Bijlage Programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
Programmabegroting 2026-2029
Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail: info@haarlemmermeer.nl Internet: www.haarlemmermeer.nl Deze rapportage is online te raadplegen via planningencontrol.haarlemmermeer.nl Fotografie Henk Roolvink Kees van der Veer Kelly Knufman Eric Labordus Jur Engelchor fotografie NMCX WV Productions Gemeente Haarlemmermeer September 2025
Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................................................................................ 3 Infographic............................................................................................................................................................................................... 4 Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 8 Leeswijzer........................................................................................................................................................................................................... 9 Financiële hoofdlijnen................................................................................................................................................................................ 12 Samenstelling van de gemeenteraad en het college van B&W........................................................................................ 27
Programma's.........................................................................................................................................................................................29 Bestuur, samenleving en publiekscontact..................................................................................................................................... 30 Veiligheid.......................................................................................................................................................................................................... 44 Zorg en werk...................................................................................................................................................................................................
56 Maatschappelijke ontwikkeling............................................................................................................................................................79 Mobiliteit.........................................................................................................................................................................................................105 Ruimtelijke ontwikkelingen.....................................................................................................................................................................118 Wonen..............................................................................................................................................................................................................138 Kwaliteit fysieke omgeving.................................................................................................................................................................... 151 Economische zaken...................................................................................................................................................................................172 Overzicht algemene dekkingsmiddelen.......................................................................................................................................
186 Overzicht overhead................................................................................................................................................................................ 200
Paragrafen............................................................................................................................................................................................212 Inleiding........................................................................................................................................................................................................... 213 Lokale heffingen......................................................................................................................................................................................... 214 Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................................................................................................................
223 Onderhoud kapitaalgoederen...........................................................................................................................................................242 Vastgoed........................................................................................................................................................................................................253 Subsidies..........................................................................................................................................................................................................261 Financiering...................................................................................................................................................................................................274 Bedrijfsvoering............................................................................................................................................................................................ 278
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 1
Verbonden partijen..................................................................................................................................................................................283 Grondbeleid................................................................................................................................................................................................. 305 Openbaarheid Wet open overheid (Woo)....................................................................................................................................311
Financiële begroting....................................................................................................................................................................... 312 Grondslagen begroting.......................................................................................................................................................................... 313 Overzicht van baten en lasten............................................................................................................................................................317 Geprognosticeerde balans...................................................................................................................................................................319 Toelichting bij baten en lasten.......................................................................................................................................................... 320 Reserves en voorzieningen...................................................................................................................................................................328 Investeringen................................................................................................................................................................................................332
Overig..................................................................................................................................................................................................... 345 EMU saldo......................................................................................................................................................................................................346 Recapitulatie op taakveld.................................................................................................................................................................... 347 Financieel verloop reserves..................................................................................................................................................................355 Financieel verloop voorzieningen.................................................................................................................................................... 356
Verklarende woordenlijst..............................................................................................................................................................357
2 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Voorwoord Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij presenteren wij u de Programmabegroting 2026-2029. Deze begroting is het resultaat van onze gezamenlijke inzet in het afgelopen jaar om onze financiën voor 2026 en 2027 op orde te krijgen. Dankzij het unanieme akkoord op het pakket maatregelen in maart en de extra incidentele middelen via de meicirculaire, start het komende begrotingsjaar financieel gezond en stabiel. Onze gemeente staat er financieel sterk voor, met relatief weinig schulden ten opzichte van onze inkomsten – de laagste verhouding in vijftien jaar. Dit geeft ons ruimte en slagkracht om te blijven investeren in het verlichten van de woningnood, onderwijshuisvesting en het verbeteren van de leefbaarheid in onze wijken. Onze maatschappelijke voorzieningen, zoals sport en cultuur, blijven in stand en we voorkomen drastische ombuigingen De financiële druk vanuit het Rijk neemt toe, zeker op het gebied van jeugdzorg, onderhoud en vervanging openbare ruimte en verduurzaming, terwijl de structurele middelen achterblijven bij de toename van taken en verantwoordelijkheden. Het is van groot belang dat er op termijn structurele rijksoplossingen komen, zodat onze gemeente haar taken naar behoren kan blijven uitvoeren voor onze inwoners. Met name na 2027 lijken stevige keuzes echter onvermijdelijk.
Met deze programmabegroting geven wij de nieuwe coalitie, die in 2026 zal aantreden, een solide en toekomstbestendig uitgangspunt om beleidsmatig en financieel richting te geven aan Haarlemmermeer. Samen blijven wij ons inzetten voor een gemeente waarin onze inwoners veilig en prettig kunnen wonen, waarin onze economie bloeit, waarin wij omkijken naar mensen die onze steun nodig hebben en waarin we voorbereid zijn op de uitdagingen van morgen. Wij danken de raad voor het vertrouwen en de constructieve samenwerking en wij kijken uit naar verdere gezamenlijke stappen om Haarlemmermeer duurzaam en financieel gezond te houden. Beryl van Straten wethouder Financiën
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 3
Infographic
4 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 5
6 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 7
Algemeen
8 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Leeswijzer Wat is een programmabegroting? Een programmabegroting heeft verschillende doelen. Het is een instrument voor de gemeenteraad om kaders, zowel inhoudelijk als financieel, te stellen. In de begroting leggen wij vast: doelen en maatschappelijke effecten, de producten en diensten die we als gemeente leveren (output) en de middelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld. Daarnaast is de programmabegroting voor het college van burgemeester en wethouders een middel om collegeprioriteiten te benoemen. Vervolgens legt het college bij de jaarstukken op basis van de programmabegroting verantwoording af over het behaalde resultaat. In het kader van het programma 'Versterken informatiewaarde' hebben twee raadswerkgroepen de programma’s 'Zorg en werk' en 'Wonen' geanalyseerd. De adviezen van deze werkgroepen en de aanbevelingen van rapporteurs Duisenberg, zijn in alle programma’s verwerkt. Dit heeft geresulteerd in een herindeling van de programma’s, die hieronder wordt toegelicht. De programmabegroting bestaat uit de volgende onderdelen: Algemeen In dit onderdeel presenteren we het financiële meerjarenbeeld en de financiële weerbaarheid van onze gemeente. We lichten de ontwikkeling van het meerjarenbeeld toe ten opzichte van de Voorjaarsrapportage 2025. U vindt hier ook de samenstelling van de raad en het college. Programma’s Elk programma beschrijven wij in eenzelfde stramien.
Het begint met het maatschappelijke doel en een korte toelichting daarop. Wij beschrijven het gewenste maatschappelijk effect en waar het programma als geheel zich op richt. Hierna volgt de naam van de verantwoordelijk portefeuillehouder, de bijbehorende baten en lasten en het aandeel hiervan in de totale begroting. Daarna volgen de beleidsdoelen en gaan wij in op wat wij als gemeente willen bereiken en wat wij daarvoor gaan doen en de vraag wat mag het kosten. De beschrijving per beleidsdoel heeft de volgende kopjes: Vaste activiteiten Wij lichten kort en bondig de vaste activiteiten toe die behoren tot onze taken en vermelden het taakveld waar de lasten die hierbij horen worden geregistreerd. Activiteiten in 2026 Onder dit kopje lichten wij activiteiten toe anders dan vaste activiteiten. Dit kan gaan over zogenaamde flexibele activiteiten, speerpunten of eenmalige activiteiten. Deze activiteiten zijn concreet en hierbij beschrijven we ook het te bereiken resultaat en de benodigde financiële middelen en het taakveld waarop deze lasten worden geregistreerd.
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 9
BBV indicatoren Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) lichten wij in de programma’s in de begroting (artikel 8 BBV) de beoogde en gerealiseerde maatschappelijke effecten van de verschillende programma’s toe aan de hand van zogenaamde beleidsindicatoren. Deze indicatoren dragen bij aan het beleidsmatiger maken van begroting en jaarstukken. De raad kan zich op deze manier op belangrijke momenten in een beleidscyclus een beeld vormen over de behaalde en te behalen beleidsresultaten. Omdat het wenselijk is de resultaten van gemeenten onderling te kunnen vergelijken, is in de Regeling beleidsindicatoren gemeenten een uniforme lijst van beleidsindicatoren vastgesteld. Voor de indicatoren wordt aangesloten bij reeds bestaande bronnen, zoals het CBS en DUO. De actuele lijst bestaat uit 34 verplichte indicatoren. Op basis van de informatie op de website Waarstaatjegemeente.nl worden de cijfers van Haarlemmermeer vergeleken met alle gemeenten van Nederland en met de groep Centrale woongemeenten met een landelijk karakter. Dit is de groep van gemeenten waarbij Haarlemmermeer is ingedeeld. Indien er nog geen data bekend zijn, is dit met 'n/b' (niet bekend) aangegeven. Op 7 augustus 2025 zijn de gegevens geactualiseerd. Bij de verplichte BBVindicatoren staat in principe geen toelichting.
Indicatoren Haarlemmermeer De raad heeft besloten een aantal niet-verplichte lokale indicatoren te hanteren. Bij deze indicatoren (als figuren opgenomen) staat, waar zinvol, een toelichting en soms een verwachting. Indien het beleidsdoel geen indicatoren heeft staat dit vermeld. Aanvullend biedt de website onderzoek. haarlemmermeergemeente.nl kennis en onderzoeksresultaten over de Haarlemmermeerse samenleving Wat mag het kosten? De baten en de lasten van de beleidsdoelen staan hier meerjarig in een tabel. Uitsplitsing baten en lasten naar taakveld De baten en lasten worden gepresenteerd naar taakveld en komen overeen met de getallen in de tabel ervoor. De taakvelden zijn verplicht voorgeschreven. Een toelichting op de taakvelden staat in het Iv3 informatievoorschrift voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen 2025. Toelichting op de verschillen ten opzichte van het voorgaande jaar • Verschillen tussen de begrotingsjaren groter of gelijk aan € 200.000 lichten we toe conform de financiële verordening. Verschillen die voortvloeien uit het (in de financiële begroting opgenomen) investeringsplan in de vorm van kapitaallasten worden alleen globaal toegelicht wanneer deze groter zijn dan € 250.000. • Conform de notitie overhead van de commissie BBV rekenen we de personeelslasten van het primaire proces aan de programma's toe.
Het zijn lasten van werkzaamheden die direct aan de in de programma's opgenomen beleidsdoelen kunnen worden toegerekend. De lasten van het ondersteunende proces worden verantwoord onder het Overzicht overhead' Een gewijzigde inzet van personeel kan leiden tot verschuivingen tussen programma's waardoor budgettair neutrale vooren nadelen kunnen ontstaan. Een totaaloverzicht van de formatie en salarissen per cluster staat in de financiële begroting, Beïnvloedbaarheid lasten In een grafiek geven we een indicatie van de mate van beïnvloedbaarheid van lasten. We maken onderscheid in vier categorieën: • niet-beïnvloedbaar: ◦ Wettelijke taken waarbij minimale uitvoering vereist is ◦ Lasten gedekt door specifieke - en doeluitkeringen ◦ Kapitaallasten voor lopende investeringen en investeringen die al zijn gedaan ◦ Mutaties in voorzieningen (met uitzondering van onderhoudsvoorzieningen, die als beïnvloedbaar op middellange termijn worden gezien) ◦ Reservemutaties • beïnvloedbaar op middellange termijn (twee tot vier jaar) ◦ Verstrekte subsidies ◦ Wettelijke taken met enige ruimte voor sturing (zoals bijvoorbeeld onderhoudskosten openbare ruimte, wegenbeheer) ◦ Afspraken met derden (contractuele verplichtingen, cofinanciering en samenwerkingsverbanden) ◦ Mutaties in onderhoudsvoorzieningen • beïnvloedbaar
10 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
◦ Budgetten waar geen contract voor afgesloten is ◦ Incidentele budgetten • personeelslasten (beperkt beïnvloedbaar) ◦ Bij het beëindigen van een activiteit kan het betrokken personeel niet volledig flexibel worden ingezet voor een andere activiteit. Personeelslasten zijn daarmee beperkt beïnvloedbaar. Totaaloverzicht: Wat mag het kosten? De financiële middelen worden samengevat met een totaaloverzicht van de baten en lasten van het programma uitgesplitst naar beleidsdoel. Daaronder staat een grafiek waarin we de baten en lasten over de jaren heen uitdrukken in een staafdiagram. Verbonden partijen en relevant beleid We sluiten het programma af met een overzicht en korte toelichting op de betrokken verbonden partijen en een opsomming van het relevante beleid met verwijzingen naar vastgestelde beleidsdocumenten. Paragrafen Het BBV bepaalt dat in de programmabegroting paragrafen worden opgenomen, waarin de beleidslijnen worden vastgelegd over beheersmatige aspecten en lokale heffingen. Het beoogt informatie per onderwerp gebundeld weer te geven en zo de raad inzicht te geven. Financiële begroting In de financiële begroting zijn de algemene uitgangspunten en grondslagen opgenomen die gehanteerd zijn bij het opstellen van de programmabegroting. Verder worden verschillende financiële totaaloverzichten gepresenteerd.
Hier vindt u onder andere een overzicht van de maatregelen sluitende begroting, de geprognosticeerde balans, beschrijvingen van de reserves en de voorzieningen, salarissen en het investeringsplan. Overig Onder het hoofdstuk Overig zijn diverse specificaties opgenomen zoals de recapitulatie van de taakvelden. Afrondingsverschillen In tabellen kunnen afrondingsverschillen voorkomen in optellingen. Dit komt doordat de tabellen automatisch samengesteld worden, waarbij bedragen gedeeld worden door 1.000.
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 11
Financiële hoofdlijnen Het financiële beeld De begroting 2026 en het meerjarenbeeld voor de jaren 2027-2029 zijn opgesteld op basis van de door de raad vastgestelde Voorjaarsrapportage 2025. Daarbij heeft de raad zijn verantwoordelijkheid genomen door het nemen van maatregelen om de jaren 2026 en 2027 structureel sluitend te maken. Het pakket maatregelen, waarmee de raad op 13 maart 2025 unaniem heeft ingestemd (11753909), is met de vaststelling van de voorjaarsrapportage definitief verwerkt in de cijfers. Hierbij was het wel noodzakelijk een groter beroep te doen op de Algemene dekkingsreserve ter dekking van structurele lasten. In totaal is in 2026 € 10,4 miljoen aan maatregelen verwerkt en in 2027 € 15,1 miljoen. In het onderdeel Maatregelen sluitende begroting worden de maatregelen waartoe besloten is toegelicht. Bij de behandeling en vaststelling van de Voorjaarsrapportage 2025 heeft de raad een aantal moties aangenomen, waarin ons college wordt opgeroepen voor diverse onderwerpen incidentele budgetten op te nemen in de Programmabegroting 2026-2029. Wij hebben de aangenomen moties verwerkt in het meerjarenbeeld voor wat betreft de jaren 2026-2029. Moties die betrekking hebben op het begrotingsjaar 2025 worden betrokken bij de Najaarsrapportage 2025. In de jaren 2026 en 2027 is per jaar een bedrag van € 1,71 miljoen aan incidentele lasten verwerkt.
Onderzocht wordt nog of alle moties uitgevoerd kunnen worden met de beschikbaar gestelde middelen. Doordat de meicirculaire 2025 een voordeel gaf, kon de onttrekking aan de Algemene dekkinsreserve als structureel dekkingsmiddel in de jaren 2026 en 2027 verlaagd worden. Zie verder het onderdeel Ontwikkeling meerjarenbeeld voor een toelichting. Door deze verlaging sluiten deze jaren op € 0. Bij de besluitvorming over de maatregelen is er bewust voor gekozen om nog geen beslissingen te nemen voor de resterende - nu voorziene - tekorten in 2028 en 2029. Na de verkiezingen in 2026 is er ruimte voor de nieuwe coalitie om keuzes te maken voor het structureel sluitend maken van de begroting vanaf 2028. Daarbij kan dan ook rekening worden gehouden met de laatste informatie over de ontwikkeling van de financiële bijdrage van het Rijk. De gemeenten en hun belangenorganisatie de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) blijven van mening dat het Rijk onvoldoende middelen beschikbaar stelt om de gemeentelijke taken uit te voeren. Dit wordt ook bevestigd door de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). De ROB concludeert dat gemeenten nu en in de toekomst te maken hebben met een disbalans tussen hun taken, bevoegdheden en de financiële middelen die ze van het Rijk krijgen (Advies Afrekenen met disbalans).
Mede door de lobby van de gemeenten via de VNG zijn er in de Tweede - en Eerste Kamer moties aangenomen die het kabinet oproepen met oplossingen te
12 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
komen. Met de val van het kabinet verwachten wij niet dat er snel duidelijkheid komt of de gemeenten geholpen gaan worden, of door wet- en regelgeving waar gemeenten zich moeten houden aan te passen of door meer middelen beschikbaar te stellen. De gemeenten, ook Haarlemmermeer, staan voor grote (financiële) uitdagingen. We kunnen onze taken voorlopig uitvoeren, mede dankzij de incidentele compensatie die voor de jaren 2026 en 2027 in de meicirculaire beschikbaar is gesteld. Drastische maatregelen hebben we weten te voorkomen, het maatschappelijk middenveld is ontzien en er zijn geen algemene lastenverhogingen, behoudens inflatiecorrectie, voor onze inwoners doorgevoerd. Naast de incidentele middelen voor 2026 en 2027 verwerkte het Rijk bij de meicirculaire 2025 een verhoogde taakstelling voor de Hervormingsagenda Jeugd vanaf 2028. De middelen zijn uitgenomen uit het gemeentefonds. De toekomst na 2027 vereist stevige keuzes, innovatieve oplossingen en vooral structurele rijksoplossingen. Zonder die oplossingen dreigen taken - zoals jeugdzorg, onderhoud openbare buitenruimte, ruimtelijke ontwikkelingen en verduurzaming - op termijn verder te worden uitgekleed. Hierbij blijft de jeugdzorg een zware claim leggen op de gemeentefinanciën.
Juist voor deze belangrijke taak, met een budget in 2026 van circa € 69 miljoen, is het lastig grip te krijgen op de kosten, omdat hier sprake is van openeinderegelingen. De uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd zou moeten zorgen voor meer beheersing van de kosten. Maar hiervoor is aanpassing van wet- en regelgeving door het Rijk nodig. In 2027 moet de deskundigencommissie een zwaarwegend en maatgevend advies uitbrengen waarin ze zowel terugkijkt op de periode 2025-2027 als vooruitkijkt naar 2028 en verder. Dit betekent hoogstwaarschijnlijk dat pas in de loop van 2027 er duidelijkheid komt of er een structureel toereikende bekostiging van de jeugdzorg mogelijk is. Met de vaststelling van de voorjaarsrapportage heeft de raad middelen beschikbaar gesteld voor de doorontwikkeling van de projectenportfolio voor het fysieke domein. Het doel is om onderbouwd keuzes te kunnen maken over de fasering en temporisering van (investerings-)projecten. Ook moet daarbij voorkomen worden dat projecten worden toegevoegd aan het investeringsprogramma zonder dat inzichtelijk is wat dit voor gevolgen heeft voor de voorbereiding en uitvoering van de projecten en programma's waar eerder al toe besloten is. Hierbij speelt de beschikbare uitvoeringskracht een grote rol.
Door de complexiteit van projecten, de krappe financiën en de krapte op de arbeidsmarkt wordt onze uitvoeringskracht negatief beïnvloed. Onder andere door de inrichting van een projectenportfolio willen wij beter inzicht krijgen in de benodigde en beschikbare arbeidscapaciteit en meer grip op de uitvoering van projecten. Mede op basis van dit inzicht kunnen wij en de raad strategische keuzes maken en projecten beter prioriteren en beheersen. Met de nu voorliggende programmabegroting ligt er voor de jaren 2026 en 2027 een goed uitgangsperspectief voor de nieuwe coalitie, waarbij we onze taken en ambities binnen het sociaal én fysiek domein kunnen blijven uitvoeren. Daarbij is onze financiële weerbaarheid uitstekend; zo bereikte de netto schuldquote bij de Jaarstukken 2024 de laagste stand van de afgelopen 15 jaar. Voor de jaren na 2027 zijn er wel - wellicht lastige - keuzes nodig, waarbij de afhankelijkheid van de besluitvorming door het Rijk van invloed blijft. Het Rijk is aan zet om de disbalans tussen beschikbare middelen en de benodigde middelen om al onze taken goed te kunnen uitvoeren op te lossen.
Ontwikkeling meerjarenbeeld Mutaties Na het vaststellen van het meerjarenbeeld 2026-2029 in de Voorjaarsrapportage 2025 zijn er autonome ontwikkelingen geweest waardoor het meerjarenbeeld is gewijzigd. In Tabel 1 is weergegeven hoe het bijgestelde meerjarenbeeld tot stand is gekomen.
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 13
Tabel 1
Omschrijving (bedragen x € 1 miljoen; min is nadeel)
2026
2027
2028
2029
Geraamd saldo Voorjaarsrapportage 2025
0,09
0,08
-7,31
-17,87
Kapitaallasten en financieringsresultaat
1,42
1,64
2,29
4,08
Meicirculaire gemeentefonds
2,79
2,95
2,03
2,59
Herberekening kostendekkendheid afvalstoffen- en rioolheffing
0,40
0,52
0,68
0,68
Moties Voorjaarsrapportage 2025
-1,71
-1,71
-0,32
0,00
Verlaging structurele inzet Algemene dekkingsreserve
-2,95
-3,43
0,00
0,00
Diverse mutaties
-0,04
-0,04
-0,04
-0,04
Geactualiseerd meerjarenbeeld
0,00
0,00
-2,67
-10,57
Toelichting grootste afwijkingen
Figuur 1
Kapitaallasten en financieringsresultaat De financieringsbehoefte voor de jaren 2026-2029 is geactualiseerd ten opzichte van de Voorjaarsrapportage 2025. Hierbij is rekening gehouden met mutaties in het investeringsplan. Naar aanleiding van de besluitvorming bij de Voorjaarsrapportage 2025 zijn nieuwe investeringen in het investeringsplan opgenomen. Het voordeel in 2029 ontstaat doordat ook voor de nieuwe investeringen rekening is gehouden met een realisatiegraad van 57,5%. Voor het aantrekken van geldleningen is gerekend met een rente van 3%. Omdat de ontwikkelingen op de kapitaalmarkt onzeker zijn, is bij de berekening van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing rekening gehouden met het risico dat de rente verder stijgt. Meicirculaire gemeentefonds Het netto-effect van de mutaties op basis van de meicirculaire 2025 gemeentefonds (brief aan de raad 25 juni 2025, (XS-25060201.1144) wordt nu verwerkt. De algemene mutaties in de meicirculaire geven per saldo een voordeel voor alle begrotingsjaren. De voordelen worden met name veroorzaakt door een hoger dan verwacht volumeaccres en accres voor de loon- en prijsontwikkeling (LPO).
Herberekening kostendekkendheid afvalstoffen- en rioolheffing Bij de berekening van de kostendekkendheid van de afvalstoffen- en rioolheffing wordt rekening gehouden met de toerekening van kosten van overhead en de compensabele BTW. Als gevolg van hogere lasten wordt in 2026 een hoger bedrag aan compensabele BTW toegerekend. Moties Voorjaarsrapportage 2025 Bij de vaststelling van de Voorjaarsrapportage 2025 heeft de raad een aantal moties aangenomen, waarin ons college wordt opgeroepen voor diverse onderwerpen incidentele budgetten op te nemen in de Programmabegroting 2026-2029. Wij hebben de aangenomen moties verwerkt in het meerjarenbeeld voor wat betreft de jaren 2026-2029. Onderzocht wordt nog of alle moties uitgevoerd
14 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
kunnen worden met de beschikbaar gestelde middelen. Moties die betrekking hebben op het begrotingsjaar 2025 worden betrokken bij de Najaarsrapportage 2025. De volgende moties zijn verwerkt in de Programmabegroting 2026-2029: Tabel 2
Omschrijving (bedragen x € 1 miljoen; min is nadeel)
2026
2027
2028
MO13: Tijdelijk jongerencentrum Badhoevedorp - investeren in jongeren, zorgvuldig in uitvoering
-0,25
-0,25
MO15: Aanpak asociaal gedrag in verkeer
-0,25
MO16: Impuls voor kleine verkeersaanpassingen in Haarlemmermeer West
-0,10
MO17: Behoud Jongerenwerk, ook in de school
2029
0,00
0,00
-0,25
0,00
0,00
-0,10
-0,10
0,00
-0,60
-0,60
-0,10
0,00
MO18: Haarlemmermeerolie
-0,12
-0,12
-0,12
0,00
MO20: Van groot naar nog beter
-0,09
-0,09
0,00
0,00
MO22: Veilig winkelen in Haarlemmermeer
-0,30
-0,30
0,00
0,00
Totaal
-1,71
-1,71
-0,32
0,00
Verlaging structurele inzet Algemene dekkingsreserve Onderdeel van de maatregelen voor het sluitend maken van de begroting is de inzet van de Algemene dekkingsreserve (ADR) ter dekking van structurele lasten. De inzet mag volgens de regelgeving maximaal 10% van het vrij besteedbare deel van de reserve zijn. Er is voor gekozen om niet het maximale bedrag in te zetten, omdat dit voor extra schuld zorgt en onze gemeente nog voor grote investeringen staat. Bij de vaststelling van de Voorjaarsrapportage 2025 is gezien de ontwikkeling van het meerjarenbeeld besloten in 2026 € 3,30 miljoen te onttrekken aan de ADR en in 2027 € 5,45 miljoen. Omdat ten opzichte van de voorjaarsrapportage het meerjarenbeeld positiever is geworden, wordt de onttrekking aan de ADR in 2026 met € 2,95 miljoen verlaagd en in 2027 met € 3,43 miljoen. Per saldo wordt er in 2026 nog € 0,35 miljoen aan de ADR onttrokken ter dekking van structurele lasten en in 2027 € 2,02 miljoen. Samenvatting baten en lasten 2026-2029 Na verwerking van de hiervoor toegelichte mutaties is het meerjarenbeeld van de baten en lasten als volgt: Tabel 3
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
JR2024
2025
2026
2027
2028
2029
Totaal van baten programma's
609.275
670.331
653.157
615.871
620.154
604.517
Totaal van lasten programma's
592.803
673.944
661.369
620.833
620.346
615.736
Totaal van baten reservemutaties
27.898
64.419
31.545
20.609
19.630
10.355
Totaal van lasten reservemutaties
26.172
53.881
23.333
15.648
22.112
9.704
Resultaat (1+2)
18.199
6.926
0
0
-2.674
-10.567
Saldo van baten en lasten (1)
Saldo reservemutaties (2)
16.473
1.727
-3.612
10.538
-8.212
8.212
-4.961
4.962
-191
-2.482
-11.219
652
De verdeling van de baten en lasten over de programma's is opgenomen in het Overzicht van baten en lasten.
Maatregelen sluitende begroting De raad heeft op 13 maart 2025 unaniem ingestemd (11753909) met een pakket aan maatregelen om de begroting voor 2026 en 2027 sluitend te maken. Hierbij is rekening gehouden met de belangrijkste voorkeurslijnen vanuit de begrotingsraad van 24 oktober 2024: • nog niet te drastisch ombuigen; • geen ombuigingen op het maatschappelijk middenveld; • geen lastenverhoging voor de inwoners; • iets risicovoller ramen met het oog op onderuitputting in de begroting;
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 15
• bij ombuigingen eerst kijken naar 'geen Haagse knaken, geen Haagse taken'. Eén van de maatregelen is de structurele inzet van de Algemene dekkingsreserve (ADR). Gezien de ontwikkeling van het meerjarenbeeld ten opzichte van de Voorjaarsrapportage 2025, is de onttrekking aan de ADR in 2026 en 2027 verlaagd tot respectievelijk € 0,346 miljoen en € 2,021 miljoen. Hierdoor is het saldo van deze jaren € 0 en zijn ze structureel sluitend. Na de verkiezingen is er ruimte voor de nieuwe coalitie om keuzes te maken voor het structureel sluitend maken vanaf 2028. Met de vaststelling van de Voorjaarsrapportage 2025 zijn de onderstaande maatregelen verwerkt in het meerjarenbeeld 2026-2029. Tabel 4
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
2026
Inrekenen stelpost Hervormingsagenda Jeugd Leges overall meer kostendekkend maken
2027
2028
2029
0
2.133
9.854
9.746
4.255
4.255
4.255
4.255
Extra opbrengsten geliberaliseerde pacht en verhuur gronden
200
200
200
200
Verhogen toeristenbelasting
4.175
4.175
4.275
4.275
Structurele inzet Algemene dekkingsreserve
346
2.021
1.364
1.364
Areaaluitbreiding OZB niet-woningen
886
1.771
2.657
3.542
Onderuitputting budget opleidingskosten
500
500
500
500
10.362
15.055
23.105
23.882
Totaal
Voor een toelichting op deze maatregelen wordt verwezen naar de Financiële begroting, onderdeel Maatregelen sluitende begroting.
Baten en lasten
Toelichting op de baten De totale baten (inclusief storting in de reserves) van Haarlemmermeer worden voor 2026 geraamd op € 684,7 miljoen. Alle in de programmabegroting geraamde lasten moeten worden gedekt door de baten (inkomsten) om te komen tot een sluitende begroting. In Figuur 2 is in hoofdlijnen aangegeven waar de baten uit bestaan.
4
1
11
43
13
28
Figuur 2
16 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Uitkeringen gemeentefonds (43%) Lokale heffingen (28%) Overige (13%) Werk en inkomen (11%) Reserves (4%) Grondexploitatie (1%)
De baten en de lasten van de grondexploitaties worden budgettair neutraal geraamd en worden verantwoord onder het programma Ruimtelijke ontwikkelingen. Een resultaat op de grondexploitaties wordt verrekend met de Algemene reserve grondzaken. Uitkeringen gemeentefonds De grootste inkomstenpost is de uitkeringen gemeentefonds die van het Rijk ontvangen wordt. Deze uitkeringen zijn vrij besteedbaar en worden verantwoord onder het Overzicht algemene dekingsmiddelen, onderdeel B: Uitkeringen gemeentefonds. Het meerjarig verloop van de uitkeringen uit het gemeentefonds per inwoner blijkt uit Figuur 3.
Figuur 3
Gemeentelijke belastingen Andere grote inkomstenbronnen zijn de gemeentelijke belastingen (lokale heffingen). Deze heffingen kunnen worden opgedeeld in de vrij besteedbare belastingen, met name de onroerendezaakbelastingen (OZB), en de heffingen voor een specifiek doel, zoals de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Heffingen met een specifiek doel mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Bij de berekening van de tarieven is 100% kostendekkendheid het beleidsuitgangspunt. Bij het vaststellen van de opbrengsten van de vrij besteedbare belastingen heeft de raad een grote mate van vrijheid. Belastingdruk huishoudens Voor de huishoudens van Haarlemmermeer is de ontwikkeling van de gemeentelijke belastingdruk van belang. Uit Figuur 4 blijkt dat de belastingdruk over 2026 voor eigenaren van woningen stijgt. Dit betreft de OZB die gemiddeld per huishouden met 3,4% inflatie stijgt. Verder stijgt de afvalstoffenheffing met 5,1% en de rioolheffing met 11,9%. De stijging van de rioolheffing is gebaseerd op het door de raad vastgestelde Programma riolering en stedelijk water (PRSW). In totaal stijgt de belastingdruk voor een meerpersoonshuishouden met een eigen huis met 5,6% ten opzichte van 2025. Voor een huurder met een meerpersoonshuishouden is de stijging 5,1%.
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 17
Figuur 4
In de berekening van de belastingdruk is voor een meerpersoonshuishouden voor de afvalstoffenheffing uitgegaan van het tarief voor een rolcontainer van 140 liter. Niet alle meerpersoonshuishoudens betalen dit tarief. Het tarief voor een 80-liter container is bijvoorbeeld € 137 per huishouden lager. In de paragraaf Lokale Heffingen worden de belastingen en heffingen uitgebreid toegelicht.
Toelichting op de lasten De totale lasten (inclusief stortingen in de reserves) van Haarlemmermeer worden voor 2026 geraamd op € 684,7 miljoen. Met de lasten worden de beleidsdoelen van de programma’s gerealiseerd. In de programmabegroting zijn de beleidsdoelen opgedeeld in negen programma’s. Verder zijn er lasten die vallen onder de overzichten ‘Algemene dekkingsmiddelen’ en ‘Overhead’. In Figuur 5 is weergegeven hoe de lasten over de verschillende programma’s en algemene dekkingsmiddelen en overhead zijn verdeeld.
18 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
3
4
2 1 1
4 32
Zorg en werk (32%) Maatschappelijke ontwikkeling (18%) Kwaliteit fysieke omgeving (14%) Overzicht overhead (11%) Ruimtelijke ontwikkelingen (9%) Overzicht algemene dekkingsmiddelen (4%) Veiligheid (4%) Bestuur, samenleving en publiekscontact (3%) Economische zaken (2%) Mobiliteit (1%) Wonen (1%)
9
11
14
18
Figuur 5
De programma's Zorg en werk en Maatschappelijke ontwikkeling behelzen samen € 344 miljoen. Binnen het programma Zorg en werk vallen de lasten voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet en de Participatiewet. Onder Maatschappelijke ontwikkeling worden onder meer de kosten van onderwijshuisvesting, cultuur en sport verantwoord. De lasten voor het fysieke domein vallen vooral onder de programma's Ruimtelijke ontwikkelingen en Kwaliteit fysieke omgeving, samen € 157 miljoen. Alle programma's, de algemene dekkingsmiddelen en de overhead worden uitgebreid toegelicht in het hoofdstuk programma's.
Structureel begrotingssaldo Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting moet beoordeeld worden of alle structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Om dit te bepalen is in de programmabegroting het Overzicht incidentele baten en lasten opgenomen. Onder andere op basis van dit overzicht geeft het structureel begrotingsevenwicht het volgende beeld: Tabel 5
Omschrijving (bedragen x € 1.000, min = nadeel)
JR2024
2025
2026
2027
2028
2029
Saldo van baten en lasten
16.473
-3.612
-8.213
-4.961
-191
Saldo toevoegingen en onttrekking (-) aan reserves
1.726
10.538
8.213
4.961
-2.482
-11.219 652
Resultaat (a)
18.199
6.926
0
0
-2.674
-10.567
Waarvan incidentele baten en lasten (-) (saldo) (b)
-10.882
-12.287
-1.833
-1.379
-3.014
-2.986
Structureel begrotingssaldo (=a-b)
29.081
19.213
1.833
1.379
340
-7.581
Het structureel begrotingssaldo wordt berekend door de totale lasten en baten te corrigeren met het saldo van de incidentele baten en lasten. Het saldo dat over blijft moet positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). Een positief structureel begrotingssaldo geldt voor 2026 en 2027. 2028 Laat een klein positief structureel begrotingssaldo zien. In 2029 is sprake van een structureel begrotingstekort. Dit is het directe gevolg van de terugval van de algemene uitkering uit het gemeentefonds doordat in het Coalitieakkoord Rutte IV het gemeentefonds is gekort. In het kader van het financieel beleid van onze gemeente hanteren we als beleidsuitgangspunt dat, wanneer als gevolg van de onzekere financieringssystematiek van het Rijk naar de gemeenten tekorten ontstaan, maximaal de laatste twee jaren van het meerjarenbeeld negatief mogen staan.
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 19
Ontwikkeling van de reserves Reserves zijn bedoeld voor het dekken van toekomstige (mogelijke) uitgaven. De raad beslist over de bestemming van de reserves. De reserves worden onderverdeeld in algemene reserves en bestemmingsreserves. Algemene reserves De algemene reserves dienen als dekkingsbron in het geval zich incidentele risico’s voordoen. We hebben het dan over de Algemene dekkingsreserve en de Algemene reserve grondzaken. De geprognosticeerde meerjarige ontwikkeling blijkt uit Figuur 6.
Figuur 6
Bestemmingsreserves De bestemmingsreserves zijn ingesteld met een bepaald door de raad vastgesteld doel. Voor deze bestemmingsreserves geldt dat de raad kan besluiten om daar een ander doel aan te geven of om ze op te heffen en het saldo toe te voegen aan de algemene dekkingsmiddelen. Uiteraard geldt hierbij dat een alternatieve dekking gevonden moet worden voor reeds aangegane verplichtingen op het moment dat de raad besluit tot wijziging of opheffing van een reserve. Op de mogelijkheid om het bestedingsdoel van een bestemmingsreserve te wijzigen is één uitzondering, namelijk de bestemmingsreserve Dekking afschrijvingslasten. Conform de regelgeving van het BBV moet deze reserve als ‘beklemde’ reserve worden opgenomen. Deze is niet vrij besteedbaar, omdat de toekomstige afschrijvingslasten altijd gedekt moeten zijn. De ontwikkeling van de bestemmingsreserves wordt weergegeven in Figuur 7.
20 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Figuur 7
In het hoofdstuk Financiële begroting wordt het doel van elke reserve toegelicht. Het meerjarig verloop per reserve is opgenomen in het hoofdstuk Overig.
Investeringen Investeringen zijn uitgaven waarvan het economisch - of maatschappelijk nut zich over meerdere jaren uitstrekt. Investeringen worden geactiveerd op de balans en worden afgeschreven op basis van de economische levensduur van de investering. De kapitaallasten (rente en afschrijving) komen ten laste van de programma’s en moeten worden gedekt binnen de baten en lasten van de programmabegroting. Het investeringsplan van Haarlemmermeer is ambitieus. In de periode 2025-2029 is de prognose dat voor € 462 miljoen wordt geïnvesteerd. Dit is de netto-investering, na aftrek van bijdragen van derden. Verder is hierbij uitgegaan van een realisatiegraad van 57,5% van de in een jaar geraamde investeringsbedragen. Dit omdat door allerlei externe - en interne oorzaken snel vertraging in de uitvoering kan optreden. De totale waarde van de materiële vaste activa wordt per eind 2029 geraamd op € 901 miljoen. Dit is inclusief uitvoering van het Integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs, waarvoor voor de periode 2025-2029 rekening is gehouden met een investering van € 108 miljoen (inclusief tijdelijke huisvesting). Verder zijn er investeringen voor onder andere de Vernieuwing openbare ruimte (VOR) en het Uitvoeringsprogramma mobiliteit (UPM).
Een uitgebreide toelichting op de investeringen wordt gegeven in het Strategisch perspectief investeringen (SPI) dat tweemaal per jaar aan de raad ter bespreking en vaststelling wordt aangeboden. In het hoofdstuk Financiële begroting is een detailoverzicht van het investeringsplan opgenomen. Bij de vaststelling van de Programmabegroting 2026-2029 wordt de raad gevraagd de investeringen tot € 2 miljoen waarvan de uitvoering start in 2026 te autoriseren en de jaarschijf 2026 van de nieuwe en lopende investeringen vrij te geven. Voor investeringen van € 2 miljoen en hoger ontvangt de raad separate raadsvoorstellen, met het verzoek deze te autoriseren. De ontwikkeling van de materiële vaste activa voor de jaren 2025 - 2029 geeft het beeld in Figuur 8 (realisatiegraad van 57,5%).
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 21
Figuur 8
Meerjarenperspectief Grondzaken (MPG) Op basis van de prognoses in het MPG 2025 (12013353) wordt in de programmabegroting rekening gehouden met de opbrengsten en uitgaven die verband houden met de ontwikkeling van bouwgrondexploitaties. Het saldo van de bouwgrondexploitaties wordt naar de balans overgebracht, zodat een verschil in de baten en de lasten geen invloed heeft op het saldo van de programmabegroting. Als een bouwgrondexploitatie wordt afgesloten, dan wordt het resultaat verrekend met de Algemene reserve grondzaken. Voor meer informatie wordt verwezen naar het MPG. De verwachte cumulatieve cashflow van de bouwgrondexploitaties is in Figuur 9 weergegeven. De cashflow geeft het verschil aan tussen de opbrengsten en uitgaven gedurende een bepaalde periode. In de grafiek is te zien dat tot en met 2025 de gerealiseerde uitgaven hoger zijn dan de gerealiseerde opbrengsten. Na 2025 worden er minder kosten gemaakt en worden er meer opbrengsten ontvangen en komt de cashflow boven € 0. Dit betreft een inschatting van de fasering per jaar en is een momentopname. Bij elk volgend (t)MPG worden de prognoses geactualiseerd.
Figuur 9
22 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Financiële weerbaarheid Risico's Een risico is een onzekere gebeurtenis of omstandigheid met één of meerdere mogelijke oorzaken en met eventuele negatieve gevolgen voor het behalen van de doelstellingen van Haarlemmermeer. Voor geconstateerde risico’s worden beheersmaatregelen getroffen om de impact van een risico te verkleinen. De resterende risico’s worden gekwantificeerd op basis van kans van optreden en de mogelijke financiële gevolgen. De kans- en gevolginschattingen zijn gemaakt op basis van expertise en ervaring met de omgeving waarin de risico’s spelen en de beleidsdoelen waaraan ze bijdragen. Met behulp van een simulatie wordt de totale waarde van de resterende risico’s berekend en deze totale waarde vormt de ‘benodigde weerstandscapaciteit’. Om te bepalen of Haarlemmermeer in staat is de resterende risico’s op te vangen wordt de ‘beschikbare weerstandscapaciteit’ berekend. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt in het BBV omschreven als ‘de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken’. Het belangrijkste onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit is de Algemene dekkingsreserve (ADR). De ADR is de enige, directe en vrij beschikbare bron van de weerstandscapaciteit.
Het aanhouden van een voldoende hoge ADR zorgt ervoor dat de gemeente de mogelijkheden heeft om de risico’s op te vangen, zonder dat dit directe consequenties heeft voor de uitvoering van de programmabegroting. Om inzicht te krijgen in hoeverre de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om zich voor doende risico’s op te vangen, wordt de ratio weerstandsvermogen bepaald. De gemeenteraad heeft in de Notitie risicomanagement en weerstandsvermogen, vastgesteld op 5 oktober 2023 (799971), bepaald dat de streefwaarde van dit ratio minimaal 1,4 moet zijn. Met de ratio van 3,4 (classificatie uitstekend) in 2026 wordt hier ruimschoots aan voldaan. In Figuur 10 wordt de ontwikkeling weergegeven van de benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit en van de weerstandsratio. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een uitgebreide toelichting opgenomen op het weerstandsvermogen en de risico’s.
Figuur 10
Schuldpositie Op basis van het in deze programmabegroting opgenomen meerjarenbeeld, het investeringsplan, de ontwikkeling van de reserves en de prognoses van het MPG (standlijn 1 januari 2025) is de ontwikkeling van de schuldpositie geactualiseerd. De verwachting is dat de schuldpositie (korte- en langlopende
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 23
geldleningen) in de jaren 2025-2029 toeneemt met circa € 340 miljoen. In 2026 wordt een stijging met € 105 miljoen verwacht. In de berekening van de schuldpositie is rekening gehouden met een realisatie van de investeringen van 57,5%. Haarlemmermeer is een groeigemeente, onze schuldpositie blijft hoog ten opzichte van andere gemeenten. Zie ook de toelichting hiervoor onder 'Investeringen'. De meerjarige ontwikkeling van de schuld is weergegeven in Figuur 11. Uit de lijnen PB2025-2028 en PB2026-2029 blijkt dat de schuld iets minder stijgt dan voorzien in de Programmabegroting 2025-2028, maar dat de geprognosticeerde stand van de schuld in het laatste jaar van het meerjarenbeeld iets hoger is dan de prognose van het laatste jaar uit het meerjarenbeeld van de vorige programmabegroting.
Figuur 11
Kengetallen schuldpositie In de notitie meerjarig financieel inzicht voor de raad van de commissie BBV is aangegeven dat de belangrijkste indicatoren en kengetallen van de balans en van de baten en lasten in samenhang dienen te worden gepresenteerd en toegelicht. De ontwikkeling van deze samenhang in de loop van de tijd wordt hierin verwerkt en de trends worden geduid. In de notitie Schuldpositie 2023 heeft de raad besloten drie kernindicatoren schuldpositie aan te wijzen. In de programmabegroting en jaarstukken worden deze aangevuld met een aantal ondersteunende indicatoren, welke de kernindicatoren nuanceren, of in breder perspectief plaatsen. Daar waar het verplichte indicatoren betreft kunnen ook vergelijkende cijfers van het gemiddelde van gemeenten in de categorie 160.000 - 200.000 inwoners worden weergegeven omdat deze informatie wordt gepubliceerd. De onderstaande analyse richt zich op samenhang en trends, de ontwikkeling per kernindicator wordt toegelicht in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing bij het onderdeel schuldpositie. De toelichtingen op de manier hoe de indicatoren dienen te worden berekend staan in de notitie Schuldpositie 2023.
24 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
De indicatoren geven in één oogopslag een beeld van de financiële gezondheid van de gemeente. Bij de kernindicatoren valt op dat twee van de drie kernindicatoren eind 2024 op groen staan. De netto schuldquote is op basis van de werkelijkheid eind 2024 hoger dan bij gemiddelde gemeenten van vergelijkbare omvang, maar bevindt zich in de categorie minst risicovol. Echter zijn de verschillen binnen de vergelijkingsgroep groot. De overdracht van de gronden GEM A4 zone west in 2023 heeft geleid tot een daling van de grondexploitatiequote tot nabij het gemiddelde. De daling van de netto schuldquote heeft zich in 2024 voortgezet en bevindt zich nu op de laagste stand van de afgelopen 15 jaar. Omdat de grondexploitatiequote zich nu nabij het gemiddelde bevindt, wordt de hoger dan gemiddelde netto schuldquote niet meer veroorzaakt door grondbezit, maar voornamelijk door de investeringen die in het kader van de ambities in het verleden zijn gedaan. Deze dalende netto schuldquote geeft in de toekomst meer ruimte totdat de signaalwaarde wordt bereikt. De solvabiliteit bevindt zich in oranje (neutraal), maar is duidelijk beter dan bij gemeenten van vergelijkbare omvang. Hierdoor heeft Haarlemmermeer een solide financiële positie in tijden van financiële tegenspoed. Ook de weerstandsratio bevestigt dit beeld.
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 25
Op de langere termijn bewegen de netto schuldquote en de solvabiliteit zich in de categorie neutraal (oranje). De lasten schuldpositie blijft gedurende het gehele meerjarenbeeld op groen. Hieruit blijkt dat de schuld betaalbaar blijft. De stijging van de netto schuldquote wordt enerzijds veroorzaakt door de voorgenomen investeringen, anderzijds neemt voorraad onderhanden werk fors toe. Dit komt omdat de ramingen van het MPG 2025 verwerkt zijn ten opzichte van de ramingen uit het (t)MPG 2024. Dit is ook terug te zien in de ratio grondexploitatie in de periode 2026-2029. Van de totale stijging van de netto schuldquote in 2029 wordt 12% verklaard door een stijging van de voorraad onderhanden werk. De solvabiliteit daalt als gevolg van geplande onttrekkingen aan de Algemene dekkingsreserve. Bij de Voorjaarsrapportage 2025 heeft de raad besloten het meerjarenbeeld sluitend te maken met onttrekkingen uit de Algemene dekkingsreserve en daarnaast de programmakosten woningbouw uit de Algemene dekkingsreserve te dekken. Deze onttrekkingen leiden op termijn tot een lagere solvabiliteit, maar deze blijft beter als bij de vergelijkingsgroep. Bij de ondersteunende indicatoren zien we een lichte daling in de weerstandsratio, met name veroorzaakt door het toevoegen van het risico met betrekking tot de stelpost hervormingsagenda jeugd.
Bij andere ondersteunende indicatoren zien we dat de belastingcapaciteit zich als gevolg van de stijgingen van de van de heffingen in het rood begeeft. Dit wordt toegelicht in de paragraaf lokale heffingen. De ratio voor 2026 zal nog dalen op het moment dat het landelijke gemiddelde over 2025 gepubliceerd is. De stijgende ratio belastingcapacieit is wel een trend die ook bij vergelijkbare gemeenten te zien is. De indicator structurele exploitatieruimte is in 2025 nog ruim positief, in 2026 en 2027 bevindt deze zich nu ook in het groen op basis van de maatregelen sluitende begroting waartoe de raad besloten heeft. Vanaf 2028 beweegt de ratio naar oranje en vanaf 2029 in het rood. Met twee kernindicatoren die zich binnen oranje bewegen is waakzaamheid voor de hoogte van de schuld wenselijk, maar er is nog geen reden tot noodzakelijk ingrijpen op hoogte van de schuld. Uit de analyse bij de notitie Schuldpositie 2023 is daarbij gebleken dat de kengetallen, zeker in de laatste jaarschijven, onzekerheid vertonen en in de praktijk, ondanks zorgvuldige ramingen, door diverse oorzaken beter uitvallen dan ingeschat. De goede uitgangspositie na 2024, de lage gemiddelde rente op de bestaande leningenportefeuille (1,51% bij de Jaarstukken 2024) en het weerstandsvermogen van de gemeente maken dat de last van de schuld op de langere termijn houdbaar is en blijft.
De spreiding binnen de leningenportefeuille voorkomt daarnaast dat de gemeente kwetsbaar is voor een renteschok. Dit blijkt ook uit de ruimte die er is tot de renterisiconorm. Wel zien we de druk op het meerjarenbeeld terug in indicatoren als de solvabiliteit, belastingcapaciteit en structurele exploitatieruimte. De keuzes die in de nieuwe bestuursperiode worden gemaakt, zullen van invloed zijn op de ontwikkeling van deze indicatoren op de langere termijn.
26 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Samenstelling van de gemeenteraad en het college van B&W Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan van de gemeente. De raad is de lokale volksvertegenwoordiging, bepaalt de beleidskaders en controleert de uitvoering van het beleid door het college van burgemeester en wethouders. De raad heeft 39 zetels. Deze zetels zijn als volgt verdeeld: Tabel 6
Partij
2025
2022
2018
2014
2010
VVD
8
8
7
7
10
HAP
5
6
7
6
4
GroenLinks
5
5
4
3
4
D66
4
4
3
6
5
CDA
3
3
5
5
5
Forza!
3
3
5
4
3
PvdA
3
3
3
4
4
SRH (Sociaal Rechts Haarlemmermeer)
2
2
1
1
1
ChristenUnie-SGP
1
1
2
1
1
Forum voor Democratie (FvD)
1
1
-
-
-
EEN Haarlemmermeer
1
1
1
1
-
Belang van Nederland (BVNL)
1
1
-
-
-
GEZOND Haarlemmermeer
1
1
1
-
-
Lid Koolmoes
1
-
-
-
-
Overigen
-
-
-
1
2
De contactgegevens van fracties en de raadsleden staan op de website van de gemeenteraad, onder raadsleden.
College van burgemeester en wethouders De burgemeester is benoemd door de koning op voordracht van de raad. De wethouders zijn gekozen door de gemeenteraad. Ieder collegelid heeft zijn of haar eigen takenpakket (portefeuille). Samen zijn zij verantwoordelijk voor de voorbereiding en uitvoering van de raadsbesluiten. Het college van B&W bereidt de plannen voor waarover de gemeenteraad een beslissing moet nemen. Het college neemt ook zelf besluiten. Daarnaast voert het college de besluiten van de gemeenteraad uit. Samen zijn zij verantwoordelijk voor het bestuur van de gemeente. De portefeuilles worden in Tabel 7 weergegeven.
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 27
Tabel 7
Burgemeester Marianne Schuurmans-Wijdeven
• • • • • • • •
Algemene en bestuurlijke zaken Openbare orde & Veiligheid Brandweer Burgerzaken Internationale betrekkingen Communicatie & Onderzoek Integriteitsbeleid Kernencontacten (samen met wethouder Steffensvan de Water)
Wethouder Marja Ruigrok
Wethouder Mariëtte Sedee- Wethouder Marjolein Schuitemaker Steffens-van de Water
1e loco-burgemeester
2e loco-burgemeester
3e locoburgemeester
• • • • •
• • • • •
• • •
•
Verkeer & Vervoer Economische Zaken Luchthavenzaken (exclusief Ruimtelijke ontwikkeling) Cultuur
Projecten: • Stadshart Hoofddorp (exclusief gemeentehuis)
•
Sport & Volksgezondheid Agrarische zaken Vastgoed Afval, Milieu & Water Grootschalig groen & Recreatie Subsidies
Projecten: • PARK21
• • •
Fysieke leefomgeving Jeugd & Onderwijs Woonbeleid Dienstverlening Doelgroepenbeleid & Emancipatie Gebiedsgericht werken Participatie Kernencontacten (samen met burgemeester Schuurmans-Wijdeven
Projecten: • Nieuwe Kom NieuwVennep
Wethouder Beryl van Straten
Wethouder Charif El Idrissi
Wethouder Charlotte van der Meij
Hermineke van Bockxmeer
4e loco-burgemeester
5e loco-burgemeester
6e loco-burgemeester
Gemeentesecretaris
•
• • • •
• • • • •
•
• •
Financiën, inclusief deelnemingen & grondzaken Ruimtelijke ontwikkeling Woningbouw
• • •
Werk & Inkomen Arbeidsmarktbeleid Inburgering & Asielzaken Inkoop- & aanbestedingsbeleid Bedrijfsvoering Personeel Digitalisering
28 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Zorg & Welzijn Klimaat & Energie Juridische Zaken Vergunningen Handhaving (inclusief oneigenlijk grondgebruik)
Projecten: • Gemeentehuis
•
Secretaris van college van B&W Algemeen directeur van de organisatie
Programma's
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 29
Bestuur, samenleving en publiekscontact Maatschappelijk doel: Het borgen van democratische en transparante besluitvorming en excellente dienstverlening aan inwoners, instellingen en ondernemers. Portefeuillehouders: Ruigrok, Schuurmans-Wijdeven, Steffens-van de Water
Het gemeentebestuur van Haarlemmermeer bestaat uit de gemeenteraad, de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders. Deze bestuursorganen geven invulling aan de lokale democratie via een transparant en zorgvuldig besluitvormingsproces. Op deze wijze is er voor inwoners sprake van een zichtbare en herkenbare gemeente en daarvoor onderhoudt het bestuur diverse relaties in regionale, nationale en internationale context. Wij willen een dienstbare, betrouwbare en daadkrachtige overheid zijn met een bestuur dat zichtbaar, herkenbaar en benaderbaar is. Inwoners, instellingen en ondernemers willen meedenken, meepraten en meebeslissen over zaken die spelen in hun leefomgeving. Een eigentijdse overheid onderkent en waardeert dit en speelt actief in op deze behoefte. Het gemeentebestuur wil daarom de betrokkenheid van inwoners, instellingen en ondernemers vergroten en ruimte geven aan initiatieven uit de samenleving. Ook wil het gemeentebestuur zorgen voor voldoende draagvlak bij het ontwikkelen van beleid én de uitvoering daarvan. Zo versterken wij de lokale betrokkenheid tussen inwoners, instellingen en ondernemers.
30 Gemeente Haarlemmermeer - Programmabegroting 2026-2029
Bestuur, samenleving en publiekscontact
Baten x € 1.000
6.205
Lasten x € 1.000
20.557
in % van totale begroting in % van totale begroting
0,9%
3,0%
Baten De baten van het programma Bestuur, samenleving en publiekscontact uitgedrukt in % van de totale baten 1
Bestuur, samenleving en publiekscontact Totaal begroot
99
Lasten De lasten van het programma Bestuur, samenleving en publiekscontact uitgedrukt in % van de totale lasten 3
Bestuur, samenleving en publiekscontact Totaal begroot
97
Programmabegroting 2026-2029 - Gemeente Haarlemmermeer 31
Beleidsdoel A: Het goed functioneren en faciliteren van formele gemeentelijke organen (gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders, burgemeester en rekenkamer) Wat willen wij bereiken? Het gemeentebestuur bestaat uit de bestuursorganen gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders, en burgemeester. De gemeenteraad is als volksvertegenwoordiging het hoogste orgaan, stelt kaders en controleert het college. Daarom neemt hij onder voorzitterschap van de burgemeester besluiten, ondersteund door zijn eigen ambtelijk apparaat: de griffie. De gemeenteraad vergadert openbaar, zendt dit uit en plaatst alle besluitvorming op de website. De raadspleinvergaderingen zijn openbaar, waardoor alle raadsvoorstellen en -besluiten op de website staan. De rekenkamer is een instrument van de gemeenteraad. Zij doet onafhankelijk onderzoek om de gemeenteraad te ondersteunen in zijn kaderstellende en controlerende rollen. Het college van burgemeester en wethouders wordt ondersteund door de ambtelijke organisatie. Wat gaan wij daarvoor doen? Vaste activiteiten