Nota Netwerkstudie.pdf
Tekst van het document
20
Groeiende aantal ritten voor werk en recreatie
Regionale opgaven Door Haarlemmermeer lopen verschillende regionale pendelstromen met openbaar vervoer en op het wegennet, zowel met herkomst of bestemming in de gemeente als stromen die de gemeente kruisen. De rol van Haarlemmermeer is niet alleen als zuidelijke poort van de Metropoolregio Amsterdam, maar ook als een schakel op de Oost-West verbinding met de buurregio’s Zuid-Kennemerland, Bollenstreek en Amstelland.
•
Oost-West relatie steeds belangrijker Steeds toenemende pendel vanuit Zuid-Holland naar werklocaties in MRA
Zuidelijke Randstad / Holland-Rijnland – Amsterdam/Schiphol
•
Haarlemmermeer – Amsterdam
•
Haarlemmermeer – IJmond / Zuid-Kennemerland / Bollenstreek
•
Haarlemmermeer – Aalsmeer / Amstelveen / ’t Gooi
•
Haarlem – Amsterdam
•
Binnen Haarlemmermeer
21
2.2.1. Actieve mobiliteit - voetgangers en fiets Knelpunten Het fietsnetwerk tussen de kernen in Haarlemmermeer
zichtbaar in het stationsgebied van Hoofddorp en de
volgen niet de meest aantrekkelijke route door het
en naar de regio is goed ontwikkeld op basis van
ontwikkelgebieden voor wonen en werken aan beide
landschap.
de huidige woningclusters, bedrijventerreinen en
zijden van het spoor. Richting Spaarnwoude is er een
voorzieningen. De regionale fietsroutes zijn gefocust op
trippel barrière bestaande uit de Ringvaart, de A200 en
Daarnaast zijn ook stallingscapaciteit en de kwaliteit van
de verbinding tussen de grote kernen. Er zijn ook veel
het spoor Amsterdam-Haarlem. Zonder veranderingen
overstapmogelijkheden van fiets naar OV zeer belangrijk
recreatieve routes in Spaarnwoude, langs de Ringvaart en
zullen ook de wegen N205 en N207 barrières worden voor
en deze kunnen worden verbeterd. Bij stations Halfweg-
in het Westen van de gemeente.
de ontwikkelgebieden Cruquius en Lisserbroek.
Zwanenburg en Haarlem Spaarnwoude is het aanbod van
In het zuiden moet er om de Kagerplassen en het
huurfietsen beperkt. Op station Nieuw Vennep zijn er
Haarlemmermeer kent voor voetgangers en fietsers
Braassemermeer heen gereden worden op een niet
zelfs geen OV-fietsen. Fietsenstallingen bij HOV-haltes
veel barrières, zoals veel rijkswegen, de Ringvaart,
eenduidige route.
zijn ook beperkt qua capaciteit en ontbreken op sommige
de spoorlijnen, de banenstelsel van Schiphol en de
De structuur en grootte van de luchthaven Schiphol en
haltes zoals bij P+R Getsewoud Zuid in Nieuw-Vennep. De
N-wegen. Veel knelpunten ontstaan bij de overbrugging
de omliggende bedrijfsgebieden zorgen voor een grote
fietsparkeervoorzieningen op Schiphol Centrum zijn ook
van de Ringvaart. Bij de dubbeldorpen aan de westkant
barrière, vooral tussen Haarlemmermeer en Amsterdam.
onvoldoende en het gebrek aan kluizen en/of bewaking
van de Ringvaart en in Badhoevedorp ligt er veel
De fietsbereikbaarheid van werklocaties rondom Schiphol
maakt het onaantrekkelijk hiernaartoe te fietsen.
vervoersdruk op de bruggen. Fietsers, voetgangers
is daardoor verre van optimaal. Richting Amsterdam
en autoverkeer maken gebruik van dezelfde bruggen,
wordt dit verergerd door de discontinuïteit van de
De algemene kwaliteit van voet- en fietspaden in en
waardoor hier vaak oponthoud ontstaat. Lisse is hier
fietsverbinding via Oude Haagseweg.
tussen de kernen is een aandachtspunt. In combinatie met de relatief lange afstanden tot OV-haltes en
een sprekend voorbeeld; al het langzaam verkeer moet over dezelfde brug. Er ontbreken bruggen op een goede
Opgaven
dagelijkse voorzieningen, zoals zorg, basisscholen
locatie. In de Ringvaartzone liggen een aantal oude
Kwaliteit
en winkels, zijn de inwoners van de gemeente vaak
dorpswegen die zich niet lenen voor veel autoverkeer.
Naast verbindingen en reistijd, zijn het verbeteren
afhankelijk van de auto. Dit werd benadrukt tijdens het
Daarnaast kan de verbinding tussen Hoofddorp en
van de kwaliteit, breedte en aantrekkelijkheid van de
gesprek met de bewonersorganisaties.
Haarlem over de Geniedijk verbeterd worden door een
fietsroutes noodzakelijk om de nieuwe ontwikkelingen
directe overbrugging in het verlengde van de Geniedijk.
goed te verbinden met bijvoorbeeld voorzieningen,
Veiligheid
De huidige route leidt via de Vijfhuizerbrug op dezelfde
arbeidsplaatsen en dergelijke. Het vervolledigen van de
Er zijn meerdere verkeersveiligheid-gerelateerde
weg met auto’s en goederenverkeer. Ditzelfde geldt
metropolitane fietsroutenetwerk MRA is uitgangspunt.
problemen voorvoetgangers en fietsers op het netwerk. Problemen voor verkeersveiligheid ontstaan voornamelijk
ook aan de oostkant bij Aalsmeer. Wel zijn er al een aantal nieuwe bruggen over de Ringvaart gewenst om
Er zijn nog veel fietsroutes die de weg delen met
waar langzaam verkeer met doorfietsroutes en autowegen
bereikbaarheid te verbeteren.
snel autoverkeer en een slechte kwaliteit hebben. De
in aanraking komt, zoals waar beide stromen dezelfde weg
fietsroutes hebben een slechte verharding, zijn niet
delen of bij gelijkvloerse kruisingen. Er is op verschillende
Binnen de gemeente liggen er infrastructurele barrières
breed genoeg en daardoor niet aantrekkelijk genoeg,
plekken ook risico op ongewenste verdere vermenging
voor langzaam verkeer, namelijk de spoorlijn Schiphol-
zoals langs de Bennebroekerweg of de Kruiswegcorridor.
van langzaam/recreatiefietsers en de snelfietsers, zoals in
Leiden en de snelwegen A4 en A9. Dit is het meest
Fietsverbindingen lopen ook niet altijd goed door en
de centra van Hoofddorp en Badhoevedorp.
22
Fiets Knelpunten en opgaven
OPGAVE Infrastructurele barrières
OPGAVE Doorfietsroutes
OPGAVE Fietsenstallingen
OPGAVE Verkeersveiligheid
OPGAVE Kwaliteit voet- en fietspaden
Bronnen Gemeente Haarlemmermeer, Mobiliteitsvisie Harlemmermeer, 2018 VRA Fietsnetwerk MRA Fietsnetwerk, Netwerkstrategie SBaB 2040 De Fietsersbond
23
Ook ontbrekende wegverlichting, wat veel voorkomt in buitengebieden, kan de verkeersveiligheid in de avond doen verlagen. Tijdens het gesprek met de bewonersorganisaties werd ook de verkeersveiligheid als een probleem aan de orde gesteld. Ze wezen ook op de ontbrekende voetgangerspaden buiten de kernen en de boogstralen die niet geschikt zijn voor elektrische rolstoelen. Deze problemen zorgen ervoor dat fietsers en voetgangers minder graag gebruik maken van deze verbindingen. De veilige routes zijn de aantrekkelijkere routes en deze zijn essentieel voor het stimuleren van langzaam vervoer. De grootste knelpunten worden veroorzaakt door autoverkeer in de kernen, zoals op de IJweg. Ook bij de bruggen over de Ringvaart ontstaan problemen, hier komen verschillende stromen samen en kruisen elkaar veelvuldig. Toekomstige keuzes in het fietsnetwerk (snelheid, routering, inrichting) hebben effect op dit veiligheidsknelpunt. Bijvoorbeeld door de ontkoppeling van fietsroutes van wegen en het vaker bundelen met groen-blauwe corridors. Bestaande doorfietsroutes en kruispunten zijn ook vaak te smal voor het groeiende aantal fietsers. De veiligheidsproblematiek is gemeentegrensoverschrijdend. De fiets wordt steeds belangrijker op grotere afstanden in de regio. Het fietsnetwerk in de eigen polder en in de Bollenstreek is
Intensiteit recreatief wandelen (Strava, 2020, wit=hoog,
Intensiteit recreatief fietsen (Strava, 2020, wit=hoog,
vaak vermengd met agrarisch verkeer, wat voor minder
geel=gemiddeld, paars=laag)
geel=gemiddeld, paars=laag)
veiligheid en aantrekkelijkheid zorgt. Hierdoor is de fiets minder vaak gekozen dan de auto voor ritten naar het kustgebied.
24
Fietsbereik vanuit kernen Het fietsbereik vanuit de drie grootste kernen – Hoofddorp, Nieuw-Vennep en Badhoevedorp – is in theorie zeer goed. Maar de vorm van het netwerk langs de lijnen van de polder, de semi natuurlijke barrières (zoals Geniedijk, Ringvaart en snelwegen) en daarbij de afstand tussen de kernen maakt de reistijd in het algemeen langer. Dit betreft vooral het gebruik van de fiets voor woon-werkverkeer en voor niet-dagelijkse verplaatsingen (recreatie). Het is de opgave om het netwerk te verbeteren met kortere routes in afstand en tijd. De verbinding voor langzaam verkeer tussen Badhoevedorp en Amsterdam kan worden verbeterd met onder andere extra oversteekmogelijkheden over de Ringvaart. Wat nog opvalt in de analyse is de barrière die Schiphol vormt voor fietsbereikbaarheid tussen Hoofddorp en Badhoevedorp. De bereikbaarheid van werklocaties in Groot Schiphol is een belangrijke opgave. De kernen bij de dubbeldorpen langs de Ringvaart zijn voor hun dagelijkse voorzieningen afhankelijk van buurgemeenten, zoals bijvoorbeeld Lisse, Hillegom, Haarlem en Heemstede.
25
Elektrische fiets als kans voor schaalsprong Op regionale schaal is de elektrische fiets een kans voor woon-werk verkeer. Dat geldt zowel voor inwoners die bijvoorbeeld in Haarlem werken, als voor mensen uit de bollenstreek en Amsterdam die op Schiphol werken. Vanuit Hoofddorp is de hele gemeente, net zoals belangrijke bestemmingen in de MRA, binnen 30 minuten bereikbaar. Grote treinstations met IC-verbinding zijn vanuit elke kern binnen 15 minuten bereikbaar met de elektrische fiets.
26
2.2.2. Openbaar vervoer
het natransport. Ten opzichte van vergelijkbare stations
HOV-busnetwerk
in de MRA qua positie in het netwerk en aantal reizigers
Er is een uitgebreid HOV-netwerk in de gemeente met
Netwerken en knelpunten
is er ruimte voor verbetering in de modale split van voor-
een focus op station Hoofddorp en op Multimodale
Spoor
en natransport (zie kaart en diagram).
Knoop Schiphol. Het netwerk verbindt deze twee knopen
Haarlemmermeer is met de trein bereikbaar via de
met de verschillende werkgebieden rondom Schiphol en
Schiphollijn en de Oude Lijn, met station Schiphol als
De Multimodale Knoop Schiphol (MKS) kent een
met de omliggende knopen en regio’s: Amsterdam Zuid,
nationale knooppunt in de MRA. Het sprinterstation
aantal knelpunten, waaronder de capaciteit van de
Haarlem, Holland Rijnland, Amstelveen en Aalsmeer.
Hoofddorp speelt een regionale rol door de overstap
spoortunnel, de capaciteit van perrons op station
naar verschillende buslijnen van R-Net. Station Nieuw
Schiphol, de overstap trein-bus en de drukte op de
Door de geplande HOV Schiphol-Noordwijk zal ook
Vennep heeft een lokale rol en werkt deels als P+R,
Plaza. Deze knelpunten dreigen in 2030 de capaciteit
de noordelijke Duin- en Bollenstreek beter door HOV
evenals stations Hillegom en Sassenheim net over de
van het station serieus te beperken. Het MIRT-project
worden bediend. Vanuit dit project is een Vervoerwaarde
gemeentegrens. Station Halfweg-Zwanenburg, tot nu toe
voor de MKS voorziet een aantal maatregelen waardoor
studie uitgevoerd naar de bereikbaarheid van de
voornamelijk met een lokale rol, krijgt een toenemende
het station ook na 2030 bruikbaar wordt, waaronder:
ruimtelijke ontwikkelingen in Nieuw-Vennep-West,
regionale rol door de ernaast gelegen winkelfunctie
een nieuw busstation met ongelijkvloerse toegang voor
Hoofddorp Zuidrand en Lincolnpark. Hierin is een aantal
Outlet Centre. De stations langs de Haarlem-Leiden
reizigers, een afgesloten OV-chipkaartzone binnen Plaza
tracévarianten onderzocht. Het beste resultaat zou
spoorlijn spelen ook een rol voor de gemeente, deze zijn
voor treinreizigers, het toevoegen van een extra roltrap
worden opgeleverd door een nieuwe route via Nieuw-
binnen (fiets)bereik van de kernen langs de Ringvaart.
naar elk perron en een nieuwe directe toegang van de
Vennep-West, parallel aan de IJweg. De verbinding
treinperrons naar het busstation.
zuidkant Haarlem – Schiphol Noord – zuidkant
Het is de verwachting dat de reizigersaantallen sterk
Amsterdam via R-Net is populairder geworden in de
zullen toenemen met de heropening na de COVID-19
Metro
laatste jaren. Een busstation wordt ontwikkeld aan de
gerelateerde maatregelen. Wat deze toename betekent
Binnen het MASH-traject van SBaB is de mogelijke
zuidkant van Haarlem. Dat biedt een kans om het spoor
voor station Schiphol is hieronder uitgelicht. Voor
verlenging van de Noord/Zuidlijn van Amsterdam
Haarlem-Amsterdam te ontlasten. De opwaardering van
station Hoofddorp is het nog niet bekend wanneer een
Zuid via Schiphol naar Hoofddorp onderzocht. In
deze verbinding naar HOV-bus of lightrail is deel van het
uitbreiding van de capaciteit vereist wordt.
dit onderzoek is gekeken naar een aantal kansrijke
voorkeursnetwerk in het Regionale toskomstbeeld OV
tracévarianten. Alle varianten stoppen op Schiphol
2040.
Het reisgedrag van voor- en natransport op stations is
en station Hoofddorp. Nog twee mogelijke haltes zijn
heel anders bij de vier stations door de ligging, mate van
Schiphol Noord (twee varianten) en Hoofddorp STP.
De aansluiting van lokale en regionale buslijnen in
verknoping met andere verbindingen (bijv. HOV, trein,
De metro zou een robuuste oplossing zijn voor de
de zuidlob van de MRA is nog steeds niet ideaal en
fiets, parkeerplaatsen), voorzieningen, en aanwezigheid
bereikbaarheidsopgave in de MRA en zou de MKS en de
vormt een knelpunt voor OV. De huidige structuur is
van woningen, voorzieningen en/of arbeidsplaatsen. In
Schipholtunnel verder kunnen ontlasten. Daarnaast zou
grotendeels gericht op het Multimodale Knoop Schiphol,
Hoofddorp zijn er meestal trein-bus overstappers, naar
de metro een impuls geven aan de gebiedsontwikkeling
mede door het grote aantal arbeidsplaatsen hier. Maar
station Nieuw Vennep nemen veel reizigers de auto,
rond station Hoofddorp. Verdere koppelkansen zijn
dat zorgt ook voor een overbelasting van deze knoop.
zowel bestuurders als passagiers. Op stations met een
de ontwikkeling van een OV-knoop in Schiphol Noord
Een ander aandachtspunt is dat de regionale HOV-
belangrijke werklocatie of voorziening in het gebied,
en een mobiliteitshub met een regionale rol in STP
concessies niet voldoende op elkaar aangesloten zijn,
zoals Schiphol Plaza, Beukenhorst in Hoofddorp of bij
(eindhalte van de metro).
bijvoorbeeld tussen Regio Holland-Rijnland en de MRA.
Halfweg-Zwanenburg, speelt lopen en belangrijke rol in
27
Openbaar vervoer Er zijn verschillende uitbreidingen en verbeteringen aan het netwerk gepland zoals de brug over de A9 richting Amsterdam Zuid en het sluiten van de HOV-ring Schiphol. De mogelijke doortrekking van de Noord/Zuidlijn heeft als gevolg dat de vervoersstroom van het
KANS OV-knoop Haarlem Zuid
HOV-busnetwerk over zal stappen op de metro. Met de komst van de metro is de herinrichting van het busnetwerk nodig. De bus wordt meer gebruikt als voor- en natransport voor de metro en op haakse lijnen zoals Haarlem-Hoofddorp-Aalsmeer, de Schipholring, Haarlem-Schiphol Noord en Schiphol-Noordwijk.
KANS Regionaal schaalsprong OV en doortrekking metrolijn OPGAVE Betrouwbaarheid en comfort busnetwerk
OPGAVE Overstap faciliteren
Bronnen Gemeente Haarlemmermeer, Mobiliteitsvisie Harlemmermeer, 2018 Regionaal OV Toekomstbeeld 2040 Noord-Holland en Flevoland Netwerkopgaven MRA 2040, SBaB ProRail, NS, Vervoerregio Amsterdam
28
Bereikbaarheid van openbaar vervoer Minder dan de helft van bewoners woont op 10 minuten fietsafstand (2500 m) van een treinstation. Dit komt mede door de asymmetrische ligging van de stations ten opzichte van de kernen en door de verschillende infrastructurele barrières. Binnen een buffer van 5 km bevinden bijna alle inwoners (99,5%) zich binnen het bereik van een treinstation. De combinatie fiets en openbaar vervoer is daarmee een mooie kans om de gemeente minder autoafhankelijk te maken, mits de fietsroutes naar stations veilig en aantrekkelijk worden gemaakt. 80% van de inwoners van de gemeente woont op loopafstand (400 m) van een bushalte. Inwoners van Hoofddorp hebben de beste bereikbaarheid van haltes van het openbaar vervoer, gevolgd door NieuwVennep en de andere kernen. Deze focus op de grote kernen en het ontbreken van een fijnmazig openbaar vervoernetwerk in de kleinere kernen en linten is een aandachtspunt dat ook in gesprekken met bewoners aan de orde is geweest. Dit probleem is binnen deze netwerkstudie niet op te lossen, maar het is belangrijk om de fijnmazigheid van het openbaar vervoer mee te nemen in de verschillende gebiedsprogramma’s van de gemeente.
29
Opgaven Regionaal OV Toekomstbeeld 2040 en ZWASH
Multimodaliteit
Het Voorkeursnetwerk van het Regionale OV
Er zijn enkele P+R locaties bij treinstations te vinden
De Uitvoeringsagenda stedelijke bereikbaarheid van
Toekomstbeeld 2040 bevat de volgende nieuwe
evenals bij de RNet-halte Getsewoud Zuid. De metro
het SBaB-programma benoemt overstappen tussen
onderdelen in het gebied van Haarlemmermeer:
biedt ook een goede kans om autoreizigers die uit
vervoerwijzen als een prioriteit.
•
Station Schiphol wordt een internationale
de regio naar Amsterdam reizen op te vangen via het
hub met meer internationale treinen om korte
OV-netwerk.
afstandsvluchten te vervangen. De ruimte hiervoor in de Schipholtunnel komt vrij door de vervanging van de Airportsprinter door de metro na 2030. •
Op station Hoofddorp stoppen N3 (Intercity) en N4 (Sprinter) niveau treinen en metro en het station is een belangrijke knoop voor regionale HOV-bussen. Het station zelf zal worden opgewaardeerd.
•
Het HOV-netwerk zal in zijn geheel worden verbeterd of aangepast en uitgebreid naar Holland Rijnland via de Schiphol-Noordwijk lijn.
•
Een nieuwe HOV of lightrail verbinding wordt aangelegd tussen Haarlem en Amsterdam Zuid via Schiphol Noord.
De doorgetrokken Noord/Zuidlijn naar Schiphol en Hoofddorp is heel kansrijk als nieuwe laag in het netwerk met directe verbinding naar het hart van Amsterdam en andere toplocaties in de MRA. Het zal ontwikkelingen bevorderen in het gebied van de toekomstige haltes, de mobiliteitsknopen op station Hoofddorp en in Schiphol Noord. De metrolijn is ook onderdeel van het ZWASHprogramma van SBaB.
30
Multimodaliteit
OPGAVE MKS ontlasten
OPGAVE Fiets faciliteren OPGAVE Overstap faciliteren
OV werkt vooral in combinatie met de fiets Openbaar vervoer in combinatie met de fiets geeft een groter bereik dan alleen ov. Hierdoor worden de omliggende kernen en steden als Amsterdam, Haarlem en Leiden ook zonder auto bereikbaar binnen 30 minuten. Het gecombineerde OV-fiets netwerk van Badhoevedorp en Zwanenburg is aaneengesloten aan die van Amsterdam.
Buffers met OV in 15 en 30 minuten, mapitout.iamsterdam.com
De elektrische fiets is een grote kans voor het versterken van station Hoofddorp als OV-knoop in de gemeente en regio. Met de e-fiets wordt het aantrekkelijker om het station te gebruiken zowel vanuit alle delen van de kern Hoofddorp als vanuit de werkgebieden aan de oostkant van het spoor. Hiervoor moeten de fietsvoorzieningen op het station worden verbeterd onder andere door een ruime fietsenstalling, oplaadfaciliteiten en (op lange termijn) elektrische fietsenhuur.
Buffers met OV incombinatie met fiets in 15 en 30 minuten, mapitout.iamsterdam.com
32
Fietsbereik vanuit kernen •
Het fietsbereik vanuit de drie grote kernen – Hoofddorp, Nieuw Vennep en Badhoevedorp – is in theorie zeer goed. Maar de vorm van het netwerk langs de lijnen van de polder, de semi natuurlijke barrières (zoals Geniedijk, Ringvaart en snelwegen) en daarbij de afstand tussen de kernen maakt dat voor bereiken van dagelijkse voorzieningen vaak een relatief lange reistijd geldt. Een opgave is om het netwerk te verbeteren met kortere routes en reistijd.
•
Het netwerk van Badhoevedorp is eigenlijk aantastend aan het netwerk van Amsterdam.
•
Schiphol is een sterke barrière voor fietsbereikbaarheid tussen Hoofddorp en Badhoevedorp.
•
De kernen langs de Ringvaart zijn op de fiets dichter bij de kernen in Zuid-Kennemerland en de Bollenstreek dan bij de kernen in Haarlemmermeer. Dit geldt ook voor de afstand tot stations op de Haarlem-Leiden spoorlijn dan tot stations Hoofddorp en Nieuw Vennep.
2.2.3. Wegennetwerk
uitvoerbaar is. Er bestaat een ruimtereservering voor een
tussen de partijen aan beide zijden van de Ringvaart
nieuwe op- en afrit ten noorden van Badhoevedorp om
noodzakelijk. Aan beide kanten zijn er al initiatieven. Het
het logistieke gebied in het westen van Amsterdam te
initiatiefvoorstel in de gemeenteraad Haarlemmermeer
Knelpunten
bedienen. Dit zou ook het sluipverkeer in Badhoevedorp,
(2020) doet een oproep tot het in laten stellen van de
De knelpunten op het wegennetwerk zijn in kaart
vooral op de Sloterbrug, kunnen verminderen.
Regietafel Bereikbaarheid Haarlemmermeer-Bollenstreek met als doel “De meest effectieve (flankerende)
gebracht met behulp van bronnen als: •
de NMCA-knelpunten analyse 2040,
Er ligt momenteel ook veel verkeersdruk op het regionale
maatregelen voor de korte en middellangetermijn ten
•
de Netwerkopgaven 2040 van de Netwerkstrategie
en lokale wegennet, vooral langs de Kruiswegcorridor en
behoeven van de regietafel uit te werken tot concrete
MRA (Goudappel Coffeng),
rondom Hoofddorp. De aansluiting van de N201 op de A4
voorstellen op het gebied van autoverkeer, openbaar
de verkeersanalyse met de effecten van
is niet toegerust op de groei van het oost-west verkeer
vervoer en fietsverkeer.” Het initiatief stelt ook een lijst
geplande gebiedsontwikkelingen (gemeente
en vormt een knelpunt. Daarnaast beperkt het verkeer
voor met flankerende maatregelen. Provincie Zuid-
Haarlemmermeer),
afkomstig van de N201 dat langs treinstation Hoofddorp
Holland heeft samen met de gemeenten Hillegom en
de Mobiliteitsvisie Haarlemmermeer (2018).
rijdt de ruimtelijke ontwikkelingen in Hoofddorp en de
Lisse een soortgelijke plan van aanpak opgesteld voor de
groei van het treinstation.
realisatie van mobiliteitsmaatregelen in de noordelijke
•
•
Duin- en Bollenstreek.
Het hoofdwegennet in de gemeente bestaat voor het merendeel uit snel- en N-wegen met een nationale en
Doorgaand en ontsluitingsverkeer gaat nu veelal
regionale rol die over de gehele lengte van de gemeente
ongewenst over lokale wegen en woonstraten. Dit levert
Er zijn ook belangrijke wegknelpunten aan de oostkant
liggen.
problemen op voor de leefbaarheid en veiligheid. Dit is
van de gemeente, richting Aalsmeer en Amstelveen. Er is
zichtbaar in Hoofddorp, bijvoorbeeld op de IJweg, en in
een dagelijkse pendel van 5.000 forenzen uit Aalsmeer
In Haarlemmermeer ligt het NMCA-knelpunt van het
de kernen langs de Ringvaart: Lisserbroek, Beinsdorp,
en 6.000 vanuit Amstelveen die naar Hoofddorp reizen.
snelwegensysteem A9-A5-A4. Dit betekent onder
Zwaanshoek, Cruquius en Vijfhuizen. Dit knelpunt heeft
Knelpunten ontstaan hierdoor op de Kruiswegcorridor
andere dat de autobereikbaarheid onder druk staat
echter een grensoverschrijdend karakter, met gevolgen
(N201/N196) en de A9.
van mogelijke filevorming op en rondom het landelijke
op de leefbaarheid in de kernen langs de N208, zoals
wegennet (zie ook kaarten met autobereikbaarheid op de
Heemstede, Bennebroek, Hillegom en Lisse. Het gebied
In het zuidelijke deel van de gemeente bevindt zich ook
volgende pagina’s).
rondom Keukenhof is een knelpunt op zichzelf in het
een leefbaarheidsknelpunt met grensoverschrijdend
toeristisch seizoen. Een dergelijk seizoensgebonden
karakter. De snelweg A44 heeft een hoge dichtheid
De A5 en de A9 krijgen door het programma autoluw
probleem ontstaat ook richting de kust, waar een alsmaar
aan afritten die overblijfsel zijn van het ontwerp uit de
Amsterdam een belangrijkere rol. In de Netwerkstrategie
groeiende stroom strandgangers vanuit de rest van de
jaren ‘30, zoals bij Kaag-Dorp. Deze afritten veroorzaken
SBaB is het nog niet duidelijk of de vermindering van de
MRA komt.
sluipverkeer op wegen die een lokaal, recreatief of agrarisch karakter hebben. Een voorbeeld is de afrit van
druk op het stedelijke wegennet door extra infrastructuur Een lange termijn oplossing is gewenst rondom Lisse
de A44 aan de Hoofdweg, die een belemmering vormt
en Lisserbroek die recht doet aan het verbeteren van
voor het fietsverkeer. De mogelijke gevolgen van het
De snelweg A5 is aan de bovengrens van haar capaciteit
de bereikbaarheid tussen de kustzone bij Noordwijk
eventuele afsluiten van enkele op- en afritten kan worden
(gebaseerd op de situatie voorafgaand de effecten van
in het Westen en Schiphol-Amsterdam in het Oosten.
bestudeerd. RWS zal de kunstwerken in Haarlemmermeer
COVID-19 op verkeersbewegingen). De A5 is echter
Deze oplossing is nodig om het leefbaarheidsknelpunt
vervangen voor 2024.
robuust ontworpen, waardoor het toevoegen van een
op te lossen en de bereikbaarheid van de noordelijke
extra rijstrook per richting op de meeste plekken
Bollenstreek te verbeteren. Hiervoor is samenwerking
of door mitigerende maatregelen wordt bereikt.
34
Wegennetwerk Knelpunten en opgaven Zonder veranderingen worden bestaande knelpunten verergerd door de geplande ontwikkeling van woningbouw en werkgelegenheid. Uit de verkeersberekeningen blijkt dat alle toekomstige knelpunten voortkomen uit de huidige knelpunten die verder gaan groeien. Voor deze berekeningen is er sprake van een knelpunt wanneer de intensiteit/capaciteitsverhouding van het wegvak >0,8 bedraagt of de kruispuntbelasting boven de >0,8 uitkomt. Hoewel investeringen in de infrastructuur niet altijd meer op spitscapaciteit worden berekend, is de spitscapaciteit wel uitgangspunt geweest in de Netwerkstudie om knelpunten te identificeren. Deze wegknelpunten bieden de uitgangspunten van plekken waar er veranderingen wenselijk zijn, zelfs als de uiteindelijke oplossingen niet op de wegeninfrastructuur gericht zal zijn. Dit past in de lijn die Rijk en regio hanteren, waarbij breed wordt gekeken naar opgaven en duurzame oplossingsrichtingen.
Bronnen NMCA-knelpuntenanalyse 2040 Gemeente Haarlemmermeer, Mobiliteitsvisie Harlemmermeer, 2018 Netwerkstrategie MRA, SBaB Netwerkopgaven MRA 2040, SBaB, Goudappel Coffeng Verkeersanalyse gemeente Haarlemmermeer
35
Autoafhankelijkheid en zijn nadelen voor bereikbaarheid Door het slechte OV zijn veel Badhoevedorpers sterk ingesteld op de auto en fiets. Autobereikbaarheid in de gemeente en de regio is zeer goed dankzij het omvangrijke wegennet met veel rijkswegen. Vanuit de drie belangrijkste kernen zijn alle plaatsen van de gemeente binnen 15 minuten bereikbaar. De Westflank van de MRA en de regio Holland-Rijnland zijn binnen 30 minuten bereikbaar vanuit de drie belangrijkste kernen. De locatie van de gemeente heeft ook een nadeel: de bereikbaarheid in Haarlemmermeer staat onder druk door filevorming op het nationale wegennet. Dit resulteert niet alleen in langere reistijden op de snelwegen en nabij de knooppunten, maar het zorgt ook voor meer gebruik van het lokale netwerk en dus meer sluipverkeer. Wanneer je het snelwegennetwerk buiten beschouwing laat, zien we een heel ander beeld waarin
Buffers weggennet in 15 en 30 minuten
de bereikbaarheid vanuit de gemeente fors verminderd. Dit onderstreept het belang van het lokale wegennetwerk en de noodzaak om toekomstige oplossingen buiten het wegennet te bedenken.
Buffers wegennet in 15 en 30 minuten, zonder snelwegennet
36
2.2.4. Logistiek Met de aanwezigheid van Schiphol en de omliggende
Knelpunten
werklocaties, de nabijheid van Greenport Aalsmeer, de
De knelpunten van logistiek zijn op veel onderdelen
Bollenstreek en de stad Amsterdam is Haarlemmermeer
vergelijkbaar met de knelpunten die we zien op het
een logistiek scharnierpunt in de regio. Ook in de
wegennet. Wel is er een aantal specifieke knelpunten
logistiek is er steeds meer aandacht voor duurzaamheid.
die een groot effect hebben op de doorstroming van het
Denk aan de gevolgen van de invoering van zero-
vrachtverkeer. Vooral bij de bedrijventerreinen Schiphol
emmissie zones en milieuzones.
Oost en Schiphol Rijk is de bereikbaarheid voor logistiek beperkt door de knelpunten langs de N201. Daarnaast
Slimme technologie wordt op dit moment getest en
zien we dat het vracht- en agrarisch verkeer een
opgeschaald in het project Connected Transport
belemmering vormen voor fietsers. Dit probleem speelt
Corridors. Een netwerk van iVRI’s op de wegen in
vooral bij de Ringvaartbruggen waar het vrachtverkeer
Schiphol Oost/Rijk leidt tot een betere doorstroming en
opstoppingen kan veroorzaken. Het speelt ook in de
communicatie van real-time routeinformatie richting de
poldergebieden, zowel in de eigen gemeente als in
chauffeurs. Deze maatregel draagt bij aan een betere
omliggende regio’s zoals de Bollenstreek.
doorstroming en bereikbaarheid van de regio. Verdere opschaling en nieuwe toepassingen kunnen worden
Opgaven
verwacht in de toekomst.
Het is van regionaal en nationaal belang dat er een goede doorstroming voor logistiek is op het bestaande
Haarlemmermeer draagt bij aan duurzame logistiek
wegennetwerk.
door de inrichting van de ‘CLIC’ hub te Lijnden voor stadslogistiek in Amsterdam. Het benutten van logistieke
Ook is er een goede aansluiting nodig vanaf het
hubs op afstand kan een meer fijnmazige logistiek met
wegennet op de logistieke gebieden. Dit speelt vooral bij
behulp van kleinere (schone) voertuigen in de stedelijke
nieuwe gebieden, bijvoorbeeld de zuidelijke aansluiting
gebieden faciliteren.
op het STP vanaf de A4.
Ook onderzoekt Haarlemmermeer in het kader van het
Ten slotte moet ook de verbinding voor de werknemers
convenant Cargoloop Holland de mogelijkheden voor
richting de logistieke bedrijventerreinen goed
een hyperloop voor goederenvervoer in de Randstad.
georganiseerd zijn. Werknemers moeten een goede fiets
Een hyperloop, ondersteund door vrachthubs zou in de
en OV-verbinding hebben naar deze locaties.
toekomst de hoeveelheid vrachtwagens in het gebied aanzienlijk verminderen.
37
Logistiek Knelpunten en opgaven
38
2.3 Probleemstelling
Om de probleemstelling specifieker te kunnen maken, zijn de conclusies van de probleemanalyse in de volgende pagina’s verdeeld in zeven netwerken gebiedsopgaven. Deze hebben zowel een lokaal als en gemeentegrensoverschrijdend karakter. Door de verzameling van deze gebieden met specifieke kenmerken en problemen, verschijnt een complex net van mobiliteitsopgaven dat vraagt om een oplossing. 1.
Grote netwerken
2.
Regionale en (boven)lokale netwerken
3.
De kernen binnen de ruit
4.
Station Hoofddorp
5.
Schiphol
6.
Badhoevedorp
7.
Ringvaartzone
39
1. Grote netwerken Alle netwerken zijn met elkaar verweven en er zijn
•
maximale reizigerscapaciteit,
uitdagingen op alle niveaus. Het oplossen van knelpunten op het weg- en spoornet is van groot
De spoorlijn Haarlem-Amsterdam nadert de
•
Het NMCA-knelpunt op het A9-A5-A4 snelwegsysteem (zie paragraaf 2.2.3),
belang voor een efficiënt gebruik van de bestaande infrastructuur, maar ook voor de leefbaarheid in de
•
Het knooppunt Rottepolderplein (weg),
kernen.
•
De afritten van de A4 snelweg ter Hoofddorp en
In gemeente Haarlemmermeer bevinden zich belangrijke
•
Hoofddorp Zuid worden steeds meer een knelpunt.
netwerk (zie ook 2.3.2).
Dit komt mede door de ligging en het belang van de internationale luchthaven Schiphol. Haarlemmermeer krijgt voordelen maar ook nadelen door deze situatie.
Het knooppunt Rottepolderplein als verbinding tussen het landelijke wegennet en het bovenlokale
knooppunten van het landelijke spoor- en wegennet. •
De grote hoeveelheid afritten van de A44 zorgt voor problemen voor leefbaarheid en veiligheid. Bovendien veroorzaakt het sluipverkeer.
De knelpunten op de grootschalige netwerken in de gemeente zijn: •
De Multimodale Knoop Schiphol (MKS) en de Schipholtunnel (zie paragraaf 2.2.2),
40
2. Regionale en (boven)lokale netwerken
fietsnetwerk naar de omliggende gemeenten, naar
Met name de Ringvaart, snelwegen, sporen, N-wegen
De regionale en (boven)lokale netwerken in
ontwikkellocaties voor wonen en werken en naar
en de luchthaven Schiphol vormen sterke barrières
Haarlemmermeer zijn de doorfietsroutes, HOV-buslijnen
recreatiegebieden. Door haar goede verbinding met
en enkele belangrijke provinciale en lokale wegen.
werklocaties is de Kruiswegcorridor een goed voorbeeld
De oost-westverbinding door de gemeente wordt op
van een doorfietsroute die kansrijk is voor verbetering.
voor het langzaam verkeer. •
Er ontbreken vaak directe en aantrekkelijke fietsroutes naar de buurgemeenten, terwijl er veel
bovenlokaal schaalniveau steeds dominanter. Dit komt
kansen zijn voor zulke routes. Bijvoorbeeld langs de
deels door de ligging van nieuwe ontwikkelingen voor
Het regionale en lokale wegennet kent overlast
wonen en werken die vervoersbewegingen in deze
van doorgaand verkeer in de gemeente, vooral
Ringvaart, de Geniedijk of door het Park21.
richting aanmoedigen. De mogelijke doortrekking van de
op de N201. Deze weg is een leefbaarheids- en
wordt, groeit zowel het auto- als OV-verkeer sterker
Noord/Zuidlijn heeft als gevolg dat de vervoersstroom
doorstromignsknelpunt voor de toekomstige
dan de capaciteit van de bestaande infrastructuur.
van het HOV-busnetwerk over zal stappen op de metro.
ontwikkelingen in het stationsgebied Hoofddorp.
Vooral de regionale bereikbaarheid per hov moet
Met de komst van de metro is de herinrichting van
Tegelijkertijd zijn er nog wegen zoals de N205 en
worden aangemoedigd als aantrekkelijke alternatief
het busnetwerk nodig. De bus wordt meer gebruikt als
N207 onderbenut. De Nieuwe Bennebroekerweg en de
voor de auto.
voor- en natransport voor de metro en op haakse lijnen
Spoorlaan zijn en blijven wegen voor de lokale ontsluiting
zoals Haarlem-Hoofddorp-Aalsmeer, de Schipholring,
voor de zuidkant van Hoofddorp, het toekomstige
OV en weg) te verbeteren tussen de Bollenstreek,
Haarlem-Schiphol Noord en Schiphol-Noordwijk.
bedrijvengebied Schiphol Trade Park en de noordkant
Haarlem en Haarlemmermeer, mede in relatie tot
van Nieuw-Vennep.
woningbouwopgaven en de werkgelegenheid aan
•
•
Het is aan te raden om de bestaande MRA-
Doordat de oost-west oriëntatie steeds belangrijker
Het is aan te bevelen om de bereikbaarheid (fiets,
beide zijden van de Ringvaart.
doorfietsroutes op te waarderen voor intensievere
Daarbovenop kennen de regionale en bovenlokale
fietsstromen inclusief het groeiende aantal
netwerken nog de volgende knelpunten en opgaven:
te druk. Dit levert leefbaarheidsproblemen op in
elektrische fietsers en speed pedelecs. Er bestaan
•
In en rondom de gemeente zijn veel barrières die
kernen aan beide zijden van de Ringvaart. Ook in
knelpunten vormen voor het (regionale) fietsverkeer.
Nieuw Vennep langs de IJweg zien we dit gebeuren.
nog veiligheidsknelpunten en missing links op het
•
De N205 is onderbenut, hierdoor blijft de N208
41
3. De kernen binnen de ruit
4. Station Hoofddorp
tussen station en het stadscentrum die de ruimtelijke
De ruit, oftewel het gebied binnen de N201-N205-
Het stationsgebied van Hoofddorp is een
ontwikkeling in de weg staat. Infrastructuur is ook
N207-A4, met de twee kernen Hoofddorp en Nieuw-
opzichzelfstaande opgave. Het transferium tussen trein,
een barrière voor de bereikbaarheid van het station.
Vennep en het geplande Park21, vormt het hart
HOV-bus, lokale bus, P+R, fiets, lopen en in de toekomst
Stationsreizigers moeten grote autostromen kruisen
van de gemeente. Hier ligt een groot deel van de
de metro staat hier centraal. De doorontwikkeling van
met veel verliestijd, met negatieve effecten op de
woningbouwopgaven en er liggen kansen voor goede
woon- en werkgelegenheid eist geoptimaliseerde OV-
aantrekkelijkheid van de OV-knoop.
voorzieningen op loop- en fietsafstand. Ook liggen er
bereikbaarheid op verschillende schaalniveaus om het
kansen voor ontwikkelingen met hogere dichtheden en
gebied niet autoafhankelijk te maken. Station Hoofddorp
minder automobiliteit in het stationsgebied Hoofddorp
kan een rol spelen in het ontlasten van de MKS.
en het centrum van Hoofddorp. Het grote knelpunt in dit gebied is het sluipverkeer in de bebouwde kom van de
Het wegknelpunt rondom station Hoofddorp – langs de
twee kernen, die daarmee de leefbaarheid in het gebied
N201, Van Heuven Goedhartlaan en de Taurusavenue
verlaagd. Het is aan te bevelen om de rol van de Nieuwe
– is een opgave die om een integrale en robuuste
Bennebroekerweg te herzien om een goede verbinding
oplossing vraagt. Het stationsgebied wordt gekenmerkt
tussen Hoofddorp en de randwegen te waarborgen, maar
door een grote hoeveelheid autoverkeer. Dit verkeer
ook om de eventuele barrièrewerking van deze weg te
heeft hoofdzakelijk een verbindend karakter tussen
vermijden. De weg moet een rol spelen in het ontlasten
het snelwegennet en woonwijken ten westen van het
van de structuur in Hoofddopr en Nieuw-Vennep en het
stadscentrum en andere kernen in Haarlemmermeer. De
voorkomen van sluipverkeer door de kernen.
infrastructuur rond het treinstation vormt een barrière
42
5. Luchthaven Schiphol
6. Badhoevedorp
Schiphol is een internationale knoop voor reizigers en
Badhoevedorp en Schiphol-Noord zijn gebieden waar
goederen en tevens een belangrijke werklocatie in de
intensieve woon- en werkontwikkeling is gepland.
regio. De impact van overstapverkeer tussen trein en bus
Badhoevedorp is door omringende infrastructuur
heeft een grote impact op de MKS die deels opgelost
(Schiphol, A9, A4) afgesloten van Haarlemmermeer en
wordt door de MIRT-maatregelen op station Schiphol
omliggende groengebieden. Tegelijkertijd kunnen het
(zie 2.2.2). Een lange termijn oplossing is onderzocht
stadsdeel Nieuw-West in Amsterdam en Badhoevedorp
in het ZWASH-onderzoek. De HOV-ring Schiphol speelt
samen als één woongebied worden gezien. In de
ook een belangrijke rol in het lokaal netwerk. Daarnaast
zuidelijke helft van dit woongebied liggen een aantal
betekent dit gebied een beperking voor ontwikkelingen in
oude dorpswegen die kennen overlast van autoverkeer.
een groot deel van de gemeente door het luchtverkeer:
Er liggen tegelijkertijd sterke kansen voor betere
geluids-, hoogte- en veiligheidsbeperkingen gelden in
fietsinfrastructuur, bij voorbeeld langs de Ringvaart.
en rondom het gebied. Deze beperkingen hebben ervoor
Badhoevedorp is een schakel in de verbinding tussen
gezorgd dat in in Haarlemmermeer de ontwikkeling
Haarlem en Amsterdam Zuid voor zowel weg en ov.
en functiescheiding is ontstaan van oost naar west.
De mogelijkheid dat bij het huidige busstation Schiphol-
Bovendien is om deze reden functiemenging ook niet
Noord een metrostation van de doorgetrokken Noord/
altijd mogelijk. Door de grootte van de luchtvaart-
Zuidlijn komt, maakt dit gebied een potentiële nieuwe
gerelateerde infrastructuur en de drukte in de
knoop in de gemeente. Ook ontwikkeling van een nieuw
MKS worden de verbindingen tussen Hoofddorp en
bedrijventerrein langs het Amsterdamse deel van de
Amsterdam belemmerd, zowel voor openbaar vervoer als
S106 zal invloed hebben op de bereikbaarheid van
langzaam verkeer.
Badhoevedorp.
43
7. Ringvaart De kernen langs de Ringvaartzone kennen een
Het gebied rondom Spaarnwoude heeft een sterke
ontwikkeling aan beide kanten van het water,
recreatief-groene functie op regionaal niveau. Dit gebied
maar de verbinding is niet altijd ideaal. De
vormt de schakel tussen Amsterdam en Haarlem en
leefbaarheidsproblematiek veroorzaakt door sluipverkeer
kent overlast vanwege de groei van werkgelegenheid
in deze dorpen heeft een grensoverschrijdend karakter.
rondom Industrieterrein De Liede en Polanenpark. In
De kernen aan de westzijde van Haarlemmermeer zijn
het hele gebied langs de Ringvaart is de goede toegang
vooral gericht op voorzieningen in de dubbeldorpen aan
naar openbaar vervoer een opgave. Tegelijkertijd ligt er
de overzijde van het water, in Zuid-Kennemerland en de
een opgave voor de betere oversteekbaarheid van de
Bollenstreek. De dubbeldorpen hebben hierdoor elkaar
Ringvaart met langzaam verkeer. Het Noordzeekanaal
nodig voor een levensvatbaar voorzieningenniveau.
vormt een barrière naar het noorden, doordat er maar
Deze kernen bevinden zich ook dichterbij de
één pont is.
treinstations langs de lijn Leiden-Haarlem dan bij de
Ook de oostkant van de Ringvaart liggen er opgaven
stations Hoofddorp en Nieuw Vennep. Tegelijkertijd
voor bereikbaarheid, met name richting Aalsmeer
zijn de bruggen over de Ringvaart en de toeleidende
en Amstelveen. Met beide gemeenten is een grote
wegen overlast door wegverkeer en hierdoor leidt de
dagelijkse pendel die zorgt voor knelpunten, zoals op de
leefbaarheid in de kernen. Dit probleem is bekend aan
Kruiswegcorridor en de bruggen over de Ringvaart. Ook
beide kanten van de Ringvaart. Een initiatiefvoorstel in
hier moet de bereikbaarheid van recreatiegebieden zoals
de gemeenteraad Haarlemmermeer stelt een Regietafel
de Westeinderscheg worden verbeterd.
voor om het aan te pakken.
44
03
Oplossingsrichtingen
Inleiding: gebieden en vervoerwijzen aan elkaar koppelen door maatwerk en koppelkansen Uit de probleemanalyse zijn verschillende uitdagingen
Het hoofdstuk begint met een uitleg van de drie
naar voren gekomen verdeeld over de zeven
principes om vervolgens over te gaan op de negen
gebiedsopgaven: lokale netwerken, grote netwerken,
verschillende oplossingsrichtingen:
De kernen Hoofddorp en Nieuw-Vennep, Station Hoofddorp, Luchthaven Schiphol, Badhoevedorp
1.
Lokaal netwerk voor lopen en fietsen
en de Ringvaartzone. In dit hoofdstuk wordt deze
2.
Deur-tot-deur (elektrisch) fietsen
probleemanalyse verwerkt in oplossingsrichtingen,
3.
Systeemsprong OV
een samenstelling van concrete acties gericht op
4.
Fiets en OV als één netwerk
verschillende hoofdvormen van vervoer. Binnen de
5.
Stationsgebied Hoofddorp als aantrekkelijk multimodaal knoop
oplossingsrichtingen staat een drietal principes centraal: Duurzaamheid, Robuustheid en Adaptiviteit. Deze
6.
Hubs voor deelmobiliteit
principes vormen algemene uitgangspunten voor alle
7.
Autoreizigers naar OV en fiets aantrekken
oplossingsrichtingen. De oplossingen zijn gegroepeerd in
8.
Robuuste randstructuur weg
pakketten op basis van hun gemeenschappelijke thema.
9.
Slimme en efficiënte logistiek
De oplossingsrichtingen volgen elkaar op op basis van het
De oplossingsrichtingen zijn eerst tekstueel beschreven
STOMP-principe (Stappen-Trappen-OV-MaaS-Privéauto).
in combinatie met een tabel met daarin de bijbehorende
Beginnende bij het meest duurzame vervoerstype en
pakketten en oplossingen. De pagina die volgt laat
eindigen met het minst duurzame. Door de nadruk te
telkens een kaart zien waar de verschillende oplossingen
leggen op het vervoerstype zijn de oplossingsrichtingen
gesitueerd zijn.
niet gebonden aan de gebiedsopgaven, maar zullen ze allen in meerdere gebiedsopgaven terugkeren. In de tabel
Probleemstelling
Oplossingsrichtingen
op de volgende pagina is te zien welke vervoerstypen en
+
Pakketten
gebiedsopgaven elke oplossingsrichting zich op richt.
Principes
Oplossingen
46
Principes
ELEKTRISCHE FIETS
ZELFRIJDEND VERVOER
MOBILITEITSDIENST
SLIMME LOGISTIEK
Duurzaamheid en nabijheid
Robuustheid
Adaptiviteit
Verplaatsen moet duurzamer. Het STOMP-principe*
Een goede synergie tussen de verschillende netwerken,
Oog hebben voor technologische en maatschappelijke
wordt gehanteerd als leidraad. Lopen en fietsen worden
met gevarieerde opties van overstappunten en
ontwikkelingen, zoals de elektrische fiets en speed
zoveel mogelijk aangemoedigd, daarbij krijgen de
mogelijkheden. Terugvalopties wanneer een of meerdere
pedelec, mobiliteitsdiensten, slimme logistiek,
kleinste investeringen met de minste negatieve effecten
netwerken buiten gebruik zijn vanwege werkzaamheden
zelfrijdende voertuigen, thuiswerken en de lange
op de leefbaarheid de prioriteit. Vervolgens spelen het
of uit onverwachte redenen.
termijneffecten van de coronamaatregelen. Andere
verbeteren van openbaar vervoer en de ondersteuning
veranderingen zijn de kansen die een nieuwe metrolijn
van delen en elektrisch rijden ook een belangrijke rol.
naar Haarlemmermeer brengt, maar ook de onzekerheid
Bouwen dichtbij OV-knooppunten, functiemenging,
omtrent de ontwikkeling van Schiphol. Daarom is deze
kortere woon-werkafstanden, dagelijkse voorzieningen
studie geen blauwdruk maar een adaptief plan dat zich
dichter bij huis en de beprijzing van stilstand
kan aanpassen.
(parkeerregime) zijn eveneens belangrijke aspecten van de mobiliteitstransitie. *STOMP: Stappen, Trappen, Openbaar vervoe, MaaS (deelmobiliteit), Privéauto.
47
Oplossingsrichtingen Elke probleemstelling van de Netwerkstudie is een complex ruimtelijk vraagstuk op zichzelf en kan niet door één pakket van mobiliteitsoplossingen worden opgelost. Tegelijkertijd zijn er oplossingen te bedenken die voor meerdere probleemstellingen een antwoord kunnen bieden. Om die reden hanteren we de structuur van oplossingsrichtingen en bijhorende pakketten. OPGAVEN (b
1.
OPLOSSINGSRICHTINGEN
3.
De
5. ke Lu 4. rn S ch 2 ) lo . R ta en 6. G 7. th ka e tio ro Ba Ri b av le gio te in n ng d e n n H h n ne va en et nal oe oo Sc tw we e ar v f de h d e e er tz ip rk n do do on ke ru h en rp rp ol it n e ov en
1. Lokaal netwerk voor lopen en fietsen 2. Deur-tot-deur (elektrisch) fietsen
M
3. Systeemsprong OV 4. Fiets en ov als één netwerk 5. Stationsgebied Hoofddorp als aantrekkelijk multimodaal knoop 6. Hubs voor deelmobiliteit 7. Autoreizigers naar ov en fiets aantrekken 8. Robuuste randstructuur weg 9. Slimme en efficiënte logistiek
48
3.1. Lokaal netwerk voor lopen en fietsen PAKKET
MOGELIJKE OPLOSSING
Bestaande lokale netwerken veilig inrichten voor voetganger en fiets
Straten rondom Hoofddorp centrum: Burgemeester van Stamplein, Hoofdweg, Kruisweg, Marktplein IJweg tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep Oversteekpunten Kruisweg
SCHOOL
Stationsgebied Hoofddorp
Voet- en fietspaden tussen ontwikkelgebieden en dagelijkse voorzieningen in bestaande kernen
Hoofddorp Centrum - Station Hoofddorp - Beukenhorst - Schiphol Trade Park / Schiphol Logistics Park Lisserbroek - Nieuw-Vennep West - Park 21 - Zuidrand Hoofddorp - Lincolnpark - Station Hoofddorp Nieuw-Vennep - Nieuw-Vennep-West - Beinsdorp - Hillegom Hoofddorp Centrum - Floriandewijk - Cruquius - Heemstede Hillegom - Park 21 - Schiphol Trade Park / Rijsenhout
Lopen en fietsen aanmoedigen voor dagelijkse reizen door infrastructuur en verkeersveiligheid te verbeteren.
Schiphol Noord - Badhoevedorp - Sloterbrug - Amsterdam Lijnden - Badhoevedorp - Schiphol Noord - Nieuwe Meer / Het Amsterdamse Bos (via reeds aangelegde tunnels in het kruispunt A4/A9) Hoofddorp Noord - Centrum - Zuidrand - Park 21 - Nieuw-Vennep
Lopen en fietsen zijn de meest duurzame vormen van
Spaarndam - Haarlem
vervoer, niet alleen gezien de lage uitstoot, maar ze
Vijfhuizen - Haarlem Schalkwijk / Station Haarlem-Spaarnwoude
zorgen door beweging ook nog eens voor een verbetering van de gezondheid. Langzame netwerken zijn een
Nieuwe verbindingen voor voetgangers en fiets over Ringvaart
Nieuwe brug Lisse - Lisserbroek Nieuwe brug Cruquius
inclusieve manier om goede bereikbaarheid te bieden
Nieuwe brug Beinsdorp - Hillegom
tegen lage kosten. In de oplossingsrichting voor lokale
Nieuwe brug Badhoevedorp
netwerken voor lopen en fietsen zijn er vier pakketten geformuleerd.
Ondersteunende oplossingen
Programma veilige schoolroutes Verkeersveiligheidscampagne Complete en veilige lokale netwerken in MPvE van ontwikkelgebieden
Allereerst is het aan te raden de lokale netwerken
Het standaard toepassen van het instrument Mobiliteitsprogramma van Eisen (MPvE) bij gebiedsontwikkelingen
te vervolledigen zodat alle voorzieningen op lokaal niveau bereikbaar zijn. Met name essentiële publieke
bewoners uit die gebieden geneigd zijn om te lopen of
leefbaarheidsknelpunten op de Ringvaartbruggen en het
voorzieningen zoals scholen, groen, dagelijkse
fietsen naar de de voorzieningen binnen de gebieden
toevoegen van extra verbindingen is essentieel om het
voorzieningen en OV-haltes verdienen extra aandacht
en in andere kernen waarvan de gebiedsontwikkeling
sociale leven van de dubbeldorpen te versterken.
bij het verbeteren en completeren van de netwerken.
afhankelijk is. Daarbij moet extra aandacht zijn voor de
Tot slot kunnen ook zachte oplossingen bijdragen bij
De lokale netwerken worden uitgewerkt in het
dubbeldorpen waar dit lokale verkeer de grens van de
het aanmoedigen van langzaam verkeer. Bijvoorbeeld
Verkeersstructuurplan van de kernen.
gemeente overschrijdt.
door bewustmakingsprogramma’s die het lopen
Dit geldt ook voor de nieuwe ontwikkelgebieden. Hoe
Verder is er speciale aandacht nodig voor
en fietsen naar school en werk aanmoedigen,
eerder en hoe beter deze verbonden worden op de
de verbindingen over de Ringvaart, vooral in
verkeersveiligheidscampagnes en het standaard
bestaande voet- en fietsinfrastructuur, des te meer de
dubbeldorpen en Badhoevedorp. Het oplossen van het
toepassen van MPvE in gebiedsontwikkelingen.
49
Lokaal netwerk voor lopen en fietsen
BLOEMENDAAL
Spaarndam
Legenda Oplossingen Netwerk langzaam verkeer in bestaande kernen vervolledigen en verbeteren
HAARLEM
Nieuwe en verbeterde verbinding langzaam verkeer Mogelijke locatie nieuwe brug voor langzaam verkeer
ZANDVOORT
Bewustmakingsprogramma verkeersveilgheid (niet op kaart) Fietsparkeren bij voorzieningen (niet op kaart)
Zwanenburg
HEEMSTEDE
Overig Concentratie van voorzieningen
Verbeteren Ringvaartoversteken
Ontwikkelgebied wonen Ontwikkelgebied werken Park 21
AMSTERDAM
Vijfhuizen
HAARLEMMERMEER
Fietsparkeren bij voorzieningen
Badhoevedorp
Cruquius
Schoolroutes Bennebroek
Bewustmakingsprogramma’s verkeersveiligheid
Complete lokale netwerken Zwaanshoek
AMSTELVEEN Schiphol
Hoofddorp
Beinsdorp
HILLEGOM
Voet- en fietspaden vanuit ontwikkelgebieden naar dagelijkse voorzieningen in bestaande kernen AALSMEER
NieuwVennep
NOORDWIJKERHOUT
LISSE
Rijsenhout
Lisserbroek
Abbenes
UITHOORN
NOORDWIJK TEYLINGEN Sassenheim
Buitenkaag
KAAG EN BRAASSEM LEIDEN
ALPHEN AAN DEN RIJN
3.2. Deur-tot-deur (elektrisch) fietsen P
PAKKET
MOGELIJKE OPLOSSING
Missing links doorfietsroutes
Geniedijk: in de kern Hoofddorp Geniedijk: brug over Ringvaart te Vijfhuizen Nieuw-Vennep-Lisserbroek-Lisse(-Bollenstreek), met nieuwe Ringvaartbrug Brug over A9 ter Schiphol Noord Brug over Ringvaart, spoor en A200 tussen De Liede en Polanenpark (‘Liedebrug’)
P
Verbeteren bestaande doorfietsroutes
Leimuiderbrug - Burgerveen - Nieuw-Vennep - Beinsdorp Doorfietsroute langs Kruisweg Nieuw-Vennep - Hoofddorp langs Hoofdvaart Doorfietsroute langs Geniedijk Schiphol Zuid - Schiphol - Oude Haagseweg - Amsterdam Zuid Doorfietsroute langs Schipholweg
Fiets, elektrische fiets en speed pedelec aanmoedigen als deur-tot-deur vervoersmiddel voor woon-werk verkeer, inclusief goede fietsenstallingen, het toevoegen en aanpassen van fietsroutes en fietsleaseprogramma’s voor werknemers. Door de opmars van de elektrische fiets in de samenleving en de komst van nog snellere elektrische fietsen kan de fiets in de toekomst een grotere rol spelen in het regionale vervoer. Door de technieken zijn steeds
Nieuwe doorfietsroutes
Station Hoofddorp - Schiphol Trade Park - Park 21 / Rijsenhout - Hillegom Zandvoort - Heemstede - Cruquius - Floriandewijk - Hoofddorp Station - Beukenhorst - Schiphol Rijk Schiphol Noord - Badhoevedorp - Amsterdam Schipholweg - De Liede - Polanenpark - Haarlemmerliede - Spaarndam - Pont NZK Haarlem - Schalkwijkerbrug - Spaarne Gasthuis - Floriandewijk - Park 21 - Nieuw-Vennep West - Lisserbroek
Verkeersveiligheidsknelpunten oplossen
Ontvlechten stromen in stationstunnel Hoofddorp Programma Bosrandweg-Fokkerweg (Aalsmeersdijk en Nieuwemeersdijk tussen N196 en A9) Ringvaartbruggen veilig inrichten voor fiets (Lisse, Hillegom, Sloterbrug)
Fietsparkeren en -stimulering
Afspraken over fietsenstallingen en opleggen fietsparkeernormen bij werklocaties, grote voorzieningen en attracties Fietsstimulering ontwikkelgebieden Het standaard toepassen van het instrument Mobiliteitsprogramma van Eisen (MPvE) bij gebiedsontwikkelingen Werkgeversaanpak (includief fietsleaseprogramma)
meer mensen geneigd langere afstanden af te leggen
Om het regionale fietsverkeer te bevorderen is het
knelpunten in de gemeente die verbeterd kunnen worden
op de fiets. In Haarlemmermeer ligt een grote kans om
allereerst aanbevolen om de ontbrekende verbindingen
om de verkeersveiligheid te bevorderen.
het vervoerssysteem te verduurzamen. Daarvoor zijn
te verbinden op de belangrijkste doorfietsroutes, evenals
verschillende pakketten aan te bevelen om de netwerken
het verbeteren van de kwaliteit van de bestaande
Bij belangrijke bestemmingen zoals voorzieningen
geschikt te maken voor de snellere fietsen. Ook liggen er
doorfietsroutes. De metropolitane fietsroutes MRA
en werklocaties is het aan te raden om te investeren
in de gemeente nog mogelijkheden voor aantrekkelijke
dienen als basis van het gewenste fietsnetwerk
in extra fietsvoorzieningen en stallingen om het
fietsroutes langs groen en water. Park21 vormt daarin een
2040. Er is nog onderzoek nodig naar nieuwe
toenemende aantal fietsen op te vangen. Tot slot helpen
centrale schakel voor de fiets door haar ligging in het hart
doorfietsroutes van nog ontbrekende verbindingen of
stimuleringscampagnes om de fiets te stimuleren in de
van de gemeente.
naar de ontwikkelgebieden. Ook zijn er nog verschillende
ontwikkelgebieden en de werklocaties.
51
Deur-tot-deur (elektrisch) fietsen
BLOEMENDAAL
Spaarndam
Legenda Functionele fietsnetwerk MRA Onderliggende fietsnetwerk
HAARLEM
Oplossingen Doorfietsroute langs groen-blauwe structuur
ZANDVOORT
Aanleggen, verbreden of verbeteren doorfietsroute
Ring
Onderzoek tracé nieuwe doorfietsroute
t vaar Zwanenburg
Nieuwe fietsbrug
HEEMSTEDE
Verkeersveiligheidsmaatregelen op brug, in kruispunt of tunnel
Missing links doorfietsroutes
Pont verbeteren Stallingscapaciteit vergroten bij grote voorzieningen en werklocaties (niet alle locaties op kaart) Fietslease programma werkgevers (niet op kaart)
AMSTERDAM
Vijfhuizen
Fietsstimulering gebiedsontwikkelingen (niet op kaart) Overig
HAARLEMMERMEER
Concentratie van voorzieningen Nieuw ontwikkelgebied wonen
Badhoevedorp
Nieuw onwikkelgebied werken Cruquius
sw eg
Verbeteren bestaande doorfietsroutes rt
Fietsstimulering
of dv aa
Onderzoek tracés voor nieuwe doorfietsroutes
Kr ui
Ho
Park 21
Bennebroek
AMSTELVEEN Zwaanshoek
Schiphol Hoofddorp
Fietsenstallingen werklocaties en voorzieningen
Beinsdorp
HILLEGOM
Ge
ni
LISSE
Rijsenhout
Lisserbroek
Abbenes
UITHOORN
NOORDWIJK TEYLINGEN Sassenheim
Buitenkaag
Ringvaart KAAG EN BRAASSEM LEIDEN
ijk AALSMEER
NieuwVennep
NOORDWIJKERHOUT
ed
ALPHEN AAN DEN RIJN
M
3.3. Systeemsprong OV Amsterdam
Haarlem Kust
PAKKET
MOGELIJKE OPLOSSING
Uitbreiden en verbeteren busnetwerk
Ontwikkelingen ontsluiten via bestaande HOV-bustracés Schiphol-Noordwijk (Station Hoofddorp - Hoofddorp Zuidrand - Nieuw-Vennep West - Lisserbroek) Hoofddorp Zuidrand - Cruquius Leimuiderweg - (Station) Nieuw-Vennep - Beinsdorp - (Station) Hillegom
Bollenstreek
Schiphol
Getsewoud Zuid - Lisserbroek HOV-ring Schiphol uitbreiden in Schiphol Noord Programma Bosrandweg-Fokkerweg
Leiden
30’
Een systeemsprong van het openbaar vervoer door het maximaal benutten van de nieuwe metrolijn naar Schiphol en Hoofddorp en het nog sneller en efficiënter maken van het R-net-busnetwerk.
Haarlem Zuid - Schiphol Noord - Amsterdam Zuid via Schipholweg (vrijliggende busbaan en nieuwe brug over A9) Station Hoofddorp - Hoofddorp Noord - Spaarne Gasthuis
Afspraken uitbreiden RNet in de regio
Station Heemstede - Zandvoort Schiphol / Hoofddorp - Leimuiderbrug - Alphen aan den Rijn (vrijliggende busbaan) Schiphol - Aalsmeer - Amstelveen - Uithoorn
Overstap stimuleren in OV-knopen
Station Hoofddorp: overstap tussen trein, metro en bus optimaliseren MKS (MIRT-maatregelen) Schiphol Noord als volledige OV-knoop inrichten (bestaande of alternatieve locatie)
Het OV is de duurzame vervoerswijze voor langere
OV-netwerk. Voor deze gebieden kunnen busbanen
afstanden. Om een zo goed mogelijk OV-netwerk
worden meegenomen tijdens de ontwikkeling om zo
te realiseren waar het OV snel en frequent rijdt,
voor een goede verbinding met belangrijke nabije
is het geadviseerd voor Haarlemmermeer om een
bestemmingen te hebben. Dit houdt in dat bestaande
systeemsprong te maken. Om de schaalsprong in
netwerken beter kunnen worden benut door nieuwe
woningbouw en arbeidsplaatsen te kunnen faciliteren
gebiedsontwikkelingen door HOV-buslijnen te ontsluiten.
is het nodig om ook een schaalsprong te maken in het openbaar vervoer, anders kan de benodigde capaciteit
Het HOV-netwerk kan in de regio worden uitgebreid,
niet worden aangeboden. De mogelijke doortrekking
bijvoorbeeld naar de Bollenstreek via Lisserbroek, naar
van de Noord/Zuidlijn is een goede aanleiding voor
Aalsmeer of naar het kustgebied.
de herinrichting van het busnetwerk. Een netwerk dat voor- en natransport biedt voor de metro met een sterke
Station Hoofddorp zal in toenemende mate de rol gaan
knoop in Hoofddorp is hiervoor de oplossing.
spelen van regionaal knooppunt voor de overstap HOVmetro-trein en daarmee zal het MKS kunnen ontlasten.
Voor de ontwikkelgebieden is het sterk aanbevolen
Een mogelijke tweede knoop in de gemeente zal in
dat ze goed en tijdig worden aangesloten op het
Schiphol Noord / Badhoevedorp zijn.
53
M
Systeemsprong OV
BLOEMENDAAL
Spaarndam
Legenda OV-netwerk 2040 Spoor
HAARLEM
Mogelijke tracés Noord/Zuidlijn Tramlijn HOV-netwerk
Haarlem
ZANDVOORT
Uitbreiding HOV-netwerk Mogelijke uitbreiding HOV-netwerk
Sloterdijk
Halfweg-Zwanenburg
Haarlem Spaarnwoude
Zwanenburg
HEEMSTEDE
Treinstation
Haarlem ZuidNieuwe knopen
Mogelijk nieuw trein- of metrostation
Bestaande netwerken verbeteren
HOV-knoop
HeemstedeAerdenhout
Overig
Amsterdam Lelylaan
Vijfhuizen
Concentratie van voorzieningen
AMSTERDAM
Ontwikkelgebied wonen
Kans: doorgetrokken Noordzuidlijn
HAARLEMMERMEER
Ontwikkelgebied werken
Schinkelkwartier
Kans: uitbreiding HOV-netwerk
Park 21
Badhoevedorp
Amsterdam Zuid
Cruquius
Schiphol Noord
Bennebroek
Snel lokaal OV naar stations
AMSTELVEEN Zwaanshoek
Schiphol
Hillegom
Schiphol
Hoofddorp
HOV-ring Schiphol inzetten voor bereikbaarheid banen
Beinsdorp
HILLEGOM
Hoofddorp
Optimale inpassing van HOVlijnen in nieuwe kernen AALSMEER
NieuwVennep
NOORDWIJKERHOUT
Rijsenhout
Nieuw-Vennep LISSE
Lisserbroek
Abbenes
UITHOORN
NOORDWIJK TEYLINGEN
Voorhout
Sassenheim
Buitenkaag
Sassenheim KAAG EN BRAASSEM LEIDEN
ALPHEN AAN DEN RIJN
3.4. Fiets en OV als één netwerk STATION
P
PAKKET
MOGELIJKE OPLOSSING
Fietsinfrastructuur bij OV-knopen
Afspraken om stallingscapaciteit op stations uit te breiden (inclusief oplaadpunten e-fiets) Stallingscapaciteit bij bestaande Rnet-haltes uitbreiden (inclusief oplaadpunten e-fiets) Fietsenstallingen bij nieuwe metrostations Schiphol Noord en Schiphol Trade Park Fietsenstallingen bij nieuwe Rnet-haltes
on
Stati
Fietspaden rondom OV-knopen verbeteren Deelfietsenprogramma bij OV-knopen
De fiets als voor- en natransport bij OV faciliteren, door goede fietsroutes naar stations en haltes en beschikbaarheid van stallingen en deelfietsen. OV moet een goede first en last mile oplossing aanbieden
Een andere voorbeeld van robuustheid is de aanleg van
van binnensteden en recreatiegebieden te faciliteren.
om tegen de auto te kunnen concurreren. De combinatie
fietsroutes vanuit de verschillende kernen naar station
Hiervoor zijn afspraken nodig voor goed functionerende
fiets en OV combineert het flexibele van de fiets met het
Hoofddorp. Dit is een urgente opgave ongeacht de
knooppunten als Haarlem-Zuid (bus-fiets), Amsterdam
over langere afstanden snellere ov. De mogelijkheid om
ontwikkeling van het OV-systeem. Station Hoofddorp zal
Lelystad (trein-fiets), Hillegom en Sassenheim (trein/bus-
te kunnen werken in de trein of metro maakt het ook een
een steeds belangrijkere rol als knoop invullen voor de
fiets).
aantrekkelijk woon-werkvervoersoptie. Essentieel voor
kern Hoofddorp, voor de verschillende werkgebieden ten
deze combinatie is de fietsinfrastructuur bij de stations
oosten van het spoor en voor andere kernen. Dit komt
en haltes. Dat wil zeggen: verbeterde fietsroutes van
zowel door de mogelijke doorontwikkeling van OV (RNet
en naar stations, voldoende fietsparkeervoorzieningen,
en doortrekking metro) als de stedelijke ontwikkeling
logische looproutes op het station van stalling naar trein
eromheen. Met een uitstekende fietsbereikbaarheid kan
en bus en de aanwezigheid van deelfietsen om de reis te
het stationsgebied een sleutelrol spelen in alle regionale
hervatten naar de bestemming. Ook de toevoeging van
toekomstscenario’s.
veilige oplaadpunten voor elektrische fietsen is cruciaal om de overstap fiets-OV aantrekkelijker te maken.
Fietsinfrastructuur op OV-knooppunten buiten de
Dit moet een randvoorwaarde zijn voor nieuwe OV-
gemeentegrens is ook van belang voor de inwoners van
knooppunten.
Haarlemmermeer, bijvoorbeeld om de bereikbaarheid
55
Fiets en OV als één netwerk
BLOEMENDAAL
Spaarndam
Legenda Oplossingen Stallingscapaciteit vergroten op treinstations
Fietsinfrastructuur bij OV-knopen
HAARLEM
Fietsenstallingen op nieuwe trein-, metro- of busstations Stallingscapaciteit vergroten bij RNet-haltes Fietsenstallingen bij nieuwe RNet-haltes
Haarlem
ZANDVOORT
Fietsroutes naar station/halte verbeteren (1-4 km buffers) Overig
Amsterdam Sloterdijk
Halfweg-Zwanenburg
Haarlem Spaarnwoude
Zwanenburg
HEEMSTEDE
Spoor
Haarlem Zuid
Mogelijk tracé metrolijn (NZL-3)
AMSTERDAM
RNet Concentratie van voorzieningen
HeemstedeAerdenhout
Ontwikkelgebied wonen Ontwikkelgebied werken
Amsterdam Lelylaan
Vijfhuizen
Park 21
HAARLEMMERMEER
Schinkelkwartier
Routes tussen ontwikkelgebieden en OV-knopen
Badhoevedorp
Cruquius
Bennebroek
Schiphol Noord
Directe fietsroutes van en Zwaanshoek naar station Hoofddorp