Bijlage 3 Ruimte voor voetbal in Hoofddorp en Nieuw-Vennep (Mulier Instituut, 2025)
Tekst van het document
Niels Meulenbroeks | Daniëlle Ruikes
Mulier Instituut | 2025
In opdracht van gemeente Haarlemmermeer Mulier Instituut Niels Meulenbroeks Daniëlle Ruikes Voor meer informatie kunt u contact opnemen met het Mulier Instituut. © Mulier Instituut Utrecht, april 2025 www.mulierinstituut.nl info@mulierinstituut.nl Disclaimer U mag delen uit deze publicatie overnemen op voorwaarde van bronvermelding: auteur(s), de titel van de publicatie en het jaar van uitgave. Er gelden gebruiksvoorwaarden voor de foto's in deze publicatie. Neem foto's daarom niet over zonder toestemming van het Mulier Instituut.
Het Mulier Instituut doet sportonderzoek voor
Ons doel is bijdragen aan goed onderbouwd beleid,
beleid en samenleving. Voor overheden,
gericht op de bevordering van sport, sportief
maatschappelijke organisaties,
bewegen en versterking van de sportsector. Dit doen
onderwijsinstellingen, sportorganisaties en
we op verschillende manieren:
bedrijven onderzoeken we allerlei thema’s op het gebied van sport en sportief bewegen: van de
We verzamelen data en monitoren de Nederlandse
sportdeelname van (groepen) Nederlanders tot de
sportsector en beleidsprogramma’s.
motorische vaardigheden van kinderen, en van diversiteit en inclusie in de sport tot de economische impact van sportevenementen.
We ontwikkelen kennis en onderzoeksmethoden via verkennende en verdiepende studies. We duiden onderzoeksuitkomsten en vertalen deze
Het Mulier Instituut is een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk.
naar de beleidspraktijk. We onderbouwen beleidsbeslissingen met expertise en advies. We bieden gevraagd en ongevraagd duiding en reflectie in de rol van ‘kritische vriend’ van de sportsector. We zetten ons in voor de bevordering van de sportwetenschap.
KNVB
Koninklijke
. Normatieve behoefte
Bruto-speeltijd
Nederlandse
Behoefte aan wedstrijd- en
De bruto-speeltijd bestaat uit
Voetbalbond
trainingsvelden, berekend aan
de tijd die nodig is voor een
de hand van een richtlijn.
voetbalwedstrijd, warming-up en pauze. Bij de bepaling van de bruto-speeltijd wordt rekening gehouden met de afmetingen van het veld waarop gespeeld wordt.
Hoofdstuk 1
In dit onderzoek verkennen we toekomstscenario’s voor het aanbod en de spreiding van voetbalvelden bij de voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep. In dit hoofdstuk bespreken we de achtergrond, onderzoeksvragen, afbakening en werkwijze van het onderzoek.
De gemeente Haarlemmermeer heeft eerder dit jaar een behoefteonderzoek naar de binnen- en buitensportaccommodaties en zwembaden laten uitvoeren door het Mulier Instituut (Ruikes, Aarnink, & Hollander, 2024). Uit dit onderzoek kwam naar voren dat de voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep te maken hebben met (toenemende) druk op de accommodatie. De gemeente heeft daarom behoefte aan toekomstscenario’s voor de voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep om te bezien welke oplossingsrichtingen er zijn voor de (toekomstige) capaciteitsknelpunten.
Het doel van het onderzoek is om in beeld te brengen welke verschillende oplossingsrichtingen er zijn voor de (toekomstige) normatieve tekorten aan voetbalvelden in Hoofddorp en Nieuw-Vennep. De volgende onderzoeksvragen staan hierbij centraal: Welke mogelijke oplossingen zijn er voor de huidige en toekomstige normatieve tekorten bij voetbal in de kernen Hoofddorp en Nieuw-Vennep en welke mogelijke oplossingen zien de voetbalverenigingen zelf? Hoeveel verlichting kan het verlengen van de speeldag op zaterdag de voetbalverenigingen bieden in de huidige en de toekomstige situatie? Hoeveel procent van de wedstrijden moet verplaatst worden naar een andere dag om uit te kunnen met de huidige velden in de huidige en de toekomstige situatie? Op welke manier kan samenwerking tussen verenigingen, deelgebruik van de velden en/of uitbreiding van het aanbod een oplossing bieden voor de (verwachte) wedstrijdveld- en trainingsveldtekorten bij voetbal in Hoofddorp en Nieuw-Vennep? Welke behoefte aan sportruimte ervaren en verwachten de voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep en welke wensen en oplossingen voor de toekomst hebben zij?
Normatieve veldbehoefte In dit onderzoek berekenen we de behoefte aan wedstrijd- en trainingsvelden van de voetbalvereniging aan de hand van de richtlijn van de KNVB. Deze is gebaseerd op een aantal aannames, zoals de duur en frequentie van wedstrijden en trainingen en het aantal uur dat een veld bespeeld kan worden per dag. Het aantal wedstrijdteams ingeschreven bij de KNVB vormt de basis van de richtlijn. In bijlage 1 is een uitgebreide beschrijving van de KNVB-richtlijn te vinden.
In dit onderzoek nemen we alleen de voetbalverenigingen mee die zijn gevestigd op een sportpark in Hoofddorp of Nieuw-Vennep. Dit zijn vv UNO, SV Hoofddorp, SV Overbos, SV DIOS en FC VVC. Om aan te sluiten bij het eerder uitgevoerde behoefteonderzoek maken we ook in dit onderzoek gebruik van de teamaantallen van seizoen 2023/’24 en de bevolkingsprognoses van de gemeente Haarlemmermeer van december 2023. De toekomstberekeningen maken we voor de jaren 2030, 2040 en 2050.
Bureauonderzoek In het behoefteonderzoek uit 2024 hebben we de normatieve behoefte van de voetbalverenigingen berekend aan de hand van de richtlijn van de KNVB (zie bijlage 1). We hebben een tweetal scenario’s doorgerekend om oplossingsrichtingen voor de verwachte tekorten aan wedstrijdvelden op zaterdag te schetsen. De richtlijn gaat standaard uit van een 7,5 uur durende speeldag op zaterdag. Maar volgens de regelementen van de KNVB mag de speeldag langer duren. We kijken wat de (toekomstige) normatieve behoefte is als we de speeldag met 2 uur verlengen, tot 9,5 uur. Met de richtlijn wordt de veldbehoefte apart berekend voor zaterdag en zondag, op basis van de speeldag van de wedstrijdteams. Tekorten op zaterdag worden niet verrekend met onderbenutting van velden op zondag. We hebben gekeken welk percentage van de wedstrijden van zaterdag naar zondag verplaatst moet worden om uit te komen met het huidige veldaanbod. Voor de (verwachte) tekorten aan trainingsvelden hebben we gekeken of die op te lossen zijn door deelgebruik van velden of aanpassingen in het aanbod (bijvoorbeeld een natuurgrasveld omzetten naar kunstgras). Interviews We hebben met afgevaardigden van de vijf voetbalverenigingen een gesprek gehad over welke ervaringen, behoeften en wensen de verenigingen hebben, of en welke
knelpunten ze ervaren en hoe ze hier momenteel mee omgaan. We hebben ze ook gevraagd oplossingen te bedenken voor huidige en verwachte knelpunten en mee te denken over mogelijkheden voor capaciteitsuitbreiding in de toekomst. Bij vier verenigingen hebben we de interviews op hun eigen sportpark gehouden. Het gesprek met vv UNO vond online plaats. Groepsgesprek In februari 2025 hebben we de voorlopige resultaten van het onderzoek gepresenteerd aan de voetbalverenigingen. We zijn met de verenigingen in gesprek gegaan over de resultaten en hebben aanvullende inzichten opgehaald.
Leeswijzer In hoofdstuk 2 beschrijven we de huidige situatie bij de voetbalverenigingen en de veldbehoefteberekeningen uit het behoefteonderzoek uit 2024. In hoofdstuk 3 behandelen we de verschillende oplossingsrichtingen voor de (verwachte) veldtekorten op basis van berekeningen. In hoofdstuk 4 bespreken we de ervaringen van de voetbalverenigingen. Hoofdstuk 5 vormt het afsluitende hoofdstuk, waarin we de resultaten samenbrengen en aanbevelingen doen.
Hoofdstuk 2
In dit onderzoek bouwen we voort op de berekeningen uit het behoefteonderzoek uit 2024. We schetsen hier deze uitgangssituatie. We gaan in op het aanbod, de normatieve behoefte en de ledenontwikkeling van de voetbalverenigingen in deze kernen.
Hoofddorp en Nieuw-Vennep tellen vijf voetbalverenigingen. Zij beschikken over 28 volwaardige voetbalvelden en twee velden met afwijkende (kleinere) afmetingen. De helft van deze velden zijn kunstgrasvelden. Rond alle kunstgrasvelden en één volwaardig natuurgrasveld staat veldverlichting. Alle kunstgrasvelden worden ingezet voor zowel trainingen als wedstrijden. De natuurgrasvelden worden met name ingezet voor wedstrijden. Alleen SV Overbos maakt gebruik van verlichte natuurgrasvelden voor trainingen. Deze velden gebruiken ze niet voor wedstrijden. Tabel 2.1 Aanbod van velden voetbalverenigingen Hoofddorp en Nieuw Vennep (in aantallen, met tussen haakjes het aantal velden met verlichting) Sportpark
Vereniging
Kunstgras
Natuurgras
De Deugd
vv UNO
2 (2)
1 (0)
De IJvelden
SV Hoofddorp
5 (5)
3 (0)
Overbos
SV Overbos
2 (2)
5B + 0,75C (1 + 0,75)
Jan Schrama
SV DIOS
3 + 0,1A (3 + 0,1) -
Montreallaan
FC VVC
2 (2)
Hoofddorp
Nieuw-Vennep 5 (0)
Bron: Database SportAanbod (DSA), 2024. A
B
C
SV DIOS beschikt over een kunstgras-soccercourt van circa 18 bij 35 meter. Dit wordt gebruikt voor trainingen van pupillen en beschikt over verlichting, maar heeft niet de afmetingen voor pupillenwedstrijden. Een van de natuurgraswedstrijdvelden wordt alleen gebruikt voor wedstrijden op halve of kwartvelden. Er is geen belijning voor wedstrijden op een volledig wedstrijdveld. Een van de natuurgrasvelden van SV Overbos heeft afwijkende maten. Het veld heeft ongeveer de oppervlakte van 0,75 volwaardig wedstrijdveld.
Alle verenigingen huren de velden van de gemeente. De gemeente is ook verantwoordelijk voor het groot onderhoud. De opstallen op de sportparken (bijv. kantine, kleedkamers en verlichting) zijn in eigendom en beheer van de verenigingen.
De toekomst van sportpark De Deugd is onzeker. vv UNO heeft een overeenkomst met de gemeente Haarlemmermeer voor het gebruik van het sportpark tot 2029. Mogelijk krijgt de grond daarna een andere bestemming.
Seizoen 2023/’24 De vijf voetbalverenigingen hadden in het seizoen 2023/’24 in totaal 316 teams ingeschreven voor een weekendcompetitie van de KNVB. De meeste van deze teams speelden hun wedstrijden op zaterdag (89%). Naast weekendteams hadden SV Hoofddorp (1) en SV Overbos (4) teams ingeschreven voor een vrijdagavondcompetitie van de KNVB. We constateren op basis van deze teamaantallen en de KNVB-richtlijn bij twee verenigingen een tekort (tabel 2.2): SV DIOS komt op zaterdag twee wedstrijdvelden tekort. FC VVC komt een half trainingsveld tekort. Een tekort (op basis van richtlijnen) kan betekenen dat wedstrijddagen langer duren, wedstrijden (vaak) worden afgelast, spelers minder vaak of minder lang trainen en/of natuurgrasvelden worden overbelast.
Nevengebruik De gepresenteerde veldbehoefte gaat alleen uit van de standaardactiviteiten van de bij de KNVB ingeschreven teams. Alle verenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep bieden in het seizoen 2023/’24 ook voetbalactiviteiten aan voor leden die geen onderdeel zijn van een team dat ingeschreven is bij de KNVB. De verenigingen bieden de volgende activiteiten aan: SV DIOS (trapturfjes), FC VVC (Champions League), SV Hoofddorp en vv UNO (beide benjamini’s) bieden trainingen en (onderlinge) wedstrijden aan voor kinderen tot 6 jaar. Zij stromen hierna in de jeugd (O8) in. SV Overbos biedt Walking Football aan. Bij FC VVC zijn senioren actief die alleen trainen. Zij trainen met een bondsteam mee. Bij vv UNO voetbalt een groep senioren (40+). Zij trainen en spelen onderlinge wedstrijden. De activiteiten voor de niet-bondsleden zorgen bij geen van de verenigingen voor (extra) knelpunten. Een aantal verenigingen laat de activiteiten voor niet-bondsleden plaatsvinden op momenten dat de druk op de velden lager is, zoals overdag (Walking Football) of op zondag (benjamini’s, SV Hoofddorp; wedstrijden 40+, vv UNO).
Tabel 2.2 Aanbod-behoefteanalyse velden voetbalverenigingen Hoofddorp en Nieuw-Vennep in het seizoen 2023/’24 (in aantallen, o.b.v. KNVB-richtlijn, tussen haakjes de onafgeronde behoefte) Wedstrijdvelden Behoefte Kern
Vereniging
A
Aanbod
Trainingsvelden AanbodA
Zaterdag
Zondag
3
3
(2,7)
1
(0,2)
2
SV Hoofddorp
8
7
(7,0)
4
(3,1)
5
SV Overbos
B
6
6
(5,5)
1
(0,7)
3 + 0,75
Som onafgeronde behoefte
-
-
(15,2)
-
(3,9)
-
Som afgeronde behoefte
17
16
-
6
-
10 + 0,75
Nieuw-
SV DIOS
3
5
(4,1)
2
(1,6)
Vennep
FC VVC
7
6
(5,1)
1
Som onafgeronde behoefte
-
-
(9,1)
Som afgeronde behoefte
10
11
-
Hoofddorp vv UNO
Behoefte 1,5
(1,4)
5
(5,0)
3
(3,1)
-
(9,6)
9,5
-
3 + 0,1D
3
(2,8)
(0,3)
2
2,5
(2,7)
-
(1,9)
-
-
(5,5)
3
-
5 + 0,1
5,5
-
C
Bron: Database SportAanbod (DSA), 2024. Voetbal.nl, teamaantallen voetbalverenigingen, seizoen 2023/24. A
B C
D
Het aanbod aan wedstrijdvelden hebben we opgesteld op basis van gesprekken met de verenigingen. Omdat tijdens de gesprekken bleek dat het aanbod afweek van de door de gemeente verstrekte gegevens voor het onderzoek uit 2024, verschilt het aanbod met het rapport uit 2024. Een van de natuurgraswedstrijdvelden wordt alleen gebruikt voor wedstrijden op halve of kwartvelden. Er is geen belijning voor wedstrijden op een volledig wedstrijdveld. Een van de natuurgrasvelden van SV Overbos heeft afwijkende maten. Het veld heeft ongeveer de oppervlakte van 0,75 volwaardig wedstrijdveld. SV DIOS beschikt over een kunstgras-soccercourt van circa 18 bij 35 meter. Dit wordt gebruikt voor trainingen van pupillen en beschikt over verlichting, maar heeft niet de afmetingen voor pupillenwedstrijden.
Een aantal verenigingen heeft volgens de richtlijn overcapaciteit in 2024. Deze ruimte kunnen ze benutten om de ledengroei van de eigen vereniging te faciliteren. Door medegebruik van velden plaats te laten vinden, kan ook de druk bij verenigingen met een tekort verlicht worden. Toekomst In 2023 telden Hoofddorp en Nieuw-Vennep respectievelijk circa 79.660 en 31.610 inwoners. Het aantal inwoners neemt naar verwachting in Hoofddorp met 39 procent toe tot ruim 110.000 in 2050, en in Nieuw-Vennep tot ruim 40.000 inwoners in 2050 (+30%). Het inwoneraantal groeit in alle leeftijdsgroepen, maar het aantal ouderen groeit het hardst. Bij een stabiele sportdeelname én een gelijkblijvende verdeling van de teams over het weekend verwachten we op basis van de KNVB-richtlijn dat (tabel 2.3): het minimale aantal benodigde wedstrijdvelden in Hoofddorp met vier toeneemt, en het aantal trainingsvelden met twee; het minimale aantal benodigde wedstrijdvelden en trainingsvelden in NieuwVennep met één toeneemt.
In beide kernen zijn onvoldoende velden aanwezig om deze toename te faciliteren: In Hoofddorp zijn minimaal drie extra wedstrijdvelden nodig, en 1,25 trainingsveld. In Nieuw-Vennep is minimaal één extra wedstrijdveld nodig, en 1,5 trainingsveld. Tabel 2.3 Verwachte minimale veldbehoefte voetbalverenigingen Hoofddorp en Nieuw-Vennep (in aantallen, o.b.v. bevolkingsprognoses en stabiele sportdeelname en KNVB-rekentool) Hoofddorp
Nieuw-Vennep
Wedstrijdvelden Jaar
Wedstrijdvelden
Zaterdag
Zondag
Trainingsvelden
Zaterdag
Zondag
Trainingsvelden
2023/'24
15,2
3,9
9,6
9,1
1,9
5,5
2030
15,9
4,2
10,1
8,5
2,0
5,2
2040
17,6
4,6
11,1
10,4
2,3
6,3
2050
19,1
4,9
12,0
10,9
2,3
6,6
Bron: Gemeente Haarlemmermeer, bevolkingsprognoses 2023-2050. Bewerking: Mulier Instituut.
Spreiding Gemiddeld moeten inwoners uit Hoofddorp ruim 2 kilometer afleggen om bij een sportpark met voetbalvelden te komen. Voor inwoners uit Nieuw-Vennep is dit ongeveer 1,5 kilometer. Dit is gelijk aan het landelijke gemiddelde en het gemiddelde van stedelijke gemeenten (1,5 kilometer) (Wezenberg-Hoenderkamp & Rauws, 2023). Onderzoek laat zien dat een groot deel van de Nederlanders bereid is een langere afstand af te leggen om aan een veldsport te doen. Bijna een derde (31%) van de Nederlanders is bereid om 3 tot 5 kilometer af te leggen en ruim een kwart (21%) wil zelfs 5 tot 10 kilometer afleggen naar de accommodatie waar ze een veldsport beoefenen (Wezenberg-Hoenderkamp, et al., 2024) In bijlage 3 staan de gemiddelde afstand en het percentage inwoners met een voetbalvereniging binnen 1,5 en 3 kilometer per buurt (tabel B3.1). Ledenontwikkeling Samen hadden de voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep in het seizoen 2023/’24 ongeveer 4.600 leden ingeschreven staan bij de KNVB. De meeste bondsleden van de verenigingen spelen in één van de jeugdteams (74%). Daarnaast hebben de verenigingen veel meer mannen/jongens ingeschreven bij de KNVB dan meiden/vrouwen (86% vs. 14%).
Door de verwachte bevolkingsontwikkeling neemt, bij een constante voetbaldeelname, het aantal bondsleden van de voetbalverenigingen in Hoofddorp met circa 980 leden toe tot 2050 (+33%). In Nieuw-Vennep bedraagt deze toename naar verwachting zo’n 390 bondsleden (+24%). Maar de ledenontwikkeling van de verenigingen is de afgelopen jaren uiteenlopend. Ondanks een (lichte) bevolkingstoename in Hoofddorp (+6%) en Nieuw-Vennep (+1%) verloren de verenigingen ten opzichte van het seizoen 2018/’19 in totaal ruim 200 leden (-5%). SV Hoofddorp en FC VVC zagen het ledental wel toenemen in deze periode (resp. +9% en +2%, figuur 2.1). Als deze ontwikkeling doorzet, valt het aantal bondsleden in 2050 lager uit. Een belangrijke kanttekening bij deze ontwikkeling is de coronapandemie. Sporten in team- en competitieverband kwam onder druk te staan en verenigingen verloren leden (Pulles et al., 2023). Figuur 2.1 Ledenaantallen voetbalverenigingen Hoofddorp en Nieuw-Vennep in seizoen 2018/’19, 2021/’22 en 2023/’24 (in aantallen) 1.750 1.500 1.250 1.000 750 500 250 0 vv UNO
SV Hoofddorp 2018/'19
SV Overbos 2021/'22
SV DIOS 2023/'24
Bron: Koninklijke Nederlandse Voetbalbond, 2024. Bewerking: Mulier Instituut.
FC VVC
Hoofdstuk 3
In dit hoofdstuk presenteren we mogelijke oplossingsrichtingen voor de (toekomstige) tekorten aan voetbalvelden.
De KNVB-rekentool gaat ervan uit dat wedstrijden op zaterdag tussen 09:00 en 16:30 uur plaatsvinden. Maar binnen de reglementen van de voetbalbond is het mogelijk om een langere speeldag te hanteren, zodat meer wedstrijden kunnen worden ingepland (KNVB, 2024). Wel moeten de velden dan over goedgekeurde lichtinstallaties beschikken.
Lengte speeldagen bij hockey en tennis De Koninklijke Nederlandse Hockey Bond (KNHB) rekent met een aanvangstijd van 8.30 uur van de eerste wedstrijd, en 18.00 uur van de laatste.1 De Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB) gaat ervan uit dat de eerste wedstrijden starten om 8.30 uur. De laatste partijen starten om uiterlijk 19.30 uur.2
De voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep hanteren een langere speeldag dan 7,5 uur (tabel 3.1). SV DIOS verlengt de speeldag het meest. Zo kunnen zij toch alle wedstrijden op zaterdag inplannen (ondanks het geconstateerde tekort in hoofdstuk 2). Maar ook de andere verenigingen hanteren langere speeldagen, ondanks dat in theorie een speeldag van 7,5 uur voldoende capaciteit biedt. Een veel gebruikte duur van een verlengde speeldag is 9,5 uur. Door de verwachte bevolkingsgroei neemt ook bij een verlengde speeldag de veldbehoefte van de verenigingen toe. Als alle voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep een speeldag van 9,5 uur op zaterdag hanteren en de zaterdagzondagverdeling gelijk blijft, stijgt richting 2050 (tabel 3.2): het minimale aantal benodigde wedstrijdvelden in Hoofddorp met drie; en het minimale aantal benodigde wedstrijdvelden in Nieuw-Vennep met één.
1 2
Zie https://www.knhb.nl/kenniscentrum/artikel/bespelings-en-gebruikersnorm-kunstgrasvelden Zie https://www.knltb.nl/media/fiyffx0f/knltb-competitiereglement-tennis.pdf
Tabel 3.1 Aanbod-behoefteanalyse wedstrijdvelden op zaterdag voetbalverenigingen Hoofddorp en Nieuw-Vennep in het seizoen 2023/’24 bij verschillende lengtes speeldagen (in aantallen, onafgeronde behoefte tussen haakjes, teamaantallen seizoen 2023/’24, duur speeldag seizoen 2024/’25) Behoefte Bij een speel- Bij een speel- Bij de duur van Duur huidige
dag van 7,5
dag van 9,5
Aanbod
speeldag
uur
speeldag
vv UNO
3
10
3
(2,7)
3
(2,1)
3
(2,1)
SV Hoofddorp
8
8,5
7
(7,0)
6
(5,5)
7
(6,1)
SV Overbos
6
7,75
6
(5,5)
5
(4,4)
6
(5,4)
Som onafgeronde behoefte
-
-
-
(15,2)
-
(12,1)
-
(13,6)
Som afgeronde behoefte
17
-
16
-
14
-
16
-
Nieuw-
SV DIOS
3
10,25
5
(4,1)
4
(3,2)
3
(3,0)
Vennep
FC VVC
7
8
6
(5,1)
4
(4,0)
5
(4,8)
Som onafgeronde behoefte
-
-
-
(9,1)
-
(7,2)
-
(7,7)
Som afgeronde behoefte
10
-
11
-
8
-
8
-
Hoofddorp
uur
de huidige
In beide kernen zijn voldoende wedstrijdvelden aanwezig om de wedstrijden op zaterdag met speeldagen van 9,5 uur te laten plaatsvinden, nu en in de toekomst. We kunnen niet voorspellen bij welke verenigingen nieuwe leden zich aanmelden. Mogelijk is het in de toekomst nodig om te sturen op een goede verdeling van leden over de verenigingen om de capaciteit optimaal te benutten. Tabel 3.2 Verwachte minimale wedstrijdveldbehoefte op zaterdag voetbalverenigingen Hoofddorp en NieuwVennep bij verschillende lengtes speeldagen (in aantallen, o.b.v. bevolkingsprognoses en stabiele sportdeelname) Hoofddorp
Nieuw-Vennep
Speeldag van
Speeldag van
Speeldag van
Speeldag van
Aanbod
7,5 uur
9,5 uur
Aanbod
7,5 uur
9,5 uur
2023/’24
17
15,2
12,1
10
9,1
7,2
2030
-
15,9
12,5
-
8,5
6,7
2040
-
17,6
13,9
-
10,4
8,2
2050
-
19,1
15,1
-
10,9
8,6
Jaar
Bron: Gemeente Haarlemmermeer, bevolkingsprognoses 2023-2050. Bewerking: Mulier Instituut.
Het verlengen van de speeldag op zaterdag heeft geen gevolgen voor de trainingsveldbehoefte.
Negen op de tien teams van de voetbalverenigingen in Hoofddorp en NieuwVennep spelen hun wedstrijden op zaterdag. Daardoor zijn op zaterdag veel wedstrijdvelden nodig, die op zondag leegstaan. We constateren dat, bij een speeldag van 7,5 uur op zaterdag, het huidige aantal wedstrijdvelden in de kernen voldoende is als (tabel 3.3): in Hoofddorp in de toekomst 27 procent van bruto-speeltijd van de wedstrijden op zondag plaatsvindt (in het seizoen 2023/’24 is dat 18%); in Nieuw-Vennep in de toekomst 23 procent van de bruto-speeltijd van de wedstrijden op zondag plaatsvindt (in het seizoen 2023/’24 is dat 15%). Tabel 3.3 Aandeel van de bruto-speeltijd dat op zondag moet plaatsvinden bij huidig aanbod (in percentages, bij een speeldag van 7,5 uur) Hoofddorp
Nieuw-Vennep
Huidige percentages 2023/’24
18%
15%
Minimale toekomstige percentages 2030
13%
2%
2040
21%
19%
2050
27%
23%
Bron: Gemeente Haarlemmermeer, bevolkingsprognoses 2023-2050. Bewerking: Mulier Instituut.
Als de verenigingen in plaats van 7,5 uur een speeldag van 9,5 uur hanteren, kunnen tot 2040 in theorie alle wedstrijden op zaterdag plaatsvinden. In 2050 moet dan een klein deel van de bruto-speeltijd van de wedstrijden op zondag plaatsvinden (8% in Hoofddorp en 2% in Nieuw-Vennep). Naast meer teams op zondag laten spelen kunnen verenigingen er ook voor kiezen om voor teams een flexibele speeldag te hanteren. Teams kunnen dan blijven spelen in een zaterdagcompetitie, maar spelen af en toe een thuiswedstrijd op een ander moment (bijv. op zondag of doordeweeks). Meer teams op zondag de wedstrijden laten spelen heeft geen gevolgen voor de trainingsveldbehoefte.
De verwachte normatieve tekorten aan trainingsvelden hoeven niet te resulteren in de aanleg van nieuwe velden. Door natuurgrasvelden te vervangen voor kunstgrasvelden, en deze te voorzien van verlichting, kunnen de velden voor zowel wedstrijden als trainingen gebruikt worden. Vier van de vijf verenigingen beschikken over natuurgrasvelden die ze alleen gebruiken voor wedstrijden. In beide kernen zijn tot 2050 onvoldoende trainingsvelden aanwezig om de verwachte ledengroei op te vangen. In Hoofddorp is er 1,25 extra trainingsveld nodig, in Nieuw-Vennep 1,5 extra trainingsveld (tabel 3.4). In beide kernen zijn voldoende natuurgrasvelden aanwezig om deze extra trainingsvelden te realiseren door natuurgrasvelden te vervangen voor kunstgrasvelden. Tabel 3.4 Aantal natuurgrasvelden dat vervangen moet worden door kunstgras om normatieve tekorten aan trainingsvelden te verhelpen (in aantallen, afgerond op kwartvelden, bevolkingsprognoses en stabiele sportdeelname) Huidig aanbod
Benodigde extra trainingsvelden
Kern
trainingsvelden
2030
2040
2050
Hoofddorp
10 + 0,75
-
+0,25
+1,25
Nieuw-Vennep
5 + 0,1
+0,25
+1,25
+1,5
Bron: Gemeente Haarlemmermeer, bevolkingsprognoses 2023-2050. Bewerking: Mulier Instituut.
De functionaliteit van kunstgrasvelden is het grootst als de velden aan de afmetingen van een wedstrijdveld voldoen (kwart, half of volledig veld). Zo kunnen de velden ook voor wedstrijden gebruikt worden. In plaats van een extra kunstgrasveld met een omvang van een kwart veld in Hoofddorp te realiseren voor 2040 kan het wenselijk zijn om een half of volledig natuurgrasveld te vervangen voor kunstgras. Natuurgrasvelden vervangen door kunstgrasvelden zorgt er niet voor dat het aantal wedstrijdvelden toeneemt. Behalve als natuurgrastrainingsvelden omgezet worden in kunstgrasvelden. Bij SV Overbos is dit mogelijk, maar dit is onvoldoende om de verwachte normatieve tekorten aan wedstrijdvelden op te vangen. Ook bij vervanging van natuurgrasvelden door kunstgrasvelden is een verlengde speeldag of betere spreiding over het weekend nodig.
Hoofdstuk 4
We hebben met de vijf voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep een gesprek gehad over hun ervaringen, behoeften en toekomstwensen. Daarnaast zijn we tijdens een verenigingsavond met ze in gesprek gegaan over de resultaten. In dit hoofdstuk bespreken we per thema de uitkomsten van de gesprekken en de verenigingsavond.
Verlengde speeldag De verenigingen hanteren al een langere speeldag op zaterdag dan waar de rekentool van de KNVB van uitgaat. Ze zien een aantal knelpunten bij een lange(re) speeldag. Ze maken zich met name zorgen over de invulling van alle vrijwilligersfuncties. De verenigingen krijgen nu al met moeite alle functies gevuld. De verwachting is dat dit nog moeilijker wordt als de speeldag (nog) langer wordt. SV Overbos en FC VVC geven nadrukkelijk aan beperkte bereidheid te ervaren voor vrijwilligerswerk later op de dag. Ook over de bereidheid van spelers om laat op de middag of ’s avonds te voetballen zijn twijfels. Een ander knelpunt dat meerdere verenigingen benoemen, is de vrees dat een langere speeldag leidt tot lagere kantine-inkomsten. Nu blijven senioren en spelers van de oudere jeugdteams na de wedstrijd in de kantine voor een hapje en een drankje. Het zijn vaak wedstrijden van senioren en oudere jeugd die verplaatst worden. De verwachting van de verenigingen is dat spelers niet, of minder lang, in de kantine blijven hangen na een wedstrijd als ze later op de dag voetballen. Kantine-inkomsten zijn een belangrijk onderdeel op de begroting van voetbalverenigingen. SV DIOS en vv UNO verlengen de speeldag het meest van de voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep.
Omdat aankomend seizoen ook het eerste en tweede seniorenteam op zaterdag gaan voetballen, overweegt SV DIOS om nog langer door te gaan. De laatste wedstrijden op zaterdag zouden dan aanvangen om 18.00 uur. vv UNO geeft aan dat het regelen van voldoende vrijwilligers een knelpunt vormt voor de verlengde speeldag die ze hanteren. Bij SV Hoofddorp vinden al wedstrijden plaats met 18.00 uur als aanvangstijd als het eerste team tegen een zaterdagvereniging speelt. Voetbal op zondag De voetbalverenigingen zien het beter spreiden van de behoefte over zaterdag en zondag niet als een realistische oplossing voor de tekorten. Net als bij het verlengen van de speeldag voorzien ze moeilijkheden bij het vinden van vrijwilligers. Dit is met
name het geval voor verenigingen waar nu nog niet of nauwelijks op zondag gevoetbald wordt. Een tweede bezwaar tegen het spreiden van de wedstrijden over zaterdag en zondag is de nadrukkelijke vraag naar zaterdagvoetbal. Veel spelers willen niet op zondag voetballen. Het verplaatsen van wedstrijden of teams naar zondag levert naar verwachting heel veel weerstand op van spelers. Een derde knelpunt dat de verenigingen constateren, is het beperkte competitieaanbod op zondag. Het voetbal in de regio vindt met name plaats op zaterdag. Hierdoor moet men op zondag verder reizen om tegen gelijkwaardige tegenstanders te spelen. Het aanbod is met name beperkt, of zelfs niet-bestaand, voor prestatieteams. Vanwege de reisafstand heeft SV DIOS besloten om vanaf komend seizoen deel te nemen aan een zaterdagcompetitie met hun eerste en tweede seniorenteam, die hiervoor nog op zondag speelden. Voor het instellen van een flexibele speeldag voorzien verenigingen nog een vierde obstakel, namelijk de bereidheid van de tegenstander om eenmalig op zondag of doordeweeks te voetballen. Als tegenstanders niet op zondag kunnen of willen spelen, moeten de wedstrijden mogelijk verzet worden. De wedstrijd vindt dan alsnog plaats op zaterdag, of moet doordeweeks ingehaald worden. De verenigingen willen doordeweekse (inhaal)wedstrijden zoveel mogelijk voorkomen.
Een inhaalwedstrijd heeft vaak tot gevolg dat trainingen van andere teams niet door kunnen gaan, omdat er geen veld beschikbaar is. Toch zien SV Hoofddorp en SV DIOS mogelijkheden om een betere spreiding voor elkaar te krijgen. Zij hebben al meerdere teams die op zondag voetballen. Momenteel voetballen vooral seniorenteams en oudere jeugd op zondag. SV Hoofddorp geeft aan dat ze voetbal van de jongste jeugdteams op zondag het meest kansrijk acht. Door spelers vanaf het begin op zondag te laten spelen, hoopt de vereniging dat men went aan voetbal op zondag en dit ook blijft doen. Maar het verplaatsen van deze jeugdteams heeft maar beperkte invloed op de behoefte, omdat ze korte wedstrijden spelen op kleine velden. SV DIOS zou dan ook liever inzetten op het verplaatsen van jeugdteams die op een volledig veld spelen, zoals de O13, O14 en O15. Dit zal tot meer weerstand leiden, omdat de bereidheid om van speeldag te veranderen onder deze groep zeer beperkt is volgens de vereniging. SV Overbos ziet voetbal op zondag niet als realistisch. Volgens de vereniging zou het kansrijker zijn om wedstrijden op vrijdagavond te spelen. Nu vinden op vrijdagavond al interne competities plaats voor 7-tegen-7-voetbal voor senioren. Het verplaatsen van wedstrijden of teams naar vrijdagavond houdt wel in dat er minder ruimte is voor trainingen op vrijdagavond.
Medegebruik van elkaars velden De voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep zijn weinig enthousiast over medegebruik van de velden. Ze vinden het belangrijk dat de leden binding houden met de eigen vereniging. Als teams op andere sportparken trainen en wedstrijden spelen, vrezen de verenigingen dat de binding met de vereniging minder wordt. Daarnaast voorzien ze organisatorische problemen, zoals bezoekende teams die op het verkeerde sportpark staan. Volgens SV DIOS en FC VVC was dit een belangrijke oorzaak voor het stuklopen van de samenwerking bij het vrouwenvoetbal. De teams trainden op beide sportparken één keer in de week, speelden de wedstrijden op het sportpark van SV DIOS en speelden onder een andere naam, namelijk VVC-DIOS. Spelers hadden hierdoor niet het gevoel volledig bij de verenigingen te horen. Op een gezamenlijk sportpark zou medegebruik van de velden meer voor de hand liggen. Spelers kunnen dan nog steeds naar de eigen kantine en hoeven niet verder te reizen naar een ander sportpark. Maar alle voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep hebben nu een eigen sportpark. Als twee of meer voetbalverenigingen in de toekomst wel gevestigd zijn op hetzelfde sportpark, zou dit mogelijkheden bieden. De voetbalverenigingen beschikken dan wel graag over een eigen clubgebouw met kleedkamers en kantine.
Als enige vereniging geeft FC VVC aan een fusie als een goede oplossing te zien. FC VVC schat dat het sportpark met enkele aanpassingen (meer kunstgras, meer kleedkamers) voldoende ruimte biedt, nu en in de toekomst, voor alle voetballers in Nieuw-Vennep. Daarnaast zou het professionalisering mogelijk maken, verdwijnt de concurrentie voor vrijwilligers en sponsoren en kan de prestatieve tak zich verder ontwikkelen. Wel werden tijdens de verenigingsavond zorgen geuit over de potentiële grootte van één voetbalclub in Nieuw-Vennep en de organisatorische druk die daarbij komt kijken. De verenigingen geven aan dat hiervoor professionele ondersteuning nodig is. De aanleg van een ‘overloopsportpark’ vinden de verenigingen geen goede oplossing. Op zo’n sportpark zouden teams van alle verenigingen terecht kunnen als er op het eigen sportpark geen velden beschikbaar zijn. Verenigingen wijzen op het mogelijke negatieve effect op de binding met de club. Daarnaast verwachten de verenigingen dat het sportpark door gebrek aan ruimte buiten de kern komt te liggen, waardoor veel leden verder moeten reizen. Uitbreiding aantal velden Het uitbreiden van het voetbalareaal in Hoofddorp en Nieuw-Vennep kan ook een oplossing bieden voor de (verwachte) tekorten aan voetbalvelden.
De ruimte voor uitbreiding rondom de huidige sportparken is beperkt, maar toch zien drie verenigingen mogelijkheden om het huidige sportpark uit te breiden. SV DIOS en SV Overbos zien geen mogelijkheden voor extra velden op de huidige locatie.
Hoewel de vereniging op dit moment uitbreiding van het aantal velden niet noodzakelijk acht, zou uitbreiding bij FC VVC wel mogelijk zijn volgens de vereniging. Aan de zuidzijde van het sportpark kan een extra voetbalveld aangelegd worden. In de huidige situatie is hier een speeltuin te vinden. In het verleden is bij de ontwikkeling van het sportpark rekening gehouden met deze mogelijkheid. SV Hoofddorp ziet mogelijkheden aan de oostzijde van het sportpark. Hier zijn een diervoedingsbedrijf en een woning gevestigd. Bij verplaatsing van het bedrijf en sloop van de woning zou veel ruimte vrijkomen voor de verdere ontwikkeling van het sportpark. De vereniging ziet hiermee ook kansen om de overlast voor de omgeving te verminderen. Vv UNO ziet ruimte voor de aanleg van extra velden ten zuiden van het huidige sportpark. Hier kunnen twee extra velden gerealiseerd worden. Tegelijkertijd geeft de vereniging aan dat dit botst met de plannen voor het gebied die de gemeente heeft opgesteld. Nieuw sportpark De voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep zien het ontwikkelen van een nieuw sportpark niet direct als de meest realistische en gewenste oplossing. Ze realiseren zich dat de kosten voor een nieuw sportpark hoog zijn, ook omdat de gemeente zeer beperkt grond in bezit heeft. Ook zal het traject lang duren, waardoor huidige knelpunten nog niet opgelost worden.
Ten slotte koesteren alle verenigingen hun huidige locatie. Ze zitten in de wijk en zijn goed bereikbaar voor hun leden. Een nieuwe locatie zal waarschijnlijk aan de rand van de kernen gezocht worden. In de gesprekken met de verenigingen hebben we een aantal locaties besproken die volgens de verenigingen mogelijk interessant zouden zijn. Gezien de verdere ontwikkeling van Nieuw-Vennep en de ligging van het sportpark van FC VVC zou een nieuw sportpark aan de westzijde van de kern interessant zijn volgens SV DIOS. Een andere optie is volgens de vereniging een sportpark aan de oostzijde van het station. De bereikbaarheid (ook met het openbaar vervoer) is hier goed en woningbouw is door aanvliegroutes niet mogelijk. In Hoofddorp ziet SV Overbos Park21 als een logische locatie, mocht er een nieuw sportpark komen. Als vv UNO moet verhuizen, ziet ze een locatie in het zuiden van Hoofddorp, tussen De President en de Bennebroekerweg, als een mooie nieuwe plek voor het sportpark. Op deze manier blijft de vereniging goed bereikbaar voor de leden. De voetbalverenigingen in Hoofddorp geven alle drie aan een (nieuw) sportpark voor meerdere sporten het overwegen waard te vinden. Trainingen Bij FC VVC is het niet voor alle teams die dit willen mogelijk om twee keer in de week te trainen. Met name de jongere jeugd traint hierdoor maar één keer in de week.
Daarnaast heeft de vereniging selectieteams die nu twee keer in de week trainen, maar graag vaker willen trainen. Het normatieve tekort aan trainingsvelden
volgens de KNVB-richtlijn ervaart de vereniging in de praktijk ook. Vervanging van natuurgras door kunstgras zou de druk verlichten. Bij de andere verenigingen kunnen alle teams die dit willen wel twee keer in de week trainen. Hiervoor hebben de verenigingen wel een strakke planning gemaakt, waarbij teams soms korter trainen (minder dan 80 minuten) of op een kleiner veld dan de richtlijn voorschrijft (minder dan een half wedstrijdveld). Bij vv UNO is het voor selectieteams mogelijk om drie keer in de week te trainen. Alle verenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep maken gebruik van alle doordeweekse dagen voor trainingen. Op vrijdag vinden er minder trainingen plaats dan op de andere doordeweekse dagen. De eerste trainingen starten tussen 16.00 en 17.00 uur (afhankelijk van de vereniging en weekdag). De laatste trainingen eindigen uiterlijk om 22.00 uur (tabel 4.1). Tabel 4.1 Aanvangstijd, eindtijd en duur van de trainingsdagen van de voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep) (tijden op maandag t/m donderdag) Aanvangstijd
Eindtijd
Duur
vv UNO
A
17:00
22:00
5 uur
SV Hoofddorp
17:00B
22:00
5 uur
C
SV Overbos
16:30
22:00
5,5 uur
SV DIOS
17:00
22:00
5 uur
FC VVC
16:30
22:00
5,5 uur
A
Op woensdag starten de eerste trainingen om 16:30 uur.
B
Op woensdag starten de eerste trainingen om 16:00 uur.
C
Op donderdag starten de eerste trainingen om 17:00 uur.
Het oprekken van de trainingstijden is voor de verenigingen geen optie. Langer doorgaan dan 22.00 uur is niet gewenst, omdat spelers dit te laat vinden en het extra overlast oplevert voor de omgeving. Eerder beginnen met de trainingen zou voor (een deel van) de leden wellicht mogelijk zijn, maar niet voor de trainers of ouders. Zij zijn dan nog aan het werk of op school.
Twee verenigingen geven aan een wachtlijst te hanteren. SV Hoofddorp heeft ongeveer 200 potentiële leden op de wachtlijst staan. Dit zijn met name jonge jeugdleden. SV Overbos hanteert een wachtlijst voor oudere jeugdleden. FC VVC, SV DIOS en vv UNO geven aan geen wachtlijst of ledenstop te hanteren. SV DIOS geeft wel aan dat ze geen ruimte hebben voor nieuwe teams voor oudere jeugd of senioren op zaterdag.
Alle verenigingen verwachten dat het aantal leden de komende jaren toeneemt. Ze geven aan ruimte te hebben voor beperkte instroom van nieuwe leden. Een deel van de instroom van nieuwe leden vindt plaats via de activiteiten voor 5- en 6-jarigen (benjamini’s/trapturfjes/Champions League). Instroom van oudere jeugd of senioren is soms lastiger te organiseren voor verenigingen. De voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep staan allemaal open voor ledengroei, maar geven aan dat de veld- en kleedkamercapaciteit in de huidige vorm hiervoor niet toereikend is.
Samenwerking voetbalverenigingen De voorzitters van alle voetbalverenigingen in de gemeente, de gemeente en de KNVB organiseren een aantal keer per jaar een voorzittersoverleg. Naast dit periodieke overleg zijn er momenteel geen samenwerkingsverbanden met andere voetbalverenigingen bij de verenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep. Zoals eerder aangegeven hebben FC VVC en SV DIOS twee seizoenen samengewerkt op het vlak van vrouwenvoetbal. Doordat veel meiden stopten, hebben ze de samenwerking na vorig seizoen in goed overleg beëindigd. De verenigingen geven aan open te staan voor meer samenwerking. Voorbeelden van mogelijke samenwerking die ze tijdens de gesprekken noemen, zijn gezamenlijke inkoop van energie of materialen, kennisdeling en vrouwen- en meisjesvoetbal. Nevengebruik velden De voetbalvelden op de sportparken in Hoofddorp en Nieuw-Vennep worden niet alleen door de voetbalverenigingen gebruikt. De sportparken van SV DIOS en SV Hoofddorp zijn de hele dag open voor kinderen en jeugd uit de wijk. Beide verenigingen geven aan dat inwoners uit de wijk het waarderen dat de jeugd er kan voetballen, dat het gebruik in de meeste gevallen ordelijk verloopt en dat verenigingsactiviteiten er niet door in het gedrang komen. Wel is het voor de verenigingen vervelend dat ze zelf opdraaien voor reparatiekosten na vernielingen.
Bij SV Overbos was dit in het verleden ook het geval, maar heeft men wegens overlast en vernielingen besloten het sportpark af te sluiten. Het sportpark van FC VVC wordt ook afgesloten, maar mensen klimmen over de hekken heen om er toch te kunnen voetballen. De vereniging betreurt dat de gemeente hier niet op handhaaft en ook niet bijdraagt aan reparatiekosten. Op elk sportpark vindt gebruik van de voetbalvelden door scholen plaats (primair en voortgezet onderwijs). Zij gebruiken de velden voor het bewegingsonderwijs en/of voor sportdagen. Meestal maken ze gebruik van de kunstgrasvelden. Verenigingen zijn over het algemeen tevreden over het contact met de scholen. Het gebruik door de scholen botst niet met de verenigingsactiviteiten.
SV Overbos is onlangs benaderd door een cricketvereniging die graag gebruik zou maken van het sportpark. SV Overbos heeft deze vereniging doorverwezen naar de gemeente, die eigenaar is van de velden. Zelf staat de vereniging hiervoor open, ook omdat dit gebruik met name plaatsvindt in de zomer. Op de velden van SV Hoofddorp, FC VVC en vv UNO bieden voetbalscholen trainingen aan. Zij maken gebruik van de velden op momenten dat de vereniging deze niet nodig heeft. De verenigingen zijn tevreden over de afspraken met de voetbalscholen.
De verenigingen ondervinden knelpunten met het aantal kleedkamers. Met name op zaterdag, als de meeste teams hun wedstrijd spelen, ervaren de verenigingen tekorten. Hierdoor moeten meerdere teams tegelijkertijd gebruik maken van een kleedkamer. Daarnaast zijn de kleedkamerplanningen strak. Als een wedstrijd uitloopt of de spelers niet snel zijn met omkleden en douchen, moet het volgende team wachten en hebben ze minder tijd voor de warming-up. Op trainingsdagen en zondag is de ervaren druk op de kleedkamers geen knelpunt. Veel jonge jeugd maakt rondom trainingen geen gebruik van de kleedkamers.
Parkeren Een aantal verenigingen ervaart een tekort aan parkeerruimte. Met name op piekmomenten op wedstrijd- en trainingsdagen komt het op een aantal sportparken voor dat men niet terecht kan op de parkeerplaats. De verenigingen geven aan dat dit veel overlast voor de omgeving veroorzaakt. SV DIOS en SV Hoofddorp geven aan wekelijks problemen te ervaren. Bij SV Overbos, vv UNO en FC VVC is dit incidenteel het geval, maar zijn er met het oog op mogelijke ledengroei wel zorgen. SV Hoofddorp maakt nu al gebruik van braakliggend terrein waar voorheen een bijenvereniging zat. De vereniging zou graag zien dat dit terrein bij de parkeerplaats getrokken wordt en op deze manier ingericht wordt (bestrating en belijning). SV DIOS ervaart naast een tekort aan parkeergelegenheid voor auto’s ook een tekort aan fietsen- en brommerstallingen. Daardoor zetten mensen hun fietsen en brommers op ongewenste plekken. Ook vinden er vaak vernielingen plaats. De vereniging is actief op zoek naar oplossingen, maar vindt geen gehoor bij de gemeente. Geluids- en lichtoverlast De sportparken van de voetbalverenigingen grenzen allemaal aan woningbouw. Een deel van de omwonenden ervaart geluids- en/of lichtoverlast door de activiteiten van de verenigingen. Gejuich, muziek en geschreeuw van spelers, coaches en
toeschouwers en ballen die tegen hekken aangeschoten worden zijn de voornaamste oorzaken van het geluidsoverlast. Omwonenden ervaren lichtoverlast door de veldverlichting die op trainings- en wedstrijddagen aanstaat. De verenigingen geven aan in contact te blijven met omwonenden en zo de overlast tot een minimum te beperken, maar door de druk op de velden is dit niet altijd mogelijk. Staat van de clubgebouwen Een aantal verenigingen geeft aan ontevreden te zijn over de staat van de clubgebouwen (kantine en kleedkamers), hoewel ze zelf verantwoordelijk zijn voor het onderhoud hieraan. De verenigingen willen investeren in verduurzaming, renovatie of nieuwbouw, maar willen dan wel de zekerheid dat ze de investering terug kunnen verdienen. Hiervoor zijn afhankelijk van de gemeente, die eigenaar is van de velden. Zolang de verenigingen geen zekerheid hebben over de toekomst, kiezen ze voor kortetermijnoplossingen (die vaak duurder uitvallen). Met name vv UNO geeft aan dit als problematisch te ervaren. De accommodatie die zij gebruiken, heeft altijd een tijdelijke bestemming gehad. De gebouwen die neergezet zijn, naderen het einde van hun levensduur en kunnen wel een upgrade gebruiken. Omdat de toekomst van de vereniging na 2029 onduidelijk is, kiezen ze ervoor geen grote investeringen te doen.
Als blijkt dat ze op de huidige locatie kunnen blijven, wil de vereniging werk maken van nieuwe kleedkamers en een kantine. Een ander knelpunt dat vv UNO ervaart, is het ontbreken van een vaste gas- en telecomaansluiting. Dit zorgt voor extra kosten, omdat de vereniging een dure, losse gastank heeft. En voor organisatorische problemen, zoals het uitvallen van kassasystemen doordat men geen bereik heeft.
Hoofdstuk 5
In dit hoofdstuk brengen we de resultaten uit het onderzoek samen en baseren we hier een aantal aanbevelingen voor de gemeente op.
De gemeente Haarlemmermeer en de voetbalverenigingen staan voor uitdagingen om in de behoefte van de leden van de voetbalverenigingen te (blijven) voorzien. De voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep hebben dan ook te maken met (toenemende) druk op de accommodaties. Er zijn verschillende oplossingsrichtingen voor de (toekomstige) capaciteitsknelpunten denkbaar. In deze paragraaf zetten we de oplossingsrichtingen op een rij en geven we aan onder welke voorwaarden deze een oplossing bieden en welke eventuele kanttekeningen erbij gelden. Wedstijdvelden Verlengde speeldag Alle voetbalverenigingen in Hoofddorp en Nieuw-Vennep maken momenteel al gebruik van een verlengde speeldag op zaterdag. Bijna alle verenigingen hebben voldoende wedstrijdvelden tot hun beschikking als op zaterdag de speeldag verlengd wordt van 7,5 uur naar 9,5 uur. Alleen SV DIOS komt dan nog (nipt) een veld tekort. Zij hanteren daarom al een speeldag van ruim 10 uur om alle wedstrijden plaats te kunnen laten vinden. Kernbreed zijn er in Nieuw-Vennep wel voldoende velden bij het verlengen van de speeldag naar 9,5 uur. In beide kernen is kernbreed zelfs ruimte voor extra teams om op zaterdag te voetballen. Bijvoorbeeld nieuwe teams of teams die nu op zondag spelen. De potentiële ledenstijging op basis van de bevolkingsprognoses kan bij een 9,5 uur durende speeldag dus ook opgevangen worden in de kernen.
Voorwaarden en kanttekeningen bij een verlengde speeldag: Om de volledige capaciteit van de velden bij het verlengen van de speeldag te kunnen benutten, moeten de wedstrijdvelden over verlichting beschikken. Op dit moment zijn bij alle verenigingen alleen de kunstgras- en natuurgrastrainingsvelden voorzien van veldverlichting. Het vervangen van natuurgras door kunstgras is het overwegen waard bij het verlengen van de speeldag. Een verlengde speeldag betekent extra belasting voor de velden. Daardoor is eerder sprake van overbelasting van natuurgrasvelden. Verenigingen geven aan dat een verlengde speeldag ook meer druk op de vrjiwilligers legt. En ze verwachten beperktere bereidheid bij spelers om laat
op de middag of zaterdagavond te voetballen. Daarnaast verwachten de verenigingen dat de kantine-inkomsten afnemen bij een verlengde speeldag. Wedstrijden verplaatsen van zaterdag naar zondag Alle verenigingen hanteren in de huidige situatie een verlengde speeldag op zaterdag, waardoor ze in principe niet genoodzaakt zijn om wedstrijden van zaterdag naar zondag te verplaatsen. Ook met een 7,5 uur of een 9,5 uur durende speeldag op zaterdag hoefden de verenigingen in het afgelopen seizoen geen wedstrijden te verplaatsen om uit te kunnen met de huidige velden, behalve SV DIOS. In het huidige seizoen vindt in Hoofddorp 18 procent van de bruto-speeltijd op zondag plaats en in Nieuw-Vennep 15 procent. Als we uitgaan van de standaard speeldag van 7,5 uur, verwachten we dat in 2050 in Hoofddorp minimaal 27 procent van de bruto-speeltijd op zondag plaats moet vinden om geen veldtekort op zaterdag te hebben. In Nieuw-Vennep is dit 23 procent. Het verplaatsen van wedstrijden van zaterdag naar zondag is kernbreed niet nodig als alle verenigingen een 9,5 uur durende speeldag hanteren. Tot 2040 kunnen bij een 9,5 uur durende speeldag in theorie alle wedstrijden plaatsvinden op zaterdag. In 2050 moet dan een klein deel van de bruto-speeltijd op zondag plaatsvinden (8% in Hoofddorp, 2% in Nieuw-Vennep).
In plaats van de wedstrijden verplaatsen naar zondag kunnen de verenigingen ook gebruikmaken van een flexibele speeldag. Teams blijven dan spelen in een zaterdagcompetitie, maar spelen af en toe een thuiswedstrijd op een ander moment (bijv. zondag of doordeweeks). Voorwaarden en kanttekeningen bij een verlengde speeldag: Het is aan de verenigingen (en de gemeente) of ze ervoor kiezen wedstrijden van senioren te verplaatsen of ook van andere teams. En in welke vorm (permanent of met een flexibele speeldag). Verenigingen verwachten moeilijkheden bij het vinden van vrijwilligers en weerstand van spelers, aangezien ze nadrukkelijk de vraag zien toenemen voor voetbal op zaterdag. Daarnaast geven verenigingen aan dat er (door de populariteit van de zaterdag) beperkter competitieaanbod is op zondag, waardoor teams vaak verder moeten reizen. Dit geldt met name voor prestatieteams. De verenigingen verwachten meer bereidwilligheid bij de spelers om op vrijdagavond wedstrijden te spelen. Daarnaast achten zij het kansrijker om bij de jongste jeugd te starten met voetballen op zondag, zodat zij niet anders gewend zijn en wellicht blijven voetballen op zondag. Ook noemen ze de oudere jeugdteams als oplossing, aangezien die gebruikmaken van een heel veld (en dus minder teams verplaatst hoeven te worden). Maar bij deze teams verwachten ze meer weerstand.
Medegebruik velden Medegebruik van velden biedt enigszins verlichting, maar verhelpt de tekorten niet bij een 7,5 uur durende speeldag op zaterdag. Het gebruik van elkaars velden door de verenigingen in Hoofddorp en de verenigingen in Nieuw-Vennep zorgt er alleen voor dat de (verwachte) tekorten in sommige gevallen minder groot zijn. In de toekomst zijn er bij een standaard speeldag van 7,5 uur mét medegebruik van de velden in Hoofddorp twintig velden nodig en in Nieuw-Vennep elf. Om op de huidige sportparken uit te kunnen op zaterdag is het in de toekomst (naast medegebruik van velden) dus nodig de speeldag te verlengen, wedstrijden te verplaatsen en/of het aanbod uit te breiden. Voorwaarden en kanttekeningen bij het medegebruik van velden: Het medegebruik van velden kan ook plaatsvinden op een (nieuw) gezamenlijk sportpark. Maar de ruimte in de gemeente is beperkt en de gezamenlijke veldbehoefte van de verenigingen is groot. Medegebruik op een (nieuw) gezamenlijk sportpark ligt volgens de verenigingen wel meer voor de hand dan medegebruik van de velden op de huidige sportparken. De verenigingen verwachten bij medegebruik van de huidige sportparken namelijk minder binding met de eigen vereniging en meer organisatorische problemen, zoals onduidelijkheid over de locatie waar gespeeld wordt (bij bezoekers).
Bij medegebruik op een (nieuw) gezamenlijk sportpark willen de verenigingen wel beschikken over een eigen clubgebouw en kantine en eigen kleedkamers. Een overloopsportpark (waar alle verenigingen gebruik van kunnen maken bij veldtekorten) zien de verenigingen ook niet als goede oplossing. Onder andere vanwege de binding van de leden met de vereniging. Daarnaast verwachten de verenigingen dat deze locatie buiten de kern komt te liggen, waardoor een deel van de leden verder moet reizen Trainingsvelden Natuurgraswedstrijdvelden vervangen voor kunstgrasvelden (Toekomstige) tekorten aan trainingsvelden zijn relatief eenvoudig op te lossen door natuurgrasvelden te vervangen door kunstgrasvelden en verlichting te plaatsen op deze velden. In Hoofddorp is er 1,25 extra trainingsveld nodig om de verwachte ledengroei op te vangen tot 2050, in Nieuw-Vennep 1,5 veld. De (toekomstige) tekorten aan trainingsvelden zijn op te lossen door (een deel van) deze velden te vervangen door kunstgras, zodat deze naast wedstrijden ook doordeweeks voor trainingen gebruikt kunnen worden. Voorwaarden en kanttekeningen bij het vervangen van velden: Geen van de natuurgraswedstrijdvelden beschikt momenteel over verlichting. Als de gemeente deze velden omzet naar kunstgras, moeten de verenigingen zelf investeren in verlichting op deze velden om ze te kunnen gebruiken voor trainingen.
Kleine trainingsveldtekorten kunnen ook opgelost worden door de trainingstijden verder op te rekken. Maar verenigingen vinden het niet wenselijk om na 22:00 uur door te gaan of nog te starten met trainingen, omdat hiervoor geen bereidheid is bij de spelers en dit extra overlast (geluid en licht) voor de omgeving geeft. Eerder beginnen met trainingen voor de jeugd is niet haalbaar in verband met de beschikbaarheid van trainers en ouders. Uitbreiding aanbod Voor het (verwachte) tekort aan zowel wedstrijdvelden als trainingsvelden kan het uitbreiden van het veldaanbod een oplossing bieden. Ondanks de beperkte ruimte in de gemeente zien drie verenigingen ruimte voor uitbreiding rondom de huidige sportparken: FC VVC ziet mogelijkheden om aan de zuidzijde van het sportpark een extra voetbalveld aan te leggen (op de locatie van de huidige speeltuin). SV Hoofddorp ziet mogelijkheden aan de oostzijde van het sportpark (op de huidige locatie van een diervoedingsbedrijf en woning). Vv UNO ziet uitbreidingsmogelijkheden aan de zuidoostzijde van het sportpark. Maar het voetbalareaal kan ook elders in de kernen uitgebreid worden. Gezien de woningbouwontwikkelingen en de huidige locaties van de sportparken vinden de verenigingen in Nieuw-Vennep een nieuw sportpark aan de westzijde van de kern het meest realistisch.
Ook kan gekeken worden naar een locatie aan de oostzijde van het station, in verband met een goede bereikbaarheid en beperkte mogelijkheden voor woningbouw. In Hoofddorp zien de verenigingen Park21 als de meest logische locatie. vv UNO ziet bij een mogelijke verhuizing een locatie in het zuiden van Hoofddorp als beste optie, gezien de bereikbaarheid voor de huidige leden. Voorwaarden en kanttekeningen bij uitbreiding van het aantal velden op huidige sportparken of een nieuwe locatie: De verenigingen geven aan dat het aanleggen van nieuwe velden en met name het ontwikkelen van een nieuw sportpark hoge kosten met zich meebrengt. Daar staat tegenover dat de verkoop van de grond van de huidige sportparken veel geld op kan leveren. Naast de hoge kosten is het ontwikkelen van een nieuw sportpark een lang traject. Verenigingen blijven dan nog lange tijd kampen met de huidige knelpunten. Verenigingen koesteren hun huidige locatie. De locaties zitten in de wijk en zijn goed bereikbaar voor de leden. Een nieuwe locatie zal waarschijnlijk verder aan de rand van kernen liggen (i.v.m. de beschikbare ruimte), waardoor leden verder moeten reizen. Niet-veldcapaciteitsgerelateerde knelpunten Naast de normatieve en ervaren (verwachte) tekorten aan wedstrijd- en/of trainingsvelden hebben verenigingen nog andere knelpunten aangegeven:
Volgens de richtlijn van de KNVB beschikken de verenigingen normatief over voldoende kleedkamers. Toch geven de verenigingen aan op zaterdag een tekort te ervaren. Maar de verenigingen zijn zelf verantwoordelijk voor (het aanbod aan) kleedkamers. Op piekmomenten (wedstrijddagen, drukke trainingsavonden en toernooien) ervaren de verenigingen een tekort aan parkeerruimte. Dit veroorzaakt veel overlast voor de wijk, doordat mensen in de wijk op zoek gaan naar ruimte om te parkeren. Bij SV DIOS geldt dit ook voor de fiets- en brommerstallingen. Parkeeroverlast en verkeersdrukte rondom de sportparken nemen toe als de verenigingen groeien. De verenigingen ervaren veel onduidelijkheid over de toekomst. Ze ervaren met name onzekerheid over het voortbestaan van de vereniging op het huidige sportpark. Hierdoor stellen de verenigingen momenteel investeringen in bijvoorbeeld verduurzaming, renovatie en nieuwbouw van de opstallen uit. De verenigingen zijn met name op zoek naar duidelijkheid en een toekomstvisie vanuit de gemeente. Ze zijn bereid om investeringen te doen om de ontwikkelingen in goede banen te leiden. Verenigingen geven aan dat een beleidsplan of visie van de gemeente hiervoor cruciaal is. Zonder zekerheid durven de verenigingen geen investeringen te doen. Met duidelijkheid kunnen de verenigingen zelf ook plannen maken en uitvoeren.
Op basis van ons onderzoek doen we twee aanbevelingen voor de gemeente Haarlemmermeer. Zet in op verenigingsondersteuning De capaciteitsproblemen zijn op te lossen met een verlengde speeldag, voetbal op zondag en/of medegebruik van de velden. Maar het aantal vrijwilligers en de beschikbaarheid en bereidwilligheid van vrijwilligers en kader vormen een obstakel voor deze mogelijke oplossingen. De trainingstijden oprekken, de speeldag verlengen, teams of wedstrijden verplaatsen en gebruik maken van andere velden lukt alleen als er een hoge mate van verantwoordelijkheid en bereidwilligheid bij de vrijwilligers, het kader en de leden ligt. Bied daarom vanuit de gemeente ondersteuning aan de verenigingen om te bezien hoe je de obstakels voor de verenigingen kunt wegnemen. En welke mogelijkheden er voor professionalisering zijn binnen de verenigingen. De druk op de ruimte is overal groot, dus ook andere gemeenten in de regio zullen te maken hebben of krijgen met een hoge velddruk, met name op de zaterdag. Overleg daarom ook met (verenigingen in) gemeenten in de omgeving en de KNVB om te bezien hoe je voetbal op zondag aantrekkelijker kunt maken.
Ontwikkel een duidelijke beleidsvisie vanuit de gemeente De verenigingen geven aan met name behoefte te hebben aan duidelijkheid vanuit de gemeente. Ze willen graag investeren in bijvoorbeeld de opstallen op het huidige sportpark (en indien noodzakelijk op een nieuw sportpark). Maar omdat verenigingen momenteel onzekerheid ervaren over hun voortbestaan op de huidige locatie, stellen ze de investeringen uit. Stel als gemeente daarom een duidelijk beleidsplan of duidelijke beleidsvisie op voor de sportparken in de gemeente. Denk hierbij als gemeente goed na over welk perspectief je de verenigingen wilt bieden: vind je bijvoorbeeld dat alle verenigingen zelf moeten kunnen groeien, of kan een verwachte ledengroei bij de ene vereniging ook opgevangen worden door (een) andere voetbalvereniging(en) in de kern? Bepaal daarnaast in hoeverre je de verenigingen wilt faciliteren. Moeten alle leden twee keer in de week kunnen trainen en hun wedstrijden op zaterdag voor 16.30 uur kunnen spelen? Of zijn verlengde speeldagen, minder of kortere trainingen en voetbal op zondag ook acceptabel? Denk hierbij ook na over een visie op het gebruik van de velden overdag. Scholen gebruiken de sportparken overdag, maar zij gebruiken de velden maar een beperkt deel van het jaar.
Als de gemeente en de verenigingen dit willen, kan in een toekomstvisie ook ingezet worden op meer multifunctioneel gebruik: van de velden, maar bijvoorbeeld ook van de clubgebouwen. Daarnaast is een deel van de sportparken openbaar toegankelijk en een deel niet. Ook hier kun je als gemeente naar kijken. Wil je hier één lijn in trekken, zodat de sportparken bijvoorbeeld overdag ook beschikbaar zijn voor inwoners uit de wijk? Het is voor de verenigingen van belang dat er een duidelijke toekomstvisie over de locaties van de voetbalverenigingen komt, zodat zij op korte en lange termijn investeringen kunnen doen en bij kunnen dragen aan de te verwachte ontwikkelingen.
Bronnenlijst
KNVB. (2017). Kwaliteitsnormen club-/kleedgebouw. Ruikes, D., Aarnink, A., & Hollander, E. (2024). Behoefte sportaccommodaties gemeente Haarlemmermeer. Mulier Instituut. Wezenberg-Hoenderkamp, K., & Rauws, R. (2023). Afstand. In H. Van der Poel, & R. Hoekman, Sportaccommodaties in Nederland 2023: Kengetallen en kenmerken (pp. 70-95). Mulier Instituut. Wezenberg-Hoenderkamp, K., Thijssen, K., Hollander, E., Rauws, R., Schadenberg, B., & Ruikes, D. (2024). Landschap van sportaccommodaties. In D. Ruikes, & B. Schadenberg, Jaarrapport ruimte voor sport en bewegen. Overzicht van beleidsrelevante kennis over de sport- en beweeginfrastructuur (pp. 7-37). Mulier Instituut.
Bijlage 1
De veldbehoefte van de voetbalverenigingen hebben we bepaald aan de hand van de richtlijn van de KNVB. Die is gebaseerd op een aantal aannames, zoals de duur en frequentie van wedstrijden en trainingen en het aantal uur dat een veld bespeeld kan worden per dag. De richtlijn houdt geen rekening met lokale factoren die van invloed zijn op de behoefte van verenigingen, zoals het nevengebruik van de voorzieningen door de verenigingen (zoals trainingsteams of interne competities) of door andere gebruikers (zoals onderwijsgebruik), of met bijvoorbeeld topsportambities. De daadwerkelijke behoefte aan (en belasting van) velden en banen kan daardoor hoger (of lager) uitvallen dan de uitkomsten op basis van de richtlijn. In de berekeningen nemen we de bestaande sportinfrastructuur en het aantal teams ingeschreven bij de KNVB in het seizoen 2023/’24 als uitgangspunt. In bijlage 4 staan deze per vereniging. Uit de gepresenteerde ruimtebehoefte kunnen we concluderen of het aantal velden/banen van een vereniging conform de huidige behoefte van verenigingen voor bondsactiviteiten is. Het kan zijn dat verenigingen een ledenstop of wachtlijst hanteren. Daar houden we in de analyse geen rekening mee. De (extra) behoefte van een vereniging hoeft niet per definitie te worden geaccommodeerd op het sportpark waar volgens de berekening een tekort kan ontstaan.