. In Aalsmeer (32 .000 inw.),
,·
Uithoorn (30.200 inw.), Diemen (31 .300 inw.) en
,.,. ,·
,.'
,.
'·,.,
Haarlemmermeer
ners geringer. \
---~--·,
,
11
Ol~~en
+1"s%.(;5.500 Inw.)
~<soo inw.
_1 .,--··/ ,,... î'a, ~· __ __+_.u. "':
··-·-·-·-. ,
.~mstelveen
•. .,
i+ fl '
./11;90/o (+8.600) /
i
, ,-
·,.,-
,
/, ca,;~-99.400 i~,w :Oud~;:.._Amstel
+@
Aalsme.er ,. @ +7010 (;t-i' in~,) + ft
300. /·,.,_ ,,,. , 4
c,.. 3 , 300 II_PW, l
j
;
·,.,_ ,___ :-·-·!
01 ( 8 . ) +12 ~o +1 .200 ,nw. ca. 176.000 inw.
i i i
Ouder-Amstel (14.100 inw.) is het aantal inwo-
•
,-·
__.,.-A __
\
.,-
'· ,
.,
t
,·--v...-
~ +34°1~_(+4.so_o inw.) r c;. 18.900 mw.
.,
.t., ·,.• ., ·•
., 1
Uithoorn
.,--·-7 ~,s-:,J{ _(!,t:6'00-inV:.) ca. 31.800 inw.
Het gemiddelde inkomen per inwoner in de regio
(gemeente Diemen) en worden er plannen
staat de regio dus een grote woningbouwop-
ligt met circa€ 29.900 boven het landelijk
gemaakt voor De Nieuwe Kern (nabij Duiven-
gave te wachten, zeker als rekening wordt
gemiddelde van € 26.000 per inwoner. Binnen
drecht, gemeente Ouder-Amstel). Beide projec-
gehouden met verdere huishoudensverdunning.
de regio lopen de verschillende gemeenten wel
ten hebben een dusdan ige omvang (in totaal ca.
Naast uitbreidingslocaties (o.a. ca. 1.000
uiteen. Zo is het inkomen per inwoner in de
5.000 nieuwe bewoners in Diemen en ca. 4.500
woningen nabij Westwijk en ca. 2.000 woningen
gemeenten Ouder-Amstel en Amstelveen met
woningen nabij Duivendrecht) dat hier ook
bij Hoofddorp-Zuid) gaat het hierbij met name
circa€ 33.000 beduidend hoger dan in het meer
behoefte is aan een gerichte vergroting van het
om inbreidings- of transformatie-opgaven.
lokaalverzorgend winkelaanbod. Vergelijkbaar
Leegstaande kantoren of verouderde bedrijven-
geldt dit voor de gemeente Haarlemmermeer,
locaties zijn (zeker nabij OV-voorzieningen) in
Sterke groei inwonertal
met de ontwikkeling van nieuwe wijken in o.a.
de toekomst kansrijk als hoogstedelijke woon-
De verwachting is dat in alle gemeenten het
Hoofddorp, Nieuw-Vennep en Lisserbroek.
w ijken.
Zo wordt er rondom de zuid-oostlob van
In absolute zin wordt per gemeente een flinke
NB: de invloed van de coronacrisis op demo-
Amsterdam volop gebouwd aan Holland Park
inwonertoename verwacht***, zie de kaart. Er
grafische/woningbouwontwikkeling is tot op
•
••• Provincie Noord-Holland (2019), Bevolkingsprognose Noord- Holland 2019-2040. Gemeente Haarlemmerm eer: lokale prognose
heden nog onbekend.
gemiddelde Diemen (circa€ 26.800)**.
inwonertal de komende jaren sterk zal groeien.
CBS (2021), kerncijfers wijken en buurten . CBS (2018) , kerncijfers wijken en buurten .
6 van 20
2148 .0420 Regiona le deta ilh and elsvi sie Amstellan d-Meerlanden - 21 april 20 21
-dt~~ p·
2.3
Trends en ontwikkelingen
In hoeverre (en wanneer) consumenten na de
voorstonden of voor ondernemers die dicht bij
coronacrisis de binnenstad weer terugvinden
(of over) hun pensioenleeftijd zijn , is dit een
Onzekere tijden
als aankoopplaats voor niet-dagelijkse artike-
logisch moment om versneld het roer om te
Op het moment van schrijven (begin 2021) is
len is momenteel lastig te voorspellen. In elk
gooien of te stoppen. Maar ook bedrijven die er
er sprake van een grote onzekerheid rondom de
geval moet rekening gehouden worden met
voor de crisis redelijk tot goed voorstonden,
korte- en langetermijnontwikkelingen als gevolg
afnemende bestedingen door (onzekerheid
zullen investeringen uitstellen en kunnen zelfs,
van het coronavirus. Besmettingscijfers en
over) werkloosheid en economische recessie.
door liquiditeitsproblemen en gebrek aan
beperkende maatregelen fluctueren sterk, met
Vooral niet-noodzakelijke vrijetijdsbestedingen
perspectief om oplopende schulden terug te
grote gevolgen voor consumentenbestedingen
(horeca, uitgaan, mode, overig recreatieve
kunnen betalen , alsnog binnen enkele maanden
en -vertrouwen . In grote lijnen was het minder
aankopen) hebben hier sterk onder te lijden*.
omvallen of stoppen. Voor veel gemeenten ligt
druk in de grote winkelstraten , aangezien
De economische effecten van de coronacrisis
er, wanneer het eerste crisismanagement
recreatief winkelbezoek werd afgeraden , en juist
lopen naar verwachting lange tijd door.
achter de rug is, een opgave om kansrijke
drukker in de lokale winkelgebieden. In de
detailhandelslocaties zo goed mogelijk in de
tweede lockdown moesten niet-essentiële
Versnelde uitdunning winkelbestand
benen te houden en kansarme winkellocaties
winkels zelfs geheel de deuren sluiten voor
Door de coronacrisis schiet het geleidelijke
versneld om te vormen naar een andere (niet-)
bezoekers.
proces van een afnemend aantal winkels naar verwachting in één keer jaren vooruit.
Lange termijn: Impact coronacrisis zeer groot
Voor (groot)winkelbedrijven die er toch al matig ~
Wel staat inmiddels vast dat consumenten *
tijdens de coronacrisis meer online zijn gaan
-------
--~?
6
~ ::_.-----------· i ~ i
Q&A (2020), Retail Postcorona Impactanalyse.
kopen. Consumenten (ook ouderen) raken
ca. 25% ; !p!9.&'l!:!~~-R!4;:ÇQ!r!'.A,
KSO Raadstad \
hierdoor gewend aan het gemak van en de
---------------◊----
1
keuzevrijheid op het internet. Online-spelers vergroten nu hun capaciteit en slagkracht. Hoewel er tegelijkertijd ook veel consumenten loyaliteit toonden met lokale ondernemers winnen het
~--------
~
11,3%
gemak, het grote aanbod, de snelheid en de prijs van grote online-spelers het vaak van de sympathie voor lokale ondernemers.
o,8%
Dagelijkse winkelsector
0 2011 - --
1,6% 0-
- -- - -- -- - - - 2016 _
-------·<?;
- - -- - --- -•◊
~~~--------~~~~.:'o/~;;;Q~~-e!~:~Q~Q~_a➔ _J
Prognose
i,
_ _ _ _ 2018 _ _ _ _ 2Q2Q--t:l>-----?~l \ ; Lv J •
Ontwikkeling online bestedingen in de Randstad in stroomversnelling door corona, prognoses (veel) eerder bereikt
-dt Np- 2148.0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland·Meerlanden · 21 april 2021
7van 20
publieke functie. Deze opgave is niet nieuw, maar
staande panden te zien, juist ook in centra. De
zal nu versneld moeten worden aangepakt.
invulling door alternatieve functies zwakt af, terwijl
Aandeel online aankopen stijgt door aandeel online bestedingen aan niet-dagelijkse producten
de krimp bij winkels doorzet. Dit wordt mede
Gevolgen van meer online bestedingen
verklaard door de afvlakking van de groei in de
Het doorlopend stijgende aandeel online aanko-
horecasector en het langer leegstaan van moeilijk
pen heeft grote gevolgen . Dit is voornamelijk in
te transformeren winkelvastgoed (zoals planma-
de niet-dagelijkse sector te zien , waar ondertus-
tige winkelpassages).
sen circa een kwart van de bestedingen online wordt gedaan . In de dagelijkse sector zijn online
Veranderend ruimtelijk gedrag consument
boodschappen qua aandeel nog beperkt, maar
De terugloop van bestedingen in fysieke winkels
wel sterk in opmars; mede door corona zal het
wordt niet gelijk verdeeld over alle winkelgebie-
online boodschappen doen in populariteit én
den. De consument is aan de ene kant op zoek
aanbod nu versneld toenemen . Doordat de groei
naar gemak in gerichte en frequente aankopen en
van online bestedingen ten koste gaat van
aan de andere kant naar iets bijzonders (kwaliteit
bestedingen in fysieke winkels neemt het aantal
product, activiteit, advies, locatie, etc.):
fysieke winkels al jaren af. Dit geldt niet alleen
Gerichte aankopen gebeuren steeds meer
voor zelfstandigen (bijv. geen opvolging), maar
online (met name niet-dagelijkse artikelen);
de laatste jaren ook voor steeds meer winkelke-
•
o¾~ =~~~::::::::::~:::==.J 2011
nog steeds in het nabije boodschappencen-
van het online aanbod . Vooral de niet-dagelijkse
trum (voornamelijk dagelijkse winkels), mits er
winkels zijn sterk in aantal gedaald.
voldoende aanbod en bezoekgemak is; Voor de totaalbeleving van een recreatief
Als gevolg hiervan is de leegstand landelijk
'dagje centrum' is de consument selectief;
toegenomen . Tot 2016 was er een duidelijke
alleen de echt grote binnensteden voldoen
stijging te zien in de omvang van de leegstand
nog aan de gewenste diversiteit en massa.
2011
2014
201s
2016
2017
2018
Aantal winkels blijft afnemen
7~ - - - - - - - - - - - - - - ~
Frequente (food)aankopen doet de consument
tens die zich niet goed kunnen onderscheiden
2012
Bron: 18<0 Research en DTNP, 2018; bewerklnKDTNP
aantal winkels per 1.000 Inwoners
5
4, 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Bron: Locatus en CBS, 2020; bewerking DTNP
Leegstand neemt (weer) toe 4,o r - - - - - - - - - - - , , - - - - - - .
(o.a. faillissement V&D) . In de jaren daarna nam de leegstand iets af, voornamelijk doordat
Vooral veel middelgrote centra vallen tussen
winkelpanden getransformeerd werden naar o.a.
tafellaken en servet. Dit zijn vaak winkelgebieden
horeca, kappers en woningen. In de laatste paar
met veel 'standaard' niet-dagelijks winkelaanbod,
jaar is er weer een toename in het aantal leeg-
zonder het grote horeca-/cultuuraanbod van de
wlnkelleegstand (In miljoenen m• wvo)
8 van 20
1
,5 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 201s 2016 2017 2018 2019 2020 Bron: Locatus en CBS, 2020; bewerking DTNP
2148. 0 420 Regionale det ailh and elsvi sie Am stell and-Meerlanden - 21 april 20 21
·dH~ p·
grote binnensteden. Dit type centrum is voor
sport, speelgoed, maar ook fitness). Hiermee
winkels moeilijk inpasbaar zijn in centrumgebie-
steeds minder koopmomenten de eerste keuze
ontwikkelden deze locaties zich meer en meer
den. Recentelijk oordeelde de Raad van State,
en verliest daardoor in rap tempo de bovenlokale
tot runshoppingcenter. Ondanks een lichte piek
als eerste in de casus Appingedam, maar later
winkelfunctie. Het zijn vooral deze gebieden die
in omzet in 2020 (die overigens online nog veel
ook in andere casussen (zoals in Diemen), dat
te maken hebben met structurele leegstand.
groter was*) zal de bereidheid van de consu-
ruimtelijk detailhandelsbeleid en beperkende
ment om een grote afstand af te leggen voor
regels over locaties, branches en oppervlaktes
Opkomst van andere centrumfuncties
doelgerichte aankopen naar verwachting verder
toegestaan blijven , mits goed onderbouwd.
Met de veranderende positie van het (niet-dage-
teruglopen . Versneld door corona neemt ook
lijks) winkelaanbod neemt het belang van het
het online aankoopkanaal een grotere rol in bij
De uitspraak in de casus Appingedam bevestigt
overige centrumprogramma verder toe. De
doe-het-zelfaankopen, zie ook pagina 11 .
dat je als gemeente dus nog steeds regels kunt
functieverbreding is niet alleen noodzakelijk om
maken , maar maakt overheden ook bewust van
leegstand in te vullen, het draagt er juist aan bij
Ontwikkeling in jurisprudentie (EDR)
de noodzaak beleidsregels deugdelijk (lees:
dat consumenten meer redenen hebben het
In deze dynamische winkelmarkt is er de
vaak beter dan nu) te motiveren. Waarom zijn
centrum te bezoeken. Functieverbreding zorgt
afgelopen tijd bovendien een juridische strijd
deze specifieke regels in deze specifieke
voor nieuwe trekkracht en zorgt ervoor dat centra
gaande omtrent beperkende regelgeving voor
situatie noodzakelijk? Zijn ze effectief en gaan
relevant blijven als verblijfs-, ontmoetings- en
vestiging van specifieke detailhandelsbranches.
ze niet verder dan strikt noodzakelijk?
belevingslocatie. In een modern centrum is er
Dit principe van 'branchering' is niet nieuw,
Consequent ruimtelijk beleid voeren is nodig
ruimte voor een breed aanbod food - en dage-
maar is recentelijk door diverse partijen op-
vanuit de wens de ruimtelijke winkelstructuur
lijkse producten , onderscheidende niet-dagelijkse
nieuw ter discussie gesteld in het kader van de
toekomstbestendig te kunnen houden.
winkels en passend horeca-aanbod , gecombi-
Europese Dienstenrichtlijn (EDR).
neerd met een passend aanbod relevante (sociaal-maatschappelijke) dienstverlening, cultuur en
Branchering van 'traditionele PDV-branches' is
sport- en leisurefuncties.
hierbij als ruimtelijk relevant aangemerkt**. De motivering ervan is gelegen in het feit dat aard
Perifere/grootschalige detailhandel kwetsbaar
en omvang van de artikelen (volumineus) een
Aanbodverbreding vindt ook plaats op veel
groot winkeloppervlak nodig hebben en deze
'woonboulevards'. Deze van oorsprong sterk thematische perifere detailhandelslocaties hebben in de loop van de jaren deels een nietthematische invulling gekregen (o.a. elektronica,
-dtN p-
*
Jaar op jaar omzet +20% in fysieke bestedingen ,
t.o.v. +100% online (CBS/ GFK, 2021). ** PDV: perifere detailhandelsvestigingen, winkels met volumineuze artikelen (o.a. woninginrichting, bouwmarkten, tuincentra , auto's, boten, caravans).
2148.0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden - 21 april 2021
Jurisprudentie: goede motivatie beleid belangrijk
9 van 20
2.4 Toekomstig draagvlak en programma Binding en toevloeiing in beeld
Primaire aankooplocatie dagelijkse artikelen vaak dicht bij huis (bron : Kso201s)
0
0
In 2018 is in de Randstad een uitgebreid koopstromenonderzoek uitgevoerd*. Dit onderzoek geeft een goed inzicht in het huidig functioneren van het detailhandelsaanbod in de AM-regio. Op de kaarten hiernaast is per postcodegebied
(PC4) in kleur aangegeven wat de primaire aankooplocatie is van de bewoners van het gebied voor zowel de dagelijkse als de niet-dagelijkse aankopen.
Functioneren bestaande winkelstructuur Op de bovenste kaart is de fijnmazigheid van het
Regiofunctie Hoofddorp en Amstelveen als primaire aankooplocatie niet-dagelijkse artikelen (bron: KS0201s)
dagelijkse winkelaanbod zichtbaar. De meeste inwoners kunnen in of nabij hun woonomgeving terecht voor de eerste levensbehoeften .
De onderste kaart laat zien dat de centra van Hoofddorp en (in mindere mate) Amstelveen een regiofunctie vervullen binnen de AM-regio. Tegelijkertijd zijn er diverse 'uitlopers' waar inwoners, vanwege de geografische positie, primair gebruik maken van een andere (beter bereikbare) aankooplocatie voor hun niet-dagelijkse artikelen. Zo doen inwoners van Diemen hun aankopen primair in de eigen gemeente, *
l&O Research/DTNP (2019) KSO Randstad 2018.
10 van 20
2148.0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerla nden - 21 april 2021
-dt~~ p·
terwijl inwoners van Spaarndam en Halfweg
doe-het-zelf) reeds een aanzienlijk overaanbod
uitwijken naar Haarlem (Schalkwijk).
was (meer winkels dan behoefte).
Plancapaciteit en marktruimte
Sinds deze berekeningen is er veel veranderd in
De AM-regio krijgt de komende decennia te
de verwachtingen richting 2025, waaronder
maken met bevolkingsgroei, wat betekent dat het
hogere bevolkingsprognoses (zie p. 6) en de
draagvlak voor nieuwe detailhandelsontwikkelin-
invloed van de coronacrisis; onder andere de
gen in theorie toeneemt (meer mensen = meer
versnelde groei van online. DTNP voorziet de
winkels). Op basis van dit gegeven zijn er de
volgende situatie:
afgelopen jaren dan ook al diverse plannen
Gezien de online ontwikkelingen in de wo-
ontwikkeld voor het toevoegen van nieuwe
ninginrichtings- en doe-het-zelfbranches
winkelmeters. De provincie Noord-Holland heeft
(verdubbeling in periode 2019-2020**) en de
in de jaarlijkse detailhandelsmonitor becijferd dat
conjunctuurgevoeligheid van deze branches
er in februari 2020 sprake was van een plan-
(nu een piek, maar verwachting : economische
2
voorraad van circa 45.000 m wvo voor reguliere
neergang) is een toekomstig overaanbod nog
detailhandel (waarvan ca. 20.000 m 2 wvo zachte
steeds aannemelijk.
2
en ca. 25.000 m wvo harde plannen*).
Risico op overaanbod conjunctuurgevoelige branches
Voor grotere hoofdcentra met veel modisch aanbod zal de negatieve impact van de
Het berekenen van toekomstig haalbaar detail-
coronacrisis (op de korte en lange termijn)
handelsprogramma gaat (zeker gezien de
waarschijnlijk even groot of groter zijn als het
huidige situatie) met zeer grote onzekerheden
positieve effect van meer inwoners.
gepaard . In opdracht van de provincie is er begin
Voor de dagelijkse winkelsector is aanzienlijke
2018 door BSP desondanks een indicatieve
bevolkingsgroei vaak nog aanleiding voor
marktruimeberekening gemaakt voor 2025.
toevoeging van aanbod, bijvoorbeeld wanneer
Conclusie hiervan was dat er in de AM-regio
er nieuwe woongebieden van formaat worden
ruimte was voor aanzienlijke uitbreiding van
ontwikkeld ('nieuwe wijken '). De groei van
'reguliere detailhandel' en dat voor de branche-
online gaat ook in deze sector snel, maar dit
groep In en om het huis (o.a. woninginrichting,
wordt in delen van de regio vooralsnog
*
Harde plannen zijn vastgelegd in bestemm ingsplannen, zachte plannen zitten nog in een minder vergevorderd stadium (febr. 2020) .
gecompenseerd door de bevolkingsgroei. ** Gfk (2020), Thuiswinkelmarktmon itor Q2 2020.
-dtN p· 2148.0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden - 21 april 2021
Vernieuwing belangrijk om draagvlak te benutten 11 van 20
Terughoudendheid, ondanks groei
Opgave: bestaande meters beter benutten
Deze denkoefening van bestaande leegstand
De actuele trends en ontwikkelingen maken dat
2
(circa 30.000 m wvo), de bestaande planvoor-
transformatie en herstructurering van de be-
raad en de verwachtingen voor de toekomst
staande winkelvoorraad in de toekomst nóg
biedt 'slechts' een grove indicatie dat er per
belangrijker wordt. De dynamiek op de detail-
saldo weinig toekomstige marktvraag/-ruimte
handelsmarkt zal zo veel mogelijk binnen de
resteert voor toevoeging van winkelplannen in
bestaande centra opgevangen moeten worden,
de regio. Uiteraard zal uiteindelijk in de praktijk
vanuit het motto 'kwaliteit boven kwantiteit'.
op lokaal niveau moeten worden afgewogen in hoeverre er behoefte is aan een bepaalde
Op enkele (nieuwbouw)locaties is toevoeging
detailhandelsontwikkeling. Zeker rondom de
van (lokaalverzorgend dagelijks) winkelaanbod
grotere nieuwbouwlocaties zal behoefte ont-
aan de orde: een nieuw boodschappencentrum
staan aan meer (bijpassende) voorzieningen .
in een grote nieuwe wijk of kern . Elders geldt dat eventuele bevolkingsgroei het beste benut kan
Tegelijkertijd laat deze beschouwing zien dat er
worden om het bestaande economische draag-
ook in de regio Amstelland-Meerlanden (nu en
vlak op peil te houden. Juist vernieuwing is
op termijn) sprake is van afnemende winkelbe-
hierbij belangrijk om als aankooplocatie relevant
stedingen in meerdere non-foodbranches (met
te blijven voor consumenten.
name mode), zeker nu door de coronamaatregelen het internetwinkelen versneld toeneemt. Enkele winkelgebieden kampen met structurele leegstand. Dit zal lang niet altijd door bevolkingsgroei kunnen worden opgelost. De autonome afnemende behoefte aan fysieke winkels is veelal groter dan door de bestedingen van extra inwoners kan worden gecompenseerd.
Dynamiek in de winkelmarkt zo veel mogelijk opvangen binnen de bestaande centra 12 van 20
2148. 0420 Reg ionale deta il handelsvi sie Amstell and-Meerla nd en - 21 april 2021
-dtNp·
een belangrijke drager van deze centra.
plete, centraal gelegen en goed door openbaar
Ruimtelijk detailhandelsbeleid (waar komen
vervoer en fiets ontsloten buurt-/wijk- en stads-
welke winkels?) is dus niet alleen van belang
centra vermindert bovendien het autoverkeer.
voor de detailhandel (en de werkgelegenheid)
De provincie Noord-Holland verwoordt het als
zelf; het helpt ook centra vitaal te houden en een
volgt: "Leegstand in een bestaand winkelgebied
eigentijdse voorzieningenstructuur te behouden ,
en tegelijkertijd nieuwe detailhandelsmeters toe-
Fastforward: opgave versneld aanpakken
ten behoeve van een optimaal woon- en leefkli-
voegen op bedrijventerreinen, kantorenlocaties
Hoewel de detailhandel binnen de AM-regio
maat voor inwoners van de AM -regio.
of in het landelijk gebied is geen duurzaam
3 Uitgangspunten Belang ruimtelijk detailhandelsbeleid
gebruik van de schaarse ruimte".
momenteel (over het geheel genomen) redelijk functioneert, ligt er voor de nabije toekomst wel
Duurzaam ruimtegebruik
degelijk een grote opgave voor het transformeren
Bundeling van winkels op kansrijke locaties leidt
Veranderende winkelmarkt, keuzes nodig
en saneren van zwakke (verouderde/slecht
bovendien tot duurzaam ruimtegebruik. Centra
Gezien de ontwikkelingen op de winkelmarkt is
gepositioneerde) detailhandelsmeters. Met alle
functioneren beter (schaars programma) en
het van belang om 'druk' te houden op winkel-
onzekerheden rondom de duur en impact van de
bedrijventerreinen en landelijk gebied worden
gebieden en zo de markt te faciliteren . Om de
coronacrisis komt deze opgave bovendien alleen
beter benut (schaarse ruimte). Bundeling in com-
resterende marktpotenties zo veel mogelijk te
maar sneller dichterbij (zie indicatieve figuur p. 7). Gemeenten zijn in grote mate verantwoordelijk
Regionale uitgangspunten in lijn met nationaal en provinciaal beleidskader
voor de invulling van het ruimtelijke detailhan-
Vanwege het belang en de kracht van goede ruimtelijke detailhandelskaders ('dynamiek door beleid')
delsbeleid en maken hier in regionaal verband
zijn er op nationaal en provinciaal niveau al enkele richtinggevende keuzes vastgelegd , waar ook de
afspraken over. Vooruitlopend op het afspraken-
AM -gemeenten mee te maken hebben . Buiten 'de Ladder' is de 'Detailhandelsvisie Noord-Holland
kader in hoofdstuk 4 wordt in dit hoofdstuk de
2015-2020' hierin het meest sturend. De hier beschreven regionale uitgangspunten liggen grotendeels
'filosofie' achter de afspraken toegelicht. Wat is
in lijn met de richtinggevende kaders zoals die eerder* vanuit de provincie zijn meegegeven:
het uitgangspunt achter de regionale detailhandelsvisie?
Vitale centra voor optimaal woon-/leefklimaat Een vitaal hoofdcentrum is van groot belang voor het imago van een dorp of stad en het vestigings-
1. 2. 3. 4. 5.
Prioriteit geven aan hoofdwinkelgebieden; Voorkomen van extra leegstand; lnternetafhaalpunten bij voorkeur situeren in bestaande winkelgebieden; Een vitale, dynamische en concurrerende detailhandelstructuur, ruimte geven aan kwaliteit; Primaire detailhandel bereikbaar op een aanvaardbare afstand, met oog voor leefbare dorpskernen;
6. Detailhandel die bijdraagt aan aantrekkelijke binnensteden.
klimaat voor andere sectoren (o.a. wonen , bedrijventerreinen, kantoren). Winkels vormen
•
In een recente evaluatie is opgemerkt dat de doelen wellicht beter/anders geformuleerd zouden kunnen worden.
-dtN p· 2148. 0 4 20 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden - 21 april 2021
13 van 20
bundelen op 'gewenste' locaties (in de vitale
concentreren kunnen bezoekersaantallen zo
stads-, wijk- en dorpscentra) is afbouw/transitie
veel mogelijk op peil worden gehouden. Daar-
van niet-levensvatbare winkelgebieden en onno-
toe wordt zeer terughoudend omgegaan met
dige/verborgen plancapaciteit buiten de gewenste
het toestaan van nieuwe winkelontwikkelingen*
structuur noodzakelijk. Op deze manier ontstaat er
buiten bestaande winkelgebieden . In lokaal
een doelgerichte 'ruimtelijke schaarste'.
beleid kan bijvoorbeeld wel voor 'herschikking' van de structuur worden gekozen (bijv. van
De afnemende behoefte aan fysieke winkels vraagt
twee buurtcentra naar een nieuw wijkcentrum).
dus om keuzes. Zo helpen terughoudende beleids-
Ook kan toevoeging van een winkelcentrum
keuzes op lager schaalniveau om de vitaliteit van
worden overwogen bij ontwikkeling van een
(regionale) hoofdcentra te borgen: door potenties
voldoende grote woonwijk, gericht op het
te concentreren in een beperkt aantal winkelgebie-
bieden van een passend wijkaanbod en op de
den wordt toename van leegstand voorkomen,
beperking van verkeersbewegingen .
Vitale winkelgebieden belangrijk voor leefklimaat
wordt het woon- en leefklimaat per saldo verbeterd en worden centra als imagodrager, maatschappe-
Vitaliteit en fijnmazigheid als prioriteit
lijk hart en ontmoetingsplek versterkt.
In het verleden is er middels de vigerende regionale (MRA-)afspraken ingezet op 'fijnma-
Dergelijke keuzes (binnen de lokale winkelstruc-
zigheid ' als belangrijk speerpunt: voldoende
tuur) zijn uiteraard aan de gemeenten zelf. Tegelij-
winkelvoorzieningen dicht bij huis. Gezien de
kertijd is ieder van de AM-gemeenten zich ervan
veranderende winkelmarkt is de vitaliteit van
bewust dat economische potenties niet ophouden
hoofdcentra een (nog) belangrijker thema
bij de gemeentegrens. Regionale afspraken over
geworden . Dit leidt tot een verschuiving in de
een gelijk speelveld binnen de AM-regio (zie 3.2)
prioritering van uitgangspunten, in lijn met de
zijn om deze reden cruciaal.
provinciale kaders: met het oog op duurzaam
Terughoudendheid perifere ontwikkelingen
ruimtegebruik is het beleid nu ook nadrukkelijk
Strategie: focus op hoofd- en wijkcentra
gericht op clustering van detailhandel in vitale
Om centrumgebieden aantrekkelijk en vitaal te
(hoofd)winkelgebieden .
houden, is het dus van belang ze relevant en passend te houden voor de eigen (toekomstige) inwoners en ondernemers. Door programma te
14 van 20
*
Ontwikkelingen waarvoor nog een planologische procedure moet worden doorlopen en die voorzien in een (mogelijke) toename van detailhandel.
Economische dynamiek overstijgt gemeentegrenzen
2148 .0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden - 21 april 2021
-dtNp·
3.2
Belang regionale afspraken
dat vroegtijdige onderlinge overleg , zodat gemeentelijke plannen en voornemens goed op
Een goede buur...
elkaar aangesloten kunnen worden .
De schaal waarop consumenten en marktpartijen opereren noodzaakt tot regionaal beleid,
Eenduidig en gelijk speelveld
omdat voor hen gemeente- en regiogrenzen
Door dit regionale detailhandelsbeleid vast te
weinig betekenen. Daarbij hebben nieuwe
stellen , herbevestigen de gemeenten de be-
(grootschalige) detailhandelsontwikkelingen
staande afspraken toe te passen in hun ge-
vaak bovenlokale effecten. Ook daarvoor is
meentelijk detailhandelsbeleid , in hun detailhan-
regionale afstemming nodig.
delsplannen en in hun nieuwe dan wel te wijzigen bestemmings-/omgevingsplannen,
Het provinciaal detailhandelsbeleid is voor ieder
uiteraard binnen hun eigen verantwoordelijkheid
van de gemeenten uit de AM-regio de leidraad
en gegeven hun specifieke lokale situatie. Door
voor hun eigen gemeentelijke detailhandelsbe-
als gemeenten gezamenlijk dezelfde uitgangs-
leid. Door daarnaast in de regio gemeenschap-
punten , afspraken en filosofie toe te passen,
pelijke afspraken te maken, wordt er tussen de
ontstaat er tussen de gemeenten onderling een
gemeenten onderling een eenduidig en gelijk
eenduidig en gelijk speelveld en kunnen de
speelveld gecreëerd. Gemeenten , consumen-
AM-gemeenten ook binnen het grotere regio-
ten én bedrijfsleven weten daardoor waar ze
nale krachtenveld waar nodig samen optrekken .
Door dezelfde uitgangspunten te hanteren ...
aan toe zijn . Vroegtijdig overleg De kracht van de regionale samenwerking is dat gemeenten elkaar, ambtelijk en bestuurlijk, in een vroeg stadium inlichten over plannen en ontwikkelingen en op een collegiale manier daarover samen tot afstemming komen . Deze regionale samenwerking wordt gecontinueerd. Het is de bedoeling dat het regionale detailhandelsbeleid zowel aanleiding als leidraad is voor
-dtN p· 2148 .0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden - 21 april 2021
...ontstaat een eenduidig en gelijk speelveld 15 van 20
4 Visie 4.1
Gewenste detailhandelsstructuur
Bestendiging regionale hoofdwinkelstructuur
Daarbuiten: ondergeschikt karakter
functie van ondersteunende winkellocaties in
Overige winkelgebieden in de regio dienen
het gemeentelijk (economisch/detailhandels-)
ondersteunend (en dus ondergeschikt) te zijn aan
beleid heroverwegen , voor een optimale aan-
deze hoofdwinkelstructuur. Typering en afbake-
bodstructuur voor de eigen inwoners, bijvoor-
ning van de ondersteunende winkelgebieden valt
beeld bij grootschalige toevoeging van wonin-
buiten de scope van de regionale visie. Gemeen-
gen (nieuwe wijk). Een overzicht van de huidige
ten kunnen naar eigen inzicht de positie en
winkelgebieden is opgenomen in de bijlage.
De toekomstig gewenste detailhandelstructuur bestaat uit de volgende bovenlokale locaties:
Toekomstig gewenste detailhandelsstructuur regio Amstelland-Meerlanden (excl. ondersteunende centra) ..,.
.
Twee 'grote' binnensteden (Hoofddorp-Cen-
J
. ·-.
Bovenloka le winkelcentra
1
trum en Stadshart Amstelveen) met regio-
Q groot
I
nale verzorgingsfunctie voor inwoners van de AM-gemeenten en (deels) daarbuiten;
Kernverzorgend centrum
Ükleln
_
bijzondere locatie
NB: O'l~rlge Ct!lllfil {11ltr 01>de kaart) zijn , - - - - - - - - - , ondersteunend aan de hoordstructuur
Twee PDV-clusters (Cruquius en Boven-
....
Á~m
kerk) voor vestiging van boven lokale aan-
~
G O,.,,.._.W..,
en vallen bulten de scope •• n de visie
bieders van volumineuze artikelen; •
Twee bijzondere locaties voor specifieke vormen van detailhandel: luchthaven Schiphol en The Styles Outlet. I'
/
Daarnaast maken acht grote* en circa acht
./
kleine** kernverzorgende centra, met ieder een
. I
primaire verzorgingsfunctie voor de eigen kern
I
(verschil in samenstelling en omvang winkel-
/
aanbod), de hoofdwinkelstructuur compleet.
'1
0
'
Uithoorn kent een unieke situatie van twee min of meer gelijkwaardige 'hoofdwinkelcentra'. De huidige clusters Zijdelwaard en Amstelplein/Dorpsstraat vormen gezamenlijk een toekomstbestendig kernverzorgend winkelprogramma voor Uithoorn. ** Passend bij de grootschalige woningbouw krijgen Lisserbroek en De Nieuwe Kern bij Duivendrecht een kernverzorgend centrumgebied.
!o
*
16 van 20
__,_ ---_ 1
-.
/ \
.
......
...
_-- . 2148. 0 420 Region ale detailh and elsvi sie Am ste ll and-Meerlanden - 21 april 2 0 21
-dt~~ p-
4.2
Regionale afspraken
Inhoudelijke afspraken
behoefte aan deze ontwikkeling kan
3. Het beleid is gericht op clustering van detail-
worden aangetoond;
Detailhandel in Amstelland-Meerlanden
handel in winkelgebieden. Nieuwe winkelont-
een afhaalpunt ten behoeve van internet-
Om de gewenste detailhandelsstructuur in de
wikkelingen* zijn daarom toegestaan binnen
handel;
AM-regio te versterken en een gelijk speelveld
bestaande winkelgebieden en/of binnen de
'ondergeschikte detailhandel': detailhan-
en een goede samenwerking te continueren,
door de gemeente gewenste en in lokaal
delsactiviteiten die zowel bedrijfsecono-
bevestigen de gemeenten onderling de volgen-
beleid vastgelegde detailhandelsstructuur.
misch als ruimtelijk ondergeschikt zijn
de afspraken:
Indien de winkelontwikkeling mogelijk boven-
aan de toegelaten bedrijfsuitoefening en
lokale impact heeft, zijn de procesafspraken
daarop nauw aansluiten; •
(afspraak 1 en 2) van toepassing.
Procesafspraken 1. De AM-gemeenten, waaronder gemeente
4. Nieuwe solitaire detailhandelsbedrijven
brand- of explosiegevaarlijke detailhandel.
De Ronde Venen , informeren elkaar in het
binnen de kernen zijn niet mogelijk, tenzij
6. Nieuwe winkelontwikkelingen in het landelijk
ambtelijk EZ-overleg over detailhandelsont-
expliciet wordt gemotiveerd dat dit niet leidt
gebied zijn niet mogelijk, tenzij het klein-
wikkelingen binnen de regio, waaronder de
tot ruimtelijk relevante leegstand van be-
schalige vormen van detailhandel betreft en
impact van corona.
staande winkelgebieden (duurzaam ruimtege-
wordt gemotiveerd dat dit niet leidt tot
bruik).
ruimtelijk relevante leegstand van bestaan-
Buiten de gebieden bedoeld in afspraak 3 zijn
de winkelgebieden, conform vereisten uit de
iedere gemeente dit initiatief voorleggen
op bedrijventerreinen en kantoorlocaties
Omgevingsverordening Noord-Holland.
aan de Adviescommissie Detailhandel
beperkte mogelijkheden voor nieuwe detail-
Noord-Holland Zuid (ADZ). Dit geldt voor
handel (op deze gebieden is veel consumen-
Inspanningsafspraken
tenverkeer onwenselijk). Nieuwe detailhan-
7.
2. Indien er een bestemmingsplanwijziging nodig is bij nieuwe winkelinitiatieven moet
5.
2
alle initiatieven boven de 1.500 m wvo. Bij
Streven naar het vestigen van maatschap-
2
winkelcentra van meer dan 25.000 m wvo
delsontwikkelingen zijn hier alleen mogelijk
pelijke, culturele en zorgfuncties in centra.
(Hoofddorp, Amstelveen) geldt dit voor
indien sprake is van detailhandel in de vorm
Dit ter aanvulling van het centrumaanbod
van:
(functieverbreding, grotere aantrekkings-
2
initiatieven van meer dan 3.000 m wvo. Deze grenzen gelden voor het totale winkel-
volumineuze detailhandel* indien deze in
gebied en niet per winkel.
winkelgebieden niet inpasbaar is en de *
Vormen van detailhandel waarvan de winkelformules een assortiment voeren van overwegend ruimtevergende goederen, waaronder bouwmarkten , tuincentra , woninginrichtingszaken , auto-, boten- en caravanbedrijven .
-dtN P· 2148.0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden - 21 april 2021
kracht) en ter bestrijding van leegstand. 8.
Gemeenten zijn alert op verborgen en/of niet benutte plancapaciteit voor detailhandel in bestemmingsplannen buiten bestaande (gewenste) winkelgebieden . Vervolgens wordt waar mogelijk overgegaan tot het
17 van 20
actief reduceren van overtollige capaciteit. De procedure hiervoor wordt uiterlijk bij de eerstvolgende actualisatie van het bestem mings-/omgevingsplan gestart. 9. Gemeenten zijn met inachtneming van deze afspraken verantwoordelijk voor de bepaling van de lokale detailhandelsstructuur (hoofd-, wijk-, buurtcentra, lokale PDVlocaties) en nadere uitwerking binnen hun winkelgebieden . Gemeenten nemen een pro-actieve rol door periodiek (uiterlijk binnen 10 jaar) het detailhandelsbeleid te evalueren en te actualiseren. 10. Om de beurt is elk jaar een gemeente
Invulling winkelgebied eigen verantwoordelijkheid
gastheer en organisator van een ambtelijke thema(mid}dag gericht op de detailhandel(sstructuur}, vitale centrumgebieden , leegstandsbestrijding en transitie. Naast goede praktijkvoorbeelden kunnen ook vragen/dilemma's in breder verband worden besproken (kennisdeling).
Regelmatig praktische kennis en ervaringen delen 18 van 20
2148.0420 Reg ionale deta ilh andelsvisie Amste ll and-Meerl anden - 21 april 20 21
-dtNp·
Bijlage - Overzicht winkelgebieden Locatus Ouli 2020)* NAAM
WOONPLAATS
GEMEENTE
ID
Centrum Aalsmeer
Aalsmeer
Aalsmeer
Nieuw Oosteinde
Aalsmeer
Aalsmeer
Oosteinde
Aalsmeer
Aalsmeer
Opheliaplaza
Aalsmeer
Aalsmeer
Centrum Kudelstaart
Kudelstaart
Aalsmeer
166 7754 12015 414 2104
Amsterdamseweg-Noord
Amstelveen
Amstelveen
722
Amsterdamseweg-Zuid
Amstelveen
Amstelveen
Bankrashof
Amstelveen
Amstelveen
448 592
Centrum Amstelveen
Amstelveen
Amstelveen
84
Groenhof
Amstelveen
Amstelveen
Industrieterrein Bovenkerk
Amstelveen
Amstelveen
Johannes Calvijnlaan
Amstelveen
Amstelveen
Kostverlorenhof
Amstelveen
Amstelveen
Lindenlaan Amstelveen
Amstelveen
Amstelveen
Midden hoven
Amstelveen
Amstelveen
Oude Dorp Amstelveen
Amstelveen
Amstelveen
Patrimonium
Amstelveen
Amste lveen
Rembrandtweg Amstelveen
Amstelveen
Amstelveen
Van der Hooplaan
Amstelveen
Amstelveen
Waardhuizen
Amstelveen
Amstelveen
Westwijk
Amstelveen
Amstelveen
590 1472 1035 593 1025 731 723 14284 591 729 662 726
Arent Krijtsstraat
Diemen
Diemen
Centrum Diemen
Diemen
Diemen
Diemen-Noord
Diemen
Diemen
Gemeente Aalsmeer
Gemeente Amstelveen
Gemeente Diemen
-dtN p- 2148.0420 Regionale detailhandelsvisie Amstelland-Meerlanden - 21 april 2021
821 2060 1109
•
NB: er is lokaal een aantal winkelgebieden/-clusters die niet door Locatus als samenhangend winkelgebied (5 verkooppunten of meer) is gekwalificeerd (o.a. PDV locatie 'De Sniep' in Diemen). Spaarndam -centrum wordt door Locatus niet aangeduid als winkelgebied maar in de (beleids)praktijk wel als centrumgebied beschouwd.
19 van 20
NAAM
WOONPLAATS
GEMEENTE
ID
M uiderstraatweg
Diemen
Diemen
Winkelcentrum Diemen Zuid
Diemen
Diemen
5894 2971
Gemeente Haarlemmermeer
WOONPLAATS
GEMEENTE
ID
Centrum Uithoorn
Uithoorn
Uithoorn
148 14051 432
NAAM Gemeente Uithoorn
Centrum Badhoevedorp
Badhoevedorp
Haarlemmermeer 2230
Legmeer
Uithoorn
Uithoorn
Pa Verkuyllaan
Badhoevedorp
Haarlemmermeer 854
Zijdelwaard
Uithoorn
Uithoorn
Sloterweg
Badhoevedorp
Haarlemmermeer 5027
Boulevard Cruquius
Cruquius
Haarlemmermeer 1476
Centrum Hoofddorp
Hoofddorp
Haarlemmermeer 39
Floriande Hoofddorp
Hoofddorp
Haarlemmermeer 4256
Pax
Hoofddorp
Haarlemmermeer 670
Skagerhof
Hoofddorp
Haarlemmermeer 669
t Paradijs
Hoofddorp
Haarlemmermeer 665
Tooien burg
Hoofddorp
Haarlemmermeer 703
Graan voor Visch
Hoofddorp
Haarlemmermeer -
Supermarkt Noord
Hoofddorp
Haarlemmermeer -
Centrum Nieuw-Vennep
Nieuw-Vennep
Haarlemmermeer 2101
Getsewoud
Nieuw-Vennep
Haarlemmermeer 2665