PWC- accountants: Kopie Accountantsverslag Gemeente Haarlemmermeer 2021.pdf

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening

Accountantsverslag 2021

Gemeente Haarlemmermeer

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 2 juni 2022

0I

1

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Aanbiedingsbrief Gemeente Haarlemmermeer T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Taurusavenue 100 2132 LS HOOFDDORP 2 juni 2022 Referentie: AKCVW35NWKCC-1441566956-77 Geachte leden van de raad en het college, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze controle op de jaarrekening 2021 van gemeente Haarlemmermeer. We hebben onze controle uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan van 14 juli 2021. Dit accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle. Deze bevindingen zijn openlijk en constructief besproken met de ambtelijke organisatie en de portefeuillehouder financiën. We bespreken de inhoud van dit verslag graag tijdens de vergadering met de auditcommissie op 2 juni 2022.

Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Wij zijn uiteraard graag bereid om de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.

Origineel getekend door drs. M.J.A. Koedijk RA RE partner

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Thomas R. Malthusstraat 5, 1066 JR Amsterdam, Postbus 90357, 1006 BJ Amsterdam, T: 088 792 00 20, F: 088 792 96 40, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop)voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.

2

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Speerpunten Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze kernboodschappen In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat. Ook beantwoorden we de vragen die de raad ons heeft gesteld in het kader van de speerpunten

01

2I

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Speerpunten

Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen in één oogopslag (1/2)

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Een goedkeurende controleverklaring Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2021 van gemeente Haarlemmermeer afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring op het aspect getrouwheid en financiële rechtmatigheid, onder het voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Het totaal van de rechtmatigheidsfouten bedraagt €2,2 miljoen; er zijn geen onzekerheden geconstateerd in 2021. De fouten hebben met name betrekking op aanbestedingen van €1,7 miljoen. Daarnaast zijn er in 2022 een aantal inkoopfacturen ontvangen, die betrekking hebben op 2021, maar niet zijn verwerkt in 2021. Dit leidt tot een fout van €0,5 miljoen. De fouten blijven binnen de geldende tolerantieniveaus. Terugkoppeling op de door u benoemde specifieke thema’s

Dit rapport is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van gemeente Haarlemmermeer. Op dit rapport kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan gemeente Haarlemmermeer.

•

Ruimtelijk domein: Het grondbedrijf heeft een positief resultaat van €6,0 miljoen gerealiseerd. Daarnaast is het risicoprofiel van de grondexploitaties verminderd ten opzichte van 2020 en de parameters zijn evenwichtig ingeschat.

•

Sociaal domein: Er is sprake van oplopende financiële lasten in het programma Zorg en Werk

•

Bedrijfsvoering: In december 2021 heeft de gemeente Haarlemmermeer het initiatief genomen om opvolging te geven aan onze bevindingen ten aanzien van de beheersing van de IT-omgeving. In onze boardletter zullen we hierop reflecteren.

De onrechtmatigheden binnen de Europese aanbestedingen bedragen €1,7 miljoen, daarnaast zijn er geen begrotingsonrechtmatigheden •

In 2021 bestaat de onrechtmatigheid binnen de Europese aanbestedingen voor €0,5 miljoen uit het dossier schuldhulpverlening en voor €0,7 miljoen uit dossiers die doorlopen uit voorgaande jaren. Daarnaast is in 2021 van drie nieuwe opdrachten gebleken dat er sprake was van een overschrijding van de Europese aanbestedingsdrempel voor een waarde van €0,5 miljoen. Het gebruik van startformulieren is nog steeds een aandachtspunt.

•

In 2021 zijn er geen onrechtmatigheden in het kader van begrotingsrechtmatigheid geconstateerd.

Op de vergadering van de auditcommissie op 17 juni 2021 is vastgesteld om als speerpunt van de controle een onderzoek te doen naar de grondslagen voor de kostendekking van de afvalstoffenheffing (de totstandkoming) en de wijze van verantwoorden daarvan in de paragraaf lokale heffingen. Wij hebben onze uitkomsten van onze werkzaamheden beschreven in de paragraaf speerpunten. Ontwikkelingen in 2021 Wij zien de volgende ontwikkelingen in het ruimtelijk domein, sociaal domein en bedrijfsvoering:

2II

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Speerpunten

Onze kernboodschappen Onze kernboodschappen in één oogopslag (2/2)

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De komende begroting is een uitgelezen kans om de informatiewaarde van uw jaarverslag naar een hoger niveau te brengen De afgelopen jaren zijn de auditcommissie en de raad actief aan de slag gegaan met de methode Duisenberg. Daaruit bleek dat de doelstellingen niet concreet zijn geformuleerd en de indicatoren veelal niet daarop aansluiten. Met het college is afgesproken dat de komende periode verbeteringen zullen worden doorgevoerd. De komende begroting is, vanwege de nieuwe raadsperiode, een uitgelezen kans om een grotere stap te maken in het verhogen van de informatiewaarde van uw jaarverslag. De financiële positie in de jaarrekening is goed, maar de gemeente staat wel voor grote opgaven in de (nabije) toekomst Het resultaat van de gemeente Haarlemmermeer over 2021 is met €6,6 miljoen positief (na reservemutaties). Het exploitatieresultaat (het resultaat voor reservemutaties) is met €24 miljoen ruim, ook in vergelijking met de gewijzigde begroting (€0,6 miljoen). Ondanks het (wederom) bijzondere jaar kan het voorspellend vermogen worden verbeterd, gezien de verschillen vooral ten aanzien van de baten en de verbonden partijen. De financiële positie van Haarlemmermeer was en blijft goed. De gemeente Haarlemmermeer stuurt voor de ratio weerstandsvermogen (beschikbaar/benodigd vermogen) op een waarde van 1,4 of hoger (ruim voldoende).

Met 4,3 is de ratio weerstandsvermogen uitstekend te noemen. Het is aan de raad om de uitkomst van deze ratio te evalueren, mede in het licht van ‘risicobereidheid’.

Hierbij moet wel meegewogen worden dat de meerjarige programmabegroting negatieve resultaten kent (waardoor al wordt ingeteerd), dat ombuigingen van in totaal €13,0 miljoen zijn ingeboekt in 2025 en dat onzekerheid bestaat over de ontwikkeling van het gemeentefonds en de eventuele gevolgen van de oorlog in Oekraïne. Daarnaast liggen er met de komende investeringen voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn, mobiliteit (UPM), huisvesting onderwijs (IHP) en schaalsprong nog veel uitgaven in het verschiet. Covid-19 leidt niet tot onrechtmatigheden of bevindingen In 2021 heeft de gemeente Haarlemmermeer aandacht gegeven aan het zichtbaar toetsen van IB-signalen rondom de ToZo-uitkeringen en inzichtelijk gemaakt en onderbouwd bij welke uitgaande subsidies gebruik is gemaakt van de hardheidsclausule. Het identificeren van de identiteit van aanvragers via BRP, Suwinet en/of DigiD leidt tot een formele onrechtmatigheid en telt niet mee voor het oordeel. Er zijn geen onrechtmatigheden of bevindingen ten aanzien van de getrouwheid geconstateerd. Klaar voor de rechtmatigheidsverantwoording De gemeente Haarlemmermeer is klaar voor de rechtmatigheidsverantwoording. De gemeente heeft voorgesorteerd op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. In de najaarsrapportage 2021 is een hoofdstuk inzake rechtmatigheid opgenomen.

In dit hoofdstuk heeft het college een voorstel gedaan voor tekstuele toelichting in het kader van de rechtmatigheid. Na overleg met de auditcommissie zijn nog enkele suggesties meegegeven.

3

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Speerpunten

Speerpunten De totstandkoming van het tarief afvalstoffenheffingen gebeurt op transparante wijze

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

U hebt ons gevraagd om als speerpunt een onderzoek te doen naar de grondslagen voor de kostendekking van de afvalstoffenheffing (de totstandkoming) en de wijze van verantwoording daarvan in de paragraaf lokale heffingen. De totstandkoming en verantwoording van het tarief afvalstoffenheffingen nader toegelicht De berekening van het tarief voor afvalstoffenheffingen wordt verricht op basis van de begrote kosten. Wij hebben vastgesteld dat deze kosten van €21,3 miljoen voor het grootste gedeelte bestaat uit de afvalverwerkingskosten (€15,7 miljoen) en de btw-kosten (€3,3 miljoen). Daarnaast wordt er ook rekening gehouden met overheadkosten (€0,3 miljoen). De afvalverwerkingskosten betreffen kosten die direct gerelateerd zijn aan het taakveld afvalstoffenheffingen. De compensabele btw en overhead betreffen kosten die worden toegerekend aan het taakveld afvalstoffenheffingen. Uit de werkzaamheden in relatie tot de gerelateerde tariefegalisatievoorziening, blijken geen bijzonderheden Op het moment dat een gemeente ‘verdient’ aan het ‘product’ afvalstoffenheffing, dan is een gemeente verplicht om die ‘winsten’ in de toekomst terug te laten stromen aan haar inwoners. Dit kan door bijvoorbeeld een verlaging in de tarieven. Deze (terugbetaal)verplichting wordt aangemaakt en gemonitord via een zogenaamde tariefegalisatievoorziening.

De omvang van deze voorziening per jaareinde 2021 is €0,3 miljoen (2020: €1,7 miljoen).

De mutatie op de voorziening afvalstoffenheffing wordt dus normaliter aan het einde van het jaar bepaald door de relatie tussen de inkomsten en uitgaven te leggen. In 2021 is de voorziening fors gedaald (van €1,7 miljoen naar €0,3 miljoen) omdat er (geplande) hogere lasten waren als gevolg van a) hogere lasten van de afvalverwerking en b) de verlenging van de inzamelmethode in de proefwijken. Dit heeft mede te maken met eenmalige kosten van het project VANG (van Afval- naar Grondstofinzameling). We hebben een extra deelwaarneming verricht op de verantwoorde kosten en vastgesteld dat deze terecht zijn verantwoord op het taakveld afvalstoffenheffingen De kosten van overhead worden bepaald door het aantal fte’s dat op het taakveld afvalstoffenheffingen werkt. Voor 2021 gaat dit om 3,25 fte; de doorbelasting vindt plaats op basis van een tarief van €71 per uur. Dit tarief is gebaseerd op de loonkosten per uur van de desbetreffende medewerkers. De paragraaf lokale heffingen voldoet aan de vereisten In de paragraaf lokale heffingen hebben wij vastgesteld dat de toelichtingen in overeenstemming met de vereisten vanuit het BBV zijn. In de paragraaf wordt inzicht gegeven in de geraamde en werkelijke baten en lasten op het product afvalstoffen. Daarnaast wordt inzicht gegeven in de mate van kostendekking en de mutatie in de egalisatievoorziening.

4

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze conclusies In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid toe.

02

4I

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze conclusies Ons oordeel bij uw jaarstukken 2021 is goedkeurend voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2021 van de gemeente nagenoeg afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring op het aspect getrouwheid en financiële rechtmatigheid, onder het voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Fouten en onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid In totaliteit hebben we twee controleverschillen geconstateerd in relatie tot getrouwheid, waarvan er één is gecorrigeerd in de definitieve versie van de

jaarrekening. Dit betrof een balansreclassificatie en had geen impact op het resultaat. Het niet-gecorrigeerde verschil heeft te maken met de afgrenzing van kosten. De totale rechtmatigheidsfout is €2,2 miljoen De totale rechtmatigheidsfout komt uit op €2,2 miljoen (2020: €4,3 miljoen) waarvan €1,7 miljoen relateert aan aanbestedingen en €0,5 miljoen aan de ‘voortgezette controle’. Er is niet sprake van onzekerheden (2020: €0,3 miljoen). Afwijkingen van rechtmatigheidscriteria zijn veelal niet te corrigeren. Het detailoverzicht van fouten en onzekerheden inzake rechtmatigheid vind u hier.

Getrouwheid Oordeel:

Rechtmatigheid

Goedkeurend

Oordeel:

20.000

20.000

15.000

15.000

10.000

10.000

5.000

5.000

-

Fouten

 = absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000

Onzekerheden

-

 = door u vastgestelde goedkeuringstolerantie x €1.000

Goedkeurend

Fouten

Onzekerheden

4II

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Overzicht van gecorrigeerde fouten inzake getrouwheid

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening

De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de gecorrigeerde fouten in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €200.000.

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

#

Beschrijving

Jaarrekeningpost Vaste schulden Netto vlottende schulden

1

Waarborgsommen: Een waarborgsom is een geldbedrag dat de ene partij afgeeft voor de zekerheid van de andere partij. De gemeente Haarlemmermeer heeft de afgelopen jaren dergelijke waarborgsommen ontvangen die verband houden met projecten (zoals het project in Badhoevedorp). Deze ‘verplichtingen’ (tot terugbetalen) stonden kortlopend geclassificeerd, terwijl deze eigenlijk langlopend geclassificeerd hadden moeten worden. Dit is gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Deze correctie betreft een balansreclassificatie en heeft geen impact op het resultaat.

Totaal

Fouten

Onzekerheden €2.188.000

€0

€2.188.000

€0

4III

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Overzicht van ongecorrigeerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening

De volgende geconstateerde afwijkingen betreffende de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €200.000. Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

#

Beschrijving

Jaarrekeningpost Netto vlottende schulden

1

Afgrenzing kosten: Voorgaand jaar hebben we vastgesteld dat er diverse facturen (van individueel kleine bedragen) waren binnengekomen en geboekt in 2021, terwijl die eigenlijk betrekking hadden op 2020 (en dus in 2020 geboekt hadden moeten worden). Dat resulteerde in een fout binnen de bandbreedte €782.000–1.841.000. Dit jaar is het grensbedrag waarmee wordt bepaald in welk jaar een factuur thuishoort verlaagd van €75.000 naar €50.000 en hebben er aanvullende analyses plaatsgevonden met het doel om deze fout voor dit jaar omlaag te brengen. Voor 2021 resteert een fout van €546.000. Dit betekent dat de schuldpositie niet volledig is en de lasten of de activa (bij projecten, grondexploitaties) te laag zijn verantwoord.

Totaal

Fouten

Onzekerheden

€546.000

€0

€546.000

€0

4IV

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Overzicht van fouten en onzekerheden inzake rechtmatigheid

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening

De volgende geconstateerde afwijkingen betreffende de geconstateerde fouten en onzekerheden in relatie tot rechtmatigheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €200.000. Afwijkingen in relatie tot rechtmatigheid zijn niet te corrigeren. Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

#

Beschrijving

Jaarrekeningpost

1

Aanbestedingen: vanuit de controle op de aanbestedingen is een onrechtmatigheid van €1,7 miljoen geconstateerd.

Inkopen en aanbestedingen

2

Getrouwheid: Een ongecorrigeerde correctie voor ‘getrouwheid’ is ook een bevinding voor rechtmatigheid

Diverse

Totaal

Fouten

Onzekerheden €1.704.000

€0

€546.000

€0

€2.250.000

€0

5

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Ontwikkelingen 2021

Ruimtelijk domein

In dit hoofdstuk beschrijven we relevante ontwikkelingen voor het ruimtelijke domein, het sociaal domein en het domein bedrijfsvoering.

Sociaal domein Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

03

6

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Ruimtelijk domein

Ontwikkelingen 2021

Een stijging van het resultaat grondbedrijf ten opzichte van 2020 en een dalend risicoprofiel dat voornamelijk wordt gerealiseerd in Badhoevedorp Centrum

Ruimtelijk domein

Voortgang in projecten geboekt ondanks corona

Sociaal domein Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Het jaar 2021 stond wederom in het teken van corona en de gevolgen hiervan op onze maatschappij en de economie. De impact daarvan is echter beperkt gebleven en de gemeente Haarlemmermeer heeft voortgang geboekt in de projecten. Wat de impact van de recentelijk opgelopen geopolitieke spanningen gaat worden, is op dit moment nog onduidelijk en niet meegenomen.

Eind 2020 heeft de Raad van State een tussenuitspraak gedaan waarin is verzocht om aanvullend onderzoek te doen naar grondgeluid en het industrielawaai. In de loop van 2021 zijn aanvullende onderzoeken gedaan. Op basis van deze onderzoeken is geconcludeerd dat de akoestische situatie niet wezenlijk anders is dan bij de vaststelling van het bestemmingsplan Badhoevedorp Schuilhoeve. Naar aanleiding van deze ontwikkeling is het risico dat het bestemmingsplan wordt vernietigd, bijgesteld van 85% naar 50%.

Het risicoprofiel van de grondexploitaties is verminderd bij Badhoevedorp Centrum In 2021 is een positief bedrijfsresultaat grondbedrijf behaald van €6,0 miljoen (2020: €2,6 miljoen). Dit positieve resultaat wordt behaald door winstnemingen die met name zijn gerealiseerd op projecten Hoofddorp Zuidrand (€2,5 miljoen), Nieuw-Vennep Zuid (€1,4 miljoen) en Beukenhorst Zuid (€1,1 miljoen). Een totaal van €35,1 miljoen aan verliesgevende projecten is opgenomen als voorziening (2020: €35,6 miljoen). De projectgerelateerde risico’s zijn (conform de paragraaf weerstandsvermogen) gedaald naar €22,1 miljoen (2020: €37,1 miljoen). Ten opzichte van de MPG 2021 zijn de risico’s in MPG 2022 met €13,5 miljoen verbeterd. Dit komt vooral doordat de kans van optreden bij het risico dat het bestemmingsplan Schuilhoeve (Badhoevedorp Centrum) opnieuw wordt vernietigd, is afgenomen van 85% naar 50%. Het bestemmingsplan Badhoevedorp Schuilhoeve is gemaakt voor de nieuwe woonwijk met maximaal 700 woningen. Er is in beroep gegaan tegen dit plan vanwege mogelijke belemmeringen inzake het woon- en leefklimaat. Het bestemmingsplan geeft aandacht aan het grondgeluid en industrielawaai.

40 35

Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties 2021

2020

30 25 20 15 10 5 0

Prognose resultaat

Risico's

Verliesvoorziening

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Ruimtelijk domein Nieuwe huisvesting biedt de mogelijkheid om andere manieren van (samen)werken te kunnen organiseren en faciliteren Stroomproblematiek is een financieel risico De gemeente heeft geconstateerd dat de transportcapaciteit voor een deel van de gemeente Haarlemmermeer beperkt is. De snelle ontwikkeling van de energietransitie en de groei van de economie zorgen ervoor dat er steeds meer vraag is naar capaciteit van het hoogspanningsnet. Dit heeft gevolgen voor nieuwe aansluitingen met grootverbruik. Deze stroomproblematiek kan gevolgen hebben voor de uitgifte bij verschillende projecten. Er is geïnventariseerd bij welke projecten de beperkte transportcapaciteit een risico kan zijn. Het gewogen financiële effect (risico verlaging saldo) van dit specifieke risico voor alle projecten is circa €3,3 miljoen. Nieuwe huisvesting biedt de mogelijkheid om andere manieren van (samen)werken te kunnen organiseren en faciliteren Het huidige gemeentehuis voldoet niet meer aan de huidige bouweisen en is sterk verouderd. Om deze reden wordt het huidige gemeentehuis in de loop van 2022 gesloopt. In de grondexploitatie Raadhuisplein en omgeving wordt rekening gehouden met de sloopkosten van €0,8 miljoen. Het nieuwe gemeentehuis biedt de mogelijkheid om nieuwe manieren van samenwerking te organiseren en te faciliteren.

De gemeente Haarlemmermeer heeft naast het gemeentehuis ook een gemeentekantoor gehuurd. Met de bouw van het nieuwe gemeentehuis, hoeft er geen kantoor meer te worden gehuurd. Volgens de initiële interne calculaties levert dit waarschijnlijk jaarlijks een besparing van €1,2 miljoen op. Het is de bedoeling dat de bouw van het nieuwe gemeentehuis begin 2024 zal starten.

6I

6II

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Ruimtelijk domein De wijziging in kosten- en opbrengstenparameters heeft een positieve impact van €3,0 miljoen

Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld door de vergelijking te maken met externe bronnen. In de externe bronnen zijn de kostenstijgingen vanaf 2022 minimaal 3%. Echter, als we verder dan 2022 kijken zien we dat de kostenstijgingen weer naar het niveau van 2% dalen. Om deze reden vinden we de parameter kostenstijging optimistisch. De opbrengstenstijgingen zijn daarentegen weer voorzichtig ingeschat. Op basis van externe bronnen zien we dat de stijgingen tussen de 3 en 5% liggen; Haarlemmermeer hanteert 2,5% uit voorzichtigheid. Wat de impact van de huidige oorlog in Oekraïne zal zijn op de gemeente Haarlemmermeer is op dit moment nog onduidelijk en niet meegenomen in de inschattingen per jaareinde. De wijziging van de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging (zie tabel) heeft een positieve impact van € 3,0 miljoen. We concluderen dat de parameters in samenhang evenwichtig zijn ingeschat door de gemeente Haarlemmermeer.

Parameters

MPG 2022

MPG 2021

Schatting 2020

Schatting 2021

Rente

1,5%

1,5%





Disconteringsvoet

2,0%

2,0%





Kostenstijging

2,5%

1,7%





Opbrengstenstijging woningen

3,4%

1,7%





Opbrengstenstijging overig

2,5%

1,3%





Optimistisch

Evenwichtig

Voorzichtig

7

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Sociaal domein De werkelijke lasten in het sociaal domein nader toegelicht

Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening

Oplopende financiële lasten in programma Zorg en Werk Sinds 2015 is er sprake van een stijging van het aantal inwoners dat gebruikmaakt van maatwerkvoorzieningen (Jeugd en Wmo). Voor het vierde jaar op rij wordt de gemeente geconfronteerd met tekorten binnen het programma Zorg en Werk. In de periode 2018 tot en met 2021 zien we een flinke stijging in de totale lasten, voornamelijk rondom beleidsdoel A (Zorg en ondersteuning thuis) en beleidsdoel D (Bestaansminimum). •

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

•

Beleidsdoel A (Zorg en ondersteuning thuis) omvat maatschappelijke ondersteuning en zorg aan inwoners van de gemeente Haarlemmermeer. Het gaat daarbij om jeugdhulp, individuele begeleiding, dagbesteding, kortdurend verblijf, hulpmiddelen, woningaanpassingen, et cetera. Beleidsdoel D (Bestaansminimum) omvat sociale uitkeringen waaronder uitkeringen in relatie tot de ToZo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers). De stijging in 2021 en 2020 ten opzichte van 2019 en 2018 wordt logischerwijs verklaard door deze ToZo-uitkeringen. Deze uitkeringen worden vergoed door het Rijk.

We stellen vast dat er sprake is van een structurele stijging in de lasten van het sociaal domein. We zien dat gedurende het jaar aanvullende ramingen worden gemaakt om de tekorten te dekken. Het tekort van €7,2 miljoen (extra lasten) bij de Voorjaarsrapportage 2021 is in lijn met het gerapporteerde tekort van €7,6 miljoen bij de Najaarsrapportage van 2020. Uit de jaarrekening blijkt dat het werkelijke saldo van baten en lasten voor het programma Zorg en Werk €2,1 miljoen voordeliger is uitgevallen op €91,5 miljoen (negatief) ten opzichte van de begrote €93,6 miljoen (negatief).

Rekening 2021 (x €1.000)

Rekening 2020 (x €1.000)

Rekening 2019 (x €1.000)

Rekening 2018 (x €1.000)

A: Zorg en ondersteuning thuis

63.942

59.480

55.296

46.050

B: Zorg en ondersteuning verblijf

10.300

11.158

8.976

8.769

C: Werk boven uitkering

9.296

9.581

8.462

8.076

Subtotaal

83.538

80.219

72.734

62.895

D: Bestaansminimum

53.998

67.293

38.137

38.930

Totaal

137.536

147.512

110.871

101.825

Lasten per beleidsdoel in programma Zorg en Werk

Kadernota ‘Koersvast, steeds beter’ loopt af per 1 januari 2023 Op 1 januari 2023 loopt de huidige kadernota voor het sociaal domein 'Koersvast, steeds beter' af. In de startnotitie 'Afbakening en inkoop Jeugd en Wmo 2023, Samen op koers’ is een proces aangekondigd om tot kaderstellende uitgangspunten te komen voor het afbakenen van de verordening, de inkoop en de actualisatie van het beleidskader voor het sociaal domein voor de periode 2023–2026. Hierin betrekt de gemeente de aanbevelingen van het rekenkameronderzoek Jeugdhulp en de aanbevelingen voortkomend uit de visitatie door de Visitatiecommissie Financiële Beheersbaarheid Sociaal Domein van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (‘VNG’).

7I

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Sociaal domein De gewenste ombuigingen zijn nog niet gerealiseerd in het sociaal domein.

Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Uit het rapport ‘Stelsel in Groei’ blijkt dat sinds de decentralisatie de totale kosten voor jeugdzorg zijn toegenomen, en dat gemeenten een groot structureel tekort op hun jeugdzorg hebben. Na dit onderzoek naar de structurele tekorten in de jeugdhulp is de stuurgroep Maatregelen financiële beheersbaarheid Jeugdwet ingesteld, met daarin vertegenwoordigers van de VNG en verschillende ministeries.

ondersteuning, hulp en zorg aan jeugdigen en ouders bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen. Het is niet altijd duidelijk hoe breed deze verantwoordelijkheid ingevuld moet worden. De Jeugdwet geeft weinig handvatten voor een afbakening van wat daar wel en niet onder valt. Een belangrijke vraag is dus hoe breed of smal de Jeugdwet moet zijn.

Het rapport van deze stuurgroep laten zien dat het nodig is om de beheersbaarheid van het jeugdstelsel ingrijpend te verbeteren, zowel door effectievere en meer doelmatige sturing door (samenwerkende) gemeenten als door aanpassingen in het stelsel.

Omdat afbakening van de jeugdhulp leidt tot een wezenlijke wijziging van de opdracht moet er vanuit de Aanbestedingswet 2012 opnieuw worden aanbesteed. De gemeente Haarlemmermeer heeft deze aanbestedingen gepland voor het jaar 2023. Het doel is om aan de voorkant de afspraken met de zorgleveranciers zodanig af te bakenen dat de toestroom beter kan worden beheerst en om ervoor te zorgen dat de juiste zorg bij de juiste persoon terechtkomt. Hiermee verwacht de gemeente Haarlemmermeer beter grip te krijgen op de uitgaven binnen de jeugdhulp.

Een besparing van €0,3 miljoen is gerealiseerd in 2021 als gevolg van de ombuigingen De gemeente Haarlemmermeer heeft in het kader van de gerelateerde transformatieopgave ombuigingen gedefinieerd voor het realiseren van kostenbesparingen. In de vierde kwartaalrapportage 2021 programma Zorg en Werk heeft de gemeente Haarlemmermeer gerapporteerd over de ombuigingen aanpak multiproblematiek (project Hestia) en de inzet van praktijkondersteuners JGGZ bij huisartsen. In deze kwartaalrapportage wordt beschreven dat de besparingen als gevolg van deze ombuigingen in totaal €0,3 miljoen bedragen. Eén van de genoemde maatregelen om de uitgaven binnen de jeugdhulp te kunnen beheersen is het afbakenen van de jeugdhulp In de Jeugdwet hebben gemeenten de verantwoordelijkheid voor preventie,

We raden aan om de transformatie binnen het sociaal domein meer expliciet te maken Het college informeert de raad per kwartaal over de stand van zaken binnen het programma Zorg en Werk. We zien dat u in deze kwartaalrapportages de financiële voortgang voornamelijk vergelijkt met de gewijzigde begroting. De tekorten zijn vrij beperkt ten opzichte van de gewijzigde begroting maar veel groter als we kijken naar voorgaande jaren. We raden u aan om in de kwartaalrapportages aanvullend nog een terugblik naar voorgaande jaren op te nemen, zodat de rode draad vanuit het verleden meer helder is.

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Sociaal domein Proactieve aanpak rondom prestatielevering zorgt ervoor dat de gemeente voor dit aspect niet afhankelijk is van de productieverantwoordingen van zorgleveranciers Er wordt maximaal gesteund op verbijzonderde interne controles rondom prestatielevering en tussentijdse afstemming met zorgleveranciers Voor het sociaal domein geldt dat maximaal wordt gesteund op verbijzonderde interne controles rondom prestatielevering en tussentijdse afstemming met zorgleveranciers. De gemeente is dus niet afhankelijk van de productieverantwoordingen van de instellingen. Net als vorig jaar heeft deze aanpak weer goed gewerkt. De volgende randvoorwaarden zijn hierbij leidend geweest: • tussentijdse afstemming met instellingen met een (verwachte) productie van > €125.000; • voortzetting van afgesproken interne controlemaatregelen inclusief uitgebreide toets op het aspect ‘prestatielevering’; • verantwoording op basis van voorlopige productierapportages. Proactieve aanpak rondom pgb’s zorgt ervoor dat er geen onzekerheden zijn ten aanzien van de prestatielevering De gemeente verstrekt aan alle cliënten die een pgb-budget ontvangen een beschikking. Conform de landelijke afspraken verzorgt de Sociale Verzekeringsbank (‘SVB’) het administratieve proces rondom de pgb-verstrekkingen en legt daarover verantwoording af aan de gemeenten.

Bij de SVB wordt echter niet getoetst op het aspect prestatielevering. Doordat de gemeente zelf proactief uitgebreide tests heeft uitgevoerd op aspecten zoals het beoordelen van de rechtmatigheid van de zorgvraag, de administratieve afhandeling en het vaststellen en verwerken van pgb’s (inclusief prestatielevering), is zelfstandig zekerheid verkregen over zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid van de te verantwoorden lasten in het kader van de pgb’s.

7II

8

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Bedrijfsvoering De organisatie is aan de slag met de beheersing van de IT-omgeving

Ontwikkelingen 2021 Ruimtelijk domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Wij hebben geen nieuwe (significante) tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd

Het is helaas niet gelukt om in het eerste kwartaal van 2022 live te gaan met het CMP

Er zijn geen nieuwe (significante) tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd tijdens de jaareindecontrole. We hebben gereflecteerd op de door het college genomen stappen op de eerder gemelde tekortkomingen. In onze rapportage interim-bevindingen hebben wij gerapporteerd dat vier van de vijf oude bevindingen nog niet waren opgevolgd. Er resteerden geen bevindingen met prioriteit ‘hoog’ met uitzondering van IT, zie onderstaand.

In ons controleplan hebben wij aangegeven dat 2021 een implementatiejaar wordt voor het Continuous Monitoring Platform (‘CMP’). De uitgesproken wens van de auditcommissie, de directie, de cluster Corporate Control en onszelf was om CMP in het eerste kwartaal van 2022 live te hebben.

De organisatie is aan de slag gegaan met het verbeteren van de beheersing van de IT-omgeving; realisatie zal blijken bij de interimcontrole 2022 In onze boardletter van het afgelopen najaar, hebben we u geïnformeerd dat de gewenste ontwikkeling in de beheersing van de IT-omgeving achterbleef. Onze kernboodschap was dat de volwassenheid van de IT-beheerprocessen nog niet toereikend was en dat de beheersing van de IT-omgeving ook in de tweede lijn en derde lijn nog onvoldoende aandacht had. Er resteerden nog negen detailbevindingen waarvan vijf met prioriteit ‘hoog’. Deze onwenselijk situatie is benadrukt en erkend door zowel de directie als het college en (met name) sinds december 2021 is er initiatief genomen om de gewenste ontwikkeling een impuls te geven. De diverse detailbevindingen zijn belegd en vervolgacties zijn geconcretiseerd. Bij de interim-controle van 2022 zullen we met uw organisatie bespreken in hoeverre de gewenste vooruitgang ook is gerealiseerd en daarover zullen we rapporteren in de boardletter.

Het CMP monitort automatisch ingerichte controles in de IT-infrastructuur en applicaties en geeft realtime inzicht in de uitzonderingen daarop. Zo monitort het CMP of er geen signaleringen zijn op de ingerichte monitors voor de rechtmatigheidsverantwoording en de getrouwheid van de jaarrekening. Een dashboard geeft inzicht in de afwijkingen zodat direct op dit soort situaties geacteerd kan worden met een workflowfunctionaliteit. Deze functionaliteit documenteert bovendien de uitgevoerde handelingen. De VIC kan vervolgens vaststellen of deze uitzonderingen adequaat zijn opgevolgd. Wij hebben tijdens onze interim-controle in september 2021 een startgesprek gevoerd voor de inrichting van het CMP en in december 2021 hebben beide kanten zich gebogen over het technische aspect van de implementatie. De volgende stap was het tekenen van de licentieovereenkomst, maar het was onduidelijk vanuit de organisatie van de gemeente wie deze overeenkomst moet tekenen en daarom heeft het project drie maanden stilgelegen. Inmiddels is dit opgehelderd en is besloten dat de gemeentesecretaris de licentieovereenkomst zal tekenen. De ambitie van zowel de cluster Corporate Control als PwC is om het CMP in de zomer van 2022 wél live te laten gaan.

9

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is In dit hoofdstuk beschrijven opgevallen in relatie tot de we wat ons is opgevallen in relatie de informatiewaarde van hettot jaarverslag. informatiewaarde vanwe hetonze jaarverslag. Daarnaast beschrijven visie op Daarnaast beschrijven we onze visie op de financiële positie van de gemeente de financiële positie. Haarlemmermeer.

04

10

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Financiële positie De kerngetallen zijn stabiel en ‘beter’ dan ingeschat in de primaire begroting

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De financiële conditie is voor veel gemeenten ondermaats, zo stelt de VNG in de in november 2021 gepubliceerde index financiële conditie. Maar dit geldt niet voor de gemeente Haarlemmermeer. Op basis van de jaarrekening 2020 krijgt de gemeente een 8.

Kengetallen

De financiële positie van de gemeente Haarlemmermeer is goed

Weerbaarheid

In de tabel hebben we de zes kengetallen opgenomen (2021, 2020 en de primaire begroting 2021) en ook de landelijke gemiddelden. De kengetallen blijven nagenoeg stabiel ten opzichte van vorig jaar. Opvallend is wel het verschil tussen de primaire begroting en de realisatie. Dit wordt veroorzaakt doordat minder investeringen zijn gerealiseerd (schuldquote, grondexploitaties) dan gepland, door relatief grote vooruitontvangen bedragen (schuldquote) en door hogere baten (schuldquote, grondexploitaties). Zeker gezien de huidige tijd van schaarste vragen we aandacht voor reële ramingen van investeringen zodat de raad goed inzicht heeft in de ontwikkeling van de financiële positie en risico’s én de realisatie van de aan de investeringen onderliggende doelstellingen. Het resultaat van de gemeente Haarlemmermeer over 2021 is met €6,6 miljoen positief (na reservemutaties). Het exploitatieresultaat is met €24 miljoen ruim, ook in vergelijking met de gewijzigde begroting (€0,6 miljoen). In de financiële hoofdlijnen staat een tabel met de belangrijkste verschillen van het resultaat inclusief reservemutaties tussen de najaarsrapportage (€7,3 miljoen negatief) en de jaarrekening (€6,7 miljoen positief). De toelichting daarop is te vinden in de diverse programma’s.

Dit hoofdstuk kan aan leesbaarheid winnen als het resultaatverschil tussen de najaarsrapportage en de jaarrekening hier meer gedetailleerd wordt toegelicht.

Gemeente Haarlemmermeer

Landelijk**

2021

B2021

2020

2021*

2020

Solvabiliteit

34%

30%

33%

31%

35%

Grondexploitaties

23%

28%

23%

9%

9%

Structurele exploitatieruimte

4,5%

1,5%

2,4%

1%

2%

Nettoschuldquote

88%

127%

90%

73%

49%

Nettoschuldquote gecorrigeerd

81%

118%

82%

67%

42%

Belastingcapaciteit

104%

104%

103%

105%

103%

Wendbaarheid

* Op basis van de begroting 2021 ** Bron: https://findo.nl/jive

10I

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Financiële positie Het risicoprofiel en het weerstandsvermogen zijn stabiel

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De gemeente Haarlemmermeer stuurt voor de ratio weerstandsvermogen (beschikbaar/benodigd vermogen) op een waarde van 1,4 of hoger (ruim voldoende). Hierbij wordt de weerstandscapaciteit integraal (algemene dekkingsreserve, algemene reserve grondzaken, stille reserves en de ruimte in de exploitatie) meegenomen. Voor de berekening van het benodigd vermogen op basis van de geïdentificeerde financiële risico’s wordt een simulatiemodel gebruikt met een zekerheidsniveau van 90%. De ratio wordt als matig beoordeeld bij een waarde tussen 0,8 en 1, als voldoende bij een waarde tussen 1 en 1,4, als ruim voldoende bij een waarde tussen 1,4 en 2 en als uitstekend bij een waarde groter dan 2. Met 4,3 is de ratio weerstandsvermogen uitstekend te noemen De belangrijkste financiële risico’s komen vooral voort uit de ruimtelijke projecten, de mogelijk stijgende kosten van het sociale domein, de vervolgrisico’s van de coronacrisis en de bedrijfsvoering. Nieuw is het risico inzake een aansprakelijkheidstelling over een huurovereenkomst met betrekking tot tijdelijke huisvesting van de gemeentelijke organisatie. De voornaamste risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevatten (nog) geen risico’s als gevolg van de klimaatverandering. We vragen daarvoor aandacht.

Het is aan de raad om de uitkomst van deze ratio te evalueren, of deze ratio niet te hoog is en of meer risico kan worden genomen (hogere risicobereidheid of daling van vermogen). Hierbij moet wel meegewogen worden dat de meerjarige programmabegroting negatieve resultaten kent (waardoor al wordt ingeteerd), dat ombuigingen van in totaal €13,0 miljoen zijn ingeboekt in 2025 en dat onzekerheid bestaat over de ontwikkeling van het gemeentefonds en de eventuele gevolgen van de oorlog in Oekraïne. Daarnaast liggen er met de komende investeringen voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn, mobiliteit (UPM), huisvesting onderwijs (IHP) en schaalsprong nog veel uitgaven in het verschiet.

Ontwikkeling van het weerstandsvermogen

€ 218.755

2021 € 51.000

€ 219.000

2020 € 51.000

€ 209.000

2019 € 56.000

Weerstandscapaciteit (x €1.000)

Risico's (x €1.000)

10II

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Financiële positie Er is ruimte voor verbetering in het voorspellend vermogen van de gemeente Haarlemmermeer

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De grafiek hiernaast laat het verschil tussen het begrote en het gerealiseerde saldo van baten en lasten zien van 2019 tot en met 2021 (het resultaat voor toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves). In 2020 en 2021 zijn grote verschillen te zien tussen de gewijzigde begroting en de werkelijke realisatie, waarbij de gemeente beide keren voorzichtig heeft begroot. De gevolgen en onzekerheden door Covid-19 zullen hierbij vast een rol hebben gespeeld. Een overall analyse van de verschillen van het exploitatieresultaat met de begroting is opgenomen in de jaarstukken, in het hoofdstuk ‘Resultaat overzicht baten en lasten’. Dit hoofdstuk bevat inzicht in de verschillen van de programmabegroting tot aan de jaarstukken. Dit hoofdstuk kan aan informatiewaarde winnen als niet alleen blijkt ‘waar’ de begrotingswijzigingen ontstaan, maar ook als dit hoofdstuk nader inzicht geeft in waardoor de wijzigingen zijn ontstaan (meer verklarend in plaats van beschrijvend). De grootste verschillen zijn wel nader toegelicht bij de programma’s: • Ruimtelijke ontwikkelingen (per saldo €8,1 miljoen) met name gerelateerd aan de hogere baten uit grondexploitaties dan bij tMPG begroot en de legesopbrengsten gerelateerd aan de Wabo.

• Maatschappelijke ontwikkeling (€4,4 miljoen), vooral door lagere uitgaven gerelateerd aan corona, hogere tegemoetkomingen van het Rijk en incidentele opbrengsten (btw sport, verkoop pand). • Algemene dekkingsmiddelen (€4,0 miljoen), door de hogere algemene uitkering op basis van de decembercirculaire, de legesopbrengsten en de hoger OZB-opbrengsten niet-woningen. • Zorg en werk (€2,1 miljoen), vooral veroorzaakt door stabilisering van de lasten jeugdzorg zonder verblijf en de hogere decentrale uitkering Vrouwenopvang. Hierdoor kan geconcludeerd worden dat er ruimte is voor verbetering in het voorspellend vermogen van de gemeente. Enkele van deze begrotingswijzigingen waren niet te voorspellen (bijvoorbeeld de verhoging van de algemene uitkering), andere echter wel. We adviseren het college dan ook om kritisch te kijken naar het voorspellend vermogen en, gezien bovenstaande verschillen, in het bijzonder ten aanzien van de verbonden partijen.

Voorspellend vermogen van gemeente Haarlemmermeer € 30.000 € 25.000 € 20.000 € 15.000 € 10.000 € 5.000 €€ -5.000 € -10.000 € -15.000 € -20.000

2019 Saldo begroting

2020

2021

Saldo werkelijk

11

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Observaties jaarverslag De kwaliteit van uw jaarverslag is voldoende

Ontwikkelingen 2021 Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar

Jaarverslag

Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn.

Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar

Financiële positie Observaties jaarverslag

Jaarverslag voldoet aan eisen BBV In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV.

Jaarrekening Kwaliteit paragrafen

Onze samenwerking

Jaarverslag voldoet aan eisen BBV

Vooruitblik

Bijlagen

Kwaliteit paragrafen is goed Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. De paragrafen geven veel informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. Daarnaast zijn paragrafen opgesteld over specifieke onderwerpen (vastgoed en toezichtinformatie). Informatiewaarde kan worden verbeterd

Informatiewaarde is voldoende

De leesbaarheid van de jaarverslag is goed, er wordt kort en bondig geschreven en er wordt gebruikgemaakt van tabellen en graphics. De afgelopen jaren zijn de auditcommissie en de raad actief aan de slag gegaan met de methode Duisenberg. Daaruit bleek dat de doelstellingen niet concreet zijn geformuleerd en de indicatoren veelal daarop niet aansluiten. Met het college is afgesproken dat de komende periode verbeteringen zullen worden doorgevoerd. De komende begroting is daarbij, vanwege de nieuwe raadsperiode, een uitgelezen kans om een grotere stap te maken. Wij vinden dat de informatiewaarde daarnaast vergroot kan worden door meer aandacht te geven aan de effecten en wat bereikt is voor de ‘staat van de gemeente’ als geheel. Zo merken wij op dat in de jaarstukken de indicatoren vaak wordt toegelicht, maar dat weinig wordt ingegaan op wat het college vindt van de ontwikkeling in de kengetallen. Ook ontbreekt in de financiële hoofdlijnen het verhaal over 2022 en de duiding daarvan van het college. Het is nu een verzameling korte teksten met tabellen en grafieken, waarbij veel interpretatiekennis bij de raad wordt verondersteld.

12

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarrekening

Jaarverslag

In dit hoofdstuk geven we een beschrijving voor de verrichte werkzaamheden met betrekking tot de verhoogde risico’s, rechtmatigheid en schattingen. Ten slotte staan we stil bij fraude en het niet naleven van wet- en regelgeving.

Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19 Fraude en wet- en regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

05

13

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen

Verhoogde risico’s Bij de uitvoering van de werkzaamheden ten aanzien van de verhoogde risico’s hebben we geen uitzonderingen of aanwijzingen van frauduleuze activiteiten opgemerkt (1/2) In onderstaande tabel geven wij een samenvatting van de bevindingen van verrichte werkzaamheden met betrekking tot de significante en hogere-normale risico’s die in ons controleplan zijn vastgesteld. Nr.

Risico

Uitkomst controlewerkzaamheden

1

Managementbeïnvloeding: het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management

Het doorbreken van beheersingsmaatregelen door het management is op basis van de controlestandaarden altijd een significant risico. Interne beheersingsmaatregelen, ongeacht hoe goed in opzet en bestaan, kunnen risico’s van materiële onjuistheden in de jaarrekeningen slechts beperken, en niet volledig afdekken, wegens de inherente beperkingen van interne beheersingsmaatregelen. We hebben een data-analyse uitgevoerd op (handmatige) boekingen 2021 voor de gemeente Haarlemmermeer. We hebben uit hoofde van deze test geen ongebruikelijke transacties geconstateerd.

Waardering voorraden: het risico in relatie tot de waardering van de grondexploitaties

Het risico van waardering van de grondexploitaties is doorgaans bij gemeenten een verhoogd risico. Dit komt omdat er veel schattingsposten zijn gemoeid bij deze balanspost. Behalve de parameters (kostenstijging, opbrengstenstijging, etc.) is de waardering gebaseerd op een raming van nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten. We hebben controlewerkzaamheden uitgevoerd op de waardering en we hebben uit hoofde van deze test geen bijzonderheden geconstateerd.

Rechtmatigheid van de aanbestedingen: het risico van het niet nakomen van aanbestedingsrichtlijnen

De aanbestedingsrichtlijnen zijn complex. De omvang van de onrechtmatige aanbestedingen is toegenomen van €1,5 miljoen naar €1,7 miljoen. Deze €1,7 miljoen komt deels voort uit dossiers die in het verleden al ten onrechte (nog) niet zijn aanbesteed. Zie het hoofdstuk rechtmatigheid voor nadere overwegingen en details.

Impact van Covid-19 Fraude en wet- en regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking

Ten opzichte van ons controleplan hebben wij geen nieuwe risico’s geïdentificeerd.

2

Bijlagen

3

Risiconiveau

Normaal

Significant

Normaal

Significant

Normaal

Significant

13I

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Verhoogde risico’s Bij de uitvoering van de werkzaamheden ten aanzien van de verhoogde risico’s hebben we geen uitzonderingen of aanwijzingen van frauduleuze activiteiten opgemerkt (2/2)

Jaarverslag Jaarrekening

Nr.

Risico

Uitkomst controlewerkzaamheden

Verhoogde risico's

4

Aanbestedingen: het risico dat aanbestedingen worden gegund aan bevriende partijen

Dit risico rondom mogelijke gunning aan bevriende partijen is doorgaans bij gemeenten een verhoogd risico. Dit komt omdat gemeenten zaken doen met een veelvoud aan leveranciers met ook nog een grote diversiteit aan inkoop van goederen en diensten. Bij onze controlewerkzaamheden hebben we gecontroleerd of voldoende functiescheiding is gehanteerd bij aanbestedingstrajecten en bij het aangaan van contracten. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bevindingen.

Grondverkopen: het risico van niet-zakelijke transacties bij grondverkopen

Dit risico rondom mogelijke niet-zakelijke transacties bij grondverkopen is doorgaans bij gemeenten met een relatief grote projectportefeuille een verhoogd risico. Dit komt omdat er doorgaans veel grondverkopen plaatsvinden. Bij onze controlewerkzaamheden hebben we gecontroleerd of bij grondverkopen een marktconforme prijs is ontvangen en of daarbij de bandbreedtes zijn gehanteerd die de raad heeft meegegeven in de grondprijzennota. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bijzonderheden geconstateerd.

Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19 Fraude en wet- en regelgeving

5

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen 6

Sociaal domein: het risico rondom prestatielevering

Prestatielevering in het sociaal domein was al complex. Ook in dit tweede coronajaar zijn bepaalde takken van zorg (zoals hulp bij huishouden en dagopvang) maandenlang dicht geweest. Ook zijn er gevallen bekend waarbij zorgleveranciers niet welkom waren vanwege het risico van verspreidingsgevaar. De gemeente Haarlemmermeer is voor het aspect prestatielevering niet (meer) afhankelijk van de productieverantwoordingen van zorgleveranciers en voert zelf (interne) controles uit. Vanuit deze interne controle en vanuit onze controle zijn geen afwijkingen gebleken.

Risiconiveau

Normaal

Significant

Normaal

Significant

Normaal

Significant

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19 Fraude en wet- en regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Rechtmatigheid De onrechtmatige Europese aanbestedingen zijn toegenomen van €1,5 miljoen naar €1,7 miljoen Het dossier schuldhulpverlening is in 2021 beoordeeld als onrechtmatig voor een bedrag van €0,5 miljoen. Daarnaast bleken er vorig jaar onrechtmatigheden naar aanleiding van de uitgevoerde interne controle. Voor een bedrag van €0,7 miljoen zijn deze doorgelopen in 2021. Deze oude contracten leiden ook tot bestedingen (én dus onrechtmatigheden) in 2021. In 2021 is van drie nieuwe opdrachten gebleken dat er sprake was van een overschrijding van de Europese aanbestedingsdrempel voor een waarde van €0,5 miljoen. Dit betreffen voornamelijk opdrachten voor inhuur van personeel. Deze opdrachten worden zo snel als mogelijk beëindigd. De tweede en derde verlenging van de opdracht schuldhulpverlening zijn onrechtmatig In 2016 is een opdracht voor schuldhulpverlening Europees aanbesteed. Deze opdracht liep af in juni 2020. De opdracht is na de eerste verlenging vanwege de coronacrisis voor een tweede en derde keer verlengd na intern juridisch advies. Door de interne controle is dit dossier beoordeeld en als complex maar rechtmatig aangemerkt. Om ons oordeel te verifiëren hebben wij dit dossier en de verlengingen beoordeeld samen met onze aanbestedingsjurist.

Onze conclusie is dat de tweede en derde verlenging onrechtmatig zijn, omdat ons inziens niet meerdere keren gebruik kan worden gemaakt van de aan corona gerelateerde uitzonderingsbepaling. De totale uitgaven voor 2021 bedragen €0,5 miljoen. Het gebruik van startformulieren is wederom een aandachtspunt Het gebruik van startformulieren wordt intern voorgeschreven om te waarborgen dat inkopen langs team Inkoop gaan. De VIC heeft op basis van de inkoopkalender en de uitgaven gedurende het jaar een overzicht bijgehouden van de aanwezigheid van startformulieren. Er is geconstateerd dat voor 21% van de gevallen een startformulier ontbreekt waar dat wel was verwacht. Wij bevelen u aan om te waarborgen dat consequent en vooraf gebruik wordt gemaakt van het startformulier om zodoende te kunnen borgen dat de Europese aanbestedingsregels, de Nederlandse aanbestedingsregels en het interne inkoopbeleid worden nageleefd bij de clusters.

14

14I

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Rechtmatigheid Geen sprake van onrechtmatigheden in het kader van begrotingsrechtmatigheid

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19

Een onderdeel van onze rechtmatigheidscontrole betreft de naleving van het budgetrecht van de raad. Is op programmaniveau niet meer besteed dan waar u als raad toe besloten hebt? De raad van de gemeente autoriseert met het vaststellen van de primitieve begroting de baten en lasten per programma. Indien een beleidsdoel van een programma 10% of meer van het begrotingstotaal (lasten) voor mutaties reserves van de primitieve begroting omvat, dan autoriseert de raad de baten en lasten van een dergelijk beleidsdoel apart. Er zijn twee beleidsdoelen van dergelijke omvang, namelijk beleidsdoel A van het programma Zorg en Werk en beleidsdoel B van het programma Ruimtelijke ontwikkeling.

Fraude en wet- en regelgeving Vooruitblik

Programma

Lasten werkelijk

Onze samenwerking Bijlagen

Overschrijdingen t.o.v. begroting (na wijziging)

Begrotingsoverschrijdingen kúnnen dus, in sommige gevallen, als onrechtmatig worden aangemerkt. Onderstaand hebben wij de overschrijdingen opgenomen en weergegeven of deze wel of niet meewegen in ons oordeel. Voor de programma’s Veiligheid, Zorg en Werk, Ruimtelijke ontwikkelingen (inclusief beleidsdoel B), Kwaliteit fysieke omgeving en de Algemene dekkingsmiddelen was sprake van een overschrijding op het niveau van lasten, die telkens gecompenseerd werd door hogere baten. Op saldoniveau (dus met inbegrip van baten) heeft er enkel voor programma 2 (Veiligheid) een overschrijding plaatsgevonden.

Telt overschrijding mee voor het oordeel?

Toelichting

Programma Veiligheid

€26.916.000

€558.000

Nee

De overschrijding in Programma Veiligheid heeft met name te maken met een hogere bijdrage aan de veiligheidsregio voor de regeling Functioneel Leeftijdsontslag (FLO). De nieuwe afspraken zijn in september 2021 aan de veiligheidsregio’s bekendgemaakt en konden daardoor niet worden meegenomen in een begrotingswijziging.

Programma Zorg en Werk

€73.594.000

€5.185.000

Nee

De overschrijding heeft betrekking op de ToZo en BBZ-light. De extra lasten worden voor €4,7 miljoen gedekt door extra baten die rechtstreeks verband houden met hogere lasten.

14II

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Rechtmatigheid Geen sprake van onrechtmatigheden in het kader van begrotingsrechtmatigheid

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag

Programma

Lasten werkelijk

Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid

Programma ruimtelijke ontwikkelingen, beleidsdoel B

€51.867.000

Overschrijdingen t.o.v. begroting (na wijziging)

€26.670.000

Telt overschrijding mee voor het oordeel?

Nee

De hogere lasten ten opzichte van de begroting worden veroorzaakt door €26,7 miljoen hogere uitgaven bij de grondexploitaties. Deze extra uitgaven worden gedekt door extra baten en passen binnen het bestaande beleid.

Programma ruimtelijke ontwikkelingen, overige beleidsdoelen

€9.320.000

€227.000

Nee

De extra lasten inzake versnelling woningbouw van €71.000 worden in rekening gebracht bij de projectontwikkelaar (staan baten tegenover). Daarnaast is er een stijging geweest van het aantal aanvragen voor een Wabo-vergunning, dit heeft geleid tot een hoger aantal benodigde bouwplantoetsers. De extra inhuurkosten van €136.000 worden gedekt door hogere legesinkomsten.

Programma kwaliteit fysieke omgeving

€72.890.000

€544.000

Nee

De kosten voor onderhoud van bermen en watergangen zijn niet opgenomen in de begroting. De hogere lasten worden gedekt door een bijdrage van het hoogheemraadschap.

Nee

Een hogere storting in de voorziening dubieuze belastingdebiteuren is noodzakelijk omdat het openstaande bedrag over het belastingjaar 2020 en 2021 hoger is als gevolg van de met belastingplichtigen gemaakte afspraken over uitstel van betaling in verband met de coronacrisis. Daarnaast is een hotel failliet verklaard en is de betaalde VPB inzake bouwgrondexploitaties over 2020 hoger dan geraamd. Dit wordt gedekt binnen de bouwgrondexploitaties. De overschrijdingen passen binnen het beleid van de raad.

Schattingen Impact van Covid-19 Fraude en wet- en regelgeving Vooruitblik Onze samenwerking

Toelichting

Bijlagen

Overzicht algemene dekkingsmiddelen

€6.650.000

€626.000

15

Accountantsverslag 2021 | Gemeente Haarlemmermeer

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht

Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's

Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die het college heeft gedaan beoordeeld en concluderen dat deze