CConstaterende datHaarlemmermeer
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage Programmabegroting 2027-2030

Lijst ingekomen stukken voor de raad 28 september 2026, gemeente HaarlemmermeerBij agendapunt: 2. RV Programmabegroting 2027-2030 (13797538)138.716 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 16

Programmabegroting 2027-2030 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail: info@haarlemmermeer.nl Internet: www.haarlemmermeer.nl Deze rapportage is online te raadplegen via planningencontrol.haarlemmermeer.nl Fotografie Henk Roolvink Kees van der Veer Kelly Knufman Eric Labordus Jur Engelchor fotografie NMCX WV Productions Gemeente Haarlemmermeer September 2026 Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................................................................................ 3 Infographic............................................................................................................................................................................................... 4 Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 8 Leeswijzer...........................................................................................................................................................................................................

9 Bestuurlijke hoofdlijnen..............................................................................................................................................................................12 Financiële hoofdlijnen................................................................................................................................................................................ 17 Samenstelling van de gemeenteraad en het college van B&W........................................................................................33 Programma's.........................................................................................................................................................................................36 Bestuur, samenleving en publiekscontact......................................................................................................................................37 Veiligheid...........................................................................................................................................................................................................

51 Welzijn, zorg en onderwijs.......................................................................................................................................................................66 Werk en inkomen..........................................................................................................................................................................................93 Meedoen en ontmoeten....................................................................................................................................................................... 105 Mobiliteit......................................................................................................................................................................................................... 128 Wonen en ruimtelijke ordening.......................................................................................................................................................... 140 Economische zaken..................................................................................................................................................................................

167 Kwaliteit fysieke leefomgeving...........................................................................................................................................................185 Overzicht algemene dekkingsmiddelen.........................................................................................................................................211 Overzicht overhead..................................................................................................................................................................................225 Paragrafen...........................................................................................................................................................................................239 Inleiding.......................................................................................................................................................................................................... 240 Lokale heffingen......................................................................................................................................................................................... 241 Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................................................................................................................

249 Onderhoud kapitaalgoederen.......................................................................................................................................................... 270 Vastgoed........................................................................................................................................................................................................ 281 Subsidies.........................................................................................................................................................................................................289 Financiering.................................................................................................................................................................................................. 301 Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer 1 Bedrijfsvoering............................................................................................................................................................................................305 Verbonden partijen..................................................................................................................................................................................

310 Grondbeleid..................................................................................................................................................................................................323 Openbaarheid Wet open overheid (Woo).................................................................................................................................. 332 Financiële begroting.......................................................................................................................................................................333 Grondslagen begroting.........................................................................................................................................................................

334 Overzicht van baten en lasten...........................................................................................................................................................339 Geprognosticeerde balans...................................................................................................................................................................341 Toelichting bij baten en lasten...........................................................................................................................................................342 Reserves en voorzieningen...................................................................................................................................................................349 Investeringen................................................................................................................................................................................................352 Overig.....................................................................................................................................................................................................369 EMU saldo......................................................................................................................................................................................................370

Recapitulatie op taakveld.....................................................................................................................................................................371 Financieel verloop reserves..................................................................................................................................................................379 Financieel verloop voorzieningen....................................................................................................................................................380 Verklarende woordenlijst..............................................................................................................................................................381 2 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 Voorwoord Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij presenteren wij u de Programmabegroting 2027-2030. Als nieuw college bouwen we voort op wat goed gaat in Haarlemmermeer en bereiden we ons voor op de toekomst. Met deze Programmabegroting 2027-2030 bevinden we ons in een overgangsfase. De financiële gevolgen van het coalitieakkoord zijn in deze begroting verwerkt en geeft richting voor de komende jaren. In deze Programmabegroting 2027-2030 is de programmaindeling gewijzigd. De programma's en hoofdstukken in het coalitieakkoord sluiten aan op de programma's in de begroting.

Daarmee is beter te volgen hoe de bestuurlijke ambities worden vertaald naar de programma's. In het nieuwe hoofdstuk Bestuurlijke hoofdlijnen lichten wij onze visie toe en in het hoofdstuk Financiële hoofdlijnen wordt de financiële vertaling nader toegelicht. Samen blijven wij ons inzetten voor een gemeente waarin onze inwoners veilig en prettig kunnen wonen, waarin onze economie bloeit, waarin wij omkijken naar mensen die onze steun nodig hebben en waarin we voorbereid zijn op de uitdagingen van morgen. Wij danken de raad voor het vertrouwen en wij kijken uit naar verdere gezamenlijke stappen om Haarlemmermeer duurzaam en financieel gezond te houden.

Beryl van Straten wethouder Financiën Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer 3 Infographic 4 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 Inkomsten: waar komt het geld vandaan? € 763,6 miljoen Eigen inkomsten gemeente Inkomsten van het Rijk Lokale heffingen (2) € 213,1 miljoen OZB € 113,7 miljoen Afvalstoffenheffing € 32,7 miljoen Toeristenbelasting € 19,6 miljoen Leges omgevingsvergunningen € 16,5 miljoen Rioolheffing € 17,5 miljoen Leges en retributies € 8,7 miljoen Precariobelasting € 0,1 miljoen Parkeergelden € 3,2 miljoen Reclamebelasting € 1,0 miljoen Uitkeringen gemeentefonds (1) € 323,6 miljoen Hoeveel betaal ik gemiddeld in 2027 aan: OZB € 412 Afvalstoffenheffing € 591 Rioolheffing € 223 Totale belastingdruk € 1.226 Gemiddelde belastingdruk in 2025 € 1.121 Landelijk gemiddelde belastingdruk in 2025 € 1.096 Andere inkomstenbronnen € 226,9 miljoen Grondopbrengsten en winstnemingen (3) € 6,0 miljoen Reserves (4) € 15,5 miljoen Werk en inkomen (5) € 44,7 miljoen Overige (6) € 160,7 miljoen Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer 5 Uitgaven: waar gaat het geld naar toe? € 761,8 miljoen Bestuur, samenleving en publiekscontact (01) € 22,4 miljoen Veiligheid (02) € 31,6 miljoen Welzijn, zorg en onderwijs (03) € 178,7 miljoen Werk en inkomen (04) € 71,5 miljoen Meedoen en ontmoeten (05) € 107,6 miljoen Mobiliteit (06) € 8,7 miljoen

Wonen en Ruimtelijke ordening (07) € 117,4 miljoen Economische zaken (08) € 14,4 miljoen Kwaliteit fysieke leefomgeving (09) € 104,8 miljoen Algemene dekkingsmiddelen (10) € 22,3 miljoen Overhead (11) € 82,3 miljoen 6 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer 7 Algemeen 8 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 Leeswijzer Wat is een programmabegroting? Een programmabegroting heeft verschillende doelen. Het is een instrument voor de gemeenteraad om kaders, zowel inhoudelijk als financieel, te stellen. In de begroting leggen wij vast: doelen en maatschappelijke effecten, de producten en diensten die we als gemeente leveren (output) en de middelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld. Daarnaast is de programmabegroting voor het college van burgemeester en wethouders een middel om collegeprioriteiten te benoemen. Vervolgens legt het college bij de jaarstukken op basis van de programmabegroting verantwoording af over het behaalde resultaat. In het kader van het programma 'Versterken informatiewaarde' hebben raadswerkgroepen de programma’s een aantal programma's geanalyseerd. De adviezen van deze werkgroepen en de aanbevelingen van rapporteurs Duisenberg, zijn in alle programma’s verwerkt. Dit heeft geresulteerd in een herindeling van de opbouw van de programma’s, die hieronder wordt toegelicht.

Op basis van het coalitieakkoord 'Samen maken we Haarlemmermeer' zijn enkele programma's vervallen en nieuwe programma's opgenomen of zijn er nieuwe beleidsdoelen opgenomen. De programmabegroting bestaat uit de volgende onderdelen: Algemeen In dit onderdeel presenteren we het financiële meerjarenbeeld en de financiële weerbaarheid van onze gemeente. We lichten de ontwikkeling van het meerjarenbeeld toe ten opzichte van de Voorjaarsrapportage 2026. U vindt hier ook de samenstelling van de raad en het college. Programma’s Elk programma beschrijven wij in eenzelfde stramien. Het begint met het maatschappelijke doel en een korte toelichting daarop. Wij beschrijven het gewenste maatschappelijk effect en waar het programma als geheel zich op richt. Hierna volgt de naam van de verantwoordelijk portefeuillehouder, de bijbehorende baten en lasten en het aandeel hiervan in de totale begroting. Daarna volgen de beleidsdoelen en gaan wij in op wat wij als gemeente willen bereiken en wat wij daarvoor gaan doen en de vraag wat mag het kosten. De beschrijving per beleidsdoel heeft de volgende kopjes: Vaste activiteiten Wij lichten kort en bondig de vaste activiteiten toe die behoren tot onze taken en vermelden het taakveld waar de lasten die hierbij horen worden geregistreerd. Activiteiten in 2027 Onder dit kopje lichten wij activiteiten toe anders dan vaste activiteiten.

Dit kan gaan over zogenaamde flexibele activiteiten, speerpunten of eenmalige activiteiten. Deze activiteiten zijn concreet en hierbij beschrijven we ook het te bereiken resultaat en de benodigde financiële middelen en het taakveld waarop deze lasten worden geregistreerd. BBV indicatoren Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) lichten wij in de programma’s in de begroting (artikel 8 BBV) de beoogde en gerealiseerde maatschappelijke effecten van de verschillende programma’s toe aan de hand van zogenaamde beleidsindicatoren. Deze indicatoren dragen bij aan het beleidsmatiger maken van begroting en jaarstukken. De raad kan zich op deze manier op belangrijke momenten in een beleidscyclus een beeld vormen over de behaalde en te behalen beleidsresultaten. Omdat het wenselijk is de resultaten van gemeenten onderling te kunnen vergelijken, is in de Regeling beleidsindicatoren gemeenten een uniforme lijst van beleidsindicatoren vastgesteld. Voor de indicatoren wordt aangesloten bij reeds bestaande bronnen, zoals het CBS en DUO. De actuele lijst bestaat uit 34 verplichte indicatoren. Op basis van de informatie op de website Waarstaatjegemeente.nl worden de cijfers van Haarlemmermeer vergeleken met alle gemeenten van Nederland en met de groep Centrale woongemeenten met een landelijk karakter.

Dit is de groep van gemeenten waarbij Haarlemmermeer is ingedeeld. Indien er nog geen data bekend zijn, is dit met 'n/b' (niet bekend) aangegeven. Op 3 augustus 2026 zijn de gegevens geactualiseerd. Bij de verplichte BBV- indicatoren staat in principe geen toelichting. Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer 9 Indicatoren Haarlemmermeer De raad heeft besloten een aantal niet-verplichte lokale indicatoren te hanteren. Bij deze indicatoren (als figuren opgenomen) staat, waar zinvol, een toelichting en soms een verwachting. Indien het beleidsdoel geen indicatoren heeft staat dit vermeld. Aanvullend biedt de website onderzoek. haarlemmermeergemeente.nl kennis en onderzoeksresultaten over de Haarlemmermeerse samenleving Wat mag het kosten? De baten en de lasten van de beleidsdoelen staan hier meerjarig in een tabel. Uitsplitsing baten en lasten naar taakveld De baten en lasten worden gepresenteerd naar taakveld en komen overeen met de getallen in de tabel ervoor. De taakvelden zijn verplicht voorgeschreven. Een toelichting op de taakvelden staat in het Iv3 informatievoorschrift voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen 2026. Toelichting op de verschillen ten opzichte van het voorgaande jaar • Verschillen tussen de begrotingsjaren groter of gelijk aan € 200.000 lichten we toe conform de financiële verordening.

Verschillen die voortvloeien uit het (in de financiële begroting opgenomen) investeringsplan in de vorm van kapitaallasten worden alleen globaal toegelicht wanneer deze groter zijn dan € 250.000. • Conform de notitie overhead van de commissie BBV rekenen we de personeelslasten van het primaire proces aan de programma's toe. Het zijn lasten van werkzaamheden die direct aan de in de programma's opgenomen beleidsdoelen kunnen worden toegerekend. De lasten van het ondersteunende proces worden verantwoord onder het Overzicht overhead' Een gewijzigde inzet van personeel kan leiden tot verschuivingen tussen programma's waardoor budgettair neutrale voor- en nadelen kunnen ontstaan. Een totaaloverzicht van de formatie en salarissen per cluster staat in de financiële begroting, Beïnvloedbaarheid lasten In een grafiek geven we een indicatie van de mate van beïnvloedbaarheid van lasten.

We maken onderscheid in vier categorieën: • niet-beïnvloedbaar: ◦ Wettelijke taken waarbij minimale uitvoering vereist is ◦ Lasten gedekt door specifieke - en doeluitkeringen ◦ Kapitaallasten voor lopende investeringen en investeringen die al zijn gedaan ◦ Mutaties in voorzieningen (met uitzondering van onderhoudsvoorzieningen, die als beïnvloedbaar op middellange termijn worden gezien) ◦ Reservemutaties • beïnvloedbaar op middellange termijn (twee tot vier jaar) ◦ Verstrekte subsidies ◦ Wettelijke taken met enige ruimte voor sturing (zoals bijvoorbeeld onderhoudskosten openbare ruimte, wegenbeheer) ◦ Afspraken met derden (contractuele verplichtingen, cofinanciering en samenwerkingsverbanden) ◦ Mutaties in onderhoudsvoorzieningen • beïnvloedbaar ◦ Budgetten waar geen contract voor afgesloten is ◦ Incidentele budgetten • personeelslasten (beperkt beïnvloedbaar) ◦ Bij het beëindigen van een activiteit kan het betrokken personeel niet volledig flexibel worden ingezet voor een andere activiteit. Personeelslasten zijn daarmee beperkt beïnvloedbaar. Totaaloverzicht: Wat mag het kosten? De financiële middelen worden samengevat met een totaaloverzicht van de baten en lasten van het programma uitgesplitst naar beleidsdoel. Daaronder staat een grafiek waarin we de baten en lasten over de jaren heen uitdrukken in een staafdiagram.

Verbonden partijen en relevant beleid We sluiten het programma af met een overzicht en korte toelichting op de betrokken verbonden partijen en een opsomming van het relevante beleid met verwijzingen naar vastgestelde beleidsdocumenten. 10 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 Paragrafen Het BBV bepaalt dat in de programmabegroting paragrafen worden opgenomen, waarin de beleidslijnen worden vastgelegd over beheersmatige aspecten en lokale heffingen. Het beoogt informatie per onderwerp gebundeld weer te geven en zo de raad inzicht te geven. Financiële begroting In de financiële begroting zijn de algemene uitgangspunten en grondslagen opgenomen die gehanteerd zijn bij het opstellen van de programmabegroting. Verder worden verschillende financiële totaaloverzichten gepresenteerd. Hier vindt u onder andere een overzicht van de maatregelen sluitende begroting, de geprognosticeerde balans, beschrijvingen van de reserves en de voorzieningen, salarissen en het investeringsplan. Overig Onder het hoofdstuk Overig zijn diverse specificaties opgenomen zoals de recapitulatie van de taakvelden. Afrondingsverschillen In tabellen kunnen afrondingsverschillen voorkomen in optellingen. Dit komt doordat de tabellen automatisch samengesteld worden, waarbij bedragen gedeeld worden door 1.000.

Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer 11 Bestuurlijke hoofdlijnen Samen werken aan Haarlemmermeer Onze geschiedenis kenmerkt zich door het bijna onmogelijke mogelijk maken. Haarlemmermeer is een gemeente van pioniers, doeners, dorpen, ondernemers, gezinnen, sterke wijken en gemeenschappen die vooruit willen. Geschiedenis, landschap en vernieuwing versterken elkaar. Inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, verenigingen, vrijwilligers en professionals dragen samen bij aan de kracht van onze gemeente. Als nieuw college bouwen we voort op wat goed gaat in Haarlemmermeer en bereiden we ons voor op de toekomst. Met deze Programmabegroting 2027-2030 bevinden we ons in een overgangsfase. De financiële gevolgen van het coalitieakkoord zijn in deze begroting verwerkt. We zetten in op efficiënter werken in de organisatie. In 2027 werken wij verder uit hoe de voordelen daarvan worden gerealiseerd. De financiële vertaling wordt toegelicht in het hoofdstuk Financiële hoofdlijnen. In deze Programmabegroting 2027-2030 is de programma-indeling gewijzigd. De programma’s en hoofdstukken in het coalitieakkoord sluiten aan op de programma’s in de begroting. Daarmee is beter te volgen hoe de bestuurlijke ambities worden vertaald naar de programma’s. Veiligheid Veiligheid krijgt extra aandacht.

De groei van Haarlemmermeer brengt kansen met zich mee, maar ook complexere veiligheidsvraagstukken en meer grootstedelijke problematiek. We zien onder meer een toename van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit en een afname van het veiligheidsgevoel. Daarom investeren we in 2027 extra in veiligheid. Team Handhaving & Toezicht wordt de komende vier jaar uitgebreid van 30 naar 42 handhavers en ook Team Openbare Orde en Veiligheid wordt uitgebreid. We versterken de samenwerking tussen boa’s, buurtteams en jongerenwerkers en zetten wijkboa’s in voor betere contacten, meer binding en herkenbaarheid voor inwoners en ondernemers. Preventie, een wijkgerichte aanpak en handhaving gaan daarbij hand in hand. Bij de aanpak van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit zetten we sterker in op vroegsignalering en het voorkomen dat jongeren afglijden naar criminaliteit. We willen jongeren weerbaarder maken tegen criminele verleidingen, zowel in de fysieke als in de online leefwereld. Ook versterken we de verbinding tussen jongerenwerk, boa’s en de wijk. Tegelijkertijd hebben we aandacht voor mensen met onbegrepen gedrag. De veiligheids- en overlastproblematiek rond deze groep neemt toe. We willen de veiligheid voor en rond deze personen verbeteren en overlast verminderen. Dat vraagt om goede samenwerking en duidelijke regie bij complexe situaties.

Zo werken we aan leefbare wijken waarin zorg en veiligheid met elkaar worden verbonden. Ondermijnende criminaliteit en georganiseerde misdaad vragen om een stevige en gecoördineerde aanpak. Criminele netwerken maken gebruik van legale structuren, waardoor de grens tussen onder- en bovenwereld vervaagt. De aanwezigheid van Schiphol als internationaal logistiek knooppunt maakt Haarlemmermeer extra kwetsbaar. Daarom blijven we samen met het Rijk, private partijen en andere partners werken aan een integrale aanpak en het opwerpen van barrières tegen criminaliteit. Tegelijk versterken we de lokale veerkracht en samenredzaamheid. Hybride dreigingen, zoals cyberaanvallen op vitale infrastructuur, kunnen de samenleving ernstig verstoren. We investeren daarom in crisisbeheersing, noodsteunpunten en de samenwerking met dorps- en wijkraden. Zo werken we aan een Haarlemmermeer waarin inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners samen bijdragen aan veiligheid en weerbaarheid. Zorg en onderwijs In Haarlemmermeer is zorg voor elkaar belangrijk. In eerste instantie zorgen inwoners binnen gezinnen, families, de gemeenschap en de wijk voor elkaar. De gemeente is een vangnet als dit niet genoeg is. Voor 2027 is een nieuw doel de opzet van een Gezinspoli.

Dit is een doorontwikkeling van onze huidige aanpak van de Ketenaanpak Kansrijke Start, waarin we ons specifiek richten op (aanstaande) ouders in kwetsbare situaties, om hen tijdig de juiste zorg en ondersteuning te bieden. Voorkomen van jeugdzorg en voorbereid zijn op de gevolgen van vergrijzing zijn belangrijke prioriteiten. Ook willen we meer grip krijgen op de kosten van de jeugdzorg. De komende periode werken wij aan laagdrempelige ondersteuning in de wijk voor inwoners van 0 tot 100 jaar. Welzijn op Recept is een preventieve aanpak waarbij huisartsen inwoners met psychosociale klachten doorverwijzen naar de 12 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 sociaal makelaar van MeerWaarde. Door tijdig in te zetten op welzijn wordt zwaardere zorg voorkomen en neemt de druk op de eerstelijnszorg af. De eerdere bezuiniging op jongerenwerk wordt teruggedraaid. Het Integraal Huisvestingsplan voor scholen blijft leidend. Schoolgebouwen moeten doelmatig, modern, prettig en gezond zijn. Wij streven naar vergroening, verduurzaming en multifunctioneel gebruik. Werk en inkomen We willen dat iedereen in Haarlemmermeer kan rondkomen en mee kan doen. Daarom helpen we inwoners bij het vinden van passend werk én ondersteunen we mensen die moeite hebben om rond te komen.

Bijvoorbeeld met regelingen voor kinderen, zodat ook zij mee kunnen doen op school, kunnen sporten en andere activiteiten kunnen ondernemen. Meedoen gaat ook over veranderingen in onze samenleving. Zo willen we dat de overgang naar duurzame energie voor iedereen haalbaar en betaalbaar is. We hebben daarom aandacht voor inwoners die ondersteuning nodig hebben bij het verduurzamen van hun woning. Tegelijkertijd zorgt de energietransitie voor nieuw en ander werk en willen we inwoners helpen om ook die kansen te benutten. Haarlemmermeer heeft meer banen dan inwoners. We willen dat zoveel mogelijk inwoners daarvan kunnen profiteren. Daarom verbinden we inwoners, werkgevers en onderwijs en zetten we in op scholing en begeleiding naar werk. Ook statushouders en, waar mogelijk, asielzoekers helpen we actief bij het vinden van werk. De Meerjarenagenda 2026-2030 voor de arbeidsmarktregio Groot Amsterdam draagt bij aan de gezamenlijke aanpak van arbeidsmarktvraagstukken. Vanuit Haarlemmermeer werken wij mee aan thema’s als de sectorale aanpak, inclusief ondernemen, goed werkgeverschap, scholing, een leven lang ontwikkelen (LLO) en competentiegericht werven. In onze arbeidsmarktregio zijn drie fysieke locaties: in Amsterdam-Noord, Amstelveen en op Schiphol.

In 2027 onderzoeken we de mogelijkheid en haalbaarheid van een fysiek werkcentrum in Hoofddorp en welke dienstverlening we daar kunnen aanbieden. Mobiliteit Bereikbaarheid en leefbaarheid zijn nauw met elkaar verbonden. Wij zetten ons in voor goede verbindingen tussen de dorpen en wijken, verbetering van het openbaar vervoer en publieke mobiliteit en maatregelen om verkeersdruk te verminderen. Wij zetten ons met de provincies en de regio in voor een oplossing voor de oost-westverbinding tussen de Bollenstreek en Haarlemmermeer. Hiervoor voeren wij in 2027 een vervolgstudie uit en blijven wij deze verbinding met hoge urgentie agenderen. De komende vier jaar worden flankerende en ontlastende maatregelen gerealiseerd. Ook blijven wij ons inzetten voor besluitvorming over een extra oeververbinding ten zuiden van Lisse, de verbreding van de Elsbroekerbrug (N207) en het doortrekken van de N207 naar de N206. De parkeerverordening wordt herzien. Wij onderzoeken of parkeernormen kunnen worden gedifferentieerd naar gebruiker. Ook ontwikkelen wij een werkwijze voor het invoeren of uitbreiden van betaald parkeren. Dit kan aan de orde zijn bij een parkeerdruk van meer dan 95 procent en voldoende draagvlak onder bewoners. Wij dringen bij de Vervoerregio Amsterdam en de provincie aan op verbetering van het openbaar vervoer, vooral in de kleine dorpen.

Bij het Rijk blijven wij aandringen op snelle besluitvorming over het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp. Daarnaast geven wij prioriteit aan de uitvoering van het Uitvoeringsplan mobiliteit, het Actieplan verkeersveiligheid, het Fietsplan Haarlemmermeer en de verkeersstructuurplannen. Wonen en ruimtelijke ordening Woningbouw Wonen is een van de grootste uitdagingen. Het college zet erop in dat mensen in onze gemeente prettig kunnen wonen, ongeacht hun levensfase. In 2027 geven wij maximale prioriteit aan de woningbouwopgave en de afspraken uit de Woondeal. Waar we mogelijkheden zien voor versnelling versnellen we. Daarbij is aandacht voor voldoende betaalbare woningen en woningen voor ouderen, starters en mensen met een zorgbehoefte. Daarvoor gaan we komend jaar het gesprek aan met ontwikkelaars en de raad over keuzes maken en prioritering, niet alles kan tegelijk. Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer 13 Woonbeleid We willen dat er in Haarlemmermeer een passende woning is voor mensen in verschillende fases van hun leven: voor de jongere die eindelijk op zichzelf wil, het stel dat meer ruimte zoekt voor een gezin en ouderen die kleiner en veiliger willen wonen. Daarom bouwen we verschillende soorten woningen en is bij nieuwe woningbouwprojecten het uitgangspunt dat minimaal twee derde betaalbaar is, waarvan 30% sociale huur.

Zo zorgen we voor meer keuze en stimuleren we de doorstroming. Tegelijkertijd vormt het volle elektriciteitsnet een steeds grotere uitdaging voor onze woningbouwambities. Nieuwe woningen hebben elektriciteit nodig en de vraag naar stroom blijft groeien. Daarom zetten we vol in op de aanpak van netcongestie, zodat woningbouw, bedrijven en maatschappelijke voorzieningen zich kunnen blijven ontwikkelen. In 2027 passen wij de huisvestingsverordening aan naar aanleiding van de evaluatie van het puntensysteem in 2026 en de Wet versterking regie volkshuisvesting. Verder staan wij open voor bouwinitiatieven uit de samenleving. Deze beoordelen we integraal vanuit een ‘ja-het-kan-houding’, binnen de ruimtelijke randvoorwaarden en de gewenste kwaliteit. Ruimtelijke ontwikkelingen Komend jaar evalueren en actualiseren wij het datacenterbeleid. Doel is om onze schaarse ruimte toekomstbestendig te verdelen en duidelijke kaders te stellen voor nieuwe ontwikkelingen. Tegelijk starten wij met de actualisatie van de Omgevingsvisie Haarlemmermeer. Daarbij brengen wij ook alle beleidsstukken op het gebied van ruimtelijke ordening in kaart. Vervolgens bespreken wij welke regels kunnen worden geschrapt en welke regels verduidelijkt moeten worden. Daarnaast werken wij aan de Nota van Uitgangspunten (NvU) Schiphol en zetten wij in op de ontwikkeling van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan Schiphol.

Hiermee borgen wij de belangen van Haarlemmermeer in de ruimtelijke ontwikkeling rondom Schiphol en in de regio. Kwaliteit fysieke leefomgeving Een aantrekkelijke en gezonde gemeente vraagt om een goed onderhouden en veilige openbare ruimte. Wij zorgen voor tijdig onderhoud van wegen, groen, riolering en verlichting, zodat de buitenruimte schoon, heel en functioneel blijft voor onze inwoners. Wij vergroenen de openbare ruimte jaarlijks met 3.500 m² en investeren in goed beheer van bomen, plantsoenen en bermen, onder meer door het voorkomen en bestrijden van wortelvorming onder wegen en fietspaden. Dit vergroenen levert ook een bijdrage aan het beperken van wateroverlast en hittestress en versterkt de biodiversiteit. Wij werken aan het landelijke VANG-programma en de doelstelling ‘Nederland circulair in 2050’. Haarlemmermeer heeft de recycledoelstelling van 60 procent in 2025 met 63 procent al gehaald. Tegelijkertijd is er ruimte voor verbetering: wij zetten in op minder restafval en schonere grondstofstromen voor PBD en GFT. Bij het onderhoud en de inrichting van de openbare ruimte werken we aan een klimaatbestendige leefomgeving. We richten ons daarbij op het voorkomen en beperken van wateroverlast, hitte en droogte en verbinden dit waar mogelijk met wijkvernieuwingsprojecten.

We werken verder aan ons klimaatadaptatiebeleid en willen beter meten wat onze maatregelen opleveren. Daarom gaan we, zoals aangekondigd in de Energie- en Klimaatmonitor, meer concrete doelen stellen en de voortgang beter volgen. Ook blijven wij zorgen voor adequaat beheer van grondwater, hemelwater en afvalwater. Economische zaken Haarlemmermeer is een belangrijke economische gemeente. Wij voeren de Economische Koers uit langs de doelstellingen van een diversere, duurzamere, circulaire, innovatievere en socialere economie, met efficiënt ruimtegebruik. Wij zetten in op toekomstbestendige werklocaties die economie en werkgelegenheid versterken. Nieuwe locaties moeten goed bereikbaar zijn en aansluiten bij de behoeften van ondernemers. Waar mogelijk combineren wij functies om levendige gebieden te creëren. Wij werken samen met ondernemers via het Haarlemmermeers Ondernemers Platform en hebben daarbij specifiek aandacht voor het Midden- en Klein Bedrijf (MKB). 14 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 Wij onderzoeken de haalbaarheid en best passende uitwerking van een gemeentebreed ondernemersfonds.. Het fonds moet de organisatiegraad en samenwerking tussen ondernemers, gemeente en partners versterken en bijdragen aan de kwaliteit, sociale veiligheid, uitstraling en vergroening van winkel- en werklocaties.

De ontwikkeling van Schiphol moet in balans zijn met gezondheid, leefbaarheid en brede welvaart. Wij behartigen de belangen van Haarlemmermeer richting het Rijk, de betrokken ministeries, de Bestuurlijke Regie Schiphol en andere relevante partijen. Daarnaast zetten wij ons in voor het behoud en de ontwikkeling van bestaande bedrijven en voor het selectief aantrekken van innovatieve bedrijven. Meedoen en ontmoeten Sport en cultuur bieden inwoners plezier, ontspanning en mogelijkheden om zich te ontwikkelen. Ze brengen mensen samen en dragen bij aan gezondheid, welzijn en verbondenheid in onze dorpen en wijken. Wij willen dat inwoners van alle leeftijden kunnen sporten, bewegen en deelnemen aan cultuur. Daarbij hebben wij extra aandacht voor mensen die drempels ervaren, waaronder inwoners met een beperking. Wij willen meer inwoners blijvend in beweging krijgen. Daarvoor werken wij samen met sportverenigingen, commerciële sportaanbieders, onderwijs en maatschappelijke organisaties. Wij benutten hun kennis om het aanbod beter te laten aansluiten bij de behoeften van inwoners. In 2027 leggen wij aan de raad voor hoe wij de sportinfrastructuur met de groei van de gemeente op niveau houden. Wij zetten in op toekomstbestendige binnen- en buitenaccommodaties, een betere benutting van voorzieningen en een omgeving die uitnodigt tot bewegen en recreëren.

Kunst en cultuur geven ruimte aan creativiteit, talentontwikkeling en ontmoeting. Wij stimuleren een gevarieerd en toegankelijk aanbod voor jong en oud, met aandacht voor lokale initiatieven, onze identiteit en ons erfgoed. Cultureel ondernemerschap en samenwerking helpen om dit aanbod te versterken. Samen met culturele instellingen onderzoeken wij hoe voorzieningen intensiever en voor meerdere doeleinden kunnen worden gebruikt. Voor de schouwburg in Hoofddorp kijken wij daarbij ook naar mogelijkheden om meer eigen inkomsten te verwerven. Wij versterken de verbindingen tussen sport, cultuur, onderwijs, zorg en welzijn. Daarmee ondersteunen wij ontmoeting, maatschappelijke deelname en het vroegtijdig signaleren van problemen. Wij onderzoeken of de beschikbare middelen doelmatig en doeltreffend worden besteed en hoe samenwerking en het voorkomen van dubbel aanbod daaraan kunnen bijdragen. Daarbij maken wij inzichtelijk welke inwoners wij bereiken, of zij blijvend deelnemen en welke resultaten onze inzet oplevert. Bestuur, samenleving en publiekscontact Wij kiezen voor een nuchter, uitvoeringsgericht en aanspreekbaar bestuur. Inwoners en ondernemers moeten weten waar zij aan toe zijn en kunnen vertrouwen op duidelijke afspraken en zorgvuldig genomen besluiten. Wij passen regels menselijk en met oog voor de bedoeling toe, binnen de wettelijke en beleidsmatige grenzen.

Wij communiceren tijdig en begrijpelijk over onze keuzes en zorgen dat de gemeenteraad zijn kaderstellende en controlerende rol goed kan vervullen. Onze prioriteit ligt bij de uitvoering. Wij onderzoeken hoe de gemeentelijke organisatie slimmer en eenvoudiger kan werken, met minder bureaucratie en onnodige stappen. Ook de ondersteuning van het dagelijks bestuur maakt daarvan deel uit. De opbrengsten zetten wij in voor verlichting van de werkdruk, betere dienstverlening en uitvoering van bestaand beleid. Wij willen dat inwoners en ondernemers gemakkelijk, snel en goed worden geholpen. Digitaal contact is het uitgangspunt, met telefonisch contact waar dat nuttig is en persoonlijk contact waar dat nodig is. Wij werken toe naar één digitaal overzicht waarin inwoners en ondernemers hun meldingen en de afhandeling daarvan kunnen volgen. In het nieuwe raadhuis komt een serviceplein waar zij op bepaalde tijden zonder afspraak terechtkunnen. Wij geven ruimte aan maatschappelijke initiatieven en betrekken inwoners en ondernemers bij keuzes die hen raken. Vooraf maken wij duidelijk waarover zij kunnen meepraten en welke grenzen gelden. Participatie moet bijdragen aan betere besluiten en uitvoerbare plannen. Wij beoordelen de resultaten en de inzet die daarvoor nodig is.

Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer 15 Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ontwikkelen wij het ‘verhaal van Haarlemmermeer’. Daarin verbinden wij onze identiteit met een duidelijke toekomstvisie op wonen, werken, samenleven en het gebruik van onze ruimte. Dit verhaal geeft richting aan beleid, samenwerking en uitvoering en maakt herkenbaar waar Haarlemmermeer voor staat en naartoe wil. Financiën We blijven een gemeente met gezonde financiële positie. De financiële gevolgen van het coalitieakkoord zijn verwerkt in deze Programmabegroting 2027-2030. Overschrijdingen of nieuw beleid worden opgelost binnen de programma’s. In 2027 werken we de financiële afspraken verder uit. De financiële vertaling en de financiële positie van de gemeente worden toegelicht in het hoofdstuk Financiële hoofdlijnen. De komende periode werken wij aan een sterk, leefbaar en toekomstbestendig Haarlemmermeer. 16 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 Financiële hoofdlijnen Het financiële beeld De begroting 2027 en het meerjarenbeeld voor de jaren 2028-2030 zijn opgesteld op basis van de door de raad vastgestelde Voorjaarsrapportage 2026 en het coalitieakkoord 2026-2030 ‘Samen maken we Haarlemmermeer’. Zoals benoemd in het coalitieakkoord is Haarlemmermeer één van de financieel meest gezonde gemeentes van Nederland en dat willen we blijven.

Ook in deze bestuursperiode zorgen wij daarom voor een goed beheerde en sluitende begroting. Dat is een grote opgave. Wij sluiten onze ogen niet voor de realiteit en realiseren ons terdege dat de financiën onder druk staan. Hogere kosten en meer taken aan de ene kant en minder inkomsten aan de andere kant zorgen er mede voor dat ook Haarlemmermeer grote uitdagingen kent om de begroting sluitend te krijgen. In het coalitieakkoord zijn stappen gezet naar een sluitende begroting. Voorkomen van uitgaven op termijn staat aan de basis van de plannen van deze coalitie. Preventie gaat leiden tot minder uitgaven. In het fysiek domein, maatschappelijke ontwikkeling en realistische en betere planning van projecten. Aan de uitgavenkant van de gemeente wordt gekeken naar efficiencymaatregelen binnen de gemeentelijke organisatie en het verlengen van afschrijvingstermijnen. De maatregelen zijn financieel vertaald in deze programmabegroting. De vertaling naar de uitvoeringsagenda met meetbare doelen, duidelijke indicatoren, realistische planning en financiële onderbouwing vindt nog plaats. Daarbij zal nog inzicht worden gegeven in de invulling van de dekkingsmaatregelen uit het coalitieakkoord. Dit wordt verwerkt in het meerjarenbeeld in de Voorjaarsrapportage 2027.

De Voorjaarsrapportage 2026 werd beleidsarm opgesteld, maar onontkoombare ontwikkelingen leidden tot een verslechterd financieel beeld. Het tekort in de jaarschijf 2030 liep op tot zo’n € 10 miljoen, de jaarschijf 2027 werd sluitend gemaakt met inzet van de algemene dekkingsreserve voor een bedrag van € 4 miljoen. Om bewoners en ondernemers zoveel mogelijk te ontzien, is in het coalitieakkoord opgenomen dat de Algemene dekkingsreserve (ADR) gebruikt wordt om de begroting sluitend te maken. Dit is beperkt tot een bedrag van € 5 miljoen. Als het jaarrekeningresultaat positief is, gaat het saldo tot de eerste € 5 miljoen weer terug naar de ADR, zodat deze middelen blijvend kunnen worden ingezet om de begroting sluitend te krijgen. De maatregelen uit het coalitieakkoord worden in deze programmabegroting aangevuld met een aantal positieve ontwikkelingen zoals de meicirculaire 2026, de herberekening van de kapitaal- en financieringslasten en de herberekening van de kostendekkendheid van de afval-, rioolheffing en de bouwleges. Dit leidt ertoe dat de onttrekking aan de ADR in 2027 volledig komt te vervallen en de jaarschijf sluit met een positief saldo van € 1,80 miljoen. Ook vrijwel alle andere begrotingsjaren sluiten, bij een gemaximeerde inzet van de algemene dekkingsreserve tot € 5 miljoen. Alleen de jaarschijf 2029 heeft nog een klein nadeel van € 0,20 miljoen.

De jaren sluiten, dankzij de onttrekking aan de ADR. De kans op een positief resultaat, en de aanvulling van de ADR, wordt daarmee kleiner. De taakstellingen uit het coalitieakkoord moeten nog worden ingevuld. Dit alles in een onzekere omgeving waarbij Rijk en gemeenten al jaren in discussie zijn over de disbalans tussen taken en middelen. Het vorige kabinet heeft incidentele middelen toegekend en daarmee een gang naar de rechter, die het dieptepunt in de bestuurlijke verhoudingen zou hebben gemarkeerd, voorkomen. Het huidige kabinet heeft bovendien aangegeven te willen werken aan het herstel van de bestuurlijke verhoudingen. Desondanks zijn wij van mening dat de financiële basis voor de uitvoering van de taken die bij gemeenten zijn belegd nog altijd onvoldoende is. Gemeenten kunnen alleen een sterke en betrouwbare eerste overheid zijn als de taken en middelen van gemeenten in balans zijn. Dit wordt opnieuw onderstreept door de Raad van Openbaar Bestuur. Na de adviezen ‘Afrekenen met disbalans’ en ‘Meters maken met medebewind’ is nu het rapport ‘Duidelijkheid in disbalans’ gepubliceerd. Hierin wordt het kabinet opgeroepen een lijst op te stellen van taken die in medebewind worden uitgevoerd, inclusief de ambities die het Rijk daarbij heeft. Inmiddels is vanuit het Rijk een start gemaakt met deze verkenning.

Pas daarna kan een goed gesprek over de bijbehorende middelen worden gevoerd. De disbalans tussen maatschappelijke opgaven en beschikbare middelen wordt met name zichtbaar bij de jeugdhulp. De kosten stijgen al jaren sneller dan de beschikbare budgetten. Het vorige kabinet Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer 17 heeft de financiële druk tijdelijk verlicht tot en met 2027. Vanaf 2028 verwacht het Rijk dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd het beoogde effect hebben. Wij hebben hiervoor een taakstelling opgenomen waarover onzekerheid bestaat of deze gerealiseerd kan worden. De commissie Van Ark monitort de voortgang van de afspraken uit de Hervormingsagenda Jeugd en brengt de ontwikkelingen en de uitgaven in beeld. Begin 2027 wordt een nieuw rapport verwacht. De publicatie van het rapport 'Groeipijn' van deze commissie in 2025 heeft duidelijk gemaakt dat het Rijk tekort is geschoten naar de gemeenten. De adviezen van de Commissie Van Ark zijn destijds echter slechts deels overgenomen. De toekomst zal uitwijzen hoe dit kabinet, dat aangeeft de bestuurlijke verhoudingen te willen verbeteren, om zal gaan met dit advies. Duidelijkheid over voldoende bekostiging voor de jeugdzorg, kan dus niet eerder dan in 2027 worden verwacht. Over de eventuele bijbehorende financiële consequenties zal pas in de meicirculaire gemeentefonds 2027 duidelijkheid bestaan.

Haarlemmermeer staat opnieuw voor grote opgaven. De gemeente groeit, de ruimte is gewild maar schaars en de druk op wonen, veiligheid, bereikbaarheid, zorg, onderwijs, economie, klimaat en voorzieningen neemt toe. Het zorgen voor meer woningen heeft hoge prioriteit. Daarbij hebben wij oog voor de schaarste aan middelen en uitvoeringskracht. Wat we willen, en wat we kunnen, moet in balans zijn. Willen we projecten kunnen realiseren, zullen we prioriteiten moeten stellen. De huidige plannen vergen het uiterste van de ambtelijke organisatie en er zijn personele tekorten in de bouw en tekorten aan bouwmaterialen. Door prioriteiten te stellen kunnen we capaciteit vrijspelen om projecten van de grond te krijgen. Wij brengen het portfoliomanagement op orde. Zo kan de realisatiegraad worden vergroot. Ook in externe regelgeving is hier meer aandacht voor. In het onlangs gepubliceerde Gemeenschappelijk financieel toezichtkader 2026 worden door de provinciale toezichthouders richtlijnen geschetst met betrekking tot de realiteit van stelposten bij gemeenten. Dit heeft gevolgen voor de maximale stelpost die wij mogen hanteren voor de realisatiegraad investeren. Wij groeien toe naar een model met maximaal 20% onderuitputting. Wij verhogen daartoe de realisatiegraad in deze programmabegroting van 57,5% naar 63%.

Met de nu voorliggende programmabegroting ligt er een goed uitgangsperspectief voor 2027. Ook voor de jaren daarna presenteren wij een vrijwel sluitende begroting. Ondanks dat de inkomsten uit het gemeentefonds in 2028 ruim € 5 miljoen lager liggen. De onzekerheden zijn vanaf 2028 echter groot, mede veroorzaakt door de discussie over taken en middelen. Het Rijk is en blijft aan zet om deze disbalans op te lossen. Daarnaast geeft ook het huidige geopolitieke klimaat veel onduidelijkheid. Opgeworpen handelsbarrières, oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten en de stijgende defensie uitgaven leiden tot onzekerheden bij de inschatting van de renteontwikkeling. De financiële weerbaarheid van onze gemeente is goed. Bij de Jaarstukken 2025 hebben we gezien dat vrijwel alle indicatoren schuldpositie zich versterkt hebben. Dit geeft ons een goede uitgangspositie met het oog op de onzekerheden over het sluitend houden van de begroting in de aankomende jaren. De goede uitgangspositie wordt bevestigd in de benchmarks van de VNG en BDO over de financiële positie van gemeenten op basis van de jaarrekeningcijfers 2024 (zie brief aan de raad van 11 februari 2026 XS-26020309.1961). Ons weerstandsvermogen is uitstekend.In de afgelopen jaren hebben we geen onttrekkingen uit de ADR hoeven te doen in het kader voor een sluitende jaarrekening.

Bij de Programmabegroting 2026-2029 concludeerden we al dat de schuld zich op het laagste niveau van de afgelopen 15 jaar bevindt. Bij de Jaarstukken 2025 heeft deze trend zich nog verder voortgezet. In de toekomst blijft de ontwikkeling van de hoogte van de schuld wel een aandachtspunt. Wij verwachten, met name door realisatie van de grote woningbouwprojecten en de besteding van de daarmee verbonden subsidies die wij vooruit ontvangen hebben, dat de schuld gaat stijgen. Daarmee zal deze ten opzichte van andere gemeenten hoog blijven. Ontwikkeling meerjarenbeeld Mutaties Na het vaststellen van het meerjarenbeeld 2027-2030 in de Voorjaarsrapportage 2026 zijn er autonome ontwikkelingen geweest waardoor het meerjarenbeeld is gewijzigd. In Tabel 1 is weergegeven hoe het bijgestelde meerjarenbeeld tot stand is gekomen.

18 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 Tabel 1 Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Geraamd saldo Voorjaarsrapportage 2026 | 0 | -5.974 | -10.026 | -10.034 Mutaties coalitieakkoord 2026-20301 | 0 | 5.974 | 7.584 | 8.595 Subtotaal geactualiseerd meerjarenbeeld volgens coalitieakkoord | 0 | 0 | -2.442 | -1.439 Kapitaallasten en financieringsresultaat | 2.012 | 1.940 | 1.350 | 1.228 Meicirculaire gemeentefonds | 1.257 | 1.068 | 847 | 368 Het Verhaal van Haarlemmermeer | 400 | 300 | 0 | 0 Herberekening kostendekkendheid afvalstoffen-, rioolheffing en leges | 1.236 | 1.584 | 1.414 | 2.125 omgevingsvergunningen Stelpost realisatiegraad investeringen | -355 | 0 | 0 | 0 Verlaging structurele inzet Algemene dekkingsreserve | -1.946 | -4.204 | -1.364 | -2.283 Mutaties Programmabegroting 2027-2030 | 1.804 | 89 | 2.248 | 1.439 Geactualiseerd meerjarenbeeld | 1.804 | 89 | -195 | 0 1 Zie voor een toelichting op deze mutaties Tabel 2 Toelichting grootste afwijkingen Figuur 1 Mutaties coalitieakkoord 2026-2030 Op basis van het coalitieakkoord 2026-2030 ' Samen maken we Haarlemmermeer' is rekening gehouden met de financiële effecten van het akkoord. Conform de financiële doorrekening zijn de in Tabel 2 opgenomen bedragen verwerkt.

Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer | 19 Tabel 2 Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Inzet algemene dekkingsreserve | -2.059 | 2.840 | 5.000 | 5.000 2. Stelpost Jeugdzorg | 2.500 | 2.500 | 2.500 | 2.500 Subtotaal (a) | 441 | 5.340 | 7.500 | 7.500 Wensen 3. Handhaving | -750 | -1.000 | -1.500 | -1.500 4. Openbare orde en veiligheid | -750 | -1.000 | -1.500 | -1.500 5. Preventie sociaal domein (o.a. jongerenwerk) | -750 | -1.000 | -1.500 | -1,500 6. Uitvoeringsprogramma mobiliteit | -105 | -665 | -1.215 | -1.754 Subtotaal (b) | -2.355 | -3.665 | -5.715 | -6.254 Dekking 7. Index lokale heffingen | 1.949 | 1.949 | 1.949 | 1.949 8. Fysiek domein | 0 | 500 | 1.500 | 2.500 9. Maatschappelijke ontwikkeling | 0 | 250 | 750 | 1.300 10. Realisme in groei | 0 | 900 | 900 | 900 11. Verlengen afschrijvingstermijnen | -35 | 700 | 700 | 700 Subtotaal (c) | 1.914 | 4.299 | 5.799 | 7.349 Totaal mutaties coalitieakkoord 2026-2030 (a+b+c) | 0 | 5.974 | 7.584 | 8.596 Het financiële kader van het coalitieakkoord 2026-2030 is in de Programmabegroting 2027-2030 verwerkt. De financiële vertaling is daarmee gedaan, maar de vertaling naar de de uitvoeringsagenda met meetbare doelen, duidelijke indicatoren, realistische planning en financiële onderbouwing vindt nog plaats.

Daarbij zal inzicht worden gegeven in de invulling van de dekkingsmaatregelen uit het coalitieakkoord. Dit wordt verwerkt in het meerjarenbeeld in de Voorjaarsrapportage 2027. Kapitaallasten en financieringsresultaat De financieringsbehoefte voor de jaren 2027-2030 is geactualiseerd ten opzichte van de Voorjaarsrapportage 2026. Hierbij is rekening gehouden met mutaties in het investeringsplan. Naar aanleiding van de besluitvorming bij de Voorjaarsrapportage 2026 zijn nieuwe investeringen in het investeringsplan opgenomen. Het structureel voordeel ontstaat met name doordat de financieringsbehoefte lager was waardoor de afschrijvingslasten lager zijn. Voor het aantrekken van nieuwe geldleningen is gerekend met een rente van 3%. Omdat de ontwikkelingen op de kapitaalmarkt onzeker zijn, is bij de berekening van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing rekening gehouden met het risico dat de rente verder stijgt. Meicirculaire gemeentefonds Het netto-effect van de mutaties op basis van de meicirculaire 2026 gemeentefonds (brief aan de raad 26 juni 2026, (XS-26060302.2453) wordt nu verwerkt. De algemene mutaties in de meicirculaire geven per saldo een voordeel voor alle begrotingsjaren. De voordelen worden met name veroorzaakt door een hoger dan verwacht accres op basis van de bbp-normeringssystematiek.

Het Verhaal van Haarlemmermeer De komende jaren worden belangrijke keuzes gemaakt over wonen, werken, economie, mobiliteit en leefbaarheid. Die keuzes gaan niet alleen over de verdere ontwikkeling van de gemeente, maar ook over de positie die Haarlemmermeer wil innemen en de rol die zij in de regio, in Nederland en internationaal wil vervullen. Het is daarom tijd om gezamenlijk te onderzoeken en te verwoorden wie wij als Haarlemmermeer zijn, waar wij voor staan en welke toekomst wij nastreven. Een sterker profiel versterkt herkenbaarheid, concurrentiekracht, lobbykracht en de positie als gesprekspartner richting Rijk, MRA en andere partners. De identiteit van Haarlemmermeer wordt niet door de gemeente alleen bepaald, maar door de gemeenschap als geheel. Daarom wordt zij samen met inwoners, bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en andere overheden onderzocht, verwoord en verder ontwikkeld. Herberekening kostendekkendheid afvalstoffen-, rioolheffing en leges omgevingsvergunningen Bij de berekening van de kostendekkendheid van de afvalstoffen- en rioolheffing wordt rekening gehouden met de toerekening van kosten van overhead en de compensabele BTW. Als gevolg van 20 | Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 hogere lasten wordt in 2027 een hoger bedrag aan compensabele BTW toegerekend.

Om de leges omgevingsvergunningen 100% kostendekkend te houden worden de legesopbrengsten verhoogd. Stelpost realisatiegraad investeringen Er is bij de investeringen rekening gehouden met een realisatiegraad van 63%, dit is toegelicht in het hoofdstuk investeringen. Verlaging structurele inzet Algemene dekkingsreserve Onderdeel van de maatregelen voor het sluitend maken van de begroting is de inzet van de Algemene dekkingsreserve (ADR) ter dekking van structurele lasten. De inzet mag volgens de regelgeving maximaal 10% van het vrij besteedbare deel van de reserve zijn. Om bewoners en ondernemers zoveel mogelijk te ontzien, is in het coalitieakkoord opgenomen dat de Algemene dekkingsreserve gebruikt wordt om de begroting sluitend te maken. Dit is beperkt tot een bedrag van € 5 miljoen. Als het jaarrekeningresultaat positief is, gaat het saldo tot de eerste € 5 miljoen weer terug naar de ADR, zodat deze kunnen blijven worden ingezet om de begroting sluitend te krijgen. Voor de jaarschijf 2027 resteert na verwerking van het coalitieakkoord 2026-2030 nog een ontrekking van € 1,95 miljoen. Deze wordt nu volledig teruggedraaid. Ook de onttrekking van € 2,84 miljoen voor 2028 kan worden teruggedraaid.

Bij het inboeken van de maatregelen sluitende begroting bij de Voorjaarsrapportage 2025 was daarnaast rekening gehouden met een structurele onttrekking uit de Algemene dekkingsreserve van € 1,37 miljoen. Ook deze wordt nu structureel teruggedraaid zodat de inzet van de Algemene dekkingsreserve vanaf 2029 gemaximeerd wordt op € 5 miljoen. In het Overzicht algemene dekkingsmiddelen wordt inzicht gegeven in de inzet van de Algemene dekkingsreserve ten behoeve van een sluitende begroting. Samenvatting baten en lasten 2027-2030 Na verwerking van de hiervoor toegelichte mutaties is het meerjarenbeeld van de baten en lasten als volgt: Tabel 3 Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is | JR2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 nadeel) Totaal van baten programma's | 678.371 | 747.696 | 748.077 | 720.887 | 725.135 | 703.043 Totaal van lasten programma's | 636.000 | 754.877 | 743.195 | 715.959 | 705.701 | 699.936 Saldo van baten en lasten (1) | 42.371 | -7.181 | 4.882 | 4.929 | 19.434 | 3.107 Totaal van baten reservemutaties | 55.569 | 51.661 | 15.507 | 15.835 | 12.217 | 11.025 Totaal van lasten reservemutaties | 77.202 | 44.473 | 18.585 | 20.675 | 31.846 | 14.133 Saldo reservemutaties (2) | -21.632 | 7.189 | -3.079 | -4.840 | -19.629 | -3.107 Resultaat (1+2) | 20.739 | 7 | 1.804 | 89 | -195 | -1 De verdeling van de baten en lasten over de programma's is opgenomen in het Overzicht van

baten en lasten. Baten en lasten Toelichting op de baten De totale baten (inclusief storting in de reserves) van Haarlemmermeer worden voor 2027 geraamd op € 763,6 miljoen. Alle in de programmabegroting geraamde lasten moeten worden gedekt door de baten (inkomsten) om te komen tot een sluitende begroting. In Figuur 2 is in hoofdlijnen aangegeven waar de baten uit bestaan. Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer | 21 66 | 22 11 2121 4242 | Uitkeringen gemeentefonds (42%) Lokale heffingen (28%) Overige (21%) Werk en inkomen (6%) Reserves (2%) Grondexploitatie (1%) 2828 Figuur 2 De baten en de lasten van de grondexploitaties worden budgettair neutraal geraamd en worden verantwoord onder het programma Ruimtelijke ontwikkelingen. Een resultaat op de grondexploitaties wordt verrekend met de Algemene reserve grondzaken. Uitkeringen gemeentefonds De grootste inkomstenpost is de uitkeringen gemeentefonds die van het Rijk ontvangen wordt. Deze uitkeringen zijn vrij besteedbaar en worden verantwoord onder het Overzicht algemene dekingsmiddelen, onderdeel B: Uitkeringen gemeentefonds. Het meerjarig verloop van de uitkeringen uit het gemeentefonds per inwoner blijkt uit Figuur 3. Figuur 3 22 | Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2027-2030 Gemeentelijke belastingen Andere grote inkomstenbronnen zijn de gemeentelijke belastingen (lokale heffingen).

Deze heffingen kunnen worden opgedeeld in de vrij besteedbare belastingen, met name de onroerendezaakbelastingen (OZB), en de heffingen voor een specifiek doel, zoals de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Heffingen met een specifiek doel mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Bij de berekening van de tarieven is 100% kostendekkendheid het beleidsuitgangspunt. Bij het vaststellen van de opbrengsten van de vrij besteedbare belastingen heeft de raad een grote mate van vrijheid. Belastingdruk huishoudens Voor de huishoudens van Haarlemmermeer is de ontwikkeling van de gemeentelijke belastingdruk van belang. Uit Figuur 4 blijkt dat de belastingdruk over 2027 voor eigenaren van woningen stijgt. Dit betreft de OZB die gemiddeld per huishouden met 3,4% inflatie stijgt. Verder stijgt de afvalstoffenheffing met 12,8%, met name als gevolg van hogere verwerkingskosten, en de rioolheffing met 10,6%. De stijging van de rioolheffing is gebaseerd op het door de raad vastgestelde Programma riolering en stedelijk water (PRSW). In totaal stijgt de belastingdruk voor een meerpersoonshuishouden met een eigen huis met 9,4% ten opzichte van 2026. Voor een huurder met een meerpersoonshuishouden is de stijging 12,8%. Figuur 4 In de berekening van de belastingdruk is voor een meerpersoonshuishouden voor de afvalstoffenheffing uitgegaan van het tarief voor een rolcontainer van 140 liter.

Niet alle meerpersoonshuishoudens betalen dit tarief. 51% van het alle huishoudens heeft een 80-liter container, het tarief is dan € 155 per huishouden lager. In de paragraaf Lokale Heffingen worden de belastingen en heffingen uitgebreid toegelicht. Programmabegroting 2027-2030 - Gemeente Haarlemmermeer 23 Toelichting op de lasten De totale lasten (inclusief stortingen in de reserves) van Haarlemmermeer worden voor 2027 geraamd op € 761,4 miljoen. Met de lasten worden de beleidsdoelen van de programma’s gerealiseerd. In de programmabegroting zijn de beleidsdoelen opgedeeld in negen programma’s. Verder zijn er lasten die vallen onder de overzichten ‘Algemene dekkingsmiddelen’ en ‘Overhead’. In Figuur 5 is weergegeven hoe de lasten over de verschillende programma’s en algemene dekkingsmiddelen en overhead zijn verdeeld. 33 22 11 33 44 | 2323 Welzijn, zorg en onderwijs (23%) 99 | Wonen en ruimtelijke ordening (15%) Meedoen en ontmoeten (14%) Kwaliteit fysieke leefomgeving (14%) Overzicht overhead (11%) Werk en inkomen (9%) 1111 | Veiligheid (4%) Bestuur, samenleving en publiekscontact (3%) 1515 | Overzicht algemene dekkingsmiddelen (3%) Economische zaken (2%) Mobiliteit (1%) 1414 1414 Figuur 5 Het programma Welzijn, zorg en onderwijs behelst bijna een kwart van de begroting € 178 miljoen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://haarlemmermeer.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3d41ffcd-3c1a-4c12-a589-c041da4d795d?agendaItemId=fda5a31a-b3fb-415f-bb7d-c43d9fb730a8