Bijlage - Beleidsplan Wet gemeentelijke schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 2022- 2026

Daarnaast zal het kabinet samen met de VNG en Divosa een uniforme uitvoering – ten aanzien van de doelgroep en het richtbedrag – zoveel mogelijk bevorderen door het opstellen van (niet-bindende) richtlijnen. De kaders hiervan volgen zo mogelijk nog dit jaar. Het streven is om in het eerste kwartaal van 2022 te starten met het uitkeren van de tegemoetkoming; • er wordt een bedrag beschikbaar gesteld aan gemeenten voor energiebesparende producten in de woning (led lampen, tochtstrip ect.) en energieadvies; • de verlaging van de energiebelasting. Deze verlaging is generiek, dus niet alleen voor minima. Voor een huishouden met een gemiddeld verbruik scheelt dit ongeveer € 400 op jaarbasis. De vraag is echter of deze maatregelen voldoende zijn om te voorkomen dat inwoners in de schulden geraken. Daar waar dit noodzakelijk is kan mogelijk bijzondere bijstand worden verleend. Dit is echter maatwerk. Bijeenkomst ketenpartners We gaan door met het jaarlijks organiseren van bijeenkomsten voor de ketenpartners. In 2016 heeft de eerste bijeenkomst “Samen voor minima” plaatsgevonden. Het doel is om de samenwerking met deze ketenpartners te versterken en zo een positief effect te bereiken op het terugdringen en/of voorkomen van schulden en armoede bij inwoners. Veel verschillende organisaties zijn dagelijks bezig met schuldenproblematiek van mensen. Iedereen heeft zijn eigen expertise.

De bijeenkomsten zijn mede bedoeld om onderling kennis te maken, gezamenlijke kennis te delen en effectiever te kunnen schakelen tussen personen binnen de verschillende organisaties De ketenpartners zijn o.a. stichting Leergeld, stichting MeerWaarde (met o.a. ouderenadvies, maatschappelijk werk en sociaal raadslieden), woningcorporaties, vrijwilligersorganisaties, bewindvoerders. Betrokkenheid van de ketenpartners om inwoners met een financiële vraag zo vroeg mogelijk te signaleren en te helpen of door te 1

Bron: TNO (2021). De feiten over energiearmoede in Nederland – Energiearmoede en de energietransitie, september 2021.

17

verwijzen is groot. Dit blijkt uit de grote belangstelling voor de bijeenkomsten die in het verleden gehouden zijn. Door Corona heeft de bijeenkomst in 2020 niet plaats kunnen vinden. In 2021 is voor het eerst een digitale bijeenkomst georganiseerd. In september 2022 heeft er weer een bijeenkomst plaatsgevonden die wij samen met stichting Leergeld hebben georganiseerd waarbij de bestrijding van armoede onder kinderen centraal staat. Onafhankelijke cliëntondersteuning Soms is er extra onafhankelijke cliëntondersteuning wenselijk om hulpvragen beter in beeld te krijgen en ook in behandeling te kunnen nemen. Het vraagt goed geïnformeerde, deskundige vrijwilligers of professionals die naast de cliënt staan, diens belang vooropstellen en realistisch adviseren over te maken keuzen, aanwezig te zijn bij gesprekken dan wel te helpen bij het doen van aanvragen bij de gemeente, of, in laatste instantie, het voeren van beroeps- of bezwaarprocedures indien een zeer gewenste voorziening achterwege blijft. Er zijn verschillende organisaties die cliëntondersteuning bieden zoals: • Stichting Mee; • Stichting MeerWaarde • Stichting Sterker Samen – Eigen Plan; • Mantelzorg & Meer; • Seniorenvereniging Haarlemmermeer Zuid; • Humanitas; • Migrantenorganisaties Inloopspreekuur; • Jongeren Ervaringscoaches Haarlemmermeer.

Daarnaast zijn er informatie en adviespunten binnen de gemeente die inwoners kunnen verwijzen en hulp kunnen bieden: • Stichting Alzheimer; • Autisme informatiecentrum; • Stichting mentorschap; • Adamas inloophuis; • Stichting Esperenza; • Taalhuis. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) legt in dit verband een extra taak op aan de gemeente om dit goed te organiseren. Wij zullen inwoners in klantcontacten en schriftelijke communicatie actief en bij herhaling wijzen op de mogelijkheid om van de cliëntondersteuners gebruik te maken. Dit kan voor inwoners die een zwak eigen netwerk hebben en zelf te maken hebben met regieverlies, gebrekkig overzicht of te weinig kennis hebben over nuttige voorzieningen, net het verschil maken. Ook op de site van de gemeente is aandacht voor clientondersteuning. Communicatie Het is belangrijk dat inwoners op de hoogte zijn van alle regelingen op het gebied van inkomensondersteuning, armoedebestrijding en schuldhulpverlening. In de praktijk blijkt dat inwoners moeilijk te bereiken zijn en informatie op dit gebied niet lezen. Inwoners melden zich niet bij de gemeente omdat ze zich schamen en het hebben van schulden voor hen gelijk staat met falen. Daarover willen mensen niet praten, dus men verbergt het probleem. Door vroegsignalering zijn wij als gemeente eerder in staat inwoners hulp aan te bieden.

Toch kan het nog voorkomen dat inwoners geen hulp aanvaarden en zelf hun problemen willen oplossen. Via de website van de gemeente blijven wij daarom inwoners van Haarlemmermeer en intermediaire organisaties in de toekomst informeren over de regelingen binnen het armoedebeleid en schuldhulpverlening. Wij blijven werken aan het toegankelijker maken van de website voor de doelgroep. De Participatieraad heeft geadviseerd cliëntenbestanden van organisaties te koppelen en rechthebbenden direct aan te schrijven en te wijzen op aanvullende bijstand en/of andere minimavoorzieningen, zoals individuele inkomenstoeslag, kwijtschelding lokale belastingen, bijzondere bijstand, Haarlemmermeer Doet Mee, collectieve zorgverzekering. Wij adviseren tevens dit schrijven halfjaarlijks te herhalen. Waar dit mogelijk en toegestaan is op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) gaan wij gebruik maken van bestandskoppeling om zodoende inwoners beter te kunnen bereiken.

18

Informeer de doelgroep De inwoners die een uitkering ontvangen worden regelmatig geïnformeerd over de mogelijkheid om bijzondere bijstand aan te vragen middels een nieuwsbrief. Zij worden gewezen op het feit dat wijzigingen van de situatie bekend moet zijn bij onder andere het cluster sociale dienstverlening, belastingdienst en ander (overheids)organisatie om zodoende te voorkomen dat er schulden ontstaan. Logische informatiemomenten zijn rondom levensgebeurtenissen, zoals het bereiken van de leeftijd van 18 of 65 jaar of begin van een nieuw schooljaar. Op relevante momenten in het jaar plaatsen wij digitale advertenties op de facebook pagina ‘Meer voor Elkaar’ over regelingen, clientondersteuning, het taalhuis en meer. Heldere informatie via verschillende kanalen Uit ervaring blijkt dat we inwoners het best kunnen bereiken via onze ketenpartners (de logische vindplaatsen van de doelgroep). Het is daarom belangrijk dat deze partners regelmatig worden geïnformeerd over alle ontwikkeling. De ketenpartners en gemandateerde professionals ontvangen vier keer per jaar een nieuwsbrief van de gemeente waarin informatie is opgenomen over ondersteuning van de inwoners vanuit het sociaal domein. Via de website van onze gemeente worden inwoners van Haarlemmermeer en intermediaire organisaties geïnformeerd over de regelingen binnen het minimabeleid.

Een logische inleiding en heldere clustering van onderdelen maakt dat inwoners snel antwoord krijgen op hun vragen. Koppel informatie met andere initiatieven Wij maken gebruik van het programma Bereken uw recht (BUR), waarmee de ketenpartners en inwoners nauwkeurig kunnen bepalen welke Haarlemmermeerse regelingen op hen van toepassing is. Het is ook belangrijk dat er op de site van onze partners verwijzingen zijn naar bijvoorbeeld de BUR en andere inkomensondersteunende voorzieningen van de gemeente. Daarnaast bestaat de sociale kaart. De Sociale kaart bevat een overzicht van alle organisaties in Haarlemmermeer op het gebied van welzijn, gezondheid, zorg, sport en cultuur. Digitale hulpprogramma’s Op de site van de gemeente zijn links geplaatst naar een aantal digitale hulpprogramma’s. De ervaring leert echter dat inwoners deze programma’s vaak te uitgebreid en ingewikkeld vinden. Vaak haken inwoners daarom tijdens het gebruik van deze hulpprogramma’s vroegtijdig af. Samen op maat (SOM) Per 1 januari 2021 is de Wet adviesrecht gemeenten in werking getreden. Dit adviesrecht voor gemeenten betreft uitsluitend het adviesrecht bij schuldenbewind. Het is een opt-in regeling. Dit betekent dat gemeenten eerst moeten bepalen of zij van dit recht gebruik willen gaan maken en dit dan aangeven bij de Rechtbank. De gemeente mag dit adviesrecht gebruiken, maar dat hoeft niet.

De vraag is ook wat de gemeente met dit adviesrecht bereiken kan, want het adviesrecht kan pas worden ingezet als er al een schuldenbewind is uitgesproken. Het is beter als de gemeente met bewindvoerders afspraken maakt om de toegang tot het schuldenbewind gezamenlijk te verbeteren en met elkaar te kijken welke oplossing voor de inwoner de beste is. In die zin is de wet ook vooral een stimulans voor gemeenten en bewindvoerders om hier mee aan de slag te gaan. Steeds meer gemeenten slaan die weg in. PLANgroep heeft een aanpak ontwikkeld, SOM, Samen op maat die gemeenten hierin ondersteunt. Wij zijn in 2021 samen met PLANgroep gestart met SOM. In 2022 zal deze werkwijze mogelijk worden geeffectueerd. Vereenvoudiging beslagvrije voet Op 1 januari 2021 is de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wet vbvv) inwerking getreden. Met de Wet vbvv wordt een eenduidige manier van berekenen van de beslagvrije voet door beslagleggers op periodieke vorderingen gewaarborgd. Die eenduidigheid wordt bereikt door het gebruik van gestandaardiseerde rekenregels. De gegevens die daarvoor nodig zijn, worden niet meer bij de inwoner uitgevraagd, maar loongegevens worden geautomatiseerd opgehaald uit de Polisadministratie van UWV en persoonsgegevens, waaruit de gezinssituatie kan worden afgeleid, uit de Basisregistratie Personen (BRP).

19

Bijlage 1. Kwaliteitsborging en organisatie Gemeenten hebben de verplichting om in hun beleidsplan aan te geven welke maatregelen genomen worden om de kwaliteit van de uitvoering te borgen. De integrale schuldhulpverlening wordt in de Gemeente Haarlemmermeer uitgevoerd door PLANgroep. De schuldhulpverlening specifiek voor (ex-)ondernemers met problematische schulden wordt uitgevoerd door een gespecialiseerd bureau, Menzing en Partners. In de contracten met beide organisaties zijn de prestatieafspraken en kwaliteitseisen opgenomen. Als verantwoordelijke instantie van de gemeentelijke schuldhulpverlening vinden wij het belangrijk dat inwoners op een kwalitatief goede manier worden geholpen. Schuldhulpverlening tegen betaling en schuldhulpverlening zonder kwaliteitsborging hoort binnen onze gemeente niet thuis. Signalen over ongewenste praktijken van malafide schuldhulpbureaus worden actief opgepakt.

20

Bijlage 2. Meetbare doelen We formuleren de volgende meetbare doelen. De indicatoren sluiten aan bij bestaande registraties. Opgave 1. We signaleren schulden eerder en is er een laagdrempelige toegang tot schuldhulpverlening

2. Maatschappelijke partners zijn geïnformeerd over regelingen 3. Bij een crisisaanmelding wordt binnen 24 uur actie ondernomen. 4. Wij realiseren een toename van het aantal te verstrekken saneringskredieten 5. Evaluatie vroegsignalering

6. Het contract met PLANgroep loopt tot 1 januari 2023. 7. Terugdringen ‘niet-gebruik’ van bijzondere bijstand

8. Terugdringen van crisisinterventies

Indicator Vanaf 2022 pakken we maandelijks 400 tot 500 signalen op. Maandelijks worden er 25 huisbezoeken afgelegd. Voor het overige worden inwoners telefonisch, middels een brief of sms benaderd. Er wordt minstens één voorlichtingsbijeenkomst per jaar georganiseerd. In september 2022 staat eerste bijeenkomst gepland Deze termijn blijft ongewijzigd. In 2021 zijn 54 saneringskredieten verstrekt. Wij willen dit aantal in 2026 verhogen naar 70. In december 2022 zullen wij aan de hand van de eerste analyse van de Divosa monitor ‘vroegsignalering’ beoordelen of we de werkwijze en acties moeten aanpassen om inwoners nog beter te ondersteunen en helpen om problematische schulden te voorkomen. Door een aanbestedingsprocedure kunnen wij op 1 januari 2023 een nieuw contract afsluiten met een aanbieder van schuldhulpverlening. Op dit moment maakt 23,7% van de inwoners gebruik van de bijzondere bijstand. Dit percentage willen wij verhogen naar 40% in 2026. Het gebruik van het ‘kindpakket’ willen wij verhogen van 39,5% in 2020 naar 50% in 2026. Het bereik tegemoetkoming schoolkosten willen wij laten stijgen naar 50%. Dit was in 2020 41%. Ook het gebruik van de overige inkomensondersteunende voorzieningen zoals ‘Haarlemmermeer doet mee’ voor volwassenen, individuele inkomenstoeslag ende computerregeling willen wij laten stijgen naar 50%.

Het aantal crisisinterventies is al sterk teruggelopen van 53 in 2020 naar zeven in 2021. Dit aantal willen wij echter nog verder terugdringen.

21

Bijlage 3. Huidige gemeentelijke beleidskaders voor inwoners De belangrijkste beleidskaders voor het huidige armoede- en schuldenbeleid: • beleidsregels bijzondere bijstand gemeente Haarlemmermeer; • beleidsregels minimaregelingen gemeente Haarlemmermeer. Draagkrachtregels Het college heeft in het kader van de uitvoering bijzondere bijstand volledige vrijheid bij de vaststelling van de draagkracht van de belanghebbende. Dit betekent dat het college zelf bepaalt welke middelen bij de vaststelling van de draagkracht in aanmerking wordt genomen en in mindering kunnen worden gebracht op het recht op bijzondere bijstand. Binnen de gemeente Haarlemmermeer hebben we ervoor gekozen een percentage van 120% van het wettelijk sociaal minimum (wsm) te hanteren. Van met meerdere inkomen wordt 35% als draagkracht aangemerkt. Hiermee bereiken we dat de tegemoetkoming geleidelijk afneemt en armoedeval wordt voorkomen. Individuele inkomenstoeslag Met ingang van 1 januari 2015 is de individuele inkomenstoeslag ingevoerd. De gemeente is bij de vaststelling vrij om: • te bepalen wat moet worden verstaan onder een langdurig laag inkomen; • de hoogte van de toeslag te bepalen; • de periode vast te stellen waarover mensen minimaal moeten beschikken over een laag inkomen. De hoogte van de individuele inkomenstoeslag is vastgesteld op 40% van het Wsm.

Onder langdurig laag inkomen wordt een periode van 3 jaar verstaan en het lage inkomen is vastgesteld op 120% van het wsm. Individuele studietoeslag De individuele studietoeslag geldt als inkomensaanvulling voor studenten die door hun medische beperking structureel niet in staat zijn om naast hun studie bij te verdienen. Het is belangrijk dat ook jongeren met een medische beperking de mogelijkheid krijgen om een studie te volgen om zo een betere kans op een baan te maken. De individuele studietoeslag kan daarbij helpen. De studietoeslag bedraagt maximaal € 300 per maand. ‘Haarlemmermeer doet mee’ en ‘Kindpakket’ De regeling ‘Haarlemmermeer doet mee!’ en ‘kindpakket’ heeft tot doel de participatie op het gebied van sport, cultuur en recreatie van burgers met een inkomen op of rond het minimuminkomen en de kinderen te bevorderen. Om ‘Haarlemmermeer doet mee!’ en het ‘kindpakket’ succesvol te maken en het ‘niet-gebruik’ terug te dringen, is samenwerking gezocht met stichting Leergeld en het Jeugd Sport en cultuurfonds. De regeling wordt voor kinderen van 4 tot 18 jaar uitgevoerd door de stichting Leergeld. Aan kinderen kan een tegemoetkoming worden verstrekt tot maximaal € 500 per kind per jaar. Voor volwassenen geldt een tegemoetkoming van € 225 per jaar.

Computerregeling Schoolgaande kinderen hebben vaak een laptop nodig om huiswerk en opdrachten te maken of om lessen te volgen via internet. Met deze regeling kan een laptop of Chromebook voor een kind worden aangevraagd. De regeling is onderdeel van het Kindpakket. Met deze regeling kan voor maximaal 2 schoolgaande kinderen een laptop worden aangevraagd. De laptop wordt in natura verstrekt. Per kind kan één keer in de vier jaar een aanvraag doen. Zijn er meer dan 2 schoolgaande kinderen en stelt de school een laptop verplicht? Dan kan er worden afgeweken van de regel dat er voor maximaal 2 kinderen een laptop kan worden aangevraagd. Schoolkosten Inwoners met een laag inkomen kunnen een tegemoetkoming aanvragen voor schoolkosten zoals de ouderbijdrage, sportkleding of schoolspullen. Voor deze kosten zijn de volgende bedragen vastgesteld: ▪ € 155 voor het basisonderwijs; ▪ € 310 voor het voortgezet onderwijs.

22

Bijles Een kind kan in totaal maximaal één schooljaar bijles krijgen. Deze regeling is bedoeld voor kinderen die vanuit school weinig of onvoldoende ondersteuning krijgen. Als een inwoner voor deze regeling in aanmerking wil komen, dan is een verklaring vanuit de school nodig dat dat zo is. Als de school ondersteuning kan bieden, dan bestaat er geen recht op bijles. De huiswerkbegeleiding, bijles of examentraining moet aangeboden worden door een professioneel, geregistreerde organisatie of een gecertificeerd docent. De kosten voor de bijles worden direct betaald door de gemeente aan de docent of organisatie. Collectieve zorgverzekering De gemeente heeft een contract afgesloten met zorgverzekeraars Zorg en Zekerheid en Univé voor het aanbieden van een collectieve zorgverzekering voor inwoners met een inkomen tot 120% van het wsm. Deze verzekering bestaat uit een basisverzekering en een aanvullende verzekering. Inwoners krijent korting op deze pakketten en de gemeente betaalt mee aan de premie. In 2022 geldt er een bijdrage van de gemeente € 12 tot € 39,75 per maand, voor de meest uitgebreide verzekeringen van Zorg en Zekerheid en Univé. De korting is verwerkt in de premie die maandelijks moet worden betaald aan de zorgverzekeraar. Dat geldt voor de volgende aanvullende verzekeringen: • De AV-Gemeente Standaard van Zorg en Zekerheid.

Deze aanvullende verzekering is voor mensen die minder extra kosten verwachten. Bij deze verzekering is het wettelijk eigen risico niet meeverzekerd. • De AV-Gemeente Top van Zorg en Zekerheid. Bij deze uitgebreide verzekering is het eigen risico van € 385 meeverzekerd. • De Compact van Univé. Deze polis is vergelijkbaar met de AV-Gemeente Standaard van Zorg en Zekerheid. • De Compleet van Univé. Deze polis is vergelijkbaar met de AV-Gemeente Top van Zorg en Zekerheid.

23