Bijlage 4 - Essentiekaart BTS (17 april 2024)

Door de oever openbaar toegankelijk te maken blijft ook het groene karakter geborgd.

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

49

GEHEIM

Op verschillende schaalniveaus is er in Binnenturfspoor ruimte om samen te komen. De Groen Blauwe Ruggengraat zal ingericht worden als een plek voor ontmoetingen. Centraal in de plandelen liggen speelplekken voor de basisschooljeugd (6 t/m 12 jaar). Deze speelplekken liggen verspreid over het gebied op maximaal 400m van de woning. Op buurtniveau zijn er kleinschalige ontmoetingsplekken. Op deze plekken zullen voor peuters en kleuters (0 t/m 5 jaar) speelplekken worden ingericht (deze liggen op maximaal 100m van de woning).

ruimte bieden aan mens, plant en dier • • • • •

Mens: aan alle leeftijden ruimte bieden. Groen bloeit en groeit in verschillende seizoenen en overlappende periodes. Dier: allerlei nestelgelegenheden aanbieden. Place-making. Ruimte voor woninguitbreidingen.

De Groen Blauwe Ruggengraat vormt een groenstructuur voor de hele wijk. Deze wordt op buurtniveau gekoppeld aan het groen langs de watergangen. De buurten hebben een groen karakter door de nabijheid van de Groen Blauwe Ruggengraat, de groene beplante oevers, de hagen en bomen bij de parkeerkoffers en op de binnenterreinen.

GBR routeGBR route fiets verbindingen fiets verbindingen langzaam verkeersverbindingen langzaam verkeersverbindingen tussen bouwvelden tussen bouwvelden fietsreservering fietsreservering hoofdliggers hoofdliggers

langzaamlangzaam verkeer verkeer

wijk ontsluiting wijk ontsluiting buurt ontsluiting buurt ontsluiting Gansoord Gansoord

gemotoriseerd gemotoriseerd verkeer verkeer

Langzaamverkeer Langzaamverkeer De bestaande De bestaande fietsverbinding fietsverbinding tussen detussen de Turfspoor.Turfspoor. De ontsluiting De ontsluiting vormt de vormt verbinding de verbinding De hoofddrager De hoofddrager voor fiets-voor en voetgangers fiets- en voetgangers komt te komt te lisserbroekerweg lisserbroekerweg en Turfspoor en Turfspoor blijft gehandhaafd blijft gehandhaafd tussen detussen noordelijke de noordelijke en zuidelijke en zuidelijke bouwvelden, bouwvelden, binnen debinnen ontwikkeling. de ontwikkeling. en sluit aan en sluit op deaan NKT opten de oosten NKT tenvan oosten het van het liggen in liggen de GBR. in de GBR. sich haaks plangebied. plangebied.

De hoofdDe wijkontsluiting hoofd wijkontsluiting kent een kent een In ligt de de GBR kindvriendelijke ligt de kindvriendelijke langzaamlangzaam e GBR In de GBR verkeersroute verkeersroute die de verschillende die de verschillende voorzieningen voorzieningenNaast de Naast centrale de noord-zuidverbinding centrale noord-zuidverbinding worden worden breder profiel breder met profiel een eenzijdige met een eenzijdige repetitie van repetitie van riendelijke e bomen bomen in Turfspoor, in Turfspoor, bestaandbestaand Lisserbroek Lisserbroek en Lisserbroek en Lisserbroekde oostelijke de oostelijke wijkontsluiting wijkontsluiting en Gansoord en Gansoord voorzien voorzien grijke op belangrijke Noord elkaar met verbindt. elkaar verbindt. De route De wordt route autoluw wordt autoluw van fietsreserveringen. van fietsreserveringen. ijde van Noord met aangelegd, waarbij het waarbij aan de hetnoordzijde aan de noordzijde een een In het midden In hetvan midden de ontwikkeling van de ontwikkeling bevindt zich bevindt zich structuuraangelegd, een tweede eennieuw tweede aan nieuw te leggen aan teontsluiting. leggen ontsluiting. ongelijkvloerse ongelijkvloerse kruising met kruising de Lisserbroekerweg met de LisserbroekerwegGemotoriseerd Gemotoriseerd verkeer verkeer lijk de oostelijk zal Deze de bouwvelden zal de bouwvelden ten westen tenvan westen de GBR van de GBR krijgt.

De route De wordt route éénmalig wordt doorsneden door door De hoofdstructuur De hoofdstructuur voor gemotoriseerd te en In krijgt. Binnen Turfspoor wordtéénmalig ook bij dedoorsneden bouw rekening gehouden met onder voor gemotoriseerd In Binnen Turfspoor worden opDeze verschillende plekken natuurlijk ingerichte gemotoriseerd gemotoriseerd verkeer aan verkeer zuidelijke aan zuidelijke zijde. zijde. verkeer binnen verkeer de binnen ontwikkeling de ontwikkeling is te verdelen is te verdelen ontsluiten. ontsluiten. In eerste In instantie eerste instantie ontsluit deze ontsluit op de deze op de ntwikkeling. g. andere de nestplaatsen voor vogels. speelplekken aangelegd. in 3 ontsluitingen. in 3 ontsluitingen. De oostelijke De oostelijke (paarse) (paarse) Gansoord, Gansoord, deze verbinding deze verbinding zal later komen zal latertekomen te waardoorwaardoor gemotoriseerd gemotoriseerd volledig intern volledig intern Vanuit deVanuit GBR zullen de GBR er zullen verbindingen er verbindingen worden worden wijkontsluiiting wijkontsluiiting is de hoofdontsluiting is de hoofdontsluiting voor voor vervallen vervallen gemaakt gemaakt met de entree met de zones entree aan zones de randen. aan de randen. wordt afgewikkeld wordt afgewikkeld op de oostelijke op de oostelijke hoofdligger. hoofdligger.

NTIEKAART RT

50

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

GEHEIM

5.5 Opgroeien

Binnen Turfspoor geeft ruimte aan de verschillende levensfases van de bewoners. De speelplaatsen in de wijk zijn afgestemd op verschillende leeftijdsklassen. Daarnaast is de buitenruimte ook voor ouderen en mindervaliden goed toegankelijk. De inrichting heeft de nodige flexibiliteit om te voldoen aan veranderende wensen in de loop van de tijd. De beplanting krijgt tijd en ruimte om te groeien. Dat vraagt om de juiste standplaats met een goede ondergrond. Er wordt gekozen voor een mix van soorten zodat deze beter bestand is tegen ziekten. De beplanting is afgestemd op de venige ondergrond en hoge waterstanden. Er wordt gezorgd voor een afwisseling in bloeiperiode, zodat het groen het hele jaar aantrekkelijk is. De gronden van Binnent Turfspoor zullen gefaseerd worden ontwikkeld. De bestaande bebouwingslinten en een aantal bedrijven blijven gehandhaafd. Braakliggende terreinen en/of leegstaande kassen krijgen tijdelijke functies, zoals een moestuin, of een avontuurlijke speelplaats. Het tijdelijke gebruik geeft ruimte voor experiment en creatieve ideeën, brengt energie in de wijk en maakt de locatie bekend bij een groter publiek (‘place-making). De tijdelijke ontwikkelingen mogen een ‘definitieve’ ontwikkeling planologisch, maar ook ruimtelijk niet in de weg staan. Woningen hebben de mogelijkheid om mee te groeien met hun bewoners.

Dit kan met erkers, dakkapellen of woninguitbreidingen. Woninguitbreidingen krijgen hetzelfde idioom als de woning, of juist sterk contrasterend in vorm en materiaal. In Binnen Turfspoor is ruimte voor bijzondere woonvormen, zoals starterswoningen en kangoeroewoningen. Binnen de buurtjes worden verschillende woningtypes gemaakt, waardoor doorgroeien binnen de wijk ook mogelijk is. In Binnen Turfspoor krijgen ook dieren de kans om op te groeien. In de architectuur wordt naar technische oplossingen gezocht die bijdragen aan de biodiversiteit (natuurinclusief bouwen).

Zowel in de Groen Blauwe Ruggengraat als in de woonbuurten worden speelplekken aangelegd.

In de Groen Blauwe Ruggengraat worden naast de speelplaatsen plekken ingericht waar jong en oud elkaar kunnen ontmoeten.

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

51

GEHEIM

overgangen vormgeven als aanleidingen voor ontmoeting Op alle schaalniveaus uitnodigende overgangen maken. • Overgang van huis naar straat (veranda, gevelbankjes, steigers, openbare oever, Delftse stoep, voordeur) • Overgang naar het landschap, het oude bebouwingslint van Turfspoor en overgang naar Ringvaart. • Overgang van de buurten naar de Groen Blauwe Ruggengraat.

Uitnodigende voordeuren en een lage borstwering verbinden de woningen met de openbare ruimte in het centrum dorpse woonmilieu.

52

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

In het dorps landelijke deel worden de tuinen zo veel mogelijk afgeschermd door groene hagen. Ook de hoeken van de woonvelden worden zo veel mogelijk groen ingericht.

GEHEIM

5.6 Uitnodigend

o.a. geveltuinen en gevelbanken vormen de overgang tussen privé en openbaar.

De overgangen, tussen buitenwijks en binnenwijks, en tussen openbare ruimte en privé worden helder en zorgvuldig vormgegeven. Juist deze overgangen dragen bij aan de uitnodigende sfeer van de wijk. Binnen Turfspoor is een uniek stukje oud land in de Haarlemmermeer. Er is een groot contrast tussen de kleinschalige binnenwereld van Binnenturfspoor en de grootschalige droogmakerij daar omheen. Bij de entree aan de oostzijde van de wijk gaat de stevige laan over in een meer intieme woonstraat met meer gevarieerde beplanting. Langs de Groen Blauwe Ruggengraat liggen hoofdzakelijk voorkanten van woningen. Waar woningen met de zij- of achterkant naar de Groen Blauwe Ruggengraat zijn georiënteerd, worden zij opgenomen in een collectieve buitenruimte of krijgen zij een uniforme groene rand. De woonvelden hebben een alzijdige kwaliteit. Aan alle zijden liggen voordeuren. Hoekwoningen krijgen een alzijdige kwaliteit. De overgangszone tussen prive en openbaar wordt op aantal manieren vormgegeven. Zoals door een Delftste Stoep; dit gaat om situaties met een overgangszone van 1-1,5 meter tussen voorgevel en de straat. Een voortuin van 2-4 meter is ondiep genoeg zodat mensen er geen auto in kunnen parkeren en doo een haag, haag/ hek of muurtje ter plaatse van de overgang tussen straat en tuin. Een zeer diepe voortuin is een uitzondering.

Op straatniveau zijn de inrichtingselementen van de overgang van de woning naar de straat belangrijk voor het uitnodigende karakter van Binnen Turfspoor. Daarom hebben bijvoorbeeld de woningen in het centrum dorpse woonmilieu uitnodigende deuropeningen en zijn de raamopeningen groot, met een lage borstwering.

Er liggen geen parkeerplaatsen direct voor de woning. Containers krijgen een goede afgeschermde plek en worden niet in het zicht geplaatst. In Binnenturfspoor wordt zo veel mogelijk gestreefd naar uitnodigende toegangen en zorgvuldige hoekoplossingen.

Afvalcontainers worden zo veel mogelijk aan het zicht onttrokken.

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

53

GEHEIM

•

Sfeerbeelden van de Groen Blauwe Ruggengraat. De GBR verkleurt van “natuurlijk” naar “cultuurlijk”.

54

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

GEHEIM

5.7 Saamhorig

Ontmoeting wordt in Binnen Turfspoor gefaciliteerd in zowel de openbare ruimte als in de private ruimte. Saamhorigheid speelt op verschillende schaalniveaus een rol: in de straat, in de gemeenschappelijke tuin, bij het buurtgroen en bij het wijkgroen. Op het niveau van de straat gaat het om de ruimte die wordt gegeven om elkaar te ontmoeten: in de vorm van een veranda, Delftse stoep, geveltuinen of een voortuin met een bankje.

watergangen groene verblijfsruimte “Cultuurlijk”

Groen Blauwe Ruggengraat

De breedte maten van 4,10m en 7,10m bieden Lisserbroek verbindt doormiddel van een autoluwe mogelijkheid om enkele watergangen samen langzaam verkeersverbinding. Hierdoor ontstaat te voegen, om zo voldoende ruimte te creëren een doorlopende kindvriendelijke route, waaraan voor woningbouw en ontsluiting. Een belangrijk verschillende maatschappelijke functies zijn uitgangspunt voor de waterstructuur is dat deze gepositioneerd zoals sportfaciliteiten, winkels en herkenbaar blijft en dat de watercompensatie basisschool. eetbaar groen inpasbaar is. Deze betreft 15%’van al het verharde oppervlak en 7,5% van tuinen. De route kent een minimale breedte van 4 meter waarbij fiets en voetgangers de ruimte GBR. samen delen ook wel het ‘shared space’De Groen Blauwe Ruggengraat is een principe genoemd. De route beweegt zich beeldbepalende landschappelijke zone, die de door de landschappelijke zone welke duidelijk verschillende wijken en voorzieningen binnen herkenbaar is door zijn inrichting en materiaal

In Binnen Turfspoor is er ruimte voor zeer diverse woonmilieus. Een aantal daarvan heeft gemeenschappelijke buitenruimtes zoals bijvoorbeeld een gemeenschappelijk erf of een hof. De buitenruimtes rondom de woningen kunnen verschillende vormen aannemen. Er kan sprake van een gezamenlijke tuin, een gemeenschappelijke moestuin of een tuin met een landschappelijk karakter. Het buurtgroen en de centraal gelegen GBR nodigen uit tot ontmoeting. Het zijn plekken om te spelen, voor een buurtfeest of een picknick. In de inrichting wordt hier ruimte voor gemaakt. Saamhorigheid vertaalt zich naar het stimuleren en faciliteren van ontmoeting tussen mensen. De zone tussen de voordeur en de openbare straat speelt hierin een belangrijke rol. Aan deze overgangszone wordt in het ontwerp aandacht besteed. Het doel is dat mensen zich hier thuis voelen, dat het onderdeel is van de woning, maar dat het ze tegelijkertijd ook onderdeel zijn van de openbare straat. De erfafscheiding is laag om burencontact niet in de weg te staan.

eetbaar groen

“Natuurlijk”

watergangen groene verblijfsruimte

Groen Blauwe Ruggengraat

De Groen Blauwe Ruggengraat nodigt uit tot ontmoeting. De GBR vormt In de openbare ruimte worden plekken gemaakt waar de bewoners elkaar een doorgaande structuur die opgebouwd is uit verschillende plekken. kunnen ontmoeten. De breedte maten van 4,10m en 7,10m bieden Lisserbroek verbindt doormiddel van een autoluwe Vanaf het zuiden naar het noorden wordt de inrichting meer “cultuurlijk”. langzaam verkeersverbinding. Hierdoor ontstaat mogelijkheid om enkele watergangen samen te voegen, om zo voldoende ruimte worden te creëren kindvriendelijke route, waaraan Verschilende plekken ingevuldeen metdoorlopende “eetbaar” groen. voor woningbouw en ontsluiting. Een belangrijk uitgangspunt voor de waterstructuur is dat deze herkenbaar blijft en dat de watercompensatie inpasbaar is. Deze betreft 15%’van al het verharde oppervlak en 7,5% van tuinen. GBR. De Groen Blauwe Ruggengraat is een beeldbepalende landschappelijke zone, die de

verschillende maatschappelijke functies zijn gepositioneerd zoals sportfaciliteiten, winkels en basisschool. De route kent een minimale breedte van 4 meter waarbij fiets en voetgangers de ruimte samen delen ook wel het ‘shared space’principe genoemd. De route beweegt zich door de landschappelijke zone welke duidelijk

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

55

GEHEIM

de welkome relativering •

Ingrepen die de kwaliteit van ‘de uitzondering bevestigt de regel’ in het plan aanbrengen. Een markante twist kan op ieder schaalniveau gemaakt worden. De school moet hierbij wel passen in het karakter van de wijk.

De school in het centrum dorpse deelgebied krijgt een opvallende expressieve vorm. De school krijgt een bakstenen gevel met een expressief dak. Zowel kleine gevelopeningen als grote raampartijen zijn mogelijk. Afbeeldingen betreffen referentiebeelden van school

56

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

Langs de Groen Blauwe Ruggengraat liggen een aantal grotere markante gebouwen met een maatschappelijke functie. Deze gebouwen krijgen een afwijkende vorm ten opzichte van de omliggende woningen.

GEHEIM

8. MARKANTE TWIST

De drager van het plangebied Binnen Turfspoor is het oorspronkelijke landschap, het historische slotenpatroon en de langgerekte kavel. Binnen Turfspoor wordt in harmonie met deze historie ontwikkeld. Hierbij is ruimte voor een eigenzinnige draai: de markante twist. De markante twist zet de geschiedenis van Binnen Turfspoor extra kracht bij. Objecten die je openbare ruimte terug vindt hebben een link met de locatie. Hergebruikte vliegtuigonderdelen kunnen dienst doen als speeltoestellen en oude schuren en kassen kunnen een nieuwe functie vervullen. Zit- en speelobjecten worden zoveel mogelijk geïntegreerd in het maaiveld: een walletje dat ook een glijbaan is, een aanlanding van de brug die ook een zitplek is.

bestaande kas

De typologie van de woningbouw is over het algemeen dorps te noemen en als zodanig herkenbaar (vrijstaande woning, twee-onder-één-kap-woning of rijtjeswoning). Voor specifieke doelgroepen geven bijzondere typologieën de mogelijkheid voor verrassende alternatieven (hofjes, rug-aan-rug-woningen, schuurwoningen, tiny houses). Binnen het traditionele woningbouwprogramma is op bepaalde plekken, bijvoorbeeld in het verlengde van een zichtas, ruimte voor een contrasterende woning. Ook hierbij kan bijvoorbeeld door een kaswoning verwezen worden naar de historie van het gebied. Naast het traditionele woningbouwprogramma komen ook enkele grotere (woon-)gebouwen voor. Deze gebouwen zijn te herkennen als bollenschuur of kas die de historie van het gebied kenmerkten. De school zal uitgevoerd worden in baksteen en een expressieve vorm krijgen. De overgangen van de uitgegeven terreinen naar het openbaar gebied zullen zorgvuldig vormgegeven worden.

Bollenschuren vormen de inspiratiebron voor de grotere volumes met appartementen in het dorps landelijke woonmilieu. De bestaande monumentale bollenschuur (onderste foto) in het gebied vormt hiervoor de inspiratiebron.

In het zuidelijke landelijke deel kunnen woningen worden vormgegeven als kassen. Tevens zal de bestaande kas een nieuwe (publieksaantrekkende) functie krijgen.

Binnen het centrum dorpse woonmilieu kan een “kaswoning”worden toegevoegd die verwijst naar het agrarische verleden van het gebied

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

57

GEHEIM

COLOFON Dit essentiedocument geeft richting aan de uitwerking van de gebiedsenvelop en gebiedskaart. De essentie is vastgelegd in schema’s en afbeeldingen welke beschouwd dienen te worden als voorbeelden en of sfeerbeelden.

De Essentiekaart en bijbehorend document zijn tot stand gekomen op basis van bijdrage door volgende partijen en personen.

58

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

Sven de Ruijter

projectdirecteur, Samenwerkende grondeigenaren Binnen Turfspoor

Freek Loos Ruud van der Maas

stedenbouw en landschap, Loos van Vliet stedenbouw en landschap, Loos van Vliet

Jurgen Ploeg Reina Bos

stedenbouw en architectuur, Faro stedenbouw en architectuur, Faro

Andries Makkinga Mark Lindeman

civieltechnisch advies, Sweco development economics, Sweco

GEHEIM

BINNEN TURFSPOOR ESSENTIEKAART

59

GEHEIM