Nota Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen 2021 (2021.0002550).pdf

>? gemeente Haarlemmermeer

nota van B&W

Onderwerp

Portefeuillehouders Collegevergadering Inlichtingen Registratienummer

Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen 2021 drs. Jurgen Nobel, Fouad Sidali 23 november 2021 Bart Kessels (+31235673565) 2021.0002550

1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college heeft besloten om: 1. de Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen 2021 vast te stellen waarin de voortgang is beschreven op het gebied van: a) het woonbeleid; b) de woningbouwproductie; c) betaalbaarheid en beschikbaarheid; d) de aandacht voor aandachtsgroepen; e) duurzaamheid en energietransitie; 2. deze nota ter informatie te zenden aan de raad. 2. Samenvatting Met de jaarlijkse Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen (BVR) informeren wij de raad en andere belanghebbenden over de belangrijkste ontwikkelingen in het woonbeleid. In januari 2020 heeft de raad het Woonbeleidsprogramma 2019-2025 'Het verschil maken' (2019.0058049) vastgesteld. In deze BVR evalueren wij de voortgang van ons woonbeleidsprogramma. 3.

Uitwerking

3.1 Wat willen we bereiken?

Wij willen de raad en andere belanghebbenden informeren over de belangrijkste ontwikkelingen op de woningmarkt en in het woonbeleid in Haarlemmermeer. In de BVR Wonen 2021 doen wij verslag van de ontwikkelingen rond het wonen en het woonbeleid in Haarlemmermeer in het afgelopen jaar en de eerste helft van 2021. De afgelopen jaren is er grote krapte ontstaan op de woningmarkt. De krapte treft alle prijssegmenten. Het gevolg zijn lagere wachttijden en hogere huur- en koopprijzen. Door meer woningen te laten bouwen proberen wij de druk op de woningmarkt te beïnvloeden. Tot 2040 willen wij 20.000 woningen bouwen. De inzet is dat de helft van deze woningen in het betaalbare segment wordt gerealiseerd. Dat zijn woningen met een maandhuur tot 135% van de liberalisatiegrens en een verkoopprijs tot de NHG-grens. Om een aantrekkelijke

Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen 2021

Pagina 2

woongemeente te blijven, werken we aan een divers aanbod. Samen met de regiogemeenten, de provincie Noord-Holland en het Rijk zetten we in op een versnelling van de woningbouw. In 2020 zijn 1.025 nieuwbouwwoningen opgeleverd. In 2021 en 2022 zullen minder woningen worden opgeleverd. Vanaf 2023 zijn de effecten van de versnellingsopgave woningbouw zichtbaar. Dan worden de eerste woningen opgeleverd in de versnellingsprojecten die wij in 2017 hebben benoemd (2017.0037218). De productie van nieuwbouwwoningen kent een lange doorlooptijd. In de tussentijd veranderen eisen en omstandigheden. De gevolgen van aanvullende milieueisen, stijgende bouwkosten en vertraging in de aanleg van infrastructuur zien we terug in latere opleveringen van nieuwbouwwoningen. We vergroten de beschikbaarheid van het aantal betaalbare woningen. Daarvoor maken we afspraken met ontwikkelaars en corporaties over het woningbouwprogramma. Minimaal de helft van de nieuw te bouwen woningen dient betaalbaar te zijn, waarvan een substantieel aandeel sociaal. Met de corporaties hebben we meerjarige prestatieafspraken gemaakt waarin expliciet aandacht is besteed aan uitbreiding van het aandeel sociale huurwoningen. Wij vinden het belangrijk dat kwetsbare doelgroepen over een woning kunnen beschikken. Daarvoor hebben we de huisvestingsbehoefte in beeld gebracht op het gebied van wonen met zorg.

Met de bouw van tijdelijke woningen dragen we bij aan de huisvesting van vergunninghouders en spoedzoekers. Punt van aandacht blijft de inspanning voor woonwagenbewoners. Het is tot nu toe niet gelukt om een geschikte locatie te vinden voor nieuwe standplaatsen. 3.2 Wat mag het kosten?

Aan de uitvoering van deze nota zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. 3.3 Wie is daarvoor verantwoordelijk?

Het college is verantwoordelijk voor BVR Wonen. De portefeuillehouder Wonen en de portefeuillehouder Woningbouw zijn aanspreekpunt. 3.4 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd?

De BVR Wonen verschijnt jaarlijks. In deze voorliggende BVR Wonen 2021 bieden wij, zoals elk jaar, overzicht in de voortgang van de woningbouw en de ontwikkelingen in het woonbeleid van 2020 en de eerste helft van 2021. Op verzoek van de raad verschijnt in het voorjaar van 2022 de eerste bouwmonitor. De bouwmonitor beperkt zich tot de woningbouwproductie over het jaar 2021. Ook de bouwmonitor zal jaarlijks verschijnen.

Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen 2021

Pagina 3

3.5 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)?

Doel is om in de MRA meer dan 150.000 woningen te bouwen in de periode 2020 tot 2030. In de MRA werken we samen aan de MRA-agenda en de Verstedelijkingsstrategie. Daarbij werken we ook samen aan het versnellen van de woningbouwproductie en aan het opheffen van belemmeringen, Ook voor het verkrijgen van middelen uit de Bouwimpuls werken we intensief samen met de MRA. 4. Ondertekening de gemee

e Haarlemmermeer, de burgemeester,

JL/rmans-Wijdeven ïijlage(n) • Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen 2021 • Verslag Prestatieafspraken 2020 en Fjaamovereenkt • Jaarverslag 2020 Haarlemmermeer van Eigen Haarc

st 2016-2020 van Ymere

Luchtfoto Tudor Park, Hoofddorp, juni 2021

BVR Wonen 2021 Bestuurlijke voortgangsrapportage Wonen 2021

Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl

Fotografie voorblad Kees van der Veer

november 2021

2

Gemeente Haarlemmermeer

Inhoudsopgave https://hlmr-my.sharepoint.com/personal/bart_kessels_haarlemmermeer_nl1/Documents/bvr 2021/def concept bvr 2021 v1811.docx - _Toc88129720 Inleiding ......................................................................................................................................................................4 Woonbeleid en woningmarkt ......................................................................................................................................5 Voortgang woningbouw ............................................................................................................................................ 10 Beschikbaar en betaalbaar ........................................................................................................................................ 17 Aandachtsgroepen en wonen met zorg ..................................................................................................................... 20 Duurzaamheid en energietransitie ............................................................................................................................ 23

Bijlage 1 Raamovereenkomst 2016-2020 en prestatieafspraken 2020 met Ymere en VHH ........................................ 25 Bijlage 2 Jaarverslag 2020 Eigen Haard over Haarlemmermeer ................................................................................. 26

3

Gemeente Haarlemmermeer

Inleiding In januari 2020 heeft de raad het Woonbeleidsprogramma 2019-2025 ‘Het verschil maken’ (2019.0058049) vastgesteld. Jaarlijks publiceert de gemeente Haarlemmermeer de bestuurlijk voortgangsrapportage wonen (BVR). De BVR blikt terug op de ontwikkelingen op de woningmarkt en rapporteert over de behaalde resultaten op het gebied van wonen en bouwen. In deze BVR evalueren wij de voortgang van ons woonbeleidsprogramma. 2020 was het jaar dat de problemen op de woningmarkt zijn uitgegroeid tot een wooncrisis. Reden voor de gemeenteraad van Haarlemmermeer om tweemaal per jaar inzicht te krijgen in de voortgang van de woningbouwproductie. Deze BVR blikt terug op 2020 en de eerste helft van 2021. De onderwerpen hebben betrekking op het woonbeleid en op de woningbouwproductie. In het voorjaar van 2022 verschijnt de bouwrapportage 2021. De bouwrapportage beperkt zich tot de behaalde resultaten en ontwikkelingen op het gebied van bouwen in 2021.

4

Gemeente Haarlemmermeer

Woonbeleid en woningmarkt Ontwikkeling woonbeleid Haarlemmermeer In januari 2020 heeft de raad het woonbeleidsprogramma 2019-2025 ‘Het verschil maken’ (2019.0058049) vastgesteld. Het woonbeleidsprogramma heeft vier thema’s: 1. Meer variatie in het woningaanbod door middel van nieuwbouw; 2. Beschikbaarheid van betaalbare woningen; 3. Vitale en kwalitatieve goede woningvoorraad in wijken en kernen; 4. Goede huisvesting van aandachtgroepen. Op deze thema’s willen we het volgende bereiken: Wij realiseren 20.000 woningen in de periode 2019-2040; Wij voegen woonmilieus toe die passen bij de locatie en die aansluiten bij de huidige en toekomstige woningbehoeften; Elk bouwplan kent een gevarieerd aanbod waarbij de helft van de woningen in het betaalbare segment wordt gerealiseerd; Wij spannen ons extra in voor de lagere en de middeninkomens. Dat zijn de huishoudens met een inkomen tot anderhalf keer modaal; Om de kans op een sociale huurwoning te vergroten wordt een substantieel deel van het betaalbare segment gebouwd als sociale huurwoning. We proberen de slaagkans voor een sociale huurwoning te verhogen voor actief woningzoekenden; We streven naar gemengde wijken. Ouderen wonen zo lang mogelijk zelfstandig. We begeleiden de mensen die uitstromen uit een maatschappelijke instelling; We werken aan een energiezuinige en aardgasloze woningvoorraad.

Meerjarige prestatieafspraken met corporaties en huurders In december 2020 zijn meerjarige prestatieafspraken gemaakt met Ymere, Vereniging Huurders Haarlemmermeer, Eigen Haard, Alert, DUWO, DuWoners en Woonzorg Nederland. Op basis van het WBP hebben de corporaties in de zomer van 2021 ieder een bod uitgebracht. In het bod heeft elke corporatie aangegeven op welke wijze zij wil bijdrage aan de volkshuisvestelijke opgaven in Haarlemmermeer. De prestatieafspraken zijn gemaakt voor de periode 2021 2023. Het is voor het eerst dat wij meerjarige prestatieafspraken maken. De prestatieafspraken zijn opgebouwd rond vier thema’s uit het WBP. Ymere en Eigen Haard zullen in de periode 2021-2023 samen ruimt 700 sociale huurwoningen realiseren. DUWO is bereid om minimaal 200 studentenwoningen te laten bouwen. Voor Woonzorg Nederland is Haarlemmermeer een interessante gemeente voor uitbreiding van activiteiten. Woonzorg Nederland zal zich vooral richten op Hoofddorp en Nieuw-Vennep. De corporaties blijven de doorstroming stimuleren, vanuit de sociale huurwoningen. Dat doen zij samen met de gemeente. Hiervoor is de regeling van Groot naar Beter in 2020 verlengd (2020.0003087). Op het gebied van de huisvestingsopgave voor Wonen met Zorg zijn afspraken gemaakt over de bijdragen van de verschillende corporaties. Er is een groeiende behoefte aan levensloopbestendige woningen.

Hetzelfde geldt voor geclusterde woon(zorg)vormen. Daarnaast vinden wij dat corporaties een belangrijke rol hebben bij verduurzaming en de energietransitie. Wij willen dat corporaties de energie-index van hun woningen blijven verlagen. Corporaties kunnen bijdragen aan duurzame opwek van energie en energiebesparing, bijvoorbeeld door hun daken in te zetten. Huurdersverenigingen kunnen bijdragen door goede communicatie naar hun leden. Bij de energietransitie zijn de corporaties een onmisbare partner. De woningcorporaties dragen bij aan goede huisvesting voor de aandachtsgroepen zoals uitstromers uit maatschappelijke organisaties, vergunninghouders en urgenten. Om te waarborgen dat er voor de regulier woningzoekenden voldoende aanbod beschikbaar blijft, is met de corporaties afgesproken dat maximaal 35% van het sociale woningaanbod bij voorrang wordt toegewezen aan aandachtsgroepen.

5

Gemeente Haarlemmermeer

Wij willen dat corporaties blijven bijdragen aan flexwonen oplossingen voor spoedzoekers - mensen met een urgente woonvraag. Hiervan zijn al een aantal goede voorbeelden, zoals de Estafette in Hoofddorp en tijdelijke woningen in Hoofddorp. Vanwege de grote krapte aan betaalbare woningen zien wij graag dat corporaties de komende jaren verdere oplossingen ontwikkelen voor spoedzoekers en vergunninghouders, bijvoorbeeld door het realiseren van flexwoningen. Wij zien dat zowel Ymere als Eigen Haard hier een rol willen spelen en snel tot realisatie willen overgaan. Ook hebben we met Ymere afspraken gemaakt over de realisatie van nieuwe woonwagenstandplaatsen.

Ontwikkelingen woonbeleid op het niveau rijk, provincie en Metropool Regio Amsterdam (MRA) Verstedelijkingsstrategie Het Rijk en de MRA werken samen aan een MRA Verstedelijkingsstrategie waarin de belangrijkste (middellange en lange termijn) systeemkeuzes op het vlak van wonen, werken en bereikbaarheid gemaakt worden. In de verstedelijkingsstrategie spelen de beleidsvelden landschap, ecologie, water, energie en sociaal ook een grote rol. Met de Verstedelijkingsstrategie bepalen de MRA en het Rijk samen de koers voor de ontwikkeling van de MRA op de middellange (2030) en lange termijn (2050). De strategie brengt keuzes op verschillende gebieden bij elkaar: van wonen, werken, mobiliteit en leefkwaliteit tot landschap, energie, water, klimaatadaptatie en ecologie. Bovendien integreert de strategie het beleid van de afzonderlijke gemeenten, de provincies, de waterschappen en het Rijk met eerder gemaakte afspraken. Zo wijst de Verstedelijkingsstrategie de weg naar een metropoolregio van wereldklasse met een menselijke maat, die duurzaam is, en sociaal en economisch sterk. Ook bij het Rijk is er het besef dat de grote landelijke woningbouwopgave om investeringen vraagt. Zolang de kabinetsformatie niet is afgerond, zijn er geen besluiten van het Rijk te verwachten. We verwachten dat het nieuwe kabinet een duidelijke koers met de bijbehorende middelen gaat uitzetten.

Wat die koers uiteindelijk zal zijn is afhankelijk van het nieuwe kabinet. De MRA is actief betrokken bij de regionale woningbouwopgave en is aanjager van de versnelling van de woningbouw. Daarvoor levert zij input aan het rijk voor de verstedelijkingsstrategie en draagt zij bij aan de uitvoering met subsidies voor extra capaciteit. Voor de MRA is Haarlemmermeer een actieve deelnemer en gesprekspartner. De Haarlemmermeerse woningbouwplannen vragen grote investeringen voor bovenplanse opgaven. Investeringen die Haarlemmermeer, gelet op de financiële situatie, niet alleen kan dragen. Zowel de MRA als het Rijk onderkennen dit probleem. Er zijn ook extra middelen en instrumenten nodig om de woningbouwopgave zelf te kunnen uitvoeren. Voor Pionier Bols is een aanvraag voor een bijdrage uit de tweede ronde van de Woningbouwimpuls aangevraagd en toegekend. Voor Lisserbroek is de een aanvraag ingediend voor een bijdrage uit de derde ronde. Het uitblijven van een kabinet en een duidelijke lijn vanuit het Rijk is hierbij een risico. Het blijft voorlopig onduidelijk welke bijdrage het Rijk zal leveren om te helpen bij de opgave.

Woonakkoord Amstelland – Meerlanden 2021-2025 Dit Woonakkoord (2021.0000905) is een bestuurlijk akkoord tussen de provincie Noord-Holland en de zes gemeenten in de AM-regio. Door een nauwe samenwerking zijn we beter in staat om de ambities in dit Woonakkoord, te realiseren. Een belangrijke ambitie is het versnellen van woningbouwrealisatie, waarbij het Woonakkoord ervoor zorgt dat we elkaar als partners beter weten te vinden en de samenwerking verder verstevigen - en mogelijkheden voor subsidies van de provincie te benutten. De provincie en AM-gemeenten stellen in het Woonakkoord de volgende prioriteiten: • Partijen committeren zich aan versnelling van de woningbouwrealisatie met een betaalbaar, aantrekkelijk en duurzaam woonaanbod voor verschillende doelgroepen; • Partijen willen de bestaande betaalbare woningvoorraad beter benutten; • Partijen maken knelpunten in de samenwerking bespreekbaar en werken gezamenlijk aan een oplossing;

6

Gemeente Haarlemmermeer

• Samen sterk in de regionale samenwerking: waar mogelijk trekken partijen als partners op; Binnen AM en de MRA en naar het Rijk treden partijen op vanuit ieders eigen rol en verantwoordelijkheid.

Schaalsprong Wonen Voor de periode 2020 – 2040 staat de bouw van 20.000 woningen op het programma. Deze schaalsprong Wonen, met toename van de woningvoorraad met 30%, zal een grote impact hebben op de inrichting van de Haarlemmermeerse samenleving. In 2020 zijn wij begonnen met het verkennend vooronderzoek schaalsprong Wonen om in beeld te brengen welke (bovenplanse) investeringen én communicatie- en lobbyinspanningen de schaalsprong Wonen vraagt. Dit resultaat is in augustus 2020 vastgesteld in het college en ter bespreking aangeboden aan de raad. Het vooronderzoek is na de vaststelling verder aangescherpt en uitgediept. Ook zijn de cijfers geactualiseerd en opgenomen in de investeringsanalyse. De uitvoeringsstrategie Schaalsprong Wonen 2021 en de bijbehorende investeringsanalyse worden in Q4 van 2021 aan geboden voor besluitvorming.

Stationsgebied Hoofddorp In het kader van de uitvoeringsagenda Bereikbare steden is een propositie met businesscase ingediend bij het ministerie van Binnenlandse Zaken voor de bouw van circa 15.500 woningen rond het Stationsgebied van Hoofddorp. Ongeveer 5.500 woningen zijn al opgenomen in het reguliere bouwprogramma. Een substantiële subsidie voor deze ontwikkeling is voorwaarde voor Haarlemmermeer om deze woningbouwontwikkeling te realiseren boven op de opgave uit de schaalsprong Wonen. Het stationsgebied Hoofddorp maakt ook onderdeel uit van het sleutelgebied Zuidwest Amsterdam – Hoofddorp. Er zijn negen sleutelgebieden aangewezen in de MRA. Deze gebieden dragen bij aan de versterking van de MRA en aan de verstedelijkingsdoelen van het Rijk.

Haarlemmermeer West Het rijk heeft onderzoek gedaan naar de businesscase van 14 gebieden in Nederland waar grootschalige woningbouw mogelijk is. MRA West (dit is Haarlemmermeer West) is daar één van. Door deze nationale aandacht is er een kans dat Haarlemmermeer na de kabinetsformatie extra financiële middelen krijgt voor deze woningbouwontwikkeling.

Voortdurende krapte De krapte op de woningmarkt houdt aan. Het effect van de coronacrisis op het aanbod aan woningen en de prijzen op de huizenmarkt is verwaarloosbaar klein. Door de grote vraag is het aantal woningen dat te koop staat steeds verder afgenomen. Figuur 1 laat de afname van het aanbod zien in de NVM-regio Haarlemmermeer. Deze regio bestaat uit Haarlemmermeer, Aalsmeer en Uithoorn. De figuur laat het aanbod zien van de aangesloten NVM-makelaars in deze regio. In twee jaar tijd is het aanbod gedaald van 388 woningen in Q1 2019 tot 171 op 1 juli 2021. De trend is zichtbaar in heel Nederland.

7

Gemeente Haarlemmermeer

Situatie op de markt voor koopwoningen

Aantal te koop staande woningen regio Haarlemmermeer en NL (x 100) 500 400 300 200 100 0 Q1 2019 Q2 2019 Q3 2019 Q4 2019 Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 2020 Q1 2021 Q2 2021 regio Haarlemmermeer

Nederland

Figuur 1 Aantal te koop staande woningen in de regio Haarlemmermeer 2019 tot 1 juli 2021 Een laag aanbod aan koopwoningen is direct terug te zien in de verkoopprijzen. Figuur 2 geeft stijging weer van de gemiddelde verkoopprijs van woningen in de NVM-regio Haarlemmermeer en in Nederland. Ook hier gaat het over de periode 2019 tot 21 juli 2021. De gemiddelde verkoopprijs is in de regio Haarlemmermeer gestegen van ongeveer € 369.000 naar ongeveer € 535.000. Dat is een stijging van 45% in tweeëneenhalf jaar tijd. De stijging voor heel Nederland bedraagt over deze periode zelfs 65%. Inmiddels wordt ruim 80% van de woningen in de NVM-regio Haarlemmermeer verkocht boven de vraagprijs.

Gemiddelde verkoopprijzen (x € 1.000) van woningen in regio Haarlemmermeer en Nederland 600 500 400 300 200 100 0 Q1 2019 Q2 2019 Q3 2019 Q4 2019 Q1 2020 Q2 2020 Q3 2020 Q4 2020 Q1 2021 Q2 2021 regio Haarlemmermeer

Nederland

Figuur 2 Gemiddelde verkoopprijzen van woningen in de NVM-regio Haarlemmermeer en Nederland. Bron: NVM

Situatie op de markt voor sociale huurwoningen Voor de ontwikkelingen op de markt voor sociale huurwoningen zijn zichtbaar gemaakt in tabel 1 De benodigde inschrijfduur en de slaagkans zijn in 2020 gelijk gebleven ten opzichte van 2019. Terwijl er weer meer actief woningzoekenden zijn bijgekomen. Door de stijging in het aantal verhuringen konden meer mensen aan een sociale huurwoningen worden geholpen. Die stijging is voor een groot deel te danken aan de oplevering van nieuwe sociale huurwoningen.

8

Gemeente Haarlemmermeer

Sociale verhuringen en woningzoekenden Haarlemmermeer 2016 Sociale verhuringen 547 Inschrijfduur Haarlemmermeer (wachttijd jaar) 18,4 Inschrijfduur Woningnetregio (wachttijd jaar) 14,9 Slaagkans (%) 14% Actief woningzoekenden Haarlemmermeer 3.816 Actief woningzoekenden Woningnetregio 84.354

2017 599 18,6 15,6 15% 3.908 89.604

2018 699 22,2 15,5 17% 4.093 89.761

2019* 698 18,7 14,7 17% 4.168 84.522

2020 741 18,6 14,7 17% 4.462 90.886

Tabel 1 Sociale verhuringen en woningenzoekenden in Haarlemmermeer Bron: WoningNet en Ymere. *Wegens overstap op nieuw datasysteem bij WoningNet gedurende 2019 kunnen er bij de cijfers 2019 kleine afwijkingen ontstaan ten opzichte van eerdere jaren. Het aantal actief woningzoekenden is tot november 2019.

In 2021 is het aantal sociale huurwoningen weer toegenomen tot bijna 13.500 woningen (zie tabel 2). Ymere en Eigen Haard hebben nieuwbouwwoningen opgeleverd. Overzicht sociale huurwoningen/verhuureenheden Ymere Woonzorg Nederland DUWO Eigen Haard Totaal

1-1-2020

1-1-2021

12.091 445 584 170 13.290

12.164 445 584 225 13.418

Tabel 2 Overzicht sociale huurwoningen van corporaties in Haarlemmermeer per 1-1-2020 en 1-1-2021

Bron: corporaties

9

Gemeente Haarlemmermeer

Voortgang woningbouw Inleiding In 2020 zijn voor het eerst in jaren weer meer dan 1.000 nieuwbouwwoningen opgeleverd in Haarlemmermeer. Het is nauwelijks voor te stellen maar tot halverwege de jaren tien zat de woningmarkt in het slop. Als gevolg van de kredietcrisis kwam de woningbouwproductie vrijwel tot stilstand. Om deze weer op gang te krijgen was tijd nodig. Met de ontwikkeling van Tudorpark, Nassaupark en Zuidrand kwam de bouwstroom in Haarlemmermeer weer op gang. Deze projecten naderen hun afronding.

Groei woningvoorraad Tabel 3 geeft de ontwikkeling van de woningvoorraad weer voor de periode 2015 tot en met 2020. Daarin is goed te zien dat de ‘overige toevoegingen’ een belangrijk aandeel hadden in de groei van de voorraad in de periode 20152018. ‘Overige toevoegingen’ zijn woningen die worden gerealiseerd in bestaand gebouwen zoals kantoren en winkels. Figuur 3 laat het aandeel van de ‘overige toevoegingen’ goed zien. Pas in 2019 neemt dit aandeel substantieel af. Het is dan weer aantrekkelijk om nieuwbouwwoningen te bouwen. Omvang woningvoorraad Haarlemmermeer Voorraad Nieuwbouw Overige Sloop 1 januari toevoegingen 2015 61.568 255 213 9 2016 61.980 457 63 67 2017 62.397 543 106 13 2018 62.979 474 145 32 2019 63.511 704 63 61 2020 64.195 1.025 51 37

Overige onttrekkingen 45 42 56 56 21 22

Correctie

Saldo

-2 6 2 1 -1 2

412 417 582 532 684 1.019

Tabel 3 Woningproductie Haarlemmermeer 2015- 2020 (Bron: CBS) Bron: CBS, incl. Haarlemmerliede en Spaarnwoude

Mutaties woningvoorraad Haarlemmermeer

1200

1000

800

600

400

200

0

-200 2015 Nieuwbouw

2016

2017

Overige toevoegingen

2018 Sloop

2019 Overige onttrekkingen

Figuur 3 Mutaties in de woningvoorraad van Haarlemmermeer 2015 –2020 Bron CBS

10

Gemeente Haarlemmermeer

2020

Voorraad 31 december 61.980 62.397 62.979 63.511 64.195 65.214

Voortgang woningproductie Projecten en projectenplanning In Haarlemmermeer wordt anno 2021 aan ongeveer 100 (deel)projecten gewerkt. Deze projecten zijn opgenomen in de projectenlijst woningbouw. Elk half jaar vindt een actualisatie plaats van de projectomvang, voortgang en het woningbouwprogramma. Op de peildata 1 januari en 1 juli wordt de projectenlijst woningbouw opgesteld. Over de projectenlijst woningbouw met peildatum 1 januari 2022 wordt met ingang van 2022 gerapporteerd in de bouwrapportage. De bouwrapportage verschijnt rond 1 april. De projectenlijst woningbouw met peildatum 1 juli wordt opgenomen in de BVR. Vanwege capaciteitstekort was het niet mogelijk om deze halfjaarlijkse rapportagereeks eerder te starten. Het opstellen van de projectenlijst woningbouw gebeurt met de grootste zorgvuldigheid. Er wordt veel gebruik gemaakt van informatie van derden. Daardoor kunnen er per peildatum verschillen ontstaan in de projectenlijst woningbouw. Het effect op het totaaloverzicht is echter verwaarloosbaar.

Verwachte woningbouwproductie Tabel 4 toont de voortgang van de grootste 25 projecten waarin vóór 2030 woningen worden opgeleverd. Voor de periode 2021 tot en met 2030 zijn voor deze projecten ruim 16.000 opleveringen gepland. Daarnaast is voor Hoofddorp Noord 2e fase en het Stationskwartier gestart met de planvoorbereiding. Deze woningen worden na 2030 opgeleverd. Voor Hoofddorp Noord gaat het om 6.500 woningen. Voor het Stationskwartier is naar verwachting ruimte voor bijna 10.000 woningen. Het Stationskwartier bestaat uit Graan voor Visch Zuid, Zonneveld, Hoek Kruisweg/N201 en de Van Heuven-Goedhartlaan. De kleinere projecten leveren ook een substantiële bijdrage aan de woningbouwproductie.

11

Gemeente Haarlemmermeer

23-8-2021

Totaal Hard

H

768

1048

517

842

811

1153

200

36

0

0

0

0

Totaal Zacht

Z

0

0

88

244

1100

2360

3014

2124

2322

1237

970

730

1048

1653

2739

4682

8195

11409 13629 15951 17378 18348 19078

Cumulatief

Totaal kolom 41375 896 768 1048 605 1086 1943 3513 3214 2220 2322 1427 970 730 top Ha Plaats Projectnaam Locatie Gerea 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 10 rd Totalen liseer HL of d tot 1MR Za 3-19 1 Z Hoofddorp Beukenhorst-West, Hyde Park, 678 200 100 125 1 Z Hoofddorp Beukenhorst-West, Msolutions 375 150 225 1 H Hoofddorp Hyde Park I BLOK 7.8.9 233 233 0 1 H Hoofddorp Hyde Park II BLOK 29 407 407 1 H Hoofddorp Hyde Park III BLOK 13.16 311 311 1 Z Hoofddorp Hyde Park IV BLOK 1.5.14 334 0 0 334 1 Z Hoofddorp Hyde Park Va BLOK 22 120 120 1 Z Hoofddorp Hyde Park VI BLOK 10.19 344 234 110 1 Z Hoofddorp Hyde Park VII BLOK 18.7.8.9b 463 200 263 1 Z Hoofddorp Hyde Park VIII BLOK 30 144 144 1 Z Hoofddorp Hyde Park IX BLOK 3.4 600 600 0 1 Z Hoofddorp Beukenhorst-West, van Herk 199 199 0 2 Z Nieuw-Vennep Nieuw Vennep West 3000 0 50 50 50 50 100 3 Z Nieuw-Vennep Pionier-Bols 1864 0 200 200 200 200 200 200 200 3 Z Nieuw-Vennep Pionier-Bols, Westerhof, Westerdreef 9, Argo 136 0 136 4 H Hoofddorp Tudorpark 1389 359 133 282 93 253 269 5 Z Lisserbroek Lisserbroek Noord 1482 82 200 200 200 200 100 6 Z Lisserbroek Turfspoor gebiedsontwik.

1600 100 250 250 250 250 250 35 7 Z Cruquius Cruquius - Zwaanshoek 1000 0 0 100 250 250 200 200 8 H Cruquius Wickevoort, SEIN, Cruquiushoeve 850 0 175 175 175 150 150 25 9 Z Hoofddorp Lincolnpark, 2e fase (circulair) 800 160 160 160 160 160 10 Z Badhoevedorp BHD-Centrum, Schuilhoeve 536 0 0 46 70 70 70 70 70 11 Z Badhoevedorp BHD-Centrum, Quatrebras D 186 43 143 11 H Badhoevedorp BHD-Centrum, Quatrebras A t/m C 541 25 160 67 148 30 50 50 11 12 Z Hoofddorp Hoofdweg 581-583, + Ontsluiting (HFD Noord,600 AM locatie, Paswerk, Noorderkwartier) 200 200 200 13 H Hoofddorp Zuidrand, Westkavel, Hof van pampus (d3) 74 74 13 H Hoofddorp Zuidrand, Pleinen, Zuiderhoeven (d5) 103 103 13 Z Hoofddorp Zuidrand, Zuidtangent, R-net, (d9) 180 0 180 13 Z Hoofddorp Zuidrand, Victoriapark Ymere (d10) 434 0 0 73 105 39 110 107 14 Z Hoofddorp Binnenweg e.o.

400 0 200 200 15 Z Hoofddorp Rooseveltpark (De President) 338 0 112 114 112 16 H Spaarndam Spaarne-Buiten, incl waterwoningen 325 230 29 39 19 8 17 Z Cruquius Bennebroekerdijk (Cruquius-Dijk) 500 0 250 250 18 Z Hoofddorp Aprisco 231 0 231 19 H Hoofddorp Lincolnpark, 1e fase Spoedzoekers 225 170 55 20 H Hoofddorp Nassaupark 225 91 74 60 21 H Hoofddorp Tudor Gardens fase N en Z 173 83 57 33 22 H Nieuw-Vennep Nieuwe Kom, Kop C1, C2 73 73 22 H Nieuw-Vennep Nieuwe Kom, Kop C-Rand 200 200 23 Z Hoofddorp Hoek Kruisweg-Nieuwe weg, Post nl 167 167 23 H Nieuw-Vennep Nieuwe Kom, Marktgebouw 63 63 24 Z Nieuw-Vennep Nieuw-Vennep-Zuid NV2 en NV3 145 70 75 25 Z Hoofddorp Centrumzicht 130 130 25 Z Hoofddorp Parkzicht 120 0 120

Tabel 4: Top 25 projecten (in omvang) Haarlemmermeer

Waarschijnlijkheidswaarde Figuur 4 geeft de fasering weer op basis van de waarschijnlijkheidswaarde. Dit is de harde en zachte plancapaciteit van de woningbouwproductie per jaar op basis van de integrale standaardplanning. De harde plancapaciteit bestaat uit die projecten waarvoor bestemmingsplannen of bouwvergunningen zijn afgegeven. De zachte plancapaciteitsprognose bevat alle overige projecten. Het valt op dat de harde plancapaciteit over de tijd snel afneemt – waardoor het doel van een stabiele bouwproductie onzekerder wordt. Voor 2023 en 2024 is meer dan 50 % van de plancapaciteit zacht. In 2025 en verder is zelfs het overgrote deel van de capaciteit zacht. Tegelijkertijd wordt alles in het werk gesteld om de plancapaciteit in de grotere versnellingsprojecten zo snel mogelijk hard te maken (zoals Bols Pionier, bouwblokken Beukenhorst west en Lisserbroek) in bestemmingsplannen.

12

Gemeente Haarlemmermeer

Figuur 4 (bron: cluster Projecten, PMO, Planning)

Verwachte aantal opleveringen in 2021 Op basis van de prognose van 1 juli 2021 is de verwachting dat het aantal opleveringen van nieuwbouwwoningen in 2021 zal liggen tussen 600 en 700. Daarvan zijn er op 1 juli 2021 400 opgeleverd. De verwachte productie over 2021 is lager dan op 1 januari van dit jaar is verwacht. Hier zijn verschillende verklaringen voor. Corona, stikstof en PFAS In 2020 is het aantal aanvragen voor een bouwvergunning afgenomen. Door de coronacrisis was een andere werkwijze noodzakelijk. Dat heeft tijd gekost. De coronacrisis heeft ook geleid tot een achterblijvende aanvoer van bouwmaterialen als gevolg van problemen in de logistieke keten. Door aanvullende eisen op het gebied van stikstof en PFAF zijn bouwplannen aangepast. Hierdoor zijn bouwprojecten later gestart waardoor opleveringen later worden gerealiseerd. De tijd die hier mee verloren is gegaan, is niet in te lopen. De vertraagde start van bouwprojecten in 2020 leidt ook nog tot latere opleveringen in 2022 en 2023. Kleine projecten Op dit moment is een groot aantal kleine projecten in uitvoering. Ongeveer 30% van de verwachte opleveringen komt voort uit deze kleine projecten. Deze kleine projecten liggen bijna altijd in stedelijk gebied en zijn daardoor gevoeliger voor vertraging als gevolg van participatie.

Deze projecten zijn ook gevoelig voor wisselende keuzes van de initiatiefnemers, het vinden van geschikte bouwers, stijgende bouwkosten en tegenslagen in de uitvoering. Beperkte sturingsmogelijkheden na afsluiten anterieure overeenkomst Na afsluiting van de anterieure overeenkomst is de invloed van de gemeente op het bouwproces zeer beperkt. Het zijn de projectontwikkelaars en de bouwers die vanaf dan het tempo bepalen. Bijsturing is dan slechts beperkt mogelijk.

Verwachtingen voor de komende jaren Ook voor 2022 staat nu een lagere productie in de planning dan eerder verwacht. De keuze in 2017 om in te zetten op een versnelling van de woningbouwproductie zal pas in 2023 of 2024 zijn terug te zien in een structureel hoger aantal opleveringen. Dan worden onder andere de eerste woningen in Hyde Park en Roosevelt Park opgeleverd. Tot die tijd is de productie afhankelijk van Wickevoort, de afronding van Tudorpark, Aprisco, Badhoevedorp Quatrebras en de ontwikkeling van een groot aantal andere, vaak kleine woningbouwprojecten. De productie op de andere grootschalige woningbouwlocaties volgt in de jaren daarna.

13

Gemeente Haarlemmermeer

Risico’s Ook in de komende jaren moet rekening worden gehouden met vertraging. Makkelijke bouwprojecten bestaan niet meer. Er dreigen tekorten aan bouwmaterialen, personeel en op het gebied van de stroomvoorziening. Die zullen hun effect hebben op prijzen en doorlooptijden. Infrastructuur: Het ontbreken van (zicht op) goede infrastructuur zal leiden tot vertraging van Nieuw Vennep West, Cruquius Zwaanshoek en Lisserbroek. Voor Lisserbroek worden financiële middelen gezocht via de Woningbouwimpuls. Zolang de infrastructuur voor deze locaties niet op orde is, komt de bouwproductie slechts gedeeltelijk of niet op gang. Personele capaciteit Er zijn veel bouwprojecten in ontwikkeling. De gemeentelijke personele capaciteit voor loopt tegen haar grenzen aan om alle projecten in het verwachte tempo uit te voeren. Ook in andere gemeenten wordt volop gebouwd. Dit leidt tot druk op de arbeidsmarkt en tekorten aan professionals. Dat geldt niet alleen voor de gemeenten. Ook de ontwikkelaars hebben moeite om aan personeel te komen. Dit leidt tot een tekort aan capaciteit waardoor de vertraging toeneemt. De gemeente zet volop in op de werving van professionals. Stijging bouwkosten De samenleving schreeuwt om nieuwe woningen. Overal in Nederland en vooral in de Randstad wordt volop gebouwd. Deze activiteiten hebben hun weerslag op de bouwkosten.

Door de grote vraag naar bouwmaterialen stijgen de prijzen. Participatie Bij projecten in het binnenstedelijk gebied vragen de participatietrajecten meer tijd dan in het buitenstedelijk gebied. Door een slimme organisatie blijft de doorlooptijd beperkt en de zorgvuldigheid geborgd. Compensatie water en groen Om binnenstedelijke locaties te ontwikkelen wordt ruimte vrijgemaakt voor parkeren en vindt compensatie plaats van het gebruik van water en groen. Wanneer dit extra tijd en geld kost is er een grotere kans op vertraging. (Aanvullende) eisen op het gebied van PFAS, stikstof en geluid hebben geleid tot planaanpassingen die tijd hebben gekost. Waar mogelijk anticipeert de gemeente op deze ontwikkelingen om mogelijke vertraging te beperken. Stroomvoorziening De grote druk op het elektriciteitsnet kan tot vertraging leiden bij nieuwbouwprojecten. Woningen kunnen alleen worden opgeleverd als ze zijn aangesloten op het elektriciteitsnet. In en om Haarlemmermeer is een grote behoefte aan elektriciteit. Dit vraagt om extra investeringen in het elektriciteitsnet door de netbeheerder. De gemeente is afhankelijk van de investeringsplanning en de uitvoering ervan van de netbeheerder. De gemeente is met de netbeheerder in gesprek over dit probleem. Als de capaciteit van het net niet tijdig is uitgebreid, zal dit leiden tot vertragingen in de nieuwbouwproductie.

14

Gemeente Haarlemmermeer

Betaalbare nieuwbouwwoningen De gemeente Haarlemmermeer heeft de ambitie om 20.000 woningen te realiseren in de periode 2019 tot 2040. Samen met de regio en het rijk wordt gezocht naar middelen om dit mogelijk te maken. Haarlemmermeer wil het aantal en aandeel betaalbare woningen vergroten. In het Woonbeleidsprogramma 2019-2025 ‘Het verschil maken’ is de ambitie opgenomen om de helft van de nieuwbouwwoningen in het betaalbare segment te realiseren. Deze ambitie geldt voor de projecten waar de gemeente sturingsmogelijkheden heeft. Het is nog te vroeg om de effecten van dit beleid terug te zien in de nieuwbouwopleveringen. In 2020 zijn 236 woningen in het betaalbare segment opgeleverd. Prijsklasse Aantal Sociale huur (< liberalisatiegrens) 156 Middeldure huur (tussen liberalisatiegrens en 135% ervan) 20 Betaalbare koop (< NHG-grens 2020 van € 325.000) 60 Dure huur (> 135% liberalisatiegrens = > € 1.000) 132 Dure koop (> € 350.000) 630 Opgeleverde woningen waarvan prijspeil bekend is 998 Tabel 5 Prijsverdeling opgeleverde nieuwbouwwoningen 2020 (bron: cluster Projecten, PMO, Planning) Het aantal opgeleverde sociale huurwoningen bedroeg in 2020 156. In 2019 waren dit 256 woningen.. Ymere heeft woningen opgeleverd in Halfweg (Mientekade) en Hoofddorp (Tudorpark). Eigen Haard heeft de laatste woningen opgeleverd in Hoofddorp (Lincolnpark 1e fase).

Deze aantallen zijn ook opgenomen in tabel 6. In 2020 zijn geen sociale huurwoningen opgeleverd door marktpartijen (private verhuurders). Productie sociale huurwoningen

2019

2020

Ymere Eigen Haard Private verhuurders Totaal

78 170 10 256

102 54 0 156

Tabel 6: Opgeleverde nieuwe sociale huurwoningen door corporaties in 2019 en 2020 Bron: corporaties

Wonen en vliegen Wonen, werken en leven op en rondom de luchthaven Schiphol bestaat uit vele aspecten die op elkaar ingrijpen zoals betaalbare woningen, goede bereikbaarheid en een gezonde leefomgeving. De gemeente Haarlemmermeer wil een gevarieerder woningbestand realiseren, met daarin meer betaalbare woningen. Ook moeten de kernen leefbaar blijven. Diverse reserveringen door en regels uit het Luchthavenindelingbesluit (LIB) in Haarlemmermeer beperken noodzakelijke ontwikkelingen in kernen zoals Zwanenburg en Rijsenhout. Er is slechts beperkt ruimte voor maatwerk. Haarlemmermeer agendeert blijvend de problematiek die de beperkingen met zich meebrengt bij het Rijk. Vaak gebeurt dit gezamenlijk met andere gemeentes, met de provincies Noord- en Zuid-Holland en met inwoners. In het verleden bestuurlijke afspraken zijn gemaakt in het kader van wonen en vliegen. Daardoor zijn er in 2018 meer mogelijkheden gekomen voor lokale afwegingen in LIB5-gebied. Toch blijft het LIB beperkingen geven bij de bouw van nieuwe woningen. In de Luchtvaartnota 2020-2050 staat dat de Rijksoverheid samen met regionale overheden wil verkennen of er meer maatwerk mogelijk is binnen de systematiek van de Omgevingswet. Dit is positief, maar er zijn voldoende verkenningen geweest. We blijven inzetten op concrete aanpassingen van het LIB.

Het vraagstuk van het leefbaar houden van gebieden waar het LIB een beperkende rol speelt, vraagt om meer dan alleen te kijken naar de regels en contouren. Los van dat een aantal knelpunten moet worden opgelost, zet Haarlemmermeer daarom in op het versterken van de leefbaarheid in gebieden die op slot zitten. Dit doen we onder

15

Gemeente Haarlemmermeer

andere door wetenschappelijke kennis te vergaren en innovatie toe te passen over hoe de leefomgeving kan worden verbeterd in gebieden waar meerdere vraagstukken spelen. Dat doen we samen met andere partijen zoals Schiphol, het Rijk, AMS Institute en de provincie Noord-Holland. Zo is onlangs gestart met een pilot met geluidadaptief bouwen. Ook zijn we betrokken bij het kennisprogramma van de provincie Noord-Holland.

16

Gemeente Haarlemmermeer

Beschikbaar en betaalbaar Herziening regionale woonruimteverdeling Sinds 2018 werken gemeenten en corporaties in de regio's Amstelland-Meerlanden, Amsterdam en Zaanstreek-Waterland (RAP-regio) samen aan een beleidsvoorstel voor een nieuwe woonruimteverdeling. Doel van dit beleidsvoorstel voor de nieuwe woonruimteverdeling is meer ruimte te bieden aan woningzoekenden met een dringende verhuiswens ten opzichte van huishoudens met vooral een kwalitatieve verhuiswens. Daarom gaan naast wachten (inschrijfduur) ook het actief zoeken en de situatie van de woningzoekende een rol spelen bij toewijzing. Op dit moment worden sociale huurwoningen van corporaties toegewezen op basis van of inschrijfduur of urgentie. Sociale huurwoningen zijn schaars. De gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning ligt in de hele regio boven de tien jaar. Niet iedereen kan zo lang wachten. Dringende situaties kunnen ineens ontstaan, bijvoorbeeld bij een relatiebreuk. Daarnaast is de wens om de positie van starters te bevorderen. Uit onderzoek blijkt dat de kansen van starters en huishoudens die intensief zoeken en in aanmerking komen voor situatiepunten erop vooruit zullen gaan. Binnen het regionale kader is en blijft er ruimte voor lokale invulling, zodat wij in Haarlemmermeer maatregelen kunnen nemen die passen bij de lokale situatie op de woningmarkt.

Het beleidsvoorstel (2021.0000184) voor een nieuwe woonruimteverdeling is in februari 2021 vastgesteld. De verwachting is dat de herziene woonruimteverdeling eind 2022 operationeel is.

Lokale voorrang De woningmarkt is gebaat bij open grenzen en de mogelijkheid tot vrije vestiging. Tegelijkertijd zijn wachttijden voor sociale huurwoningen nog steeds erg lang. Wij vinden het belangrijk om binnen de mogelijkheden die er zijn, voorrang te verlenen aan onze eigen inwoners. In het WBP hebben we aangekondigd dat we de inwoners van Haarlemmermeer meer kansen willen bieden op onze lokale woningmarkt. De raad heeft daarbij aandacht gevraagd voor de kleine kernen. In het voorjaar van 2021 hebben we het besluit genomen om inwoners van Haarlemmermeer die daarvoor in aanmerking komen, voorrang te geven voor vrijkomende sociale huurwoningen in de kleine kernen. Onder kleine kernen verstaan wij alle kernen met uitzondering van Hoofddorp en Nieuw-Vennep. Dit besluit is genomen in overleg met de corporaties. Sinds 1 september 2021 is deze voorrangsregeling van kracht.

Startersleningen Starters hebben het moeilijk op onze woningmarkt: de woningprijzen zijn hoog en het aanbod is beperkt. Sinds 2004 bieden wij starters de mogelijkheid om een starterslening af te sluiten. De starterslening overbrugt het verschil tussen de totale koopsom en het maximale bedrag dat een starter kan lenen volgens de normen van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Door de stijgende huizenprijzen zijn de kansen voor starters op de koopwoningenmarkt verkleind. Het gevolg was dat het aantal startersleningen in de afgelopen jaar steeds verder is gedaald. Zie figuur 5. Op initiatief van PvdA, GroenLinks, HAP en het CDA is de motie ‘Een starterslening voor elke plek’ aangenomen om voor iedere woning een starterslening aan te kunnen vragen binnen het beschikbare budget en alle in de verordening genoemd voorwaarden. Dat betekent dat het nu bij aankoop van alle nieuwbouwwoningen mogelijk is een starterslening aan te vragen. Daarmee is het aanvraagproces vereenvoudigd. Sinds 2020 stijgt het aantal verleende startersleningen licht. In 2020 zijn er 50 startersleningen verleend waarvan 48 voor bestaande woningen en twee voor nieuwbouwwoningen. In 2021 zijn tot 1 juli 29 startersleningen verleend waarvan 24 voor bestaande woningen en vijf voor nieuwbouwwoningen.

17

Gemeente Haarlemmermeer

Aantal verleende startersleningen 300 250 200 150 100 50 0

Figuur 5 Aantal verleende startersleningen in de periode 2004 – 1 juli 2021

Prestatieafspraken 2020 Ymere Met Ymere en de Vereniging Huurders Haarlemmermeer heeft de gemeenten in 2016 een raamovereenkomst afgesloten voor de periode 2016-2020. Jaarlijks zijn de thema’s uit de raamovereenkomst vertaald naar prestatieafspraken. In de loop van de periode 2016-2020 is de investeringscapaciteit van Ymere toegenomen. Terugkijkend op vijf jaren van samenwerking neemt het aantal sociale huurwoningen toe. Ymere heeft veel minder vaak een beroep hoeven doen op de verkoop van sociale huurwoningen ten behoeve van een grotere investeringscapaciteit dan eerder was gedacht. Het aantal woningen dat via liberalisatie van de sociale huur in de vrije sector terecht komt is gedaald tot een handvol per jaar. Doordat steeds minder sociale huurwoningen zijn afgestoten en door de steeds hogere productie van nieuwbouwwoningen neemt het aantal sociale huurwoningen van Ymere in Haarlemmermeer toe. Binnen het thema betaalbaarheid is passend toewijzen’ leidend. Daarmee wonen steeds meer huishoudens in een woning die passend is wat betreft de hoogte van de huur en de omvang van de woning. Bijstandsontvangers met een huur boven de aftoppingsgrens hebben ook in 2020 weer korting gekregen op de huur. In 2020 kwamen 435 huishoudens voor huurkorting in aanmerking.

Woningverbetering Graan voor Visch fotograaf: Kees van der Veer

18

Gemeente Haarlemmermeer

In het traject ‘Vroeg eropaf’ werkten gemeente en Ymere samen om huurachterstanden tijdig te signaleren om huisuitzetting te voorkomen. In 2020 hebben om deze reden maar drie huisuitzettingen plaatsgehad. In het kader van kwaliteitsverbetering liggen inmiddels op 1.400 woningen en 13 gestapelde complexen zonnepanelen. In Graan voor Visch zijn in 2020 264 woningen verbeterd. Zij zijn van het gas afgehaald en zo goed mogelijk geïsoleerd. In bijlage 1 is het uitgebreide verslag opgenomen van de raamovereenkomst 2016-2020 en de prestatieafspraken 2020.

Eigen Haard Voor 2020 zijn voor het eerst prestatieafspraken gemaakt met Eigen Haard en huurdersvereniging Alert. De eerste 225 woningen van Eigen Haard in Haarlemmermeer zijn opgeleverd in de nieuw te bouwen wijk Lincoln Park, Hoofddorp. Deze woningen dragen allemaal het energielabel A. Voor Eigen Haard betekende de oplevering van deze woningen een nieuwe start in een nieuwe gemeente met nieuwe huurders. Eigen Haard heeft in 2020 geïnvesteerd in het sociaal beheer en het contact met haar huurders. Eigen Haard heeft de ambitie om in de komende 10 jaar 3.000 tot 3.500 sociale huurwoningen te bouwen in Haarlemmermeer. Bijlage 2 bevat een uitgebreider verslag van Eigen Haard over 2020 met daarbij een vooruitblik naar de bouwplannen voor de komende jaren.

Duwo en Woonzorg Nederland Ook met Duwo en de DuWoners en met Woonzorg Nederland hebben we in 2020 prestatieafspraken gemaakt. Die hadden vooral betrekking op de betaalbaarheid en beschikbaarheid van woningen en over de huisvesting van bijzondere doelgroepen.

Vermindering verhuurderheffing In 2020 was het mogelijk om korting te krijgen op de verhuurderheffing voor de nieuwbouw van woningen met een lage huur. De regeling maakte deel uit van het pakket maatregelen om de nieuwbouw te stimuleren. Corporaties komen in aanmerking voor korting op de verhuurderheffing als zij investeren in goedkope sociale huurwoningen (huurprijs onder de 1e aftoppingsgrens). De korting loopt op tot € 25.000 per woning. Voorwaarde is dat de woningen binnen vijf jaar worden gerealiseerd. Ymere en Eigen Haard hebben gebruik gemaakt van deze korting. Ter ondersteuning van de aanvragen was een intentieverklaring nodig van de gemeente. Deze heeft betrekking op het verlenen van de omgevingsvergunning. Haarlemmermeer heeft hieraan medewerking verleend. De bouw van goedkope huurwoningen sluit naadloos aan bij de ambitie van Haarlemmermeer om de sociale huurvoorraad uit te breiden. De aanvragen van Ymere en Eigen Haard hebben betrekking op ongeveer 20 projecten. Ymere en Eigen Haard hebben korting op de verhuurdersheffing aangevraagd voor 569 te realiseren goedkope sociale huurwoningen. Bij elkaar opgeteld gaat het in totaal om een maximaal fiscaal voordeel van ruim € 14 miljoen.

19

Gemeente Haarlemmermeer

Aandachtsgroepen en wonen met zorg Verhuringen aan bijzondere doelgroepen De grote vraag naar sociale huurwoningen vraagt om een zorgvuldige woonruimteverdeling. De gemeente Haarlemmermeer vindt het belangrijk dat er aanbod is voor de reguliere woningzoekenden. Tegelijkertijd vragen kwetsbare groepen om een extra hulp. Met de corporaties en de huurdersverenigingen is afgesproken dat maximaal 35% van de vrijgekomen sociale huurwoningen beschikbaar komt voor bijzondere doelgroepen. Daarmee blijft minimaal tweederde van de vrijkomende sociale huurwoningen beschikbaar voor de reguliere woningzoekenden. Tabel 7 geeft inzicht in de toewijzing van sociale huurwoningen aan bijzondere doelgroepen in de periode 2016 – 2020. De doelgroep ‘topsporters’ valt sinds 2017 niet meer onder de bijzondere doelgroepen. De tabel laat zien dat het aandeel toewijzingen aan bijzondere doelgroepen in deze periode bijna is gehalveerd van 42% naar 23%. In 2016 en 2017 had Haarlemmermeer te maken met een grote achterstand in het huisvesten van vergunninghouders. Die achterstand is in 2019 helemaal ingelopen. Het aantal woningen in tabel 7 bij vergunninghouders betreft de taakstelling en de doorstroming. Daarnaast zijn nog 27 flexwoningen ingezet.

2016 2017 2 4 31 45 2 0 110 93 0 3 87 61 232 206 42 34

Vrije ruimte Uitstroom maatschappelijke organisaties Topsporters Vergunninghouders SV-urgenten Urgenten* Totaal Percentage t.o.v. reguliere verhuringen

2018 10 38 0 94 4 39 185 26

2019 16 57 0 54 12 40 179 26

2020 15 38 0 42 0 72 167 23

Tabel 7 Aantal verhuurde woningen aan bijzondere doelgroepen, bron: corporaties *Inclusief midstay Tabel 8 toont de taakstelling huisvesting van vergunninghouders voor de periode 2020, de taakstelling voor de eerste helft van 2021 en de huisvesting in de eerste helft van 2021. Waar tabel 7 inzicht geeft in het aantal woningen, geeft tabel 8 inzicht in het aantal vergunninghouders. De taakstelling is in 2020 geheel gerealiseerd. Er is zelfs een voorschot genomen op de taakstelling voor 2021. Voor 2021 is de taakstelling hoger dan voor de afgelopen jaren. Dat betekent dat in de tweede helft van 2021 een grote inspanning nodig is om deze te realiseren. In het najaar van 2020 is de minister van Binnenlandse Zaken gemeld dat Haarlemmermeer de taakstelling van 2021 naar verwachting niet gaat realiseren. Nog te huisvesten op 1-1-‘20 uit 2019 2

Taakstelling 2020 105

Gerealiseerd 2020 116

Nog te huisvesten op 1-1-‘21 uit 2020 -9

Taakstelling 2021 218

Gerealiseerd op 1-7-2021 59

Nog te huisvesten op 1-7-‘21 in 2021 150

Tabel 8 Overzicht taakstelling huisvesting vergunninghouders voor de periode 1-1-2020 tot 1 juli 2021

Trackx Een bijzondere vorm van flexwonen is het project TrackX in het voormalige Vestia-kantoor. Dit project wordt gerealiseerd door Eigen Haard. Het gebouw is bedoeld voor jongeren tot 28 jaar met een tijdelijk wooncontract. De toekomstige bewoners zijn een mix van jonge vergunninghouders en jongeren uit Haarlemmermeer. Het concept is aangewezen als experiment. Daardoor is het mogelijk om Haarlemmermeerse jongeren die mee wil werken voorrang te geven voor een woning in TrackX. Binnen twee jaar na woningtoewijzing wordt geëvalueerd in hoeverre deze uitwerking van woningtoewijzing in TrackX bijgedragen heeft aan een prettige manier van samenwonen van jongeren met vergunninghouders.

20

Gemeente Haarlemmermeer

Voormalig Vestia kantoor Fotograaf: Margo Oosterveen

Pilot flexwonen Haarlemmermeer neemt deel aan de pilot flexwonen. Dit is een initiatief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om flexibele schillen van woningen te creëren. Het rijk ondersteunt de pilot met een financiële bijdrage en het beschikbaar stellen van een expertteam. In maart 2019 is deelname aan de pilot bevestigd. Waar nodig is gebruik gemaakt van de kennis van het expertteam. In de pilot bieden de flexwoningen ruimte aan maximaal 50% vergunninghouders, aan spoedzoekers en bijvoorbeeld starters of jongeren. Hierdoor blijven reguliere sociale huurwoningen beschikbaar voor gezinnen of gescheiden ouders met kinderen. In 2020 is een longlist met locaties gemaakt die getoetst zijn op criteria voor flexwonen. Hieruit zijn drie locaties naar voren gekomen. Vervolgens zijn kaders opgesteld op basis waarvan haalbaarheid per locatie is getoetst. In het najaar van 2020 is de definitieve locatiekeuze gemaakt voor de Oosterdreef in Nieuw-Vennep en de Sarabande in NieuwVennep. Aan de Oosterdreef komen 60 woningen en in de Sarabande 28. De oplevering van beide projecten wordt in Q1 2022 verwacht.

Woonwagenbewoners In 2020 zijn we in gesprek gegaan met de Haarlemmermeers woonwagenbewoners over uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen. Er zijn verschillende locaties onderzocht. Tot nu toe heeft dat niet tot een haalbare locatie geleid. Ook de komende jaren blijven wij zoeken om naar mogelijkheden om het aantal standplaatsen uit te breiden.

Wonen met zorg Als gevolg van de toenemende vergrijzing en extramuralisering neemt de behoefte aan passend wonen gecombineerd met passende zorg in de komende jaren sterk toe. We willen dat inwoners met een woonzorgbehoefte in staat zijn langer zelfstandig te wonen of weer zelfstandig kunnen wonen (na verblijf in intramurale zorg). We willen ook dat jongeren die hun instelling moeten verlaten omdat ze 18 jaar oud zijn, zelfstandig kunnen wonen. Om dit te bereiken hebben we ingezet op de volgende 4 resultaatgebieden. Deze zijn vastgelegd in het Uitvoeringsprogramma Wonen met Zorg (2018.0022374): 1. Passend wonen: geschikte en beschikbare woningen voor inwoners met een woonzorgbehoefte In het Woonbeleidsprogramma 2019-2025 (2019.0058049) staat dat de helft van de nieuwbouwwoningen in gebiedsontwikkelingen geschikt moet zijn voor 1-2-persoonshuishoudens. Woningcorporaties zien de bouw van kleine wooneenheden als hun grootste prioriteit in Haarlemmermeer. Dit leidt naar verwachting tot een aanzienlijke toevoeging van kleine en betaalbare woningen, ook voor inwoners met een

21

Gemeente Haarlemmermeer

2.

3.

4.

woonzorgbehoefte. In 2020 heeft Ymere 65 kleine betaalbare huurwoningen opgeleverd, Eigen Haard leverde 73 sociale huurwoningen op. Wonen en zorg in toekomstige wijken Bij de ontwikkeling van nieuwe woonlocaties zorgen we ervoor dat de wensen/eisen van inwoners met een woonzorgbehoefte worden meegenomen vanaf de start van de planvorming. Bij de ontwikkeling van Lincolnpark is bijvoorbeeld vooraf het aantal gewenste plekken in woonzorgvoorzieningen aangegeven. Ook worden woonzorginitiatieven nadrukkelijk opgenomen in de programmering voor nieuwbouw. Met corporaties is afgesproken dat zij samen met andere partijen en de gemeente een verkenning doen naar de ontwikkeling van nieuwe woonzorgconcepten (prestatieafspraken 2021-2023). Tot slot is in het Woonbeleidsprogramma 2019-2025 [2019.0058049] opgenomen dat alle gelijkvloerse woningen groter dan 70m2 levensloopbestendig worden gebouwd Blijven wonen in je wijk In bestaande wijken in Haarlemmermeer werken we samen met inwoners en (zorg)professionals aan aanpassingen om de woonomgeving sociaal en fysiek veilig en toegankelijk te maken voor inwoners met een woonzorgbehoefte.

Als onderdeel van de landelijke pilot ‘Inclusieve wijk’ werken we in de wijk Bornholm samen met inwoners en kernpartners Ymere en Amstelring aan 3 deelprojecten: 1) De herontwikkeling van (het terrein rondom) woonzorgcentrum Bornholm 2) het stimuleren van doorstroom en passend wonen in Bornholm en 3) het realiseren van een ontmoetingsplek met en voor de inwoners. Opstapregeling Inwoners die na verblijf in intramurale zorg weer (of voor het eerst) zelfstandig gaan wonen kunnen in aanmerking komen voor een Opstapwoning. Dit is een woning met een tijdelijk huurcontract, waaraan een woonbegeleidingsovereenkomst is gekoppeld. Op basis van de positieve ervaringen is eind 2020 besloten de Opstapregeling te verlengen en open te stellen voor twee nieuwe doelgroepen: 1) GGZ- en LVB-cliënten in een verstoorde thuissituatie en 2) ex-gedetineerden, die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te kunnen (blijven) wonen.

5.

Zicht op huisvestingsbehoefte van kwetsbare doelgroepen In 2020 is een onderzoek in opdracht van de gemeente afgerond naar de huisvestingsbehoefte voor wonen met zorg voor verschillende doelgroepen. Bij dit onderzoek hebben we vertegenwoordigers van cliënten, zorgaanbieders, zorgkantoor en woningbouwcorporaties betrokken. In het onderzoek zijn ook woonzorgprofielen opgenomen die mede door de inbreng van ervaringsdeskundigen tot stand zijn gekomen. Uit dit onderzoek blijkt dat er nu al flinke tekorten zijn voor plaatsen in (kleinschalige) woonvoorzieningen en voor meer zelfstandige betaalbare huurwoningen. In de toekomst (2030/2040) lopen deze tekorten verder op. Verder blijkt ook uit het onderzoek dat er een diverser aanbod van woonzorgconcepten nodig is, onder andere in de vorm van ‘tussenvormen’, zoals aanleunwoningen en geclusterde woonvormen al dan niet in combinatie met zorg. Het onderzoek is in december 2020 ter informatie naar de gemeenteraad gestuurd. Inmiddels is een projectleider huisvestingsopgave wonen met zorg aangesteld die in opdracht van de gemeente, zorgaanbieders, zorgkantoor en corporaties verkent hoe we gezamenlijk invulling kunnen geven aan deze opgave. Ook cliënten en ontwikkelaars worden hierbij betrokken.

De gemeenteraad wordt uiterlijk in Q1 2022 geïnformeerd over de wijze waarop de gemeente en haar partners de tekorten willen terugdringen en nieuwe woonconcepten mogelijk willen maken.

22

Gemeente Haarlemmermeer

Duurzaamheid en energietransitie In het nationale Klimaatakkoord zijn er onder andere afspraken gemaakt over de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Met name de verduurzaming van de woningvoorraad is een belangrijk onderdeel. Om de CO2 doelstellingen te halen is meer isolatie nodig, zullen we meer duurzame elektriciteit moeten opwekken en zullen woningen op termijn op een andere manier dan met aardgas van warmte moeten worden voorzien. De gemeente heeft de regierol gekregen om deze transitie te begeleiden. Om hier invulling aan te geven zijn verschillende beleidsstukken opgesteld en projecten opgezet.

Besparen en aardgasvrij In 2018 is al vastgelegd dat nieuwbouwwoningen niet meer worden aangesloten op aardgas. In het klimaatakkoord is afgesproken dat ook bestaande bouw op termijn op een andere wijze van warmte moet worden voorzien dan met aardgas. Hiervoor is de Warmtevisie Haarlemmermeer 2030 (2021.0002134) opgesteld. Daarin staat op hoofdlijnen wanneer welke wijken aan de beurt zijn in Haarlemmermeer om over te stappen van aardgas op een alternatieve vorm van verwarming en welk alternatief daarvoor kansrijk is. Dit is een proces waarin participatie een belangrijke rol speelt. Om hier al ervaring mee op te doen gesprekken gevoerd met inwoners in Rijsenhout om hen vroegtijdig te betrekken. Dit doen we onder andere via het platform OpenStad. Om woningen aardgasvrij te maken is besparing door isolatie vaak een randvoorwaarde. Daarnaast helpt energiebesparing bij het drukken van de maandelijkse energielasten en het vergroten van het wooncomfort van inwoners. Samen met het Energieloket wordt gewerkt aan een ontzorgend aanbod voor huiseigenaren om hun woningen energiezuiniger te maken. Op basis van landelijke afspraken uit 2012 zijn de woningcorporaties al enige tijd doende om hun bezit te verduurzamen. In de prestatieafspraken met Ymere zijn hier afspraken over gemaakt.

Zon op daken De belangstelling voor zonnepanelen op daken blijft groeien. De meest recente cijfers (2019) laten zien dat op 15,4% van de woningdaken in Haarlemmermeer zonnepanelen liggen. In 2018 lag er 11,2% van de woningen zonnepanelen. Het percentage woningen met zonnepanelen in Haarlemmermeer ligt boven het landelijk (12,5%) gemiddelde. In totaal waren er in 2019 9.758 woningen met zonnepanelen. Onder andere de campagnes van NMCX en Winst uit je Woning dragen eraan bij dat meer woningeigenaren zonnepanelen aanschaffen. De inspanningen van Ymere zorgen ervoor dat er ook op huurwoningen zonnepanelen verschijnen. Op nieuwbouwwoningen zorgen scherpere duurzaamheidseisen ervoor dat zonnepanelen bijna altijd geplaatst worden. Een uitdaging daarbij is om ontwikkelaars te stimuleren om een groter deel van het dakoppervlak te benutten en dus méér panelen per woning te plaatsen.

Zonnepaneel op dak, fotograaf Danny Fotografie

23

Gemeente Haarlemmermeer

Klimaatadaptatie Naast de maatregelen die worden genomen om klimaatverandering te beperken (mitigatie) wordt er ook nagedacht over het voorkomen of beperken van de gevolgen van klimaatverandering (adaptatie). Deze gevolgen zijn hitte, droogte, wateroverlast en overstroming. Het beter isoleren van nieuwe woningen, toepassen van groene daken of het kruipruimteloos bouwen zijn voorbeelden van adaptieve maatregelen die genomen kunnen worden in en om de woning. Daarnaast wordt er met name gezocht naar maatregelen die de openbare ruimte beter bestand maakt tegen meer regenwater of meer droogte en hitte. Als Haarlemmermeer hebben we hiervoor basisveiligheidsniveaus opgesteld. Dit zijn minimale eisen om woon- en werkomgevingen klimaatbestendig in te richten. Bij nieuwe ontwikkelingen zoals in Lisserbroek en Nieuw-Vennep West worden deze integraal meegenomen in de planontwikkeling. Voor bestaande woonomgevingen is er een standaard klimaatbestendige inrichting beschikbaar. Deze wordt toegepast bij onderhoudsingrepen in de openbare ruimte. Hierin wordt een aantal maatregelen uitgewerkt om bestaande straten beter klimaatadaptief in te richten bijvoorbeeld met wadi’s en het toepassen van holle wegen. In bestaande woonwijken draagt het verminderen van verharding in de tuin, of het hergebruik van regenwater ook bij aan een klimaatbestendiger Haarlemmermeer.

Geluidadaptatie Op basis van mede door gemeente Haarlemmermeer mogelijk gemaakt promotieonderzoek naar geluidadaptief bouwen, verkennen wij de mogelijkheden om de geluidsbelasting in nieuwe woonwijken te beperken. Positionering, hoogte, vormgeving en materiaalgebruik van woningen maar ook de inrichting van de woonomgeving blijken van zodanige invloed op de beleving van geluid dat dit nieuwe kansen biedt voor woningbouw. In de nieuwe luchtvaartnota (december 2020) staat geluidadaptief bouwen genoemd als kansrijke innovatie. We starten in samenwerking met het rijk in de zomer van 2021 met de bouw van een fieldlab geluidadaptief bouwen om de kennis opgedaan tijdens de promotie te toetsen en de onderzoeksresultaten te valideren. Het onderzoek zal 2 a 3 jaar duren. Het doel is de bevindingen toepasbaar te maken voor nieuwe maar ook bestaande woningen in de omgeving van de luchthaven en daarmee de kwaliteit van leven te verbeteren.