CConstaterende datHaarlemmermeer
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 De omgevingseffectrapportage (OER) Omgevingsvisie provincie Noord-Holland

Lijst ingekomen stukken voor de raad 31 augustus 2026, gemeente HaarlemmermeerBij agendapunt: 4. NOTA Zienswijze ontwerp-omgevingsvisie Noord-Holland, juni 2026 (13702931)177.858 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 18 van 22

Oplossingsrichting A gaat over het verwarmen van huizen met geothermie en aquathermie. Dit verandert de totale energievraag niet, maar verschuift wel de bron van de energie van brandstoffen (gas) naar warmte. Oplossingsrichting B gaat over het verwarmen van huizen met elektriciteit, opgewekt met zon- en windenergie. Hierbij verandert de totale energievraag ook niet, maar verschuift de focus van brandstoffen (gas) naar elektriciteit (zon en wind). Warmtepompen (van toepassing bij B) gebruiken elektriciteit wel efficiënter dan ketels gas gebruiken. Daardoor daalt de totale energievraag, maar neemt de vraag naar elektriciteit wel sterk toe. De oplossingsrichting in tabel 6.9 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 3: netwerken en economisch energetische clusters.

Tabel 6.9 Ingreep-effectrelaties - In lijn met de energievisie, warmte opwekken met geo- en aquathermie, de energievraag verlagen maar waterkwaliteit mogelijk verslechteren Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico oppervlaktewater risico op afname waterkwaliteit doordat geo- en aquathermie mogelijk verontreinigingen van het (grond)water veroorzaken luchtkwaliteit kans op afname concentraties NO2, PM10 en PM2,5 in de lucht: afname gebruik fossiele brandstoffen biodiversiteit buiten NNN risico Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie is dat het mogelijk leidt tot negatieve effecten op bodem- en waterdieren door afname waterkwaliteit biodiversiteit buiten NNN risico Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie is dat het mogelijk leidt tot negatieve effecten op bodem- en waterdieren door verstoring aandeel duurzame energie kans op vergroten omvang hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van het totaal doordat geo- en aquathermie hernieuwbare energiebronnen zijn energie-infrastructuur kans op verminderen netcongestie doordat de vraag op het reguliere net afneemt door de toename van gebruik van geo- en aquathermie en hierdoor de krapte op het net afneemt uitstoot broeikasgassen kans op afname uitstoot CO2-equivalenten: minder gebruik van fossiele brandstoffen voor warmteopwek De oplossingsrichting in tabel 6.10 sluit, van de 3 eerder

benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 3: netwerken en economisch energetische clusters. Tabel 6.10 Ingreep-effectrelaties - afwijkend van de energievisie met wind en zon, en de elektriciteitsvraag sterk laten toenemen Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico geluid risico op toename geluidgehinderden: toename van windmolens zorgt voor toename geluidbelasting voor omwonende en in de wijdere omtrek VHR-natuurherstel (N2000) risico instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: grootschalige zonneparken of windmolens leiden tot een afname van openheid van natuurgebieden VHR-natuurherstel (N2000) risico instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: windmolens leiden tot een toename van verstoring VHR-natuurherstel (N2000) risico instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: windmolens leiden tot toename van mortaliteit van vogels en vleermuizen Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: grootschalige zonneparken of windmolens leiden tot een afname van openheid van natuurgebieden Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en

Beschermd Landschap: windmolens leiden tot een toename van verstoring Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: windmolens leiden tot toename van mortaliteit van vogels en vleermuizen biodiversiteit buiten NNN risico soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie is dat grootschalige zonneparken of windmolens de openheid van natuurgebieden kunnen aantasten biodiversiteit buiten NNN risico soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie is dat windmolens leiden tot een toename van verstoring biodiversiteit buiten NNN risico soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie is dat windmolens leiden tot toename van mortaliteit van vogels en vleermuizen energieverbruik kans afname finaal energieverbruik in terajoule per jaar doordat warmtepompen elektriciteit efficiënter gebruiken dan ketels gas gebruiken energie-infrastructuur risico op vergroten netcongestie doordat de vraag naar elektriciteit verder toeneemt maar het aanbod niet 7 WONEN 7.1 Koppeling met Dilemma’s De keuzevraagstukken uit dit hoofdstuk passen binnen een aantal van de 11 dilemma’s die provincie Noord- Holland heeft opgesteld naar aanleiding van het Ruimtelijk Voorstel (30 september 2024 vastgesteld door de provinciale staten van Noord-Holland).

In onderstaande opsomming is weergegeven binnen welke dilemma’s de keuzevraagstukken uit dit hoofdstuk spelen: - dilemma 1: waterveiligheid/overlast wonen; - dilemma 2: wateraanvoer versus watervraag; - dilemma 4: natuur versus economie; - dilemma 11: bevolkingsgroei versus leefomgeving. 7.2 Keuzevraagstuk: Nieuwbouwlocaties Dit keuzevraagstuk sluit aan bij dilemma 1: waterveiligheid/overlast versus wonen. In afbeelding 7.1 wordt aangegeven op welke plaatsen in Noord-Holland het grootste risico bestaat op wateroverlast. Voor het bouwen van woningen kan hiermee rekening worden gehouden. Het risico op overstromingen is het grootst in de omgeving Amsterdam Zuidoost/Amstelveen, Waterland/Middenbeemster en de Wieringermeerpolder. Afbeelding 7.1 Waterveiligheid versus wonen en economie (opgehaald uit Dilemma-kaartverhalen van provincie Noord-Holland) De oplossingsrichting in tabel 7.1 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 2: verstedelijking.

Tabel 7.1 Ingreep-effectrelaties - nieuwbouwlocaties: actief sturen, clusteren en bouwen op robuuste locaties qua water en bodem Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico chemische en biologische bodemkwaliteit risico op afname biologische bodemkwaliteit doordat er bodem vergraven of afgedekt wordt nieuwe gebiedsontwikkelingen gebieden met nieuwe nieuwbouwlocaties beschikbaarheid van water risico op afname beschikbaarheid van drinkwater doordat er meer woningen en daardoor meer watervragers bijkomen oppervlaktewater kans op toename waterkwaliteit doordat er minder wordt bemest risico op afname waterkwaliteit door afspoeling verontreinigingen stedelijk gebied geluid risico op toename geluidgehinderden: clustering van woningbouw zorgt voor toename geclusterd verkeer wat zorgt voor een toename van de geluidbelasting geluid kans op afname geluidgehinderden: door sturing en clustering kunnen woningbouwlocaties worden gekozen die verder van bestaande geluidsbronnen liggen hittestress risico op toename hittestress door verstedelijking en toename dichtheid bebouwing en verharding (stedelijk hitte eiland) sociale veiligheid risico op afname mate van sociale veiligheid: clustering leidt mogelijk tot verdichting in steden, in de vorm van hoogbouw en dit heeft een negatief effect op de sociale cohesie en daarmee ook op de mate van sociale veiligheid.

gezond gedrag risico op afname beweegvriendelijkheid omgeving in clusters, wanneer ruimteclaims leiden tot verlies van groen gezond gedrag risico op toename eenzaamheid doordat clustering leidt tot grotere woongebieden/steden en meer individualisering gezond gedrag kans op toename beweegvriendelijke omgeving: clusters maken efficiëntere inrichting met groenstructuren en voorzieningen mogelijk gezond gedrag risico op afname sociale cohesie doordat clustering leidt tot grotere woongebieden/steden en meer individualisering en minder binding VHR-natuurherstel (N2000) kans instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: water en bodem sturend leidt tot relatief weinig impact op omliggende natuur Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: water en bodem sturend leidt tot relatief weinig impact op omliggende natuur biodiversiteit buiten NNN kans Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie water en bodem sturend leidt tot relatief weinig impact op omliggende natuur duurzame landbouw risico op afname aandeel biologische landbouw: clusteren kan leiden tot verlies van landbouwgrond in meer stabiele zand- of kleigebieden (de ‘robuuste locaties’ in deze oplossingsrichting) zand- en kleigebieden digitale infrastructuur

(kwaliteit en kwantiteit) kans op toename bereik en toegankelijkheid digitale infrastructuur: clustering van woningen maakt aanleg en uitbreiding van glasvezel en 5G goedkoper en sneller, wat leidt tot betere dekking woningaanbod kans op verbetering balans vraag en aanbod woningaanbod: clusteren maakt grote woningbouwprojecten mogelijk, waardoor sneller meer woningen kunnen worden gerealiseerd woningaanbod risico op verslechtering betaalbaarheid woningaanbod: woningbouw op bepaalde locaties clusteren zorgt voor prijsstijgingen van de grond op die locaties, waardoor betaalbaarheid van woningen achteruit gaat energie-infrastructuur kans op verminderen netcongestie doordat nieuwe woningbouw een kans biedt om warmtenetten aan te leggen waardoor netcongestie wordt voorkomen bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer risico verslechtering doorstroming auto: Door clustering van woningbouw zal verkeer lokaal sterk toenemen in plaats van verspreid over de provincie bereikbaarheid langzaam verkeer en OV kans op verbetering afstand tot OV door bij clustering woningbouw ook te stimuleren om te bouwen bij OV-knooppunten bereikbaarheid langzaam verkeer en OV kans op verbetering aandeel verplaatsingen te voet/met de fiets tot 7,5 door woningbouw te clusteren en binnen die clusters te investeren in fiets- en voetganger infrastructuur Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico

verkeersveiligheid risico toename aantal verkeersslachtoffers: Door clustering van woningbouw zal verkeer lokaal sterk toenemen in plaats van verspreid over de provincie De oplossingsrichting in tabel 7.2 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 2: verstedelijking. Tabel 7.2 Ingreep-effectrelaties - nieuwbouwlocaties: niet sturen en daarmee accepteren dat er versnippering ontstaat en dat er gebouwd wordt op niet robuuste locaties Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico wateroverlast risico op toename wateroverlast doordat er gebouwd gaat worden in diepe polders waar ruimte nodig is voor waterberging diepe poldergronden wateroverlast risico op toename wateroverlast doordat er gebouwd gaat op plekken met een hoog risico op grondwateroverlast gebieden met hoog risico grondwateroverlast wateroverlast risico op toename wateroverlast doordat er gebouwd gaat op plekken met een hoog risico op wateroverlast gebieden met hoog risico op wateroverlast waterveiligheid risico op toename overstromingsrisico doordat er gebouwd gaat worden op plekken met een overstromingsrisico gebieden met overstromingsrisico verdroging kans op afname verdroging doordat landbouwgronden met eisen omtrent grondwaterstand plaatsmaken voor nieuwbouw risico op toename verdroging doordat de watervoorraad kleiner is omdat er plekken verdwijnen waar nu water wordt

vastgehouden chemische en biologische bodemkwaliteit risico op afname biologische bodemkwaliteit doordat er bodem vergraven of afgedekt wordt nieuwe gebiedsontwikkelingen bodemdaling risico op toename bodemdaling doordat er gebouwd wordt op plekken die gevoelig zijn voor bodemdaling beschikbaarheid van water risico op afname beschikbaarheid van drinkwater doordat er meer woningen en daardoor meer watervragers bijkomen beschikbaarheid van water risico op afname watervoorraad doordat er gebouwd wordt op plekken waar in de referentiesituatie water wordt vastgehouden oppervlaktewater kans op toename waterkwaliteit doordat er minder wordt bemest risico op afname waterkwaliteit door afspoeling verontreinigingen stedelijk gebied luchtkwaliteit risico op toename concentraties NO2, PM10 en PM2,5 in de lucht: niet-robuuste locaties vereisen extra werkzaamheden, met tijdelijke verslechtering van de luchtkwaliteit door emissies hittestress risico op toename hittestress door verstedelijking en toename dichtheid bebouwing en verharding (stedelijk hitte eiland) sociale veiligheid kans op toename mate van sociale veiligheid: door geen hoogbouw te realiseren, maar juist laagbouw of rijtjeshuizen is er meer sociale interactie tussen bewoners en minder sociale isolatie.

Dit leidt tot verhoogde sociale veiligheid door versnippering van woningbouw is er meer ruimtebeslag en blijft er dus minder ruimte over voor andere opgaven gezond gedrag risico op afname beweegvriendelijke omgeving: verspreide woningbouw maakt het moeilijker om loop- en fietsafstanden tot sportplekken, speelplekken en voorzieningen te borgen in gebieden die op enige afstand tot stedelijke- of voorzieningenclusters liggen VHR-natuurherstel (N2000) risico Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: afname natuurwaarden omliggende Natura 2000-gebieden Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: afname natuurwaarden omliggende NNN-gebieden en beschermd landschap biodiversiteit buiten NNN kans Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: afname natuurwaarden omliggende gebieden woningaanbod risico afname betaalbaarheid woningen: bouwen op minder robuuste locaties maakt woningbouw duurder door noodzakelijke technische maatregelen op minder robuuste locaties woningaanbod risico afname betaalbaarheid woningen: versnippering leidt tot hogere kosten voor infrastructuur en voorzieningen per project (je kunt de kosten over minder woningen verdelen), die uiteindelijk in grondprijzen en woningprijzen worden doorberekend

Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico uitstoot broeikasgassen risico op toename uitstoot CO2-equivalenten: hogere mobiliteitsuitstoot door ligging buiten OV-knooppunten en voorzieningen uitstoot broeikasgassen risico op toename uitstoot CO2-equivalenten: onderhoudswerkzaamheden (verzakkingen repareren) vereisen meer input van materialen uitstoot broeikasgassen risico op toename uitstoot CO2-equivalenten: bouwen in veenweidegebieden kan bodemdaling en CO₂-eq- uitstoot versnellen veenweidegebieden (niet-robuuste locaties) bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer kans verbeterde doorstroming auto: Versnippering woningbouw vermijdt een lokale forse toename van verkeer bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer risico verslechtering doorstroming auto. Door versnipperd bouwen (en dus niet klusteren rondom bijvoorbeeld OV) kan afhankelijkheid van de auto ontstaan, waardoor het aantal ritten toeneemt en daarmee ook de doorstroming verslechtert bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer risico verslechtering doorstroming auto. Door versnipperd bouwen (en dus niet klusteren rondom bijvoorbeeld OV) kan afhankelijkheid van de auto ontstaan, waardoor het aantal ritten toeneemt en daarmee ook de doorstroming verslechtert bereikbaarheid langzaam verkeer en OV risico op toename afstand tot OV.

Door niet te clusteren is er een risico dat sommige woningbouwlocaties slecht ontsloten zijn met OV en er ongelijkheid ontstaat op OV-connectiviteit verkeersveiligheid kans afname aantal verkeersslachtoffers: Het verspreiden van verkeer beperkt de lokale verkeerdrukte wat ten goede komt van verkeersveiligheid cultuurhistorie risico op verslechtering beschermde en erkende cultuurhistorische gebieden door niet te sturen op nieuwbouwlocaties en daarmee bestaande beschermde en erkende cultuurhistorische gebieden te laten verdwijnen landschap risico op verslechtering landschappelijke waarden door niet te sturen op nieuwbouwlocaties en daarmee bestaande landschappelijke waarden te laten verdwijnen 7.3 Keuzevraagstuk: Binnenduinrand De oplossingsrichting in tabel 7.3 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied.

Tabel 7.3 Ingreep-effectrelaties - Bouwen in de binnenduinrand, en het risico accepteren dat de zoetwaterbel verontreinigt Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico verdroging kans op afname verdroging doordat er functies met een watervraag in een gebied zonder aanvoer van zoetwater verdwijnen en voor nieuwe bebouwing geen minimum grondwaterstand vereist is binnenduinrand, een gebied gevoelig voor verdroging omdat er geen aanvoer van zoetwater mogelijk is kans op toename verdroging in de omgeving door het afdekken van de bodem binnenduinrand, een gebied gevoelig voor verdroging omdat er geen aanvoer van zoetwater mogelijk is chemische en biologische bodemkwaliteit Risico op afname biologische bodemkwaliteit doordat er bodem vergraven of afgedekt wordt nieuwe gebiedsontwikkelingen binnenduinrand beschikbaarheid van water risico op afname beschikbaarheid van drinkwater doordat verontreinigingen van de zoetwaterbel de drinkwatervoorziening van PWN en Waternet belemmeren binnenduinrand oppervlaktewater risico op afname waterkwaliteit doordat de zoetwaterbel mogelijk verontreinigt raakt grondwater (zoetwaterbel) geluid risico op toename geluidgehinderden: toename geluidbelasting doordat rustige gebieden door woningbouw (en bijkomende ontwikkelingen zoals toename verkeer) minder stil worden.

hittestress risico op toename hittestress door verstedelijking en toename dichtheid bebouwing en verharding (stedelijk hitte eiland) Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico gezond gedrag risico op afname beweegvriendelijkheid omgeving: afname van het recreatief groen en blauw waarin bewogen kan worden geldt voor woonlocaties nabij huidige duinrand, waar men gebruikt maakt van de duinrand om te bewegen gezond gedrag risico op afname ervaren gezondheid/lichamelijke gezondheid/mentale gezondheid: bebouwing kan bestaande recreatieve en natuurlijke kwaliteiten aantasten, waardoor mogelijkheden voor bewegen, ontspanning afnemen geldt voor woonlocaties nabij huidige duinrand, waar men gebruikt maakt van de duinrand om te bewegen VHR-natuurherstel (N2000) risico instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: verontreiniging van de zoetwaterbel leidt tot verontreiniging van de natuur VHR-natuurherstel (N2000) risico instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: ruimtebeslag op Natura 2000-gebieden ruimtebeslag Natura 2000-gebieden Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: verontreiniging van de zoetwaterbel leidt tot verontreiniging van de natuur Natuurnetwerk Noord-Holland

buiten N2000 risico wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: afname omvang NNN en beschermd landschap ruimtebeslag NNN en beschermd landschap biodiversiteit buiten NNN risico Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: verontreiniging van de zoetwaterbel leidt tot verontreiniging van de natuur biodiversiteit buiten NNN risico Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie ruimtebeslag op leefgebieden soorten in binnenduinrand ruimtebeslag op leefgebieden soorten in binnenduinrand omvang economie kans verhogen bbp indien in de binnenduinrand bedrijven worden gebouwd waardoor de productie toeneemt en de economie groeit werkgelegenheid kans op verbeteren balans vraag en aanbod (werkgelegenheid) indien in de binnenduinrand bedrijven worden gebouwd waardoor de werkgelegenheid toeneemt duurzame landbouw risico op afname aandeel biologische landbouw: minder zoetwater beschikbaar voor irrigatie woningaanbod risico op afname betaalbaarheid woningen: bouw op kwetsbare binnenduinrandlocaties kan duurder zijn door extra funderings- en beschermingsmaatregelen, wat leidt tot hogere woningprijzen woningen of woningbouwlocaties in binnenduinrand woningaanbod kans balans vraag en aanbod woningaanbod: meer aanbod van woningen omdat er op meer locaties gebouwd kan worden landschap risico afname

landschappelijke waarden doordat de binnenduinrand bebouwd raakt De oplossingsrichting in tabel 7.4 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied. Tabel 7.4 Ingreep-effectrelaties -Binnenduinrand beschikbaar houden voor het vergroten van de zoetwaterbel Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico verdroging kans voor afname verdroging doordat de zoetwaterbel vergroot wordt wat zorgt voor hogere water beschikbaarheid binnenduinrand beschikbaarheid van water kans op toename beschikbaarheid van drinkwater doordat de zoetwaterbel vergroot wordt en er meer drinkwater gewonnen kan worden beschikbaarheid van water kans op toename watervoorraad doordat er meer water wordt vastgehouden in de duinen VHR-natuurherstel (N2000) kans voor instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: afname verdroging en toename natuur die afhankelijk is van de zoetwaterbel Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: afname verdroging en toename natuur die afhankelijk is van de zoetwaterbel biodiversiteit buiten NNN kans voor Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie om verdroging tegen te gaan en de natuur die afhankelijk is van de zoetwaterbel te versterken duurzame

landbouw kans op toename aandeel biologische landbouw: meer water beschikbaar voor irrigatie duurzame landbouw kans op toename aandeel biologische landbouw: biologische landbouw kan een passende vorm van landbouw zijn in overgangszones 8 ECONOMIE 8.1 Koppeling met Dilemma’s De keuzevraagstukken uit dit hoofdstuk passen binnen een aantal van de 11 dilemma’s die provincie Noord- Holland heeft opgesteld naar aanleiding van het Ruimtelijk Voorstel (30 september 2024 vastgesteld door de provinciale staten van Noord-Holland). In onderstaande opsomming is weergegeven binnen welke dilemma’s de keuzevraagstukken uit dit hoofdstuk spelen: - dilemma 4: natuur versus economie; - dilemma 5: landbouwgronden onder druk; - dilemma 6: grondwaterpeilverhoging versus grondgebruik; - dilemma 10: economische groei versus randvoorwaarden; - dilemma 11: bevolkingsgroei versus leefomgeving. 8.2 Keuzevraagstuk: Economie van de toekomst Dit keuzevraagstuk sluit aan bij dilemma 10: economische groei versus randvoorwaarden. In afbeelding 8.1 worden bestaand bebouwd gebied, kantoorgebieden en bedrijventerreinen (in het roze) weergegeven. Het grootste gedeelte van bestaande bebouwing bevindt zich in het zuiden van Noord-Holland.

Afbeelding 8.1 Bestaand bebouwd gebied in Noord-Holland (opgehaald uit Dilemma-kaartverhalen van provincie Noord-Holland) De oplossingsrichting in tabel 8.1 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 3: netwerken en economische energetische clusters.

Tabel 8.1 Ingreep-effectrelaties - Sturen op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren voor een diverse en weerbare economie, maar minder economische groei accepteren Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico omvang economie risico op minder sterke groei bbp doordat gefocust wordt op bepaalde clusters voor een diverse en weerbare economie circulaire economie kans op vergroten aandeel circulaire bedrijven omdat dit type bedrijven weerbaar/strategisch kan zijn woningaanbod kans op verbetering balans vraag en aanbod woningaanbod: gericht economisch beleid kan zorgen voor banen in specifieke regio’s, waardoor de vraag naar woningen beter aansluit bij lokale beschikbaarheid Uit de oplossingsrichting blijkt niet welke sectoren binnen de ‘diverse en weerbare economie’ vallen. De oplossingsrichting in tabel 8.2 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 3: netwerken en economische energetische clusters.

Tabel 8.2 Ingreep-effectrelaties - economie autonoom laten ontwikkelen en groeien richting een diensteneconomie, maar accepteren dat we een eenzijdige en minder weerbare economie hebben Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico luchtkwaliteit kans op afname concentraties NO2, PM10 en PM2,5 in de lucht: dienstensector heeft minder uitstoot dan industrie geluid kans op afname geluidgehinderden: dienstbedrijven zijn doorgaans geluidsarmer dan industrie, waardoor de geluidbelasting lager is geur kans op afname geurgehinderden: dienstbedrijven produceren doorgaans minder geur dan andere vormen van economie omvang economie kans op verhogen bbp als de groei van de economie naar een diensteneconomie staat gelijk aan de groei van de economie in zijn geheel werkgelegenheid kans op verbeteren balans vraag en aanbod (werkgelegenheid) indien de groei van de economie naar een diensteneconomie gepaard gaat meer werkgelegenheid kans opverslechteren balans vraag en aanbod (werkgelegenheid) omdat er nu een tekort aan technisch geschoolde mensen is en dat naar verwachting toeneemt digitale infrastructuur (kwaliteit en kwantiteit) kans op toename bereik en toegankelijkheid digitale infrastructuur: de diensteneconomie stimuleert de ontwikkeling digitale infrastructuur en bereikbaarheid, snelle netwerken en innovatie woningaanbod risico op verslechtering balans vraag en aanbod

woningaanbod: groei van de dienstensector kan vraag naar woningen in stedelijke gebieden stimuleren, waardoor er daar meer vraag dan aanbod is stedelijke gebieden woningaanbod risico op afname betaalbaarheid woningaanbod: grotere vraag in stedelijke gebieden kan prijs opdrijven stedelijke gebieden energieverbruik kans op afname finaal energieverbruik in terajoule per jaar: dienstensector is vaak minder energie- intensief dan zware industrie (aandachtspunt: datacenters) uitstoot broeikasgassen kans op afname uitstoot CO2-equivalenten: dienstensector heeft minder uitstoot dan zware industrie Uit de oplossingsrichting blijkt niet waar de dienstverleners komen: in woonwijken (functiemenging) of juist langs doorgaande wegen of bij OV-knelpunten. 8.3 Keuzevraagstuk: Industrie en woningen De oplossingsrichting in tabel 8.3 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 2: verstedelijking.

Tabel 8.3 Groei van industrie en minder ruimte voor woningbouw Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico waterveiligheid risico op toename overstromingsrisico doordat industrie kapitaalintensief is dus de schade groter is bij overlast gebieden gevoelig voor overstromingen chemische en biologische bodemkwaliteit risico op afname chemische bodemkwaliteit doordat er meer verontreinigingen bijkomen gebieden rondom industrie chemische en biologische bodemkwaliteit risico op afname biologische bodemkwaliteit doordat er bodem vergraven of afgedekt wordt voor nieuwe industrie gebieden rondom industrie beschikbaarheid van water risico op afname beschikbaarheid van drinkwater doordat met meer industrie er meer grote watervragers bijkomen oppervlaktewater risico op afname waterkwaliteit door lozingen en verontreinigingen door industriële activiteiten luchtkwaliteit risico op toename concentratie NO2, PM10, PM2,5: door groei van industrie nemen luchtvervuilende emissies toe geluid risico op toename geluidgehinderden: industrie produceert geluid nabij industrie geur risico op toename geurgehinderden: industrie produceert geur nabij industrie hittestress risico op toename hittestress door toename bebouwing en verharding (stedelijk hitte eiland) omvang economie kans op verhogen bbp doordat bij de groei van industrie de economie groter wordt werkgelegenheid kans op verbeteren

balans vraag en aanbod (werkgelegenheid) indien de groei van industrie gepaard gaat meer werkgelegenheid duurzame landbouw risico op afname aandeel biologische landbouw: minder grond beschikbaar voor landbouw woningaanbod risico op verslechteren balans vraag en aanbod woningaanbod: minder locaties waar woningen kunnen worden gebouwd (zowel direct als indirect door milieucontouren), waardoor aanbod afneemt terwijl vraag toeneemt richting 2050 woningaanbod risico afname betaalbaarheid woningaanbod: afnemen van het aanbod zorgt voor stijgingen in de prijs van woningen verkeersveiligheid risico op toename aantal verkeersslachtoffers door een hoger aandeel vrachtverkeer op de wegen rondom de industrieterreinen De oplossingsrichting in tabel 8.4 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 2: verstedelijking.

Tabel 8.4 Krimp van industrie en meer ruimte voor woningbouw Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico waterveiligheid risico op toename overstromingsrisico doordat woningbouw kapitaalintensief is dus de schade groter is bij overlast gebieden gevoelig voor overstromingen chemische en biologische bodemkwaliteit kans op toename chemische bodemkwaliteit doordat er minder kans op verontreiniging is chemische en biologische bodemkwaliteit risico op afname biologische bodemkwaliteit doordat er bodem vergraven of afgedekt wordt bij nieuwe gebiedsontwikkelingen beschikbaarheid van water risico op afname beschikbaarheid van drinkwater doordat er meer woningen en daardoor meer watervragers bijkomen oppervlaktewater kans op toename waterkwaliteit doordat er minder lozingen en verontreinigingen zijn luchtkwaliteit kans op afname concentraties NO2, PM10, PM2.5: door afname industrie minder luchtvervuilende emissies geluid kans op afname geluidgehinderden: door krimp van industrie neemt de geluidproductie af nabij industrie geur kans op afname geurgehinderden: door krimp van industrie neemt geurproductie af nabij industrie hittestress risico op toename hittestress door verstedelijking en toename dichtheid bebouwing en verharding (stedelijk hitte eiland) omvang economie risico op krimp bbp doordat bij de krimp van industrie de economie ook kleiner wordt werkgelegenheid risico

op verslechteren balans vraag en aanbod (werkgelegenheid) als door de krimp van industrie er minder werkgelegenheid is duurzame landbouw risico op afname aandeel biologische landbouw: minder grond beschikbaar voor landbouw woningaanbod kans verbeteren balans vraag en aanbod woningaanbod: meer locaties waar woningen gebouwd kunnen worden, meer aanbod woningaanbod kans toename betaalbaarheid woningaanbod: meer aanbod heeft een positief effect op betaalbaarheid woningen verkeersveiligheid kans op afname aantal verkeersslachtoffers door afname vrachtverkeer ten gevolge van krimp industrie 9 LANDBOUW 9.1 Koppeling met Dilemma’s De keuzevraagstukken uit dit hoofdstuk passen binnen een aantal van de 11 dilemma’s die provincie Noord- Holland heeft opgesteld naar aanleiding van het Ruimtelijk Voorstel (30 september 2024 vastgesteld door de provinciale staten van Noord-Holland). In onderstaande opsomming is weergegeven binnen welke dilemma’s de keuzevraagstukken uit dit hoofdstuk spelen: - dilemma 2: wateraanvoer versus watervraag; - dilemma 3: natuur versus recreatie; - dilemma 4: natuur versus economie; - dilemma 5: landbouwgronden onder druk; - dilemma 6: grondwaterpeilverhoging versus grondgebruik.

9.2 Keuzevraagstuk: Focus op landbouw Kringlooplandbouw (ook wel ‘circulaire landbouw’ genoemd): manier van landbouw waarbij niets wordt verspild en alle reststromen (grondstoffen, nutriënten, energie) worden hergebruikt. Containerbegrip. Kringlooplandbouw is het liefst zo lokaal mogelijk (mest op een dichtbij gelegen perceel hergebruiken). Kringlooplandbouw kan alleen goed werken als onderdeel van een bredere circulaire economie, waarin alle bedrijfssectoren circulair gaan werken. Meer info is te vinden via de links Kringlooplandbouw: wat is het en hoe werkt het? / Kringlooplandbouw - Natuurinclusieve Landbouw. Prestaties van kringlooplandbouw (link 288027): - kringloopbedrijven presteren beter op efficiënt gebruik van grondstoffen dan gangbare bedrijven; - kringloopbedrijven hebben een lagere ammoniakemissie dan gangbare bedrijven; - kringloopbedrijven hebben lagere nitraatgehaltes in het bovenste grondwater dan gangbare bedrijven; - kringloopbedrijven stoten minder broeikasgassen uit dan gangbare bedrijven; - kringloopbedrijven hebben een hoger organisch stofgehalte dan gangbare bedrijven; - kringlooplandbouw een duidelijk positieve en actieve bijdrage levert aan natuur en biodiversiteit; - er is veel variatie van inkomen tussen kringloopboeren; er wordt meer verdiend, maar dat kost wel meer arbeid ten opzichte van gangbare boeren.

Kringlooplandbouw is niet certificeerbaar, zoals biologische landbouw. Daarvoor moet je voldoen aan de eisen van Skal (zie ook Skal Biocontrole | Certificering). Er is opzich wel een definitie voor kringlooplandbouw (gesloten systeem), maar het is onduidelijk wanneer je als bedrijf circulair bent en je kunt dat ook niet vermarkten door middel van een keurmerk. Dit keuzevraagstuk sluit aan bij dilemma 4: natuur versus economie. In afbeelding 9.1 worden op de kaart de verschillende typen van agrarisch grondgebruik getoond. De grootste agrarische gebieden zijn: de bollenstreek bij Den Helder, akkerbouw in de Wieringermeerpolder, en akkerbouw in de Haarlemmermeerpolder. Afbeelding 9.1 Verschillende typen agrarisch landgebruik in Noord-Holland (opgehaald uit Dilemma-kaartverhalen van provincie Noord-Holland) De oplossingsrichting in tabel 9.1 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied.

Tabel 9.1 Ingreep-effectrelaties - Focus landbouw op versnelde transitie naar kringlooplandbouw Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico chemische en biologische landbouw kans op toename biologische bodemkwaliteit doordat met kringlooplandbouw bodemprocessen meer gestimuleerd worden oppervlaktewater kans op toename waterkwaliteit doordat met kringlooplandbouw minder meststoffen in het oppervlaktewater terecht komen luchtkwaliteit kans op afname concentraties NO2, PM10 en PM2,5 in de lucht: kringlooplandbouw benut stikstof en fosfaat optimaal door de gesloten keten van nutriënten.

gezond gedrag kans op toename beweegvriendelijkheid omgeving wanneer kringlooplandbouwpercelen ook uitnodigen tot recreatie (recreatief groen en blauw) VHR-natuurherstel (N2000) kans Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: afname uitspoeling meststoffen VHR-natuurherstel (N2000) kans Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: afname verontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen VHR-natuurherstel (N2000) kans Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: afname stikstofdepositie VHR-natuurherstel (N2000) kans Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: toename kwaliteit bodem Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: afname uitspoeling meststoffen Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: afname verontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: afname stikstofdepositie Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans

Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: toename kwaliteit bodem biodiversiteit buiten NNN kans Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: afname uitspoeling meststoffen biodiversiteit buiten NNN kans Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: afname verontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen biodiversiteit buiten NNN kans Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: afname stikstofdepositie biodiversiteit buiten NNN kans Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: toename kwaliteit bodem circulaire economie kans op groter aandeel circulaire bedrijven omdat kringlooplandbouw een circulair landbouwsysteem is duurzame landbouw kans op toename aandeel biologische landbouw: biologische landbouw is een weg naar kringlooplandbouw energieverbruik kans op afname finaal energieverbruik in terajoule per jaar: kringlooplandbouw kan energieverbruik per producteenheid verlagen door efficiënter gebruik van mest en grondstoffen, bijvoorbeeld minder mest gebruiken waardoor minder energie nodig is voor de productie van mest uitstoot broeikasgassen kans op afname uitstoot CO2-equivalenten: efficiënter gebruik van grondstoffen, efficiëntere mestverwerking De oplossingsrichting in tabel 9.2 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij

verhaallijn 1: landelijk gebied. Tabel 9.2 Ingreep-effectrelaties - Focus landbouw op Europese productie en geld Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico chemische en biologische bodemkwaliteit risico op afname biologische bodemkwaliteit doordat met intensieve landbouw bodemprocessen verstoord worden en de bodem wordt uitgeput landbouwgronden oppervlaktewater risico op afname waterkwaliteit doordat met intensieve productiegerichte landbouw meer meststoffen gebruikt worden geur risico op toename geurgehinderden: intensivering van de landbouwproductie kan leden tot meer geuremissies gezond gedrag risico op afname ervaren gezondheid/lichamelijke gezondheid/mentale gezondheid: intensivering van landbouwproductie kan leiden tot meer geur-, stof- en geluidshinder VHR-natuurherstel (N2000) risico Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: toename inklinking van de bodem VHR-natuurherstel (N2000) risico Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: toename vermesting van de bodem VHR-natuurherstel (N2000) risico Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: toename verontreiniging van de bodem VHR-natuurherstel (N2000) risico Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: toename verdroging van de bodem VHR-natuurherstel (N2000) risico

Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: toename verzilting van de bodem Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: toename inklinking van de bodem Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: toename vermesting van de bodem Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: toename verontreiniging van de bodem Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: toename verdroging van de bodem Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: toename verzilting van de bodem biodiversiteit buiten NNN risico Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: toename inklinking van de bodem biodiversiteit buiten NNN risico Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: toename vermesting van de bodem biodiversiteit buiten

NNN risico Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: toename verontreiniging van de bodem biodiversiteit buiten NNN risico Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: toename verdroging van de bodem biodiversiteit buiten NNN risico Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: toename verzilting van de bodem omvang economie kans groei bpp doordat er meer geld wordt verdiend met de grootschalige Europese landbouw duurzame landbouw risico op afname aandeel biologische landbouw om op Europees niveau concurrerend te kunnen zijn qua prijzen (biologisch krachtvoer is bijvoorbeeld duurder, er is minder opbrengst per hectare) energieverbruik risico op toename finaal energieverbruik in terajoule per jaar: intensieve landbouw verbruikt meer energie per hectare en per producteenheid (bijv. voor machines, verwarming, productieprocessen) dan biologische of extensieve landbouw. Er worden veel inputs gedaan om zo veel mogelijk product op te leveren uitstoot broeikasgassen risico op toename uitstoot CO2-equivalenten door intensievere productie 9.3 Keuzevraagstuk: Waardevolle landbouwgronden Update naar aanleiding van werksessie met de provincie op 11 december: dit keuzevraagstuk gaat om het beschermen van landbouwgronden waarvan duidelijk is dat ze effectief/robuust/toekomstbestendig zijn.

Deze landbouwgronden wil de provincie met (financiële) middelen beschermen en behouden. Gronden waarvan duidelijk is dat ze niet zo toekomstbestendig zijn, wil de provincie minder beschermen. Door andere belangen, zoals woningbouw of economische ontwikkeling, kunnen deze gronden op den duur verdwijnen. De provincie gaat niet actief aansturen op het verdwijnen van landbouwgronden in oplossingsrichting A. De oplossingsrichting in tabel 9.3 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied. Tabel 9.3 Ingreep-effectrelaties - Focus op effectieve landbouwgronden en deze behouden, versterken en beschermen Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico wateroverlast kans op afname wateroverlast doordat landbouw verdwijnt op plekken gevoelig voor wateroverlast en de schade aan gewassen daardoor kleiner is wateroverlast kans op afname wateroverlast doordat er ruimte komt voor waterberging op minder effectieve gronden waardoor wateroverlast in de omgeving afneemt gebieden in de omgeving van bergingsgebieden verdroging kans op afname verdroging doordat minder effectieve gronden minder drainage nodig is en daardoor bodemdaling afneemt verdroging kans op afname verdroging doordat op minder effectieve zandgronden waar geen water aangevoerd kan worden minder intensieve landbouw bedreven wordt zandgronden zonder wateraanvoer chemische

en biologische bodemkwaliteit kans op toename biologische bodemkwaliteit als op de minder effectieve landbouwgronden functies komen die bodemvormende processen stimuleren zoals natuur risico op afname van biologische bodemkwaliteit als op minder effectieve landbouwgronden functies komen waarbij de bodem wordt afgedekt of vergraven zoals woningbouw of industrie beschikbaarheid van water kans op toename watervoorraad doordat de watervraag van de ineffectieve landbouwgronden wegvalt oppervlaktewater kans op toename waterkwaliteit doordat bemesting (dat is op minder effectieve gronden vaker nodig) op minder effectieve gronden verdwijnt wanneer hier de functie verandert VHR-natuurherstel (N2000) kans instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: toename extensievere landbouw dat kan dienen als buffergebied rondom Natura 2000-gebieden buffergebied rondom Natura 2000-gebieden Natuurnetwerk Noord- Holland buiten N2000 kans wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: meer extensievere landbouw leidt tot toename leefgebied weidevogels dat beschermd kan worden onder het NNN en Beschermd Landschap toename leefgebied weidevogels Natuurnetwerk Noord- Holland buiten N2000 kans wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en

Beschermd Landschap: meer extensievere landbouw waardoor toename mogelijkheid voor buffergebieden rondom NNN en beschermd landschap buffergebied rondom NNN en beschermd landschap biodiversiteit buiten NNN kans Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie om meer extensievere landbouw mogelijk te maken en daardoor toename leefgebied weidevogels toename leefgebied weidevogels omvang economie kans op verhogen bbp doordat het versterken van effectieve landbouwgronden leidt tot meer productie en een grotere economie duurzame landbouw kans op toename aandeel biologische landbouw: landbouw op effectieve gronden wordt extra gestimuleerd, ook in duurzaam gebruik van de bodem Voor de oplossingsrichting ‘focus op alle landbouwgrond als waardevol beschouwen’ geldt dat dit een voortzetting van de huidige situatie is. Samen met de autonome ontwikkelingen is deze oplossingsrichting daarmee gelijk aan de referentiesituatie, en kunnen geen aanvullende kansen en risico’s worden geformuleerd. 9.4 Keuzevraagstuk: Grondgebonden landbouw Grondgebonden teelt: telen van gewassen in de open lucht. De weilanden die voor het grazen van de landbouwhuisdieren in gebruik zijn, vallen hier ook onder, evenals het telen van voedergewassen voor landbouwhuisdieren.

Ongebonden grondteelt in gesloten systemen: teelt in bodemloze/grasloze systemen, vaak met substraat of waterkweek, in afgesloten kassen of klimaatkamers. Er wordt veelal recirculatie van water en voeding gebruikt, waardoor minder afhankelijkheid van traditioneel bodemgebruik ontstaat. Biologische productie (en certificering) is alleen mogelijk als de planten op natuurlijke wijze in de bodem worden geteeld. Het gaat hier om teelt van groenten/gewassen en niet om het houden van dieren op een bepaald stuk land. Update naar aanleiding van werksessie met de provincie op 11 december: dit keuzevraagstuk is eigenlijk geen dilemma, deze twee vormen van landbouw kunnen naast elkaar bestaan. De oplossingsrichting in tabel 9.4 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied.

Tabel 9.4 Ingreep-effectrelaties - Sturen op ongebonden grondteelt in gesloten systemen Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico wateroverlast kans op afname wateroverlast doordat tuinders hemelwater opslaan en bufferen risico op toename wateroverlast doordat ongebonden grondteelt kapitaalintensiever is dus de schade groter is bij overlast waterveiligheid risico op toename overstromingsrisico doordat ongebonden grondteelt kapitaalintensiever is dus de schade groter is bij overlast gebieden gevoelig voor overstromingen chemische en biologische bodemkwaliteit risico op afname biologische bodemkwaliteit doordat meer bodem wordt afgedekt bij de realisatie van kassen bodemdaling risico op toename bodemdaling omdat er kassen worden aangelegd op plekken die gevoelig zijn voor bodemdaling gebieden gevoelig voor bodemdaling beschikbaarheid van water kans op toename watervoorraad doordat gesloten systemen minder water verbruiken dan grondgebonden niet- gesloten systemen voor teelt oppervlaktewater kans op toename waterkwaliteit doordat de systemen circulair zijn waardoor er minder meststoffen geloosd worden geur kans op afname geurgehinderden door het gesloten karakter van ongebonden grondteelt blijft geurhinder voor omwonenden minimaal hittestress kans op toename hittestress doordat verharding toeneemt en groen afneemt (stedelijk hitte eiland) bij ongebonden teelt, en

doordat kassen warmte produceren lichthinder risico op afname hemelhelderheid ’s nachts door toename aantal kassen VHR-natuurherstel (N2000) kans Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: systemen zijn circulair waardoor negatieve effecten (vermesting en verontreiniging) op nabijgelegen Natura 2000-gebieden afnemen VHR-natuurherstel (N2000) kans Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: minder ruimte nodig voor landbouw waardoor ruimte voor Natura 2000-gebieden toenemen toename Natura 2000- gebieden Natuurnetwerk Noord- Holland buiten N2000 kans wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: systemen zijn circulair waardoor negatieve effecten (vermesting en verontreiniging) op nabijgelegen NNN en beschermd landschap afnemen Natuurnetwerk Noord- Holland buiten N2000 kans wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: minder ruimte nodig voor landbouw waardoor ruimte voor NNN en beschermde gebieden toenemen toename NNN en beschermde gebieden biodiversiteit buiten NNN kans Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: systemen zijn circulair waardoor negatieve effecten (vermesting en verontreiniging) op omliggende gebieden afnemen biodiversiteit

buiten NNN kans Soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie: minder ruimte nodig voor landbouw waardoor ruimte voor natuur toeneemt circulaire economie kans toename aandeel circulaire bedrijven doordat gesloten systemen circulair zijn duurzame landbouw risico op afname aandeel biologische landbouw: bedrijven die enkel ongebonden grondteelt in gesloten systemen bedrijven, komen niet in aanmerking voor biologische certificering energieverbruik risico op toename finaal energieverbruik in terajoule per jaar: gesloten systemen vergen vaak extra energie (bijvoorbeeld klimaatsystemen, verlichting, verwarming). Het efficiënt gebruiken van water en nutriënten kan deze extra energiebehoefte beperken uitstoot broeikasgassen risico op toename uitstoot CO2-equivalenten: het extra energieverbruik kan de uitstoot van CO2- equivalenten verhogen. Het gebruik van duurzaam opgewekte energie kan dit effect beperken Voor de oplossingsrichting ‘grondgebonden landbouw blijven stimuleren’ geldt dat dit een voortzetting van de huidige situatie is. Samen met de autonome ontwikkelingen is deze oplossingsrichting daarmee gelijk aan de referentiesituatie, en kunnen geen aanvullende kansen en risico’s worden geformuleerd.

10 NATUUR 10.1 Koppeling met Dilemma’s De keuzevraagstukken uit dit hoofdstuk passen binnen een aantal van de 11 dilemma’s die provincie Noord- Holland heeft opgesteld naar aanleiding van het Ruimtelijk Voorstel (30 september 2024 vastgesteld door de provinciale staten van Noord-Holland). In onderstaande opsomming is weergegeven binnen welke dilemma’s de keuzevraagstukken uit dit hoofdstuk spelen: - dilemma 3: natuur versus recreatie; - dilemma 4: natuur versus economie; - dilemma 8: landschappelijke kwaliteit versus transities; - dilemma 9: energie volgend versus energievisie; - dilemma 10: economische groei versus randvoorwaarden; - dilemma 11: bevolkingsgroei versus leefomgeving. 10.2 Keuzevraagstuk: Kwalitatieve natuur Dit keuzevraagstuk sluit aan bij dilemma 4: natuur versus economie. In afbeelding 10.1 worden de Natura 2000-gebieden en Natuurnetwerk Nederland-gebieden in Noord-Holland weergegeven. Deze bevinden zich verspreid over de provincie. Afbeelding 10.1 Natuurgebieden en beschermd landschap in Noord-Holland (opgehaald uit Dilemma-kaartverhalen van provincie Noord-Holland) De oplossingsrichting in tabel 10.1 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied.

Tabel 10.1 Ingreep-effectrelaties - Biodiversiteit in belangrijke en beschermde natuurgebieden verhogen Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico chemische en biologische bodemkwaliteit kans op toename biologische bodemkwaliteit met meer biodiversiteit in de bodem belangrijke en beschermde natuurgebieden oppervlaktewaterkwaliteit kans op toename waterkwaliteit doordat met het verhogen van biodiversiteit de ecologische aspecten van waterkwaliteit verbeteren VHR-natuurherstel (N2000) kans voor instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: toename robuust ecosysteem in Natura 2000-gebieden waardoor de instandhoudingsdoelstellingen gehaald kunnen worden Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: toename robuust ecosysteem in het NNN en Beschermd Landschap waardoor de kwaliteit in deze gebieden toeneemt biodiversiteit buiten NNN kans soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie is dat ook de biodiversiteit nabij beschermde gebieden toeneemt duurzame landbouw kans op toename aandeel biologische landbouw: biologische landbouw kan een passende vorm van landbouw zijn in overgangszones De oplossingsrichting in tabel 10.2 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1:

landelijk gebied. Tabel 10.2 Ingreep-effectrelaties - Focus op de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden verbeteren Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico wateroverlast kans voor afname wateroverlast doordat er maatregelen worden genomen om de natuurlijke systemen te versterken waardoor meer water wordt vastgehouden en er minder wateroverlast in de omgeving is gebieden buiten NNN, N2000 of beschermd landschap verdroging kans op afname verdroging doordat er maatregelen worden genomen om de natuurlijke systemen te versterken en verdroging tegen te gaan gebieden buiten NNN, N2000 of beschermd landschap chemische en biologische bodemkwaliteit kans op toename biologische bodemkwaliteit met meer biodiversiteit in de bodem in gebieden waar nu de bodemkwaliteit minder goed is gebieden met een mindere bodemkwaliteit oppervlaktewater kans op toename waterkwaliteit doordat met het verhogen van biodiversiteit de ecologische aspecten van waterkwaliteit verbeteren VHR-natuurherstel (N2000) kans voor instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: toename verbondenheid van natuurgebieden waardoor afname versnippering ruimtebeslag door meer natuur Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: toename

verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap en daardoor afname versnippering ruimtebeslag door meer natuur biodiversiteit buiten NNN kans voor soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie om te vergroten in de provincie en versnippering tegen te gaan ruimtebeslag door meer natuur risico soortendiversiteit en leefgebieden binnen de provincie is dat het maatwerk vraagt per gebied om de kansen in de gebieden te benutten woningaanbod kans op afname betaalbaarheid woningen: woningen nabij natuur zijn 4 - 30 % duurder dus betaalbaarheid van woningen neemt af landschap kans op vergroten van de landschappelijke waarden door Focus op de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden en daarmee het verbeteren van de bestaande landschapstypen 10.3 Keuzevraagstuk: Natuurdoelen De oplossingsrichting in tabel 10.3 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied.

Tabel 10.3 Ingreep-effectrelaties - Europese natuurdoelen halen, en flink geld investeren om met klimaatverandering deze doelen ook te halen Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico wateroverlast kans op afname wateroverlast doordat er maatregelen worden genomen om de natuurlijke systemen te versterken waardoor meer water wordt vastgehouden en er minder wateroverlast in de omgeving is verdroging kans op afname verdroging doordat er maatregelen worden genomen om de natuurlijke systemen te versterken en verdroging tegen te gaan oppervlaktewater kans op toename waterkwaliteit omdat er geïnvesteerd wordt om de waterkwaliteit te verbeteren en de KRW- doelen te halen luchtkwaliteit kans op afname concentraties NO2, PM10 en PM2,5 in de lucht met positieve effecten voor de luchtkwaliteit.

hittestress kans op afname hittestress doordat er meer natuur de buurt is waar verkoeling gezocht kan worden VHR-natuurherstel (N2000) kans voor instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: de instandhoudingsdoelstellingen worden gehaald Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: toename kwaliteit van het NNN en Beschermd Landschap biodiversiteit buiten NNN kans biodiversiteit door de bescherming van (kwetsbare) Vogel- en Habitatrichtlijnsoorten omvang economie risico op minder groei bbp doordat groei van bedrijvigheid en de economie beperkt wordt door de natuurdoelen duurzame landbouw risico op afname aandeel biologische landbouw: restricties ten gevolge van stikstof (geldt voor de landbouw als geheel, niet per se voor het aandeel biologisch) woningaanbod risico op verslechtering balans vraag en aanbod woningaanbod: mogelijk kunnen er minder woningen gebouwd worden omdat er problemen blijven bestaan met beschikbare stikstofruimte De oplossingsrichting in tabel 10.4 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied.

Tabel 10.4 Ingreep-effectrelaties - Ruimte geven aan natuur om zich aan te passen aan nieuwe natuurlijke condities onafhankelijk van gestelde doelen voor types natuur, en dus het gesprek aangaan met de EU over nieuwe natuurdoelstellingen Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico verdroging kans op afname verdroging doordat er geaccepteerd wordt dat bepaalde gebieden droger zijn en de natuurdoeltypen kunnen worden aangepast kans op toename verdroging in beschermde natuurgebieden waar het natuurdoeltype vaststaat (N2000) beschermde natuurgebieden beschikbaarheid van water kans op toename watervoorraad doordat er wordt uitgegaan van de natuurlijke condities en daarom tijdens droogte ook geen water hoeft te worden aangevoerd om bepaalde natuur te behouden oppervlaktewater risico op afname waterkwaliteit doordat de natuurdoelstellingen zoals de KRW niet worden gehaald VHR-natuurherstel (N2000) risico instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: afname kwaliteit van de natuur doordat de natuur eentonig wordt en knelpunten niet worden opgelost Natuurnetwerk Noord- Holland buiten N2000 risico wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: de kwaliteit van de natuur neemt af doordat de natuur eentonig wordt en knelpunten niet worden opgelost biodiversiteit

buiten NNN risico voor biodiversiteit dat er een afname in biodiversiteit komt door minder variatie in natuur landschap kans op vergroten van de landschappelijke waarden doordat er ruimte wordt gegeven aan de natuur van de bestaande landschapstypen 10.4 Keuzevraagstuk: Nieuwe natuur De oplossingsrichting in tabel 10.5 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied. Tabel 10.5 Ingreep-effectrelaties - Nieuwe natuur aanleggen om de recreatiedruk op te kunnen vangen, en de aanlegkosten daarvan accepteren Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico wateroverlast kans op afname wateroverlast doordat natuur een dubbelfunctie kan hebben voor waterberging en meer gevoelige functies zoals landbouw verdwijnen gebieden waar nieuwe natuur wordt aangelegd verdroging kans op afname verdroging doordat de watervoorraad groter is omdat er minder ontwaterd wordt en de watervraag kleiner is chemische en biologische bodemkwaliteit kans op toename biologische bodemkwaliteit doordat er nieuwe natuur wordt gecreëerd met betere bodemkwaliteit dat de huidige functie beschikbaarheid van water kans op toename watervoorraad doordat er natuur wordt aangelegd met een lagere watervraag en minder ontwatering dan de huidige functie kans op afname watervoorraad doordat er natuur wordt aangelegd met een hogere watervraag dan de huidige functie

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://haarlemmermeer.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/041b3eab-a38c-40a3-a333-eabc69b46e81?agendaItemId=4d7fc33c-3046-43f4-ad75-2b273598a16c