Bijlage 6.9 Verkennend bodemonderzoek Wijkermeerstraar 15 & 19
Tekst van het document
Ingenieurs met een verhaal.
BOOT organiserend ingenieursburo bv
Alle opdrachten worden aanvaard en uitgevoerd overeenkomstig de AV-BOOT 2016.
Verkennend bodemonderzoek Conform NEN 5740 en NTA 5755 LOCATIE
Hoofddorp Wijkermeerstraat 15 en 19 KADASTRALE GEMEENTE
Haarlemmermeer SECTIE C , NUMMERS 5053 en 5053
OPDRACHTGEVER
Evast Vastgoed BV Postbus 240 7460 AE Rijssen
DATUM
18 juli 2018
DOCUMENTNUMMER
P18-0202-016
OPGESTELD DOOR
dhr. T. Rhijnsburger
GEAUTORISEERD
dhr. J.B. Oudijn
PROJECTLEIDER
dhr. J.B. Oudijn
GEZIEN
BOOT organiserend ingenieursburo B.V. Plesmanstraat 5 3905 KZ Veenendaal WEBSITE
www.buroboot.nl
info@buroboot.nl
Titelpagina SOORT ONDERZOEK
Verkennend bodemonderzoek
ONDERZOEKSLOCATIE
Hoofddorp Wijkermeerstraat 15 en 19 Wijkermeerstraat 15 en 19 Hoofddorp Evast Vastgoed BV
OPDRACHTGEVER
Postbus 240 7460 AE Rijssen Telefoon: 0251-284700 CONTACTPERSOON
dhr. M. Karlas
UITGEVOERD DOOR
BOOT organiserend ingenieursburo B.V. Plesmanstraat 5 3905 KZ Veenendaal
CONTACTPERSOON
dhr. J.B. Oudijn
DATUM VOORONDERZOEK
27 maart 2018
DATUM VELDWERK
9, 10, 11 april, 27 juni en 12 juli 2018
DATUM PEILBUISBEMONSTERING
27 juni 2018
VELDWERK DOOR
dhr. A.W. Koemans, VCMi (protocol 2001) dhr. E. Mendels, BOOT (protocol 2001 en 2002) dhr. J.H.J. Janssen van Doorn, BOOT (protocol 2001) dhr. T. Rhijnsburger, BOOT (protocol 2001)
2001/2002
PROJECT DOCUMENTNUMMER
2 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Inhoudsopgave 1
INLEIDING ............................................................................................................................................. 4 1.1
AANLEIDING.................................................................................................................... 4
1.2
DOELSTELLING ................................................................................................................ 4
1.3
AFBAKENING ................................................................................................................... 4
1.4
LEESWIJZER ..................................................................................................................... 5
2
VOORONDERZOEK........................................................................................................................... 6 2.1
OMSCHRIJVING LOCATIE EN HUIDIGE SITUATIE ....................................................................... 6
2.2
RAADPLEGING INFORMATIEBRONNEN ................................................................................... 6
2.3
BODEM EN GEOHYDROLOGIE .............................................................................................. 8
2.4
CONCLUSIES VOORONDERZOEK EN ONDERZOEKSSTRATEGIE ..................................................... 9
2.5
CONCEPTUEEL MODEL ..................................................................................................... 11
3
VELDWERKZAAMHEDEN ............................................................................................................ 13 3.1
UITVOERING VELDWERK ................................................................................................... 13
3.2
LABORATORIUMONDERZOEK ............................................................................................ 13
3.3
NORMERING .................................................................................................................. 16
3.4
KWALITEITSBORGING ...................................................................................................... 16
4
ONDERZOEKSRESULTATEN ..................................................................................................... 18 4.1
BODEMOPBOUW EN GRONDWATER ..................................................................................... 18
4.2
VELDWAARNEMINGEN ..................................................................................................... 18
4.3
LABORATORIUMONDERZOEK EN TOETSING .......................................................................... 20
4.4
RESULTATEN LABORATORIUMONDERZOEK ........................................................................... 24
4.5
TOETSING ONDERZOEKSHYPOTHESE................................................................................... 25
4.6
INTERPRETATIE SANERINGSNOODZAAK EN SPOEDEISENDHEID .................................................. 26
5
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN ...................................................................................... 28
BIJLAGEN A
: Topografische ligging : Situatietekeningen
B
: Beschrijving bodemopbouw
C
: Verklaring analysepakketten, analysecertificaten
D
: Analyse- en toetsresultaten
E
: Normering en certificering
F
: Verklaring onafhankelijkheid
PROJECT DOCUMENTNUMMER
3 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
1
Inleiding In opdracht van Evast Vastgoed BV is door BOOT organiserend ingenieursburo een verkennend en nader bodemonderzoek uitgevoerd aan de Wijkermeerstraat 15 en 19 te Hoofddorp. Het totaal te onderzoeken oppervlak heeft een totale grootte van circa 7.100 m². Een overzicht van de locatie is weergegeven in bijlage A, blad 2 en 3. Het onderzoek is uitgevoerd in drie fasen. In de eerste fase is een vooronderzoek (conform NEN 5725) uitgevoerd. Aan de hand hiervan is de onderzoeksstrategie bepaald. In de tweede fase is een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd conform NEN 5740. Naar aanleiding van de resultaten van het verkennend bodemonderzoek is een nader bodemonderzoek conform de NTA 5755 uitgevoerd.
1.1
Aanleiding De aanleiding voor het onderzoek wordt gevormd door de voorgenomen herontwikkeling van de locatie om bouw van een appartementencomplex mogelijk te maken. In verband hiermee dient inzicht verkregen te worden in de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem.
1.2
Doelstelling Doel van het onderzoek is na te gaan of de bodem (met betrekking tot milieuhygiënische kwaliteit van de bodem) geschikt is voor het huidig en/of toekomstig gebruik of dat mogelijk een bedreiging van de volksgezondheid kan optreden. Daarnaast wordt de saneringsnoodzaak van aangetroffen verontreinigingen vastgesteld.
1.3
Afbakening Het uitgevoerde onderzoek betreft een verkennend en nader bodemonderzoek. Bij een verkennend onderzoek wordt middels vooronderzoek, bestaande uit een historisch onderzoek en terreininspectie, in beeld gebracht of en zo ja waar verontreinigingen worden verwacht. Op basis hiervan wordt een strategie opgesteld voor het veldwerk. Het veldwerk bestaat uit een aantal boringen, waarbij de visuele waarnemingen worden vastgelegd en een aantal representatieve mengmonsters worden samengesteld. Op basis van de resultaten wordt geconcludeerd of de verwachting uit het vooronderzoek juist is. Indien daartoe aanleiding is, dient aanvullend onderzoek te worden gedaan om vast te stellen of daadwerkelijk sprake is van een verontreiniging en wat de omvang daarvan is. Bij een nader bodemonderzoek wordt middels vooronderzoek en bestaande onderzoeksgegevens in beeld gebracht waar verontreinigingen aanwezig zijn en welke gegevens ontbreken om de omvang van een verontreiniging te bepalen. Deze gegevens worden verwerkt in een conceptueel model.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
4 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Op basis van het conceptueel model wordt een strategie opgesteld voor het veldwerk. Het veldwerk bestaat uit een aantal boringen, waarbij de visuele waarnemingen worden vastgelegd en een aantal representatieve monsters worden samengesteld. Op basis van de veldwerk- en laboratoriumresultaten wordt geconcludeerd of de verwachting uit het conceptueel model juist is. Indien daartoe aanleiding is, dient aanvullend onderzoek te worden uitgevoerd om de omvang van de verontreiniging verder vast te stellen. Onderzoek naar asbest in bodem maakt geen deel uit van dit onderzoek (uitgevoerd conform de NEN 5740). Wel wordt bij uitvoering van het vooronderzoek (conform de NEN 5725) en veldonderzoek specifiek aandacht besteed aan asbest. Indien daartoe aanleiding is, zal geadviseerd worden hiertoe aanvullend onderzoek te verrichten. Middels een verkennend onderzoek wordt beoordeeld of de bodem geschikt is voor het beoogde gebruik en/of een verontreiniging wordt verwacht. Het vaststellen van de bodemkwaliteitsklasse van de bodem/bodemlagen voor toepassing elders maakt hiervan geen onderdeel uit. Het onderzoek is op een zorgvuldige wijze en door gekwalificeerd personeel uitgevoerd. De betrouwbaarheid van het onderzoek wordt hierbij beïnvloed door: Beschikbaarheid van historische informatie.
Onvolledige historische informatie kan leiden tot een onjuiste onderzoeksstrategie; Het onderzoek wordt uitgevoerd conform een gestandaardiseerde methode. Op basis hiervan worden middels een steekproef boringen gedaan en monsters genomen. Doordat de steekproefomvang afgeleid is van de norm wordt een betrouwbaar beeld van de bodemkwaliteit verkregen. Lokale afwijkingen van de bodemkwaliteit kunnen niet volledig worden uitgesloten; Het onderzoek betreft een momentopname. Eventuele toekomstige bodembedreigende activiteiten, calamiteiten (bijvoorbeeld brand of morsing van bodemvreemde vloeistoffen), sloopwerkzaamheden of bouwrijp maken en aanvoer van grond van elders kunnen de bodemkwaliteit (sterk) beïnvloeden. 1.4
Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de resultaten van het vooronderzoek. De opzet van het veld- en laboratoriumonderzoek volgen in hoofdstuk 3. De resultaten van veldwerkzaamheden, laboratoriumonderzoek en de verontreinigingssituatie staan beschreven in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 worden conclusies en aanbevelingen beschreven.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
5 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
2
Vooronderzoek In dit hoofdstuk is de onderzoeksopzet gedefinieerd. De opzet vormt de basis voor de te volgen strategie en bijbehorende toetsing. De benodigde informatie is volgens het standaard vooronderzoek verzameld.
2.1
Omschrijving locatie en huidige situatie De onderzoekslocatie is gelegen in Hoofddorp op ongeveer 1 kilometer ten noorden van het centrum. De X-coördinaat op de Topografische Kaart van Nederland is voor de onderzoekslocatie 108.034 en de Y-coördinaat is 480.666. Een topografisch overzicht en een weergave van de situatie is weergegeven in bijlage A. Terreinverkenning Voorafgaand aan het bodemonderzoek is een terreinverkenning uitgevoerd. De onderzoekslocatie is in gebruik als bedrijfspanden met parkeergelegenheden en groenstroken. De aangrenzende percelen zijn tevens betrokken bij het vooronderzoek tot een maximale afstand van 25 meter van de grens bodemonderzoek. De aangrenzende percelen zijn in gebruik als openbare weg en bedrijventerrein. Tijdens de terreinverkenning is een bovengrondse opslagtank met een opslagvat aangetroffen. Waarschijnlijk zijn de tank en het vat gebruikt voor het opslaan van afgewerkte olie. Onbekend is of er nog inhoud in de tank aanwezig is. Er is geen asbestverdacht materiaal op het maaiveld ter plaatse van de onderzoekslocatie aangetroffen. Gegevens over het gebruik van de onderzoeklocatie en directe omgeving zijn afkomstig van de terreinverkenning en de opdrachtgever. Tijdens de terreinverkenning is een bovengrondse (olie)tank en een (olie)vat aangetroffen. De tank en het vat zijn op dezelfde plek gesitueerd.
2.2
Raadpleging informatiebronnen Het vooronderzoek heeft bestaan uit het raadplegen van de volgende bronnen: Tabel 2.1 Verzamelde informatie Bron
Bijzonderheden
Evast Vastgoed BV
De aanleiding voor het bodemonderzoek wordt gevormd door de voorgenomen herontwikkeling van de locatie. De locatie is momenteel in gebruik als industrieterrein (lasbedrijf en garagebedrijf) en het voornemen is appartementencomplexen te realiseren. Aangeleverd: bouwtekeningen bestaande bebouwing, plan nieuwbouw. Hieruit zijn de volgende verdachte locaties op te maken: Vlamboog: productiehal en verharding waaronder asfalt met slakken. Vakgarage Klomp: werkplaats met olieopslag, verharding bestaande uit klinkers en asfalt met daaronder mogelijk slakken, twee olietanks 3000L en 6000L benzine en wasplaats met slibvang benzineafscheider.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
6 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Bron
Bijzonderheden
Omgevingsdienst
Bodemonderzoeken:
Noordzeekanaalgebied
Verkennend bodemonderzoek - nulsituatie Locatie/adres: Wijkermeerstraat 15 Door: Hofstede cs Bedrijfsadviseurs Datum: 01-07-2001 Rapportnr.: XMtw.gvp.01051-3.r01 Bovengrond: geen verontreinigingen Ondergrond: EOX licht verhoogd Grondwater: geen verontreinigingen Conclusies: hypothese verdacht verworpen, zintuiglijke waarnemingen t.p.v. boring 9 en 13 stabilisatielaag aangetroffen van slakken
Inventariserend (historisch) onderzoek BSB Locatie/adres: Wijkermeerstraat 15 Door: BK Ingenieurs en Milieuadviesbureau Datum: 01-04-1999 Rapportnr.: XM99.0106 Resultaten: Hypothese verdacht verworpen, geen bodemonderzoek noodzakelijk in het kader van BSB. Opmerkingen: Uit het basisdocument blijkt dat er vanaf de oprichting van de Vlamboog in 1982 een vloeistofdichte vloer aanwezig is, waardoor bodemverontreiniging door bovengrondse bedrijfsactiviteiten ter plaatse wordt voorkomen cq beperkt.
Verkennend bodemonderzoek Locatie/adres: Wijkermeerstraat 19 Door: IDDS BV Datum: 25-10-1999 Rapportnr.: X99091865/KB Resultaten bovengrond: t.p.v. vul- en ontluchtingspunten: lichte concentratie minerale olie Resultaten ondergrond: geen overschrijdingen Resultaten grondwater: geen overschrijdingen Conclusie: de aangetroffen concentratie minerale olie is dermate laag dat aanvullend onderzoek niet noodzakelijk is. Nulsituatie vastgesteld. Geen beperking ten aanzien van de verwijdering van de tanks. Beoordelingsformulier: wel aanwezig (kenmerk 9909749, d.d. 06-12-99) : bodem bij tankinstallatie licht verontreinigd met minerale olie en/of aromaten. De tanksanering kan worden uitgevoerd.
Saneringsevaluaties: Saneringsevaluatie minerale olie Locatie/adres: Wijkermeerstraat 23-27 Door: Kersten Hunik B.V. Datum: 03-12-1998 Rapportnr.: 970103/BvW/34R Conclusie: de grond is volledig gesaneerd, het grondwater wordt gesaneerd en
PROJECT DOCUMENTNUMMER
7 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Bron
Bijzonderheden gemonitord.
Saneringsevaluatie minerale olie Locatie/adres: Wijkermeerstraat 23-27 Door: Vermeer Milieutechniek BV Datum: 16-04-1999 Rapportnr.: 970103/JK/99B Conclusie: Het grondwater is multifunctioneel gesaneerd. Geen gebruiksbeperkingen.
Activiteiten: Wijkermeerstraat 15: lasinrichting 1982-onb Wijkermeerstraat 15: onverdachte activiteit 1982-onb Wijkermeerstraat 15: opslag van aromatische koolwaterstoffen 1982-onb Wijkermeerstraat 19: ondergrondse brandstoftanks: - 1x 3000 liter diesel, gesaneerd op 11-01-2000 - 1x 3000 liter afgewerkte olie - 1x 3000 liter benzine, gesaneerd op 11-01-2000 Topotijdreis.nl
1850: inpoldering van het Haarlemmermeer, daarna heeft de onderzoekslocatie een agrarische bestemming gekregen. 1876: eerste ontwikkeling van Hoofddorp zichtbaar, onderzoekslocatie heeft nog een agrarische bestemming. 1988: eerste bebouwing op de onderzoekslocatie zichtbaar. Dit betreft de bebouwing zoals heden nog aanwezig is.
BAG-viewer
Wijkermeerstraat 15: pand is in 1982 gebouwd. Wijkermeerstraat 19: pand is in 1980 gebouwd.
Gemeente
Functieklasse: Industrie
Haarlemmermeer,
Kwaliteit, toepassing en ontgraving in boven- en ondergrond: Achtergrondwaarden
bodemkwaliteitskaart
2.3
Bodem en geohydrologie Het freatisch grondwater bevindt zich op circa 1,3 meter beneden maaiveld. De regionale grondwaterstromingsrichting van het freatisch grondwater is noordwestelijk gericht. De lokale grondwaterstroming kan worden beïnvloed door de aanwezigheid van watergangen, rioolsleuven en grondwateronttrekkingen in de directe omgeving. In tabel 2.2 is een weergave gegeven van de regionale bodemopbouw. Tabel 2.2 Schematische weergave van de regionale bodemopbouw
PAKKET
DIEPTE
SAMENSTELLING
(M -MV) Holocene afzettingen, complexe
0-11
Holocene afzettingen, complexe eenheid
11-17
Zandige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit midden en fijn
eenheid Formatie van Boxtel, vierde zandige eenheid
zand, met weinig zandige klei en grof zand en een spoor klei, veen en grind
Formatie van Kreftenheye, tweede zandige eenheid
PROJECT DOCUMENTNUMMER
8 / 28
REVISIEDATUM
17-18
Zandige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit midden en grof zand, met weinig zandige klei, fijn zand en grind en
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
PAKKET
DIEPTE
SAMENSTELLING
(M -MV) een spoor klei en veen Formatie van Kreftenheye, derde
18-32
zandige eenheid
Zandige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit midden en fijn zand, met weinig zandige klei en grof zand en een spoor klei, veen en grind
Gestuwde afzettingen, complexe
32-52
eenheid
Complexe eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit een afwisseling van grof en midden zand, met weinig klei, zandige klei, fijn zand en grind en een spoor veen
2.4
Conclusies vooronderzoek en onderzoeksstrategie Uit het vooronderzoek blijkt dat ter plaatse sprake is van diverse deellocaties welke per adres kunnen worden opgedeeld: Wijkermeerstraat 15, Klomp - onverdacht terrein Ter plaatse van het onverdachte terreindeel hebben zich geen activiteiten of calamiteiten plaatsgevonden welke een negatieve invloed op de milieuhygiënische bodemkwaliteit ter plaatse hebben uitgeoefend. Voor de locatie is de hypothese ‘onverdacht’ conform de NEN 5725 van toepassing. De onderzoekslocatie is niet lijnvormig. Wijkermeerstraat 15, Klomp -productiehal In de productiehal hebben in het verleden laswerkzaamheden plaatsgevonden welke mogelijk een bodemverontreiniging hebben veroorzaakt. Zware metalen zijn hierbij bodembedreigende stoffen. Voor de locatie is de hypothese ‘diffuse bodembelasting’ conform de NEN 5725 van toepassing. De locatie is niet lijnvormig. Wijkermeerstraat 15, Klomp - asfaltverharding en onderliggende fundatie (slakken) Een deel van het terrein is verhard met asfalt welke bij de herontwikkeling van de locatie zal worden verwijderd. Om de hergebruiksmogelijkheden te bepalen is het asfalt onderzocht. Het asfaltonderzoek is beschreven in de rapportage door BOOT met kenmerk P180202-032. Onder de asfaltlaag is sprake van een fundatielaag bestaande uit slakken. Slakken kunnen concentraties metalen en PAK’s bevatten.
Om hergebruiksmogelijkheden te bepalen worden de slakken onderzocht middels een indicatieve strategie. Wijkermeerstraat 19, Vlamboog - onverdacht terrein Ter plaatse van het onverdachte terreindeel hebben zich geen activiteiten of calamiteiten plaatsgevonden welke een negatieve invloed op de milieuhygiënische bodemkwaliteit hebben uitgeoefend. Voor de locatie is de hypothese ‘onverdacht’ conform de NEN 5725 van toepassing. De onderzoekslocatie is niet lijnvormig. Wijkermeerstraat 19, Vlamboog - werkplaats en mobiele olieopslag In de werkplaats hebben in het verleden autoreparaties plaatsgevonden. Mogelijk is een bodemverontreiniging ontstaan als gevolg van morsen / lekken van vloeistoffen zoals olie en koelvloeistof. Voor de locatie is de hypothese ‘diffuse bodembelasting’ conform de NEN 5725 van toepassing. De locatie is niet lijnvormig.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
9 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Wijkermeerstraat 19, Vlamboog - asfaltverharding en onderliggende fundatie (slakken) Een deel van het terrein is verhard met asfalt welke bij de herontwikkeling van de locatie zal worden verwijderd. Om de hergebruiksmogelijkheden te bepalen is het asfalt onderzocht. Het asfaltonderzoek is beschreven in de rapportage door BOOT met kenmerk P180202-032. Onder de verhardingen met asfalt en klinkers is mogelijk sprake van een fundatielaag bestaande uit slakken. Slakken kunnen concentraties metalen en PAK’s bevatten. Om hergebruiksmogelijkheden te bepalen worden de slakken onderzocht middels een indicatieve strategie. Wijkermeerstraat 19, Vlamboog - olietanks met vul- en leverpunt Aan de achterzijde van het pand ter plaatse is sprake van twee ondergrondse opslagtanks, te weten 1x 3000 liter en 1x 6000 liter. De tanks hebben mogelijk een bodemverontreiniging veroorzaakt middels morsen of lekken van brandstof naar de bodem. De twee tanks met vul- en leverpunt zijn bij elkaar gelegen en worden gezien als één locatie. De hypothese ‘plaatselijke verontreiniging’ conform de NEN 5725 voor ondergrondse opslagtanks is van toepassing. Wijkermeerstraat 19, Vlamboog - wasplaats met slibvang en benzineafscheider Ter plaatse is een wasplaats aanwezig, mogelijk is een bodemverontreiniging ontstaan als gevolg van het lekken van verontreinigd waswater naar de bodem.
Naast de wasplaats is een benzineafscheider aanwezig welke een mogelijke bodemverontreiniging heeft veroorzaakt middels het lekken naar de bodem. Voor de locatie is de hypothese ‘diffuse bodembelasting’ conform de NEN 5725 van toepassing. De locatie is niet lijnvormig. Wijkermeerstraat 19, Vlamboog - bovengrondse olietanks Tijdens de terreinverkenning zijn een bovengrondse tank met opslagvat aangetroffen. De tanks zijn waarschijnlijk in gebruik ten behoeve van opslag afgewerkte olie. De tank met vat hebben mogelijk een bodemverontreiniging veroorzaakt middels lekken ne / of morsen van olie naar de bodem. De hypothese ‘plaatselijke verontreiniging’ conform de NEN 5725 is van toepassing. In tabel 2.3 zijn de gehanteerde onderzoeksstrategieën opgenomen inclusief het betreffende oppervlak en verdachte parameters. Tabel 2.3 Deellocaties met onderzoeksstrategie DEELLOCATIE
STRATEGIE¹
OPPERVLAKTE
VERDACHTE PARAMETERS
(M²) A
Vlamboog - onverdacht terrein
ONV-NL
4524
geen
B
Vlamboog - productiehal
VED-HE-NL
445
metalen
C
Vlamboog - asfaltverharding en
IND
225
PAK’s en metalen
D
Klomp - onverdacht terrein
ONV-NL
2711
geen
E
Klomp - werkplaats en mobiele
VED-HE-NL
340
minerale olie, glycolen
F
Klomp - asfaltverharding en fundatie
IND
1765
PAK’s en metalen
onderliggende fundatie (slakken)
olieopslag
(slakken)
PROJECT DOCUMENTNUMMER
10 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
DEELLOCATIE
STRATEGIE¹
OPPERVLAKTE
VERDACHTE PARAMETERS
(M²) G
Klomp - olietanks met vul- en leverpunt
VEP-OO
25
minerale olie, vluchtige olie en vluchtige aromaten
H
Klomp - wasplaats met slibvang en
VED-HE-NL
50
benzineafscheider I
Klomp - bovengrondse olietanks
minerale olie, vluchtige olie en vluchtige aromaten
VEP
10
minerale olie
1) ONV-NL
: onverdacht, niet lijnvormig, conform NEN 5707
VED-HE-NL : verdacht, diffuse bodembelasting heterogeen verdeeld, niet lijnvormig, conform NEN 5707
2.5
VEP
: verdacht, plaatselijke bodembelasting, conform NEN 5707
VEP-OO
: verdacht plaatselijke bodembelasting t.p.v. ondergrondse brandstoftank, conform NEN 5707
IND
: indicatief onderzoek (niet conform NEN 5740)
Conceptueel model De resultaten van het verkennend bodemonderzoek geven aanleiding voor het uitvoeren van een nader bodemonderzoek. Voorafgaand aan de uitvoering van het nader bodemonderzoek is een conceptueel model opgesteld conform de NTA 5755. Het conceptueel model is gevormd door beschikbare gegevens uit het vooronderzoek en het uitgevoerde verkennend bodemonderzoek. Beschrijving verontreinigingssituatie Op de locatie Klomp zijn twee sterke verontreinigingen met minerale olie aangetroffen, te weten één in de bovengrond ter plaatse van de grindverharding (boring 405-605) en één in de ondergrond ter plaatse van de ondergrondse tanks (boring 702). De verontreinigingen hebben geen onderling verband met elkaar. Onderzoeksvragen Naar aanleiding van de aangetroffen verontreinigingen met minerale olie zijn de volgende onderzoeksvragen samengesteld: 1.
Zijn er bronnen aanwezig die de verontreiniging kunnen hebben veroorzaakt?
2.
Heeft uitloging plaatsgevonden naar het grondwater?
3.
Wat is de huidige bodemfunctieklasse op de onderzoekslocatie?
4.
Wat wordt het toekomstig gebruik van de onderzoekslocatie?
5.
Wanneer zijn de verontreinigingen ontstaan, voor of na 1987?
6.
Hoe situeert de verspreiding van de sterke verontreiniging zich in horizontale en verticale richting?
Een aantal vragen zijn direct te beantwoorden op basis van het uitgevoerde vooronderzoek en verkennend bodemonderzoek: 1.
Van de verontreiniging ter plaatse van de grindverharding (boring 405-605) is geen bron bekend. De verontreiniging in de ondergrond ter plaatse van de ondergrondse tanks (boring 702) heeft twee potentiële bronnen: de ondergrondse tanks en de nabij gelegen benzineafscheider.
2.
Nabij de verontreinigingen zijn grondwatermonsters genomen. Hieruit blijkt dat er geen verhoogde waarden met minerale olie in het grondwater aanwezig zijn.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
11 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
3.
De bodemfunctieklasse van de locatie Klomp en Vlamboog is ingedeeld op de functie Industrie.
4.
Het voornemen is om appartementen te realiseren op de locatie. Het toekomstige gebruik wordt wonen.
5.
Het is niet exact bekend wanneer de verontreinigingen zijn ontstaan. Het terrein is in 1980 bebouwd. Om vraag 5 goed te kunnen beantwoorden is nader bodemonderzoek noodzakelijk.
6.
Teneinde vraag 6 te beantwoorden dient nader bodemonderzoek te worden uitgevoerd.
Als onderzoekstechniek voor het nader bodemonderzoek is de meest efficiënte methode om met behulp van een aantal handboringen tot onder de verontreiniging de verspreiding in horizontale en verticale richting na te gaan. Grondmonsters worden ten behoeve van horizontale en verticale afperking geselecteerd voor analyse in het laboratorium op minerale olie. In tabel 2.4 zijn de gehanteerde onderzoeksstrategieën opgenomen van het nader onderzoek inclusief de verdachte parameters. Tabel 2.4 Deellocaties met onderzoeksstrategie DEELLOCATIE
STRATEGIE¹
VERDACHTE PARAMETERS
J
NO
minerale olie
NO
minerale olie
Klomp - verontreiniging minerale olie bovengrond -grindverharding
K
Klomp - verontreiniging minerale olie ondergrond - ondergrondse tanks
1) NO
: nader bodemonderzoek, conform NTA 5755
PROJECT DOCUMENTNUMMER
12 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
3
Veldwerkzaamheden In dit hoofdstuk worden de veldwerk- en laboratoriumresultaten gepresenteerd.
3.1
Uitvoering veldwerk Tijdens de veldwerkzaamheden zijn de volgende werkzaamheden verricht: een visuele beoordeling van de situatie ter plaatse (terreininspectie). het zintuiglijk beoordelen van het bij de boringen vrijgekomen bodemmateriaal op eventuele aanwezigheid van verontreinigingen; bemonstering van het opgeboorde bodemmateriaal; het inmeten van de bemonsteringslocaties. Tabel 3.1 Deellocaties met boringen en peilbuizen DEELLOCATIE
BORINGEN PEILBUIZEN
DIEP
ONDIEP
A
Vlamboog - onverdacht terrein
101
102 t/m 104
105 t/m 115
B
Vlamboog - productiehal
201
202
203 t/m 205
C
Vlamboog - asfaltverharding en onderliggende
301
302
303 t/m 305
fundatie (slakken) D
Klomp - onverdacht terrein
401
402, 403
404 t/m 412
E
Klomp - werkplaats en mobiele olieopslag
501
502
503 t/m 505
F
Klomp - asfaltverharding en fundatie (slakken)
601
602, 603
604 t/m 613
G
Klomp - olietanks met vul- en leverpunt
701
702, 703
-
H
Klomp - wasplaats met slibvang en benzineafscheider
801
802
803, 804
I
Klomp - bovengrondse olietanks
901
-
-
J
Klomp - verontreiniging minerale olie bovengrond -
-
702b, 7001
-
K
Klomp - verontreiniging minerale olie ondergrond -
-
405-605b,
grindverharding
t/m 7003
ondergrondse tanks
-
4001 t/m 4008
De boorlocaties zijn weergegeven in bijlage A, blad 2. 3.2
Laboratoriumonderzoek Het laboratoriumonderzoek is uitgevoerd door Eurofins Analytico B.V. Een overzicht van de samenstelling van de verschillende grond(meng)monsters inclusief dieptes en de bemonsterde peilbuizen met bijbehorende chemische analyses is weergegeven in tabel 3.2 en tabel 3.3.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
13 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Tabel 3.2 Overzicht samenstelling grondmonsters en analyseparameters DL1
(MENG-)
BORINGNUMMER(S)
MM101
ANALYSE2
REDEN MONSTERSELECTIE
Standaard
bovengrond zand, humusloos
(CM-MV)
MONSTER
A
DIEPTE
104, 106, 107,
8 - 60
109, 110, 111,
pakket, H&L
112, 113, 114, 115 A
MM102
103, 105
0 - 50
Standaard
bovengrond klei, humeus
A
MM103
102, 103, 104
50 - 170
Standaard
B
MM201
201, 202, 203, 205
28 - 60
Standaard pakket, H&L
vloer, zand
B
MM202
201, 202, 203, 204
50 - 110
Standaard
verdachte laag onder vloer,
pakket, H&L
klei
C
MM301
302, 303, 304, 305
11 - 40
Standaard
verdachte slakkenlaag
C
MM302
302, 303, 304, 305
31 - 90
Standaard
laag direct onder verdachte
pakket, H&L
slakkenlaag (controle
pakket, H&L ondergrond klei, zandig
pakket, H&L verdachte laag direct onder
pakket, H&L
uitloging) D
MM401
401, 404-604, 405-
3 - 30
605
Standaard
bovengrond zand, humeus
pakket, H&L
met bijmenging slakken en
Standaard
bovengrond zand, humusloos
asfalt. D
MM402
402-602, 403-603,
8 - 80
408-612, 409-613,
pakket, H&L
410, 412 D
MM403
401, 402-602, 403-
30 - 170
603, 404-604 E
E
F
MM501
MM502
MM601
501, 502, 503, 505
502, 503, 504, 505
406-607, 407-610
Standaard
ondergrond klei, zandig
pakket, H&L 21 - 50
40 - 75
6 - 50
Standaard
verdachte laag direct onder
pakket, H&L
vloer, zand
Standaard
verdachte laag onder vloer,
pakket, H&L
klei
Standaard
zand, uiterst slakhoudend
pakket, H&L F
MM602
608, 609
10 - 40
Standaard
zand, resten slakken
pakket, H&L G
MM701
701, 703
0 - 40
Minerale Olie, H
bovengrond, olieverdacht door pompinstallatie
G
H
H
ST702.4
MM801
ST802.5
801, 802, 803, 804
802
140 - 160
0 - 80
140 - 160
BTEXN, Minerale
bodemlaag met olie-water
Olie, H
reactie
Standaard
bovengrond, verdacht door
pakket, H&L
gebruik wasplaats
BTEXN, Minerale
bodemlaag rond
Olie, H
grondwaterniveau
I
M901.3
901
10 - 60
Minerale Olie, H
verdachte bodemlaag
D
M401.1
401
3 - 30
Minerale Olie
uitsplitsing MM401
D
M404-604.1
404-604
3 - 30
Minerale Olie
uitsplitsing MM401
PROJECT DOCUMENTNUMMER
14 / 28
702
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
DL1
(MENG-)
BORINGNUMMER(S)
DIEPTE
ANALYSE2
REDEN MONSTERSELECTIE
(CM-MV)
MONSTER
D
M405-605.1
405-605
3 - 30
Minerale Olie
uitsplitsing MM401
J
M405-605B.3
405-605B
50 - 70
Minerale Olie, H
verticale afperking
J
M4001.2
4001
8 - 30
Minerale Olie, H
horizontale afperking
J
M4002.1
4002
8 - 20
Minerale Olie, H
horizontale afperking
J
M4003.2
4003
9 - 50
Minerale Olie, H
horizontale afperking
J
M4004.2
4004
5 - 30
Minerale Olie, H
horizontale afperking
J
M4005.2
4005
25 - 50
Minerale Olie, H
horizontale afperking
J
M4006.1
4006
10 - 50
Minerale Olie, H
horizontale afperking
J
M4007.2
4007
15 - 50
Minerale Olie, H
horizontale afperking
en L J
M4008.2
4008
15 - 50
Minerale Olie, H
horizontale afperking
J
MM404
4007, 4008
8 - 15
Minerale Olie, H
horizontale afperking
F
M406-607B.1
406-607B
6 - 40
Kobalt
uitsplitsing MM601 (middels
F
M407-610B.1
407-610B
6 - 40
Kobalt
uitsplitsing MM601 (middels
F
M608B.1
608B
4 - 40
Minerale Olie
uitsplitsing MM602 (middels
F
M609B.1
609B
10 - 30
Minerale Olie
uitsplitsing MM602 (middels
K
M702B.6
702B
200 - 250
Minerale Olie, H
verticale afperking
K
M7001.5
7001
140 - 160
Minerale Olie, H
horizontale afperking
K
M7002.4
7002
150 - 170
Minerale Olie, H
horizontale afperking
K
M7003.5
7003
185 - 200
Minerale Olie, H
horizontale afperking
herbemonstering)
herbemonstering)
herbemonstering)
herbemonstering)
1) Deellocatie A, Vlamboog - onverdacht terrein Deellocatie B, Vlamboog - productiehal Deellocatie C, Vlamboog - asfaltverharding Deellocatie D, Klomp - onverdacht terrein Deellocatie E, Klomp - werkplaats Deellocatie F, Klomp - asfaltverharding en fundatie met slakken Deellocatie G, Klomp - ondergrondse tanks Deellocatie H, Klomp - wasplaats met slibvang en benzinevanger Deellocatie I, Klomp - bovengrondse tanks Deellocatie J, Klomp - minerale olie bovengrond grindverharding Deellocatie K, Klomp - minerale olie ondergrond 2) H: Humus L: Lutum
PROJECT DOCUMENTNUMMER
15 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Tabel 3.3 Overzicht grondwatermonsters en analyseparameters DL 1
PEILBUIS/WATERMONSTER
FILTERSTELLING (CM-MV)
ANALYSE2
A
101-1-1
200 - 300
Standaardpakket grondwater
B
201-1-1
200 - 300
Standaardpakket grondwater
D
401P-1-1
180 - 280
Standaardpakket grondwater
E
501-1-1
220 - 320
Standaardpakket grondwater, glycolen
F
601-1-1
220 - 320
Standaardpakket grondwater
G
701-1-1
190 - 290
Minerale olie GC, olie vluchtig, BTEXN
H
801-1-1
180 - 280
Standaardpakket grondwater, Olie vluchtig
I
901-1-1
200 - 300
Minerale olie
1) Deellocatie A, Vlamboog - onverdacht terrein Deellocatie B, Vlamboog - productiehal Deellocatie D, Klomp - onverdacht terrein Deellocatie E, Klomp - werkplaats Deellocatie F, Klomp - asfaltverharding en fundatie met slakken Deellocatie G, Klomp - ondergrondse tanks Deellocatie H, Klomp - wasplaats met slibvang en benzinevanger Deellocatie I, Klomp - bovengrondse tanks 2) zie bijlage C
3.3
Normering Het verkennend bodemonderzoek is uitgevoerd conform NEN 5740: Bodem – Landbodem – Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek – Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond. Het veldwerk is uitgevoerd conform de BRL SIKB 2000 (beoordelingsrichtlijn voor het SIKB procescertificaat voor veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek). De laboratoriumanalyses zijn uitgevoerd conform de AS3000 (accreditatieschema laboratorium analyses voor milieuhygiënisch bodemonderzoek). Afwijkingen Tijdens het onderzoek is niet afgeweken van de geldende normen.
3.4
Kwaliteitsborging Monstername grond Het veldwerk ten behoeve van de monstername van de grond op 9, 10 en 11 april 2018 is uitbesteed aan de op de titelpagina aangegeven onderzoeksbureau, welke gecertificeerd en erkend is voor deze werkzaamheden. Het procescertificaat van dit bureau en het hierbij behorende keurmerk (BRL SIKB 2000) zijn van toepassing op de activiteiten inzake het milieukundig veldwerk, inclusief de daarbij behorende veldwerkregistratie, en de overdracht van de monsters aan een erkend laboratorium of de opdrachtgever.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
16 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Het veldwerk ten behoeve van de monstername van de grond en het grondwater op 27 juni en 12 juli 2018 is uitgevoerd door BOOT. Het procescertificaat van BOOT organiserend ingenieursburo (nr. VB-007) en het hierbij behorende keurmerk (BRL SIKB 2000) zijn op deze data van toepassing op de activiteiten inzake het milieukundig veldwerk, inclusief de daarbij behorende veldwerkregistratie, en de overdracht van de monsters aan een erkend laboratorium of de opdrachtgever. Het onderzoek is op een zorgvuldige werkwijze en door gekwalificeerd personeel uitgevoerd. Om de onafhankelijkheid van het onderzoek te waarborgen, verklaart BOOT organiserend ingenieursburo onafhankelijk te zijn ten aanzien van opdrachtgever en projectlocatie. Dit geldt ook voor het bureau welke het veldwerk heeft verricht.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
17 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
4
Onderzoeksresultaten In dit hoofdstuk worden de resultaten voortvloeiend uit het veldwerk en chemische analyse inclusief toetsing gepresenteerd.
4.1
Bodemopbouw en grondwater Bodemgesteldheid In tabel 4.1 is een overzicht van de aangetroffen bodemopbouw weergegeven. De bodembeschrijving per boring is weergegeven in bijlage B. Tabel 4.1 Bodemopbouw BODEMLAAG
BODEMTYPE
(CM-MV) 0 - 50
Op de meeste plekken is een verhardingslaag aanwezig in de vorm van asfalt of klinkers. Op een aantal plekken is deze verharding gefundeerd middels slakken. De bovengrond bestaat overwegend uit matig fijn, zwak siltig, humusloos zand. Op een aantal plekken is humeuze, zandige klei in de bovengrond aanwezig.
50 - 150
Zandige klei
150 - 320
Zand, zeer tot matig fijn, zwak tot matig siltig.
Het grondwater bevindt zich op circa 150 cm-mv. 4.2
Veldwaarnemingen Grond Tijdens uitvoering van de veldwerkzaamheden is op diverse plaatsen een zintuiglijke waarneming gedaan die wijst op bodemvreemd materiaal in de bodem. Een overzicht hiervan is weergegeven in tabel 4.2. ze
Tabel 4.2 Zintuiglijke waarnemingen DEELLOCATIE ¹
BORING
TRAJECT (CM-MV)
BIJZONDERHEDEN
A
105
0 - 50
sporen baksteen
C
301
11 - 40
volledig slakken
C
302
14 - 40
volledig slakken
C
304
13 - 35
volledig slakken
C
305
12 - 40
volledig slakken
J
4001
0-8
halfverharding: brokken asfalt, brokken slakken
J
4001
8 - 30
sporen asfalt, resten hout, resten slakken
J
4003
0-9
resten asfalt
J
4003
9 - 50
resten asfalt, zwak slakken
J
4004
0-5
halfverharding: uiterst grindhoudend, resten asfalt
J
4004
5 - 30
sporen asfalt, resten slakken
J
4006
0 - 10
halfverharding: sterk grindhoudend, brokken asfalt
D
401
3 - 30
laagjes asfalt, resten slakken
D
401
30 - 50
resten slakken
D/F
404-604
3 - 30
brokken asfalt, geen olie-water reactie, brokken klei,
PROJECT DOCUMENTNUMMER
18 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
DEELLOCATIE ¹
BORING
TRAJECT (CM-MV)
BIJZONDERHEDEN
D/F
405-605
3 - 30
laagjes asfalt, sporen slakken
D/F
405-605B
0 - 10
halfverharding: brokken asfalt, uiterst grind
D/F
405-605B
10 - 50
sporen asfalt, resten slakken
D/F
406-607
6 - 40
uiterst slakken
D/F
406-607B
6 - 40
uiterst slakken
sporen slakken
D/F
407-610
6 - 50
uiterst slakken
D/F
407-610B
6 - 40
uiterst slakken
D/F
407-610B
40 - 50
resten slakken
F
606
10 - 30
resten slakken
F
608
10 - 40
resten slakken
F
608B
4 - 40
sporen asfalt, resten slakken
F
609
10 - 30
resten slakken
F
609B
10 - 30
resten asfalt, resten slakken
F
609B
30 - 60
resten slakken
M
7001
5 - 40
resten slakken
G
701
6 - 50
uiterst slakken
I
901
4 - 10
brokken asfalt
I
901
10 - 60
brokken beton, zwak slakken
1) Deellocatie A, Vlamboog - onverdacht terrein Deellocatie B, Vlamboog - productiehal Deellocatie C, Vlamboog - asfaltverharding Deellocatie D, Klomp - onverdacht terrein Deellocatie E, Klomp - werkplaats Deellocatie F, Klomp - asfaltverharding en fundatie met slakken Deellocatie G, Klomp - ondergrondse tanks Deellocatie H, Klomp - wasplaats met slibvang en benzinevanger Deellocatie I, Klomp - bovengrondse tanks Deellocatie J, Klomp - minerale olie bovengrond grindverharding Deellocatie K, Klomp - minerale olie ondergrond
De lagen bestaande uit slakken zijn separaat onderzocht. De overige zintuiglijke waarnemingen betreffen slechts lichte hoeveelheden. Derhalve zijn de betreffende grondmonsters niet separaat geanalyseerd. Wel is rekening gehouden in de mengmonstersamenstelling met het zintuiglijk aangetroffen bodemvreemd materiaal. De mengmonsters zijn samengesteld uit grondmonsters met gelijkwaardige bijmengingen. In boring 901 is een bijmenging met beton aangetroffen. Een bijmenging met beton kan duiden op een verontreiniging met asbest in de bodem. Omdat het sporadisch beton betreft wordt de bodem niet als zijnde asbestverdacht gekenmerkt.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
19 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Grondwater In tabel 4.3 zijn de gemeten grondwaterstanden en de tijdens peilbuisbemonstering gemeten waarden voor temperatuur, zuurgraad (pH), elektrisch geleidingsvermogen (Ec), zuurstof (O2) en troebelheid (NTU) weergegeven. De in het veld bepaalde pH, Ec en O2 wijken niet af van datgene wat van nature in de bodem voorkomt. Bemonstering van het grondwater heeft plaatsgevonden na stabilisatie van de waarden opgelost zuurstofgehalte en elektrisch geleidingsvermogen. Tabel 4.3 Gegevens grondwater tijdens bemonstering PEILBUIS
BKPB
GWS¹
TEMP¹
CM TOV MV
(CM -BKPB)
( °C)
PH¹
EC¹
O2 ¹
(µS/CM)
(MG/L)
NTU²
BELUCHT³
101-1-1
18-4-2018
143
11,6
6,17
683
6,17
53,8
Nee
201-1-1
18-4-2018
167
16
5,73
1110
5,73
22,3
Nee
401P-1-1
18-4-2018
145
10,2
5,76
469
5,76
10,4
Nee
501-1-1
18-4-2018
165
16
5,93
664
5,93
183
Nee
601-1-1
18-4-2018
147
10,6
5,61
1100
5,61
40,5
Nee
701-1-1
18-4-2018
150
10,5
5,56
1002
5,56
0
Nee
801-1-1
18-4-2018
153
12
6,19
843
6,19
45,6
Nee
901-1-1
27-6-2018
160
15
6,9
640
2,33
72
Nee
1) BKPB
: bovenkant peilbuis
GWS
: grondwaterstand
TEMP
: temperatuur
pH
: zuurgraad
Ec
: elektrisch geleidingsvermogen
O2
: zuurstof
NTU
: troebelheid (Nephelometric Turbidity Units)
2) Ondanks dat het grondwater is bemonsterd conform de NEN 5744, overschrijdt voor een aantal grondwatermonsters de in het veld gemeten troebelheid de vastgestelde waarden voor grondwater met een natuurlijke troebelheid (0 – 10 NTU). Dit betekent dat indien een in het grondwater gemeten concentratie de toetsings- of interventiewaarde overschrijdt, een herbemonstering dient te worden uitgevoerd gericht op het nemen van een grondwatermonster met een natuurlijke troebelheid. 3) Indien tijdens het voorpompen en/of grondwatermonstername de verlaging van het waterniveau in de peilbuis groter is dan 50 cm, waarbij het filterdeel gedeeltelijk droog is komen te staan, wordt gesproken van een belucht grondwatermonster.
4.3
Laboratoriumonderzoek en toetsing Toetsing Wet bodembescherming (Wbb) De analysecertificaten van het laboratorium zijn weergegeven in bijlage C, evenals een verklaring van de analysepakketten.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
20 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
De gemeten waarden worden gecorrigeerd op basis van het gehalte lutum en organische stof. De gecorrigeerde waarde wordt de gestandaardiseerde meetwaarden (=GSSD) genoemd. De gestandaardiseerde meetwaarde wordt getoetst aan de achtergrondwaarde grond (AW2000 grond), streefwaarde grondwater en interventiewaarden, zoals vermeld in de Circulaire bodemsanering juli 2013 van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. De toetsingswaarden zijn als volgt gedefinieerd: Tabel 4.4 Toetsingswaarden TOETSINGSWAARDEN1
TOELICHTING
Achtergrondwaarde (AW)
Bodem ijkpunt voor de milieukwaliteit op de lange termijn, uitgaande van verwaarloosbare risico’s voor het ecosysteem.
Streefwaarde (S)
Grondwater ijkpunt voor milieukwaliteit op de lange termijn, uitgaande van verwaarloosbare risico’s voor het ecosysteem.
Interventiewaarde (I)
Het gehalte aan een stof waarbij de functionele eigenschappen voor de mens, dier en plant ernstig zijn verminderd of dreigen te worden verminderd.
1) In de praktijk wordt vaak het rekenkundig gemiddelde van de achtergrondwaarde (of streefwaarde) en interventiewaarde gebruikt als toetswaarden waarvoor aanvullend en/of nader bodemonderzoek noodzakelijk wordt geacht. Dit rekenkundig gemiddelde wordt de tussenwaarde genoemd.
Bij toetsing van de grond- en grondwatermonsters is voor sommige (som)parameters de streef- / achtergrondwaarde hoger dan de vereiste rapportagegrens AS3000. In voornoemd geval wordt conform bijlage G van de Regeling bodemkwaliteit en conform bijlage 1 van de Circulaire bodemsanering de rapportagegrens als Achtergrondwaarde grond / Streefwaarde grondwater aangehouden. Bij somparameters geldt dit alleen als de waarden waarmee gerekend wordt lager zijn dan de rapportagegrens. Grond In tabel 4.5 zijn de verhoogde parameters na toetsing van de geanalyseerde grondmonsters weergegeven. Tabel 4.5 Overzicht toetsresultaten grond(meng)monsters DL1
(MENG-)
BORINGNUMMER(S)
DIEPTE
TOETSING²
(CM-MV)
MONSTER
A
MM101
104, 106, 107, 109, 110, 111,
8 - 60
-
A
MM102
103, 105
0 - 50
-
A
MM103
102, 103, 104
50 - 170
-
B
MM201
201, 202, 203, 205
28 - 60
-
B
MM202
201, 202, 203, 204
50 - 110
-
C
MM301
302, 303, 304, 305
11 - 40
-
C
MM302
302, 303, 304, 305
31 - 90
-
D
MM401
401, 404-604, 405-605
3 - 30
minerale olie***, PAK*
D
MM402
402-602, 403-603, 408-612, 409-
8 - 80
-
112, 113, 114, 115
613, 410, 412
PROJECT DOCUMENTNUMMER
21 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
DL1
(MENG-)
BORINGNUMMER(S)
DIEPTE
D
MM403
401, 402-602, 403-603, 404-604
30 - 170
-
E
MM501
501, 502, 503, 505
21 - 50
kobalt*
E
MM502
502, 503, 504, 505
40 - 75
-
F
MM601
406-607, 407-610
6 - 50
kobalt**, minerale olie*, PAK*
F
MM602
608, 609
10 - 40
minerale olie**, nikkel*, PAK*, PCB*
G
MM701
701, 703
0 - 40
minerale olie*
G
ST702.4
702
140 - 160
minerale olie***
H
MM801
801, 802, 803, 804
0 - 80
-
H
ST802.5
802
140 - 160
-
I
M901.3
901
10 - 60
minerale olie*
D
M401.1
401
3 - 30
minerale olie***
D
M404-604.1
404-604
3 - 30
minerale olie***
D
M405-605.1
405-605
3 - 30
minerale olie***
J
M405-605B.3
405-605B
50 - 70
-
J
M4001.2
4001
8 - 30
minerale olie***
J
M4002.1
4002
8 - 20
-
J
M4003.2
4003
9 - 50
minerale olie*
J
M4004.2
4004
5 - 30
minerale olie*
J
M4005.2
4005
25 - 50
minerale olie*
J
M4006.1
4006
10 - 50
minerale olie**
J
M4007.2
4007
15 - 50
minerale olie*
J
M4008.2
4008
15 - 50
-
J
MM404
4007, 4008
8 - 15
minerale olie*
F
M406-607B.1
406-607B
6 - 40
-
F
M407-610B.1
407-610B
6 - 40
-
F
M608B.1
608B
4 - 40
minerale olie*
F
M609B.1
609B
10 - 30
minerale olie*
K
M702B.6
702B
200 - 250
-
K
M7001.5
7001
140 - 160
-
K
M7002.4
7002
150 - 170
-
K
M7003.5
7003
185 - 200
-
1) Deellocatie A, Vlamboog - onverdacht terrein Deellocatie B, Vlamboog - productiehal Deellocatie C, Vlamboog - asfaltverharding Deellocatie D, Klomp - onverdacht terrein Deellocatie E, Klomp - werkplaats Deellocatie F, Klomp - asfaltverharding en fundatie met slakken Deellocatie G, Klomp - ondergrondse tanks
PROJECT DOCUMENTNUMMER
22 / 28
TOETSING²
(CM-MV)
MONSTER
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Deellocatie H, Klomp - wasplaats met slibvang en benzinevanger Deellocatie I, Klomp - bovengrondse tanks Deellocatie J, Klomp - minerale olie bovengrond grindverharding Deellocatie K, Klomp - minerale olie ondergrond 2) (zie ook bijlage C)
-
: <= detectiegrens/achtergrondwaarde
*
: > achtergrondwaarde
**
: > tussenwaarde
***
: > interventiewaarde
Grondwater In tabel 4.6 zijn de verhoogde parameters na toetsing van de geanalyseerde grondwatermonsters weergegeven. Tabel 4.6 Toetsresultaten grondwatermonsters DL1
PEILBUIS/WATERMONSTER
FILTERSTELLING (CM-MV)
TOETSING²
A
101-1-1
200 - 300
barium*, molybdeen*
B
201-1-1
200 - 300
barium*
D
401P-1-1
180 - 280
barium*
E
501-1-1
220 - 320
barium*
F
601-1-1
220 - 320
barium*
G
701-1-1
190 - 290
-
H
801-1-1
180 - 280
barium*
I
901-1-1
200 - 300
-
1) Deellocatie A, Vlamboog - onverdacht terrein Deellocatie B, Vlamboog - productiehal Deellocatie D, Klomp - onverdacht terrein Deellocatie E, Klomp - werkplaats Deellocatie F, Klomp - asfaltverharding en fundatie met slakken Deellocatie G, Klomp - ondergrondse tanks Deellocatie H, Klomp - wasplaats met slibvang en benzinevanger Deellocatie I, Klomp - bovengrondse tanks
PROJECT DOCUMENTNUMMER
23 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
2) (zie ook bijlage C)
-
: <= detectiegrens/streefwaarde
*
: > streefwaarde
**
: > tussenwaarde
***
: > interventiewaarde
De overige parameters, waarop de grond- en grondwatermonsters zijn onderzocht, zijn niet
met
verhoogde
concentraties
ten
opzichte
van
de
achtergrondwaarden
grond/streefwaarden grondwater aangetroffen. In bijlage D zijn de gemeten concentraties, de toetswaarden en de toetsresultaten weergegeven. 4.4
Resultaten laboratoriumonderzoek Locatie Vlamboog In de bodem ter plaatse van de locatie Vlamboog zijn in zowel boven- als ondergrond geen verhoogde waarden ten opzichte van de achtergrondwaarden aangetroffen. In het grondwater overschrijden de concentraties barium en plaatselijk molybdeen de streefwaarden. Een licht verhoogd gehalte barium in het grondwater wordt vaker aangetroffen zonder dat sprake is van een duidelijk aanwijsbare bron. In deze gevallen wordt gesproken van een verhoogde waarden met een (semi) natuurlijke oorsprong. De aangetroffen concentratie barium ter plaatse van de locatie Klomp onderschrijft deze conclusie. De oorzaak van de aangetroffen concentratie molybdeen is onbekend. Locatie Klomp Sterke verontreinigingen minerale olie in de grond (zie ook §4.6) In de ondergrond ter plaatse van de ondergrondse tank is een sterke concentratie minerale olie aangetroffen. Naar verwachting bevind de sterke concentratie minerale olie zich in de bodemlaag van 140 tot 170 cm beneden maaiveld, direct onder de aanwezige kleilaag. in de bodemlaag is een matige olie-water reactie waargenomen. In de bovengrond is een sterke verontreiniging met minerale olie aangetroffen. De sterke verontreiniging bevindt zich ter plaatse van het achterterrein in de zandlaag direct onder de grindverharding. In de bodemlaag is zo goed als geen olie-water reactie waargenomen.
De sterke concentratie minerale olie is aangetroffen tot 30 cm -mv. In paragraaf 4.6 zijn de sterke verontreinigingen met minerale olie verder beschreven. Overige verhoogde waarden in de grond
PROJECT DOCUMENTNUMMER
24 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Naast de sterke verontreinigingen zijn matige concentraties minerale olie en kobalt aangetroffen in een tweetal mengmonsters (MM601 en MM602). Naar aanleiding hiervan zijn de betreffende deelmonsters separaat onderzocht. Hieruit blijken slechts licht verhoogde waarde minerale olie en geen verhoogde waarde kobalt. Mogelijk is er sprake van enige heterogeniteit in het monster. Daarnaast zijn lichte verontreinigingen met nikkel, kobalt, minerale olie, PAK en PCB aangetroffen. De lichte concentraties nikkel, kobalt, PAK en PCB zijn mogelijk te relateren aan de bijmenging met slakken. De lichte concentratie minerale olie is aangetroffen nabij de bovengrondse tank (boring 901) en is mogelijk aan dit gebruik te relateren. De licht verhoogde concentraties nikkel, kobalt, minerale olie, PAK en PCB geven geen aanleiding tot vervolg. Verhoogde waarde in grondwater In het grondwater overschrijdt barium de streefwaarden. Een licht verhoogd gehalte barium in het grondwater wordt vaker aangetroffen zonder dat sprake is van een duidelijk aanwijsbare bron. In deze gevallen wordt gesproken van een verhoogde waarden met een (semi) natuurlijke oorsprong. De aangetroffen concentratie barium ter plaatse van de locatie Vlamboog onderschrijft deze conclusie. In de ondergrond overschrijden geen van de onderzochte parameters de achtergrondwaarden. 4.5
Toetsing onderzoekshypothese In onderstaande tabel worden de gehanteerde onderzoekshypothesen weergegeven en de toetsing aan de hand van de onderzoeksresultaten. Tabel 4.7 Toetsing onderzoeksresultaten DEELLOCATIE
ONDERZOEKS-
TOETSING
HYPOTHESE
A
Vlamboog - onverdacht terrein
onverdacht
De gehanteerde hypothese wordt aangenomen
B
Vlamboog - productiehal
verdacht
De gehanteerde hypothese wordt verworpen
omdat geen verontreinigingen zijn aangetroffen.
omdat geen verontreinigingen zijn aangetroffen. Een onderzoek uitvoeren gericht op een onverdachte locatie is in dit geval niet zinvol. C
Vlamboog - asfaltverharding en
verdacht
onderliggende fundatie (slakken)
De gehanteerde hypothese wordt verworpen omdat geen verontreinigingen zijn aangetroffen. Een onderzoek uitvoeren gericht op een onverdachte locatie is in dit geval niet zinvol.
D
Klomp - onverdacht terrein
onverdacht
De gehanteerde hypothese wordt verworpen omdat lichte tot sterke verontreinigingen zijn aangetroffen. Het uitvoeren van een onderzoek met een opzet gericht op een verdachte locatie wordt weinig zinvol geacht. De resultaten van een dergelijk onderzoek zullen naar alle waarschijnlijkheid geen belangrijke verschillen
PROJECT DOCUMENTNUMMER
25 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
DEELLOCATIE
ONDERZOEKS-
TOETSING
HYPOTHESE
vertonen ten opzichte van de huidige resultaten E
Klomp - werkplaats en mobiele
F
Klomp - asfaltverharding en
verdacht
De gehanteerde hypothese wordt aangenomen
verdacht
De gehanteerde hypothese wordt aangenomen
olieopslag
omdat een lichte verontreiniging is aangetroffen.
fundatie (slakken)
omdat lichte tot matige verontreinigingen zijn aangetroffen.
G
Klomp - olietanks met vul- en
verdacht
leverpunt
De gehanteerde hypothese wordt aangenomen omdat lichte tot sterke verontreinigingen zijn aangetroffen.
H
Klomp - wasplaats met slibvang
verdacht
en benzineafscheider
De gehanteerde hypothese wordt verworpen omdat geen verontreinigingen zijn aangetroffen. Een onderzoek uitvoeren gericht op een onverdachte locatie is in dit geval niet zinvol.
I
Klomp - bovengrondse olietanks
verdacht
De gehanteerde hypothese wordt aangenomen omdat een lichte verontreiniging is aangetroffen.
1) ONV-NL
: onverdacht, niet lijnvormig, conform NEN 5707
VED-HE-NL : verdacht, diffuse bodembelasting heterogeen verdeeld, niet lijnvormig, conform NEN 5707
4.6
VEP
: verdacht, plaatselijke bodembelasting, conform NEN 5707
VEP-OO
: verdacht plaatselijke bodembelasting t.p.v. ondergrondse brandstoftank, conform NEN 5707
IND
: indicatief onderzoek (niet conform NEN 5740)
Interpretatie saneringsnoodzaak en spoedeisendheid In deze paragraaf wordt de resterende onderzoeksvraag uit paragraaf 2.5 (Hoe situeert de verspreiding van de sterke verontreiniging zich in horizontale en verticale richting?) beantwoord. Sterke verontreiniging minerale olie ondergrondse tanks (boring 702) In de ondergrond ter plaatse van de ondergrondse tank is een sterke concentratie minerale olie aangetroffen welke waarneembaar is middels olie-water detectie. Naar verwachting bevind de sterke concentratie minerale olie zich in de bodemlaag van 140 tot 170 cm beneden maaiveld, direct onder de aanwezige kleilaag. De sterke verontreiniging met minerale olie ter plaatse van de ondergrondse tank beslaat naar verwachting ongeveer 10 m³. De locatie is in 1980 bebouwd. De verontreiniging is te relateren aan de ondergrondse tanks. Aan de hand van dit gegeven kan worden geconcludeerd dat de verontreiniging geheel of grotendeels is ontstaan na 1987. Hiermee is de zorgplicht van toepassing. De verontreiniging is saneringsplichtig. Sterke verontreiniging minerale olie grindverharding (boring 405-605) In de bovengrond ter plaatse van de grindverharding is een sterke verontreiniging met minerale olie aangetroffen welke niet waarneembaar is middels olie-water detectie. De sterke verontreiniging bevindt zich ter plaatse van het achterterrein in de zandlaag direct onder de grindverharding.
De sterke concentratie minerale olie is aangetroffen tot 30 cm mv.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
26 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
De sterke verontreiniging met minerale olie ter plaatse van de grindverharding beslaat naar verwachting ongeveer 80 m³. Gezien de ruimtelijke verdeling van de verontreiniging wordt aangenomen dat de verontreiniging met minerale olie in het cunetzand is ontstaan bij aanleg van de locatie. Daarmee betreft de verontreiniging een historisch geval, van voor 1987. De verontreiniging betreft een geval van ernstige bodemverontreiniging. De verontreiniging is saneringsplichtig. Omdat uitgegaan wordt van saneren alvorens de voorgenomen herontwikkeling is de spoedeisendheid niet bepaald. Algemeen De verontreinigingen met minerale olie zijn niet in het grondwater aangetroffen. Derhalve betreffen de verontreinigingen zogenaamde immobiele verontreinigingen. De genoemde volumes betreffen geschatte hoeveelheden van de vaste bodem. Hierdoor kunnen de het bij saneren af te voeren kuubs hoger uitvallen. Bij het vaststellen van een terugsaneerwaarde dient rekening te worden gehouden met de diverse overschrijdingen van de Maximale Waarde Wonen met minerale olie op het achterterrein.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
27 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
5
Conclusies en aanbevelingen In dit hoofdstuk zijn de conclusies en aanbevelingen opgenomen. Locatie Vlamboog De aangetoonde concentraties met barium en molybdeen in het grondwater vormen in milieuhygiënische zin geen belemmering voor het huidige (industrie) en toekomstig gebruik (wonen met tuin). De concentraties geven geen aanleiding tot het uitvoeren van een nader onderzoek in het kader van Wet bodembescherming.
Indien het niet mogelijk is om bij de ontwikkeling van de locatie met een gesloten grondbalans te werken, dient grond van de locatie afgevoerd te worden. Alvorens dit materiaal elders toegepast kan worden, dient een partijkeuring conform het Besluit bodemkwaliteit uitgevoerd te worden. Mogelijk kan in overleg met de gemeente een toepassing worden gezocht in het kader van actief bodembeheer (bodembeheerplan en bodemkwaliteitskaart). Locatie Klomp Op het achterterrein van de Klomp bevindt zich een sterke concentratie met minerale olie in de bovengrond onder de grindlaag (omgeving boring 405-605). De geschatte omvang beslaat ongeveer 80 m³. Gezien de ruimtelijke verdeling van de verontreiniging wordt aangenomen dat de verontreiniging met minerale olie in het cunetzand is ontstaan bij aanleg van de locatie. Daarmee betreft de verontreiniging een historisch geval, van voor 1987. De verontreiniging betreft een geval van ernstige bodemverontreiniging in het kader van de Wet bodembescherming en dient te worden gesaneerd. Geadviseerd wordt om de verontreiniging te saneren op een natuurlijk moment, bij de herontwikkeling van de locatie.
Op het terrein van de Klomp bevindt zich een sterke concentratie met minerale olie in de ondergrond ter plaatse van de ondergrondse tanks (boring 702). De verontreiniging beslaat ongeveer 10 m³ en is geheel of grotendeels ontstaan no 1987. Hiermee is de zorgplicht van toepassing en is de verontreinging saneringsplichtig. Geadviseerd wordt om de verontreiniging te saneren op een natuurlijk moment, bij de herontwikkeling van de locatie. De overige licht verhoogde concentraties met nikkel, kobalt, minerale olie, PAK en PCB en de bovengrond en met barium in het grondwater geven vanuit de Wet bodembescherming geen noodzaak voor het uitvoeren van nader onderzoek en/of het treffen van sanerende maatregelen.
PROJECT DOCUMENTNUMMER
28 / 28
REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Bijlage A blad 1: blad 2:
PROJECT DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Topografische ligging Situatietekening en monsterpunten
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
REVISIEDATUM
DOCUMENTNUMMER
PROJECT
: Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 : P18-0202
Projectnummer
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 Datum : 18 juli 2018 P18-0202-016 18 juli 2018
: Evast Vastgoed BV Projectnaam
Van: 2
Opdrachtgever
Bijlage: A Blad: 1
TOPOGRAFISCHE LIGGING
Bijlage B Beschrijving bodemopbouw
PROJECT DOCUMENTNUMMER REVISIEDATUM
Hoofddorp, Wijkermeerstraat 15 en 19 P18-0202-016 18 juli 2018
Boring: 101-
Boring: 102-
Boring: 103-
Datum:
Datum:
Datum:
09-04-2018
0
0
klinker
11-04-2018
0
0
beton
09-04-2018
0
0
8
Zand, matig fijn, matig siltig, zwak grindig, geen olie-water reactie, licht beigebruin, Edelmanboor
1
1
35
1 50
50
50 2
70
2
Zand, matig fijn, zwak siltig, resten schelpen, geen olie-water reactie, neutraal beigebruin, Edelmanboor
2
100
100
3
3
4
150
Zand, matig fijn, matig siltig, geen olie-water reactie, neutraal grijsgrijs, Zuigerboor
150
Zand, matig fijn, matig siltig, geen olie-water reactie, neutraal bruingrijs, Edelmanboor
170
Zand, matig fijn, matig siltig, geen olie-water reactie, neutraal groengrijs, Edelmanboor
5 200
150
150
4
200
5
250
300
Klei, matig zandig, geen olie-water reactie, licht grijsbruin, Edelmanboor
3 Klei, sterk siltig, geen olie-water reactie, neutraal grijsgrijs, Edelmanboor
150
50
50
Klei, matig zandig, zwak roesthoudend, geen olie-water reactie, neutraal bruinbruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, geen olie-water reactie, neutraal groengrijs, Edelmanboor
100
100
gras Klei, sterk siltig, zwak humeus, resten wortels, geen olie-water reactie, neutraal grijsbruin, Edelmanboor
300
Onderwerp: Boorbeschrijving Opdrachtgever: Evast Vastgoed BV Projectnaam: Hoofddorp Wijkermeerstraat 15 en 19 Projectcode: P18-0202 Pagina 1 van 25 d.d. 13-07-2018
200
4
200
200
Boring: 104-
Boring: 105-
Boring: 106-
Datum:
Datum:
Datum:
09-04-2018
0
0
klinker
09-04-2018
0
0
8
Zand, matig fijn, zwak siltig, resten schelpen, geen olie-water reactie, neutraal beigegrijs, Edelmanboor
gras Klei, sterk siltig, zwak grindig, zwak humeus, sporen baksteen, resten wortels, geen olie-water reactie, neutraal grijsbruin, Edelmanboor
0
0
stelcon
12
1
1
11-04-2018
Zand, matig fijn, zwak siltig, resten schelpen, geen olie-water reactie, neutraal beigebruin, Edelmanboor
1 40
50
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, resten schelpen, zwak roesthoudend, geen olie-water reactie, licht bruinbruin, Edelmanboor
50
2
100 3
110
Klei, matig zandig, zwak roesthoudend, geen olie-water reactie, donker grijsgrijs, Edelmanboor 4
150
150
Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, neutraal grijsgrijs, Zuigerboor handmatig 5
200
200
Onderwerp: Boorbeschrijving Opdrachtgever: Evast Vastgoed BV Projectnaam: Hoofddorp Wijkermeerstraat 15 en 19 Projectcode: P18-0202 Pagina 2 van 25 d.d. 13-07-2018
50
Klei, zwak zandig, geen olie-water reactie, donker grijsgrijs, Edelmanboor
50 2 70
Boring: 107-
Boring: 108-
Boring: 109-
Datum:
Datum:
Datum:
09-04-2018
0
0 1
10
tuin Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, resten wortels, geen olie-water reactie, donker zwartbruin, Edelmanboor
09-04-2018
0
0 1
Zand, matig fijn, matig siltig, zwak grindig, geen olie-water reactie, licht beigegrijs, Edelmanboor
2
50
50
Onderwerp: Boorbeschrijving Opdrachtgever: Evast Vastgoed BV Projectnaam: Hoofddorp Wijkermeerstraat 15 en 19 Projectcode: P18-0202 Pagina 3 van 25 d.d. 13-07-2018
50
0
0
klinker
8
Zand, matig fijn, matig siltig, geen olie-water reactie, licht beigebruin, Edelmanboor
30
2 50
tuin Klei, matig zandig, zwak humeus, resten wortels, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Edelmanboor
09-04-2018
1 Zand, matig fijn, matig siltig, geen olie-water reactie, licht beigegeel, Edelmanboor 50