Bijlage 3 De omgevingseffectrapportage (OER) Omgevingsvisie provincie Noord-Holland
Tekst van het document
In de sector industrie vormt Tata Steel een grote onzekerheid in de (orde van grootte) van afname | of toename van energieverbruik richting 2050. Echter is Tata Steel, omdat het de grootste energieverbruiker van Noord | -Holland is, een beslissende factor in de afname dan wel toename van het energieverbruik. Ook Schiphol vormt een onzekerheid in de afname dan wel toename van het energieverbruik. Het energieverbruik in de subsector informatie/c | ommunicatie (datacenters) neemt toe. Het energieverbruik van provincie Noord-Holland neemt af in de sectoren wonen en mobiliteit, maar deze sectoren hebben een veel kleiner aandeel in het totale energieverbruik dan Tata Steel, Schiphol en datacenters. Energie-infrastructuur De provincie Noord-Holland streeft naar een klimaatneutraal energiesysteem in 2050 en richt de energie | - infrastructuur daarop in. Daarbij wordt ingezet op hernieuwbare energiedragers en op een efficiënt en zuinig gebruik van schaarse ruimte, energie en infr | astructuur. Energiebesparing vormt een fundamentele pijler van het energiebeleid. Daarnaast worden vraag, aanbod en opslag van hernieuwbare energie zoveel mogelijk in samenhang ontwikkeld, zodat bestaande en nieuwe infrastructuur optimaal wordt benut.
De p | rovincie kiest voor een gebiedsgerichte aanpak, waarbij rekening wordt gehouden met ruimtelijke kwaliteit, landschappelijke kenmerken en een gezonde en veilige leefomgeving. De omgevingsvisie NH2050 houdt rekening met r | uimte voor energie-infrastructuur in Noord-Holland. Daarbij is in het bijzonder aandacht voor het | Noordzeekanaalgebied en Den Helder, deze plekken worden gezien als schakels in een nationaal netwerk | . Op de Noordzee wordt namelijk veel nieuwe energie opgewekt die maar op enkele plekken aan land kan worden gebracht. Den Helder en het | Noordzeekanaalgebied zijn hiertoe bijzonder geschikt, vanwege hun potentiële functie als draaischijf (aanlanding, opslag, doorvoer en verdeling van duurzame energie) en de energie | -infrastructuur die al aanwezig is. Landelijk speelt dezelfde trend als in Noord-Holland, het net heeft niet genoeg capaciteit om in de vraag van energie te voorzien. Netcongestie zal naar verwachting aanhouden tot minstens | 2040, en mogelijk langer, omdat de vraag naar elektriciteit sneller groeit dan de capaciteit van het net kan worden uitgebreid. | De provincie Noord-Holland erkent dat netcongestie een urgent en concreet probleem | is.
De provincie gebruikt drie sporen in haar beleid om de netcongestie op te lossen: het sneller realiseren van energie-infrastructuur, het integraal programmeren van het energiesysteem van de toekomst en het efficiënter benutten van de bestaande infrastructuur (Bouwstenen adaptieve uitvoeringsstrategie energie | -infrastructuur 2020 - 2024). Een ontwikkeling in Noord-Holland die bij kan dragen aan het verminderen van netcongestie is de | geplande aanleg van een 380 kV-verbinding naar Middenmeer met de daarbij benodigde hoog spanning stations. De mogelijke tracés (vastgesteld door Tennet en het Ministerie van KGG) zijn weergegeven | op afbeelding 4.14. 156 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 157 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Afbeelding 4.14 Corridors en onderzoeksalternatieven 380 kV-Netuitbreiding Noord-Holland Noord (bron: RVO) Beoordeling Vanuit beleid wordt ingezet op energiebesparing en het oplossen van de netcongestie door het uitbreiden, integraal programmeren en efficiënter benutten van de energie-infrastructuur. Hierbij is aandacht voor de aanlanding van energie die wordt opgewekt op de Noordzee en het aanleggen van een 380 kV-verbinding naar Middenmeer en de daarvoor benodigde hoogspanningsstations. Desalniettemin blijft de netcongestie aanhouden. De referentiesituatie wordt daarom als ‘slecht’ beoordeeld.
Uitstoot broeikasgassen In 2030 wordt een reductie van de uitstoot van CO2 van 40 % verwacht in Noord-Holland (provincie Noord- Holland, 2025e). Emissiereductie treedt op in alle sectoren (elektriciteit, mobiliteit, industrie en bedrijven, landbouw en landgebruik en gebouwde omgeving). De emissies dalen door een toename van het aandeel hernieuwbare energie, een afname van de emissies door de mobiliteitstransitie (van auto’s op fossiele brandstoffen naar auto’s en andere vervoersmiddelen op hernieuwbare energie), nieuwe technologieën in de industrie die emissies verminderen en aantrekkelijker worden door het ETS1-systeem en de SDE++-subsidie en de nationale CO2-heffing, isolatie van woningen en warmtepompen, het vervallen van de derogatie op de Nitraatrichtlijn en het verminderen van energieverbruik in de glastuinbouw door energiebesparing en de inzet op hernieuwbare energie. Het doel van provincie Noord-Holland is echter om een 55 % reductie ten opzichte van 1990 te bereiken. Dit vereist aanvullende inzet. In haar Provinciale Klimaat- en Energieverkenning (2025) benoemt de provincie concrete maatregelen om deze doelstelling dichter bij te brengen, zoals het energie-efficiënter maken van datacenters, efficiëntere mestaanwending in de landbouw en de verdere inzet op warmtepompen.
Voor een gedeelte is de provincie bij het behalen van haar doelen echter afhankelijk van (inter-)nationaal beleid. Verder richting 2050 zet de afname in CO2-uitstoot door, door toename van de hernieuwbare energieopwek, oplopende ETS1-prijzen en de SDE++, vervanging van gebouwen door aardgasvrije nieuwbouw en het verbod op niet-emissievrije nieuwe auto’s per 2035 (PBL, 2025). In de Omgevingsvisie Noord-Holland 2050 zet de provincie in op het afremmen, stoppen en zo snel mogelijk herstellen van bodemdaling in veenweidegebieden. Zij wil dit doen door het landgebruik en de waterpeilen in balans te brengen met de draagkracht van het veenweidegebied (NH2050). Dit doel kan zorgen voor een kleine afname in de hoeveelheid CO2 die vrijkomt uit het veenweidegebied.
Tegelijkertijd valt of staat de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen van Noord-Holland met de verduurzaming van Tata Steel, de groei of krimp van Schiphol en een toename in het aantal datacenters. Tata Steel is de grootste uitstoter van broeikasgassen van Noord-Holland (en van Nederland). Echter is de verduurzaming van Tata Steel een onzekerheid in tijd en in orde van grootte. Het zeker stellen van de verduurzaming van Tata Steel heeft is daarmee cruciaal voor het verminderen van | de uitstoot van broeikasgassen van Noord-Holland. Een andere onzekerheid in de afname van | de uitstoot van broeikasgassen van provincie Noord-Holland is Schiphol: het is onduidelijk of er groei of krimp van Schiphol optreedt. Wanneer er sprake is van krimp, heeft dit een positief effect op de beoordeling van de referentiesituatie. De energievraag (en daarmee de uitstoot van broeikasgassen) | door datacenters (subsector informatie/communicatie) neemt toe richting 2050. In haar Datacenterstrategie Noord | -Holland 2025 - 2027 geeft de provincie aan dat de voor datacenters bestemde ruimte op bedrijventerreinen in Amsterdam, Haarlemmermeer en Hollands Kroon verder wordt ingevuld. Daarnaast houdt de provincie de mogelijkheid open om buiten deze clusters solitaire datacenters toe te voegen.
Datacenters van meer dan 2 | .000 m2 oppervlak en 5 MVa aansluitvermogen moeten voldoen aan de ‘Richtlijn duurzame vestigingsvoorwaarden datacenters Noord-Holland’. Deze richtlijn bevat geen concrete doelstellingen voor | reductie in de uitstoot van CO2(-equivalenten), waardoor de komst van meer datacenters gepaard gaat met een groei in | de uitstoot van broeikasgassen door datacenters. Beoordeling De beoordeling van het aspect uitstoot broeikasgassen in de referentiesituatie is | ‘slecht’. De CO2-emissies nemen af richting 2030. Ook na 2030 zet deze afname door. Desalniettemin wordt d | e doelstelling van 55 % reductie van broeikasgasuitstoot in 2030 niet gehaald. | Voor een gedeelte van de afname is Noord | -Holland echter afhankelijk van (inter-)nationaal beleid. In de sector industrie vormt Tata Steel een grote onzekerheid in de (orde van grootte) van afname of toename van | de uitstoot van broeikasgassen richting 2050. Echter is Tata Steel, omdat het de grootste uitstoter van broeikasgassen van Noord-Holland is, een beslissende factor in de afname dan wel toename van de uitstoot van broeikasgassen. Ook Schiphol vormt een onzekerheid in de afname dan wel toename van de uitstoot van broeikasgassen. De uitstoot van broeikasgassen door de subsector informatie/communicatie (datacenters) neemt toe.
4.3.9 | Mobiliteit Tabel 4.21 Beoordeling referentiesituatie voor het thema mobiliteit Thema | Beoordelingsaspect | Beoordeling huidige | Beoordeling situatie | referentiesituatie mobiliteit | bereikbaarheid langzaam verkeer en OV | overwegend goed | overwegend goed mobiliteit | bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer | redelijk | matig mobiliteit | verkeersveiligheid | redelijk | redelijk Bereikbaarheid langzaam verkeer en OV Bereikbaarheid openbaar vervoer De provincie heeft als uitgangspunt om bouwplannen te oriënteren rondom OV en aangrenzend aan bestaand stedelijk gebied. Voor de stedelijke gemeentes (Amsterdam, Alkmaar, Haarlem, et cetera ) neemt de gemiddelde afstand tot een openbaar vervoerhalte verder af, wat de bereikbaarheid hiervan bevordert. Noord Holland zet in op HOV projecten (Hoogwaardig Openbaar Vervoer) om tot een fijnmaziger OV- netwerk van een hoger serviceniveau te komen (bijvoorbeeld een HOV-verbinding tussen Beverwijk en Velsen-Noord). Door het aanleggen van deze verbinding wordt het voor mensen uit de regio makkelijker het OV te bereiken, wat de bereikbaarheid verder bevordert. 158 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 159 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Voor het landelijk gebied heeft de provincie gepoogd in te zetten op beter openbaar vervoer.
De mobiliteitsvisie 2024 - 2034 (provincie Noord-Holland, 2024) noemt dat deze oplossingsrichting inefficiënt bleek voor de regio. De toekomstvisie voor de dunner bevolkte gebieden van de provincie focust daarom meer op mobiliteitshubs en vraag gestuurd openbaar vervoer (provincie Noord-Holland, 2024g). Hiermee zal de bereikbaarheid van de regio met het openbaar vervoer toenemen, maar is de inrichting ervan anders. Vraaggestuurd OV zal de reiziger op aanvraag van de gewenste ophaallocatie naar een grotere mobiliteit hub brengen, waar deze kan overstappen op de regionale bus of trein. Door dit initiatief neemt voor de referentiesituatie de gemiddelde afstand tot OV niet af, maar biedt het een service om deze afstand zonder auto of langzaam vervoer te overbruggen. De mobiliteitsvisie 2024-2034 zet in op frequentere dienstregelingen en uitgebreidere service tijdens evenementen en het strandseizoen. Zo blijft het openbaar vervoer ook bij een hoge vervoersvraag een aantrekkelijk alternatief. De verbinding tussen Noord-Holland Noord en de MRA (Metropoolregio Amsterdam) is een belangrijk aandachtspunt voor de OV-investeringen. Door dit in acht te nemen verbetert de bereikbaarheid van de noordelijke regio richting Amsterdam en andersom (provincie Noord-Holland, 2024e).
Bereikbaarheid langzaam verkeer Net als bij openbaar vervoer vergroot OV-georiënteerde woningbouw in stedelijk gebied het aandeel ritten tot 7,5 kilometer die te voet of per fiets worden afgelegd. In stedelijk gebied worden korte ritten relatief vaak te voet of per fiets afgelegd, mede door de hogere verkeersdrukte, lagere snelheden en het beperkte reistijdvoordeel met de auto. De provincie Noord-Holland heeft de ambitie dat in 2027 75 % van de ritten tot 7,5 kilometer met actieve mobiliteit plaatsvindt en wil deze ambitie doorzetten in de verdere toekomst (provincie Noord-Holland, 2022). Om dit te realiseren wordt ingezet op verbetering van de kwaliteit van het fietsnetwerk. Zo gaat de HOV-verbinding in Velsen gepaard met een onderdoorgang voor fietsers die een regionale snellere fietsroute naar station Beverwijk mogelijk maakt (provincie Noord-Holland, z.d.e). Onderdeel van de openbaar vervoersketen is voor- en natransport. Voortransport is de rit tussen de herkomst en de OV-halte. Natransport is de rit tussen de OV-halte en de bestemming. Deze korte verplaatsingen worden meestal te voet of per fiets afgelegd; de provincie stimuleert dit actief. Een grotere rol van het OV in deze woonwijken leidt daarmee tot een toename van korte fiets- en loopritten. In dit kader zet de provincie ook in op deelfietsen (provincie Noord-Holland, 2025h).
Deelfietsen worden ingezet als voor- en natransport bij het OV en voor deur-tot-deurreizen als reizigers hun eigen fiets niet willen of kunnen gebruiken. Deze toevoeging in het aanbod voor fietsen werkt stimulerend voor het aantal ritten onder de 7,5 kilometer per fiets (provincie Noord-Holland, 2024b). De provincie wil naast investeringen tot 7,5 kilometer ook voor langere afstanden de fiets een aantrekkelijk alternatief maken. De provincie heeft de ambitie om te investeren in doorfietsroutes. In Noord-Holland Noord worden nieuwe oost-west fietsverbindingen aangelegd om een modal shift op de lange afstand te bewerkstelligen door reizigers te stimuleren langere afstanden vaker te laten fietsen (Goudappel, 2025). De provincie zet subsidies in voor het opknappen en uitbreiden van niet-provincie beheerde routes en wil op provinciaal areaal doorfietsroutes realiseren om ontbrekende schakels in te vullen en het fietsnetwerk robuuster te maken. Het effect op ritten tot 7,5 kilometer is hier minimaal, maar op langere afstanden is de voorziene impact groot. Beoordeling De bereikbaarheid voor langzaam verkeer en OV verbetert door het OV-gestuurde bouwbeleid en de investeringen in fiets- en OV-infrastructuur.
De provincie heeft investeringsplannen voor de bereikbaarheid van OV in minder stedelijke gebieden, maar deze plannen richten zich vooral op alternatieven voor het voor- en natransport en het verbeteren van het serviceniveau. Concrete plannen voor langzaam verkeer tot 7,5 kilometer zijn nog beperkt en de investeringen op OV bestaan uit enkele concrete plannen met een sterke focus op serviceniveau en minder op de afstand tot OV. Voor langzaam verkeer ligt er een sterke ambitie om mensen naar de actieve modi te krijgen, ook op ritten langer dan 7,5 kilometer. Echter zijn er naast toekomststrategieën en ambities weinig concrete plannen. De beoordeling van de bereikbaarheid voor langzaam verkeer en OV blijft ‘overwegend goed’. Bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer De belangrijkste autonome ontwikkeling die de bereikbaarheid van gemotoriseerd verkeer beïnvloedt, is de bevolkingsgroei. Tussen 2025 en 2050 groeit de bevolking van de provincie Noord-Holland van 3.016.300 naar 3.517.600 inwoners (CBS, 2023b). De ruimtelijke uitbreidingen die nodig zijn om deze groei op te vangen zullen conform beleid voornamelijk rond de steden worden gerealiseerd (NH2050, zie afbeelding 4.15). Specifiek in de MRA (Metropoolregio Amsterdam) is tot 2040 een groei te verwachten van 250.000 woningen en 230.000 arbeidsplaatsen | .
Van deze 230.000 arbeidsplaatsen is de helft voorzien in Amsterdam, waarmee het aantal verkeersbewegingen fors toeneemt. Zonder aanvullend beleid neemt het aantal verplaatsingen met de auto tussen 2020 en 2040 van 2,5 miljoen toe tot bijna 4 miljoen in de regio | (Samen Bouwen aan Bereikbaarheid, 2022). Uit het Dashboard Brede Basismonitor bleek dat juist in stedelijk gebied | de reistijdverhouding tussen spits en de situatie zonder verkeer al hoog lag. | Naar verwachting zal de stedelijke uitbreiding | de druk op deze wegen verder opvoeren en voor meer knelpunten zorgen | , met name in de MRA. De provincie ambieert echter duurzame mobiliteit en wil woningbouw hand in hand laten gaan met | investering in goed OV en fietsinfrastructuur (provincie Noord-Holland, 2024). Naast de inzet op hoogwaardig OV (HOV) verbindingen (zoals tussen Noordwijk en Schiphol en Beverwijk en Velsen-Noord) (provincie Noord-Holland z.d.d, provincie Noord-Holland, z.d.e.) zijn er vanuit de provincie nog geen concrete doelen of visies die inzetten op een mobiliteitstransitie. Ondanks dat realisatie van woongebieden samengaat met het realiseren van goed OV- en het netwerk voor langzaam verkeer, blijven knelpunten op het wegennet behouden | . Dit is vooral in stedelijke regio’s aan de orde.
De inwoners van de nog te ontwikkelen OV georiënteerde gebieden zullen minder vaak kiezen voor de auto, maar zonder concrete aanpassingen aan de bestaande OV netwerk in de steden zal dit alsnog betekenen dat het autogebruik toeneemt. Naast de OV-georiënteerde ambitie wordt het wegennet in de provincie ook opgewaardeerd. Rond Amsterdam wordt de corridor A1/A6/A9 en de A10 tussen knooppunt Amstel en De Nieuwe Meer opgewaardeerd om de bereikbaarheid en verkeersveiligheid van de automobilist te verbeteren (MIRT overzicht 2025 (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2025)). Gepaard met de opwaardering gaat het dynamisch managen van de opritten van de ring en het inzetten van doelgroep stroken om verkeer gelijk te verdelen. Deze beleidsmaatregelen zijn essentieel om | de doorstroming op ring Amsterdam te behouden. Om restcapaciteit buiten de spits te waarborgen, dienen deze maatregelen te zorgen voor 20 % minder autoverkeer ten opzichte van de situatie zonder aanvullend beleid (Samen Bouwen aan Bereikbaarheid, 2022). De ambitie voor de infrastructurele-, OV-gerelateerde en verkeersmanagementmaatregelen is er, maar naast de eerder infrastructurele maatregelen op de ring van Amsterdam zijn er geen bevestigde plannen.
Afbeelding 4.15 Woningbouwplannen Noord-Holland (Provincie Noord-Holland, 2025b) 160 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 161 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Beoordeling Ondanks het OV-georiënteerde beleid voor woningbouw, infrastructuur en mobiliteit, zet de autonome groei van autoverkeer door. In de MRA is de autonome toename fors, met een groei van circa 50 % in autoverplaatsingen tot 2040 zonder aanvullend beleid. Hoewel een deel van de ring van Amsterdam wordt opgewaardeerd en infrastructuur- en gedragsmaatregelen voor fiets en OV bijdragen aan het beperken van de druk, leidt de aanzienlijke stedelijke uitbreiding tot een toenemende belasting van het binnenstedelijk verkeersnetwerk en op de N-wegen. Uit de iNHi blijkt dat veel provinciale wegen rond Amsterdam, Haarlem en Alkmaar zich kenmerken door relatief hoge vertragingsfactoren, wat een dreigende afname van de bereikbaarheid aannemelijk maakt (provincie Noord-Holland, 2024e). De referentiesituatie kent daarom een beoordeling ‘matig’. Verkeersveiligheid Een bevolkingsgroei van ongeveer 500.000 inwoners impliceert een mobiliteitstoename voor alle modaliteiten. Zonder verkeersveiligheidsmaatregelen betekent dit dat het aantal dodelijke slachtoffer en slachtoffers met letsel meegroeit met de bevolkingsgroei.
In de opgave verkeersveiligheid Noord-Holland 2030 heeft de provincie als doel om in 2030 een 25 % reductie in (dodelijke) slachtoffers te zien en in 2050 naar 0 verkeersslachtoffers te gaan (provincie Noord-Holland, 2019). De provincie wil dit bereiken door 50 km/uur wegen af te schalen naar 30 km/uur wegen (zoals reeds in Amsterdam op grote schaal is gerealiseerd, maar ook in delen van Haarlem) en de provincie wil inzetten op het veiliger maken van 60, 80 en 100 km/uur-wegen. Ook gedragsmaatregelen wil de provincie inzetten om verkeersveiligheid te bevorderen, denk hierbij aan educatie, maar ook aan snelheidsdisplays langs wegen waar structureel hard gereden wordt. Door de hele provincie worden de komende jaren dergelijke maatregelen getroffen (voorbeelden: GOW50 naar GOW30 in Heemskerk in 2030 of een fietstunnel in Hoorn in plaats van een gelijkvloerse overgang in 2028) (provincie Noord-Holland, z.d). De provincie wil ook de fietsinfrastructuur aanpakken om de verkeersveiligheid te verbeteren. De focus ligt op de fietsroutes die uit het onderzoek als verkeersveiligheidsknelpunt kwamen en de doorfietsroutes in de provincie (provincie Noord-Holland, 2024e). Beoordeling De provincie zet met deze ambitie en de voorgenomen verkeersveiligheidsmaatregelen een goede stap richting de doelstelling van 0 slachtoffers in 2050.
De geplande maatregelen leiden vooral tot een sterke verbetering van de verkeersveiligheid voor autoverkeer, onder andere door op grote schaal snelheden te verlagen en 60, 80 en 100 km/uur-wegen te herinrichten. Ondanks de verwachte groei van het aantal verplaatsingen, met name in de MRA, zal het aantal verkeersslachtoffers dalen, maar niet tot het ambitieniveau. Voor langzaam verkeer blijft de verbetering van de verkeersveiligheid wat achter. Dit komt door de toename van het aantal reizigers, inzet op een modal shift naar langzaam verkeer in combinatie met een beperkt concreet investeringsprogramma voor verkeersveiligheid van de fiets. Samengevat leidt het beleid tot verbeteringen voor de auto, terwijl de verkeersveiligheid voor langzaam verkeer achterblijft. Per saldo verbetert of verslechtert de verkeersveiligheid en opzichte van de huidige situatie nauwelijks en blijft de staat ‘redelijk’.
162 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 4.3.10 Ruimtelijke kwaliteit Tabel 4.22 Beoordeling referentiesituatie voor het thema ruimtelijke kwaliteit Thema Beoordelingsaspect Beoordeling huidige situatie Beoordeling referentiesituatie ruimtelijke kwaliteit cultuurhistorie redelijk matig ruimtelijke kwaliteit landschap matig slecht ruimtelijke kwaliteit archeologie redelijk slecht Cultuurhistorie Het huidige beleid van de provincie Noord-Holland op het beoordelingsaspect cultuurhistorie gaat in op het behouden van erfgoed en cultuurhistorische waarden, zowel op gebouwniveau (zoals kerken, stolpboerderijen, molens) als op structuurniveau (bijvoorbeeld de Westfriese Omringdijk of de UNESCO- werelderfgoederen Hollandse Waterlinies en Beemster en het landschap (Beschermd landschap). Dit gebeurt door regelgeving opgenomen in de Provinciale Omgevingsverordening, ondersteunende instrumenten als restauratie- en herbestemmingssubsidies en advies aan gemeenten via het Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland.. De ambitie van de provincie Noord-Holland is volgens de Omgevingsvisie NH2050 het benoemen, behouden en versterken van de unieke kwaliteiten van de diverse landschappen en de cultuurhistorie.
De Korte Termijn Agenda Landelijk Gebied (2025 - 2027) benoemt het investeren in het behoud en de versterking van erfgoed en landschap en het vergroten van de beleefbaarheid). Een belangrijke ambitie is het vermijden van leegstand van onrendabel erfgoed door deze een nieuwe functie te geven (herbestemming) en te investeren in verduurzaming van monumenten. Dit maakt erfgoed economisch en maatschappelijk levensvatbaar voor de toekomst (Beleidskader Erfgoed en Cultuur 2022). Daarnaast wil de provincie Noord-Holland vanuit cultuurhistorische waarden sturing geven aan ruimtelijke ontwikkelingen (Beleidskader Erfgoed en Cultuur 2022). In de omgevingsverordening van de provincie Noord-Holland is het behoud van de kernkwaliteiten van UNESCO-werelderfgoederen en het Beschermd landschap vastgelegd en het reguleren van ruimtelijke ontwikkelingen binnen die gebieden via toetsing. d.m.v. de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (2018). Autonome ontwikkelingen geven veel druk op de ruimte en dus op de aanwezige cultuurhistorische waarden. De woningbouwopgave en energietransitie hebben bijvoorbeeld een grote ruimteclaim die naar verwachting de komende jaren alleen maar verder toeneemt.
Ook is er een verruiming in de regels voor Beschermd landschap en is er een maatwerkaanpak voor woningbouwplannen die niet binnen de reeds verruimde regels passen en waarbij sprake is van een uitzonderlijke situatie en noodzaak. Op die manier kan de woningbouw toch doorgang vinden. Dit gaat echter ten koste van het landschap. Hetzelfde geldt voor de ruimteclaim van de aanleg van duurzame energie-infrastructuur (zon en wind) op land. Door ontwikkelingen als deze komen aanwezige cultuurhistorische waarden zoals beschermde stads- en dorpsgezichten, Beschermd landschap, monumenten en UNESCO Werelderfgoed steeds meer onder druk te staan. Beoordeling De beoordeling van het aspect cultuurhistorie in de referentiesituatie is ‘matig’. De provincie Noord-Holland stelt in het huidige beleid wel ambities of doelen op het gebied van cultuurhistorie, maar de toename in het aantal inwoners en de energietransitie kunnen een negatief effect hebben op cultuurhistorische waarden. Dit geeft wijdverspreide knelpunten met grote impact. Landschap Het huidige beleid van de provincie Noord-Holland op het beoordelingsaspect landschap gaat in op het behoud van landschappelijke waarden (ondermeer openheid en belevingswaarde) en een goede inpassing van ruimtelijke ontwikkelingen.
Dit is vastgelegd in de Omgevingsverordening middels het Beschermd Landschap en de ruimtelijke kwaliteitseis op basis van de Leidraad landschap en cultuurhistorie 2018. 163 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Het behoud en herkenbaarheid van de landschappelijke karakteristiek en het vergroten van de belevingswaarde van het landschap zijn ook opgenomen in de Korte Termijn Agenda Landelijk Gebied 2025 - 2027. De provincie zet daarnaast in op toekomstbestendige landbouw. Belangrijk hierbij is het behoud van agrarisch landschap als drager van identiteit. Ook wil de provincie Noord-Holland inzetten op goede ruimtelijke inpassing van digitale ontwikkelingen zoals datacenters (Datacenterstrategie Noord-Holland 2025 – 2027). Maar autonome ontwikkelingen geven veel druk op de ruimte en dus op de aanwezige landschappelijke waarden zoals belevingswaarden en gebruikswaarden. De woningbouwopgave heeft bijvoorbeeld een grote ruimteclaim die naar verwachting de komende jaren alleen maar verder toeneemt. Daarnaast kunnen woningbouwplannen in Beschermd landschap door uitbreiding van de regels en een maatwerkaanpak soms toch doorgang vinden, waarbij dit ten koste gaat van het landschap. Hetzelfde geldt voor de ruimteclaim van de aanleg van duurzame energie-infrastructuur (zon en wind) op land.
Het landschap heeft daarnaast te maken met intensieve landbouw waardoor de landschappelijke waarden in deze gebieden onder druk staan. Deze gebieden zullen mogelijk meeprofiteren van maatregelen die genomen worden in het kader van Natura 2000 en NNN. Het landschap profiteert ook van de doelen van het NHV dat in 2050 90 % van de Europese natuur hersteld is. Desalniettemin blijft de druk op landschappelijke waarden toenemen door wonen, energie, en agrarische activiteiten. Beoordeling De beoordeling van het aspect landschap in de referentiesituatie is ‘slecht’. De provincie Noord-Holland stelt in het huidige beleid wel ambities of doelen op het gebied van landschap en het behoud van landschappelijke waarden. Daarnaast blijven ruimteclaims vanuit verschillende autonome ontwikkelingen groeien waardoor een toenemende druk op het landschap blijft bestaan. Ook het beleid rondom landschap wordt versoepeld zodat ontwikkelingen (zoals woningbouw en energie-infrastructuur) doorgang kunnen vinden. Dit geeft grote knelpunten met veel impact. Archeologie Het huidige beleid van de provincie Noord-Holland op het beoordelingsaspect archeologie gaat in op de inzet voor archeologie door middel van het behoud van archeologische vindplaatsen in situ (verdrag van Malta en de erfgoedwet) (Beleidskader Erfgoed en Cultuur 2022).
Autonome ontwikkelingen zoals bodemdaling kunnen negatief effect hebben op de aanwezige archeologische monumenten en waardevolle gebieden en terreinen. Door ontwatering kunnen de archeologische objecten fysiek worden aangetast dan wel vergaan. Autonome ontwikkelingen geven veel druk op de ruimte en ook op archeologische waarden. De woningbouwopgave heeft bijvoorbeeld een grote ruimteclaim die naar verwachting de komende jaren alleen maar verder toeneemt. Hetzelfde geldt voor de ruimteclaim van de aanleg van duurzame energie- infrastructuur (zon en wind) op land. Deze ontwikkelingen kunnen mogelijk ook archeologische waarden aantasten. Beoordeling De beoordeling van het aspect archeologie in de referentiesituatie is ‘slecht’. De provincie Noord-Holland stelt in het huidige beleid wel ambities of doelen op het gebied van behoud van archeologische waarden maar het ontbreekt aan concrete kaders, terwijl autonome ontwikkelingen als bodemdaling wel een negatief effect kunnen hebben op de aanwezige archeologische monumenten en waardevolle terreinen. 164 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 4.4 Samenvatting referentiesituatie In tabel 4.23 is het beoordelingskader weergegeven met daarbij de samenvatting van de beoordeling van de huidige staat en referentiesituatie.
Onderstaande tekstuele opsomming geeft weer welke aspecten een andere beoordeling hebben in de huidige situatie dan in de referentiesituatie: - waterveiligheid: door klimaatverandering stijgt de zeespiegel. De waterkeringen voldoen mede door het beleid van de provincie aan de normen voor 2050, maar de kans op een overstroming blijft altijd bestaan; - verdroging: door klimaatverandering treedt meer verdroging op op plekken zonder mogelijkheid tot wateraanvoer. Door een afname van de afvoer van de Rijn staan ook plekken met mogelijkheid tot wateraanvoer onder druk. Droogteschade aan natuur en door bodemdaling is aanzienlijk; - verzilting: door zeespiegelstijging neemt de verzilting toe. Er is niet genoeg zoetwater beschikbaar om het systeem door te spoelen; - beschikbaarheid van water: door klimaatverandering neemt de beschikbaarheid van zoetwater (en daarmee drinkwater) af. Tegelijkertijd stijgt het verbruik; - oppervlaktewater: door klimaatverandering is er een toename in de reeks zomerse dagen, wat de waterkwaliteit verslechtert. Stevige beleidsinzet van de provincie gaat dit tegen. Bij de kwantiteit van het oppervlaktewater zijn voor de aanvoercapaciteit knelpunten in de Wieringermeer, en bij afvoer- en bergingscapaciteit ontstaan er meer knelpunten door klimaatverandering; - luchtkwaliteit: de mobiliteitstransitie heeft een positief effect op de luchtkwaliteit.
Onzekerheden zijn de krimp of groei van Schiphol en de verduurzaming van Tata Steel; - geur: de geurhinder door wegverkeer en landbouw en veeteelt neemt af, geurhinder door rioolwaterzuiveringsinstallaties is een knelpunt in de referentiesituatie. Onzekerheden zijn de ontwikkeling van de geurhinder door houtstook en industrie; - hittestress: door klimaatverandering nemen het stedelijk hitte eiland, het aantal tropische dagen en nachten en hitteproblemen met infrastructuur toe; - omgevingsveiligheid: het aantal (zee) kwetsbare gebouwen in de aandachtsgebieden neemt toe; - VHR-natuurherstel (N2000): knelpunten in de Natura 2000-gebieden (zoals stikstofdepositie, hydrologie, invasieve exoten, gebrek aan dynamiek in gebieden en verstoring door recreatie) nemen autonoom toe, maar stevige beleidsinzet mitigeert dit effect; - biodiversiteit buiten NNN: wereldwijd neemt de biodiversiteit af door onder andere klimaatverandering.
Het is onzeker of het vigerend beleid voldoende is om de negatieve trend te keren; - werkgelegenheid: de balans vraag en aanbod van werkgelegenheid in bepaalde sectoren wordt minder door het gebrek aan passende woningbouw; - circulaire economie: door historische trends, toekomstige (nationale) verwachtingen en de beleidsinzet van de provincie neemt het aandeel circulaire bedrijven en banen toe; - duurzame landbouw: stikstofmaatregelen noodzaken een transitie naar duurzamere vormen van landbouw, waaronder biologische landbouw. Het beleid van provincie Noord-Holland versterkt deze transitie; - digitale infrastructuur: bestaande knelpunten verdwijnen door inzet van de nationale overheid en de uitwerking van de ambities van provincie Noord-Holland, zoals het versterken van de digitale economie; - woningaanbod: het aantal te bouwen woningen met een harde planstatus is onvoldoende om te voorzien in de vraag tot en met 2030. Als ook de projecten worden meegenomen die in voorbereiding zijn, kan de doelstelling tot en met 2030 wel worden gehaald. Ook de doelstelling tot en met 2050 kan gehaald worden, als naast de harde ook de zachte plancapaciteit wordt meegenomen. Voor het overgrote deel van plancapaciteit dat pas over tien jaar of meer is gepland, is de planvorming vaak nog niet begonnen.
Daardoor bestaan er nog te veel onzekerheden over de mogelijke realisatie van de betreffende zachte plancapaciteit, bijvoorbeeld wat betreft vergunningsruimte rondom de stikstofopgave, om er zeker van te zijn dat de doelstellingen met die plannen kan worden gehaald. Daarnaast blijft de betaalbaarheid van de geplande woningbouw een knelpunt; - aandeel duurzame energie: (nationale) doelen en ambities, en uitwerking hiervoor op provinciaal niveau, zorgen voor een toename in het aandeel duurzame energie; - bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer: ondanks de provinciale ambitie voor duurzame mobiliteit, blijft de bereikbaarheid voor gemotoriseerd verkeer onder druk staan, vooral op provinciale wegen rondom de stedelijke gebieden; 165 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 - cultuurhistorie: de provincie Noord-Holland stelt in het huidige beleid wel kaders, ambities of doelen op het gebied van cultuurhistorie, maar ruimteclaims door een toename in het aantal inwoners en de energietransitie kunnen een negatief effect hebben op cultuurhistorische waarden; - landschap: de provincie Noord-Holland stelt wel kaders en ambities of doelen op het gebied van landschap, maar onder meer een toename in het aantal inwoners, de energietransitie en intensieve landbouw zullen een negatief effect hebben op de landschappelijke waarden; - archeologie: de provincie Noord-Holland stelt in
het huidige beleid wel ambities of doelen op het gebied van archeologie maar het ontbreekt aan concrete kaders, terwijl autonome ontwikkelingen als bodemdaling wel van negatief effect kunnen zijn op de aanwezige archeologische monumenten en waardevolle terreinen. Tabel 4.23 Beoordelingskader met beoordeling van de huidige staat en referentiesituatie Hoofdthema Thema Beoordelingsaspect Beoordeling huidige staat Beoordeling referentiesituatie ondergrond, water en bodem klimaatverandering wateroverlast slecht slecht ondergrond, water en bodem klimaatverandering waterveiligheid redelijk overwegend goed ondergrond, water en bodem klimaatverandering verdroging matig slecht ondergrond, water en bodem klimaatverandering verzilting matig slecht ondergrond, water en bodem bodem en water chemische en biologische bodemkwaliteit matig matig ondergrond, water en bodem bodem en water bodemdaling slecht slecht ondergrond, water en bodem bodem en water beschikbaarheid van water redelijk slecht ondergrond, water en bodem bodem en water oppervlaktewater slecht matig gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving luchtkwaliteit matig redelijk gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving geluid slecht slecht gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving geur redelijk overwegend goed gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving hittestress matig slecht
gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving lichthinder slecht slecht gezonde leefomgeving en veiligheid gezonde leefomgeving omgevingsveiligheid matig slecht gezonde leefomgeving en veiligheid welzijn en leefbaarheid verbondenheid redelijk redelijk 166 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 Hoofdthema Thema Beoordelingsaspect Beoordeling huidige staat Beoordeling referentiesituatie gezonde leefomgeving en veiligheid welzijn en leefbaarheid sociale veiligheid redelijk redelijk gezonde leefomgeving en veiligheid welzijn en leefbaarheid gezond gedrag redelijk redelijk ruimtegebruik natuur en biodiversiteit VHR-natuurherstel (N2000) slecht matig ruimtegebruik natuur en biodiversiteit Natuurnetwerk Nederland in Noord-Holland buiten N2000 redelijk redelijk ruimtegebruik natuur en biodiversiteit biodiversiteit buiten NNN matig redelijk ruimtegebruik economie omvang economie overwegend goed overwegend goed ruimtegebruik economie werkgelegenheid overwegend goed redelijk ruimtegebruik economie circulaire economie redelijk overwegend goed ruimtegebruik economie duurzame landbouw redelijk overwegend goed ruimtegebruik economie digitale infrastructuur (kwaliteit en kwantiteit) overwegend goed goed ruimtegebruik wonen woningaanbod slecht matig ruimtegebruik wonen voorzieningenniveau overwegend goed overwegend goed netwerken energietransitie aandeel duurzame
energie redelijk overwegend goed netwerken energietransitie energieverbruik slecht slecht netwerken energietransitie energie-infrastructuur slecht slecht netwerken energietransitie uitstoot broeikasgassen slecht slecht netwerken mobiliteit bereikbaarheid langzaam verkeer en OV overwegend goed overwegend goed netwerken mobiliteit bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer redelijk matig netwerken mobiliteit verkeersveiligheid redelijk redelijk omgevingskwaliteit ruimtelijke kwaliteit cultuurhistorie redelijk matig omgevingskwaliteit ruimtelijke kwaliteit landschap matig slecht omgevingskwaliteit ruimtelijke kwaliteit archeologie redelijk slecht 4.5 Gebied specifieke aandachtspunten referentiesituatie Uit de referentiesituatie komen een aantal gebied specifieke aandachtspunten naar voren.
Hieronder staan de gebieden (regio’s, economische hotspots of gemeenten) opgesomd waar knelpunten gelden: - gemeente Amsterdam: · hoog energieverbruik (uit energiedrager elektriciteit) door datacenters; · meer vraag dan aanbod woningen; · weinig betaalbare woningen; - gemeente Haarlemmermeer: · hoog energieverbruik (uit energiedrager elektriciteit) door datacenters; · stikstofgehalte is hoog; 167 | 174 Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 - gemeente Hollands Kroon: · hoog energieverbruik (uit energiedrager elektriciteit) door datacenters; - IJmond: · luchtkwaliteit scoort slecht door Tata Steel (verandert als zij van kolen overgaan op waterstof); · hoog energiegebruik door Tata Steel; - Schiphol: · slechte luchtkwaliteit, alhoewel de concrete luchtkwaliteit onzeker is door onduidelijkheid over groei of krimp van Schiphol.
Tevens wordt dit effect enigszins gemitigeerd door elektrificatie van auto’s; · geluidsoverlast door vliegtuigen; - Zaanstreek: · de aspecten onder het thema ‘natuur’ komen onder druk te staan door grotere neerslagtekorten en lange periodes van droge dagen; - regio Alkmaar: · meer vraag dan aanbod woningen; · weinig betaalbare woningen; - Texel, duingebieden, Het Gooi: · de aspecten onder het thema ‘natuur’ komen onder druk te staan door grotere neerslagtekorten en lange periodes droge dagen, zonder mogelijkheid van wateraanvoer; - gebied tussen de Amstel en het Gooi, Waterland: · de aspecten onder het thema ‘natuur’ komen onder druk te staan door grotere neerslagtekorten en lange periodes droge dagen, maar wel mogelijkheid van wateraanvoer (echter staat wateraanvoer vanuit de Rijn onder druk). Verder valt op dat de luchtkwaliteit in het zuidelijke deel van de provincie slecht is door de aanwezigheid van industrie, luchtvaart en scheepvaart en verkeer. In de stedelijke gebied spelen in zijn algemeenheid de volgende opgaven in de referentiesituatie: hittestress, overbelasting van het watersysteem, hoog energieverbruik en congestie. 5 REFERENTIES 1 | ACM (05-2025). Glasvezelkaart Nederland. Verkregen op 10 december 2025 van Telecommonitor | Tableau Public. 2 | Atlasleefomgeving (z.d.). Stiltegebieden en stadsgeluid.
Verkregen op 20 november 2025 van Stiltegebieden & stadsgeluid | Atlas Leefomgeving. 3 | BIJ12 (2023). Natuur in Nederland. Stand van zaken eind 2023. Verkregen op 21 november 2025 van, https://www.bij12.nl/wp-content/uploads/2025/02/Tiende-Voortgangsrapportage-Natuur_UA.pdf. 4 | CBRE (01-11-2023). CBRE verwacht daling in de vraag naar kantoorruimte. Verkregen op 27 november 2025 van CBRE verwacht daling in de vraag naar kantoorruimte | CBRE Nederland | . 5 | CBS (2019). Prognose bevolking naar migratieachtergrond (2019 | -2060). Verkregen op 27 november 2025 van Prognose bevolking naar migratieachtergrond (2019 | -2060) | CBS. 6 | CBS (07-04-2022). Statusscore per wijk en buurt o.b.v. welvaart, opleidingsniveau en arbeid. Verkregen op 26 november 2025 van Statusscore per wijk en buurt o.b.v. welvaart, opleidingsniveau en arbeid | CBS. 7 | CBS (17-03-2023a). Activiteiten van biologische landbouwbedrijven; regio, 2015 | -2022. Verkregen op 13 november 2025 van https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83922NED/table?dl=CA6D6 | . 8 | CBS (12-07-2023b). Regionale prognose 2023-2050; bevolking, intervallen, regio-indeling 2021. Verkregen op 27 november 2025 van StatLine - Regionale prognose 2023-2050; bevolking, intervallen, regio-indeling 2021. 9 | CBS (2024a). Verkenning Bevolking 2050: meer ouderen en meer hoogopgeleiden.
| Verkregen op 27 november 2025 van Verkenning Bevolking 2050: meer ouderen en meer hoogopgeleiden | CBS | . 10 | CBS (01-07-2024b). Population Outlook 2050: more residents born outside the Netherlands. Verkregen op 27 november van Population Outlook 2050: more residents born outside the Netherlands | CBS | . 11 | CBS (2025a). Regionale kerncijfers Nederland | . Verkregen op 7 november 2025 van https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/70072ned/table | . 12 | CBS (31-10-2025b). Regionale kerncijfers Nederland. Verkregen op 18 november 2025 van https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/70072ned/table?dl=CABA1 | . 13 | CBS (28-03-2025c). Voorraad woningen; gemiddeld oppervlak; woningtype, bouwjaarklasse, regio. Verkregen op 18 november 2025 van https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/82550NED/table?dl=CABAF | . 14 | CBS (29-10-2025d). Gemiddelde WOZ-waarde van woningen; eigendom, regio. Verkregen op 18 november 2025 van https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85036NED/table?dl=C7418 | . 15 | CBS (17-02-2025e). Bestaande koopwoningen; gemiddelde verkoopprijzen, regio. Verkregen op 18 november 2025 van https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83625NED/line?dl=CABF0 | . 16 | CBS (27-02-2025f). AI-monitor 2024. Verkregen op 20 november 2025 van | AI-monitor 2024 | CBS. 17 | De Nederlandsche Bank (z.d.). Arbeidsmarkt.
Verkregen op 27 november 2025 van | Arbeidsmarkt | De Nederlandsche Bank. 18 | CBS (z.d.). Standaard Bedrijfsindeling (SBI). Verkregen op 15 december 2025 | van Standaard Bedrijfsindeling (SBI) | CBS. 19 | CE Delft (12-2025). Omgaan met provinciale schaarste. Verkregen op 21 januari 2026 van CE_Delft_250267_Omgaan-met-provinciale-schaarste_def.pdf. 20 | Collectief Natuurinclusief (2023). Agenda natuurinclusief 2.0. Verkregen op 15 december 2025 van https://www.collectiefnatuurinclusief.nl/s/NA | -159-100-Agenda-Natuurinclusief-20-100.pdf. 21 | Duinbehoud (09-04-2021). Formule 1 rampzalig voor de natuur. Verkregen op 27 november 2025 van Formule 1 rampzalig voor de natuur – Stichting Duinbehoud. 168 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 22 | Dutch Subsea Cable Coalition (12 | -2025). Onze digitale bruggen staan op instorten. Wie bouwt de nieuwe? Verkregen op 15 januari 2026 | van Onze digitale bruggen staan op instorten. Wie bouwt de nieuwe?. 23 | EZ (2025). Kaart van de snelheid van vaste internetverbindingen in Nederland. Verkregen op 10 december 2025 van Kaart van de snelheid van vaste internetverbindingen in Nederland | Overal snel internet. 24 | Gemeente Beverwijk (z.d.). Zeehaven de Pijp. Verkregen op 26 november 2025 van | Zeehaven de Pijp in Beverwijk - Port of Amsterdam | Gemeente Beverwijk | . 25 | Gemeente Zaanstad (2023).
MAAK | .Zuid Achtersluispolder. Verkregen op 26 novem | ber 2025 van MAAK.Zuid Achtersluispolder - Werken en wonen in de Achtersluispolder | . 26 | Goudappel (2025) Bereikbaarheidsvisie Noord | -Holland Noord, verkregen op 27 januari 2026 van https://www.noord-holland.nl/bestanden/pdf/Regio's/Actualisatie%20Bereikbaarheidsvisie%20Noord | - Holland%20Noord%20-%20def.pdf. 27 | Holland Circulair Hotspot (z.d.). | Port of Amsterdam. Verkregen op 26 november 2025 van | Port of Amsterdam - the 'circular loop' of cities. - Holland Circular Hotspot | . 28 | Landschap Noord-Holland (2025). Provincie Noord | -Holland maakt 200 miljoen vrij voor uitbreiding Natuurnetwerk. Verkregen op 21 november | 2025 van https://www.landschapnoordholland.nl/nieuws/ provincie-noord-holland-maakt-200-miljoen-vrij-voor-uitbreiding-natuurnetwerk. 29 | Provincie Noord-Holland (z.j.). Kerncijfers Duurzame Energieopwek. Verkregen op 16 december 2025 van https://energietransitie-nh.incijfers.nl/mosaic/klimaat | -en-energie/duurzame-energieopwek. 30 | KNMI (2023). KNMI’ 23 Klimaatscenario's voor Nederland. Verkregen op 10 november 2025 van | KNMI - KNMI'23-klimaatscenario's. 31 | Leurink, E. (02-06-2025). Artificial intelligence dringt door tot alle lagen van de samenleving. Verkregen op 24 november 2025 van Artificial intelligence dringt door tot alle lagen van de samenleving - Kennisnet. 32 | LISA (2024).
Economie, werk en inkomen. Verkregen op 14 november 2025 van | Hollands Kroon in Cijfers - Gemeente Hollands Kroon. 33 | Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2023). Omgevingswet | - participatie. Verkregen op 27 november 2025 van Omgevingswet - Participatie | Video | Rijksoverheid.nl | . 34 | Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2025). De Nederlandse Digitaliseringsstrategie | – Samen Versnellen. Verkregen op 12 november 2025 van De Nederlandse Digitaliseringsstrategie | - Samen versnellen | Rapport | Rijksoverheid.nl | . 35 | Ministerie van Economische Zaken (2023). Nationaal Plan Energiesysteem. Verkregen op 12 november 2025 van Nationaal Plan Energiesysteem | Rapport | Rijksoverheid.nl | . 36 | Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2018). | Veilig van deur tot deur; Het Strategische Plan Verkeersveiligheid 2030. Verkregen op 7 november 2025 van https://open.overheid.nl/documenten/ronl | -569f1acf-6d7e-40ff-8536-b67274f89883/pdf. 37 | Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2020). Luchtvaartnota 2020 | -2050. Verkregen op 13 november 2025 van Verantwoord vliegen naar 2050 Luchtvaartnota 2020 | -2050 | Rapport | Rijksoverheid.nl. 38 | Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2023). Nationaal Programma Circulaire Economie 2023 | - 2030.
Verkregen op 12 november 2025 van | Nationaal Programma Circulaire Economie 2023 | - 2030 | Beleidsnota | Rijksoverheid.nl | . 39 | Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (07 | -05-2025a). 2 maatregelen voor minder geluid Schiphol vastgelegd in regelgeving. Verkregen op 26 november 2025 van 2 maatregelen voor minder geluid Schiphol vastgelegd in regelgeving | Luchtvaart in de toekomst. 40 | Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2025) MIRT overzicht 2025 | . Verkregen op 13 november 2025 van https://open.overheid.nl/documenten/1906196f | -999b-4fc9-97d5-447b62621f0e/file. 41 | Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (z.d.). Overheid stimuleert milieuvriendelijker rijden. Verkregen op 27 november 2025 van Overheid stimuleert milieuvriendelijker rijden | Auto | Rijksoverheid.nl. 42 | Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (z.d.). Versnellen woningbouwprocessen. Verkregen op 12 december 2025 van | Versnellen woningbouwprocessen | Home | Volkshuisvesting Nederland. 43 | Mulier Instituut (z.d.). Kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving. Verkregen op 13 november 2025 van Kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving | – Mulier Instituut. 169 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 44 | Natuur- en milieufederatie Noord-Holland (2024). Natuurlijk Noord | -Holland in 2050.
Verkregen van, https://www.mnh.nl/wp-content/uploads/sites/15/2023/05/Poster | -Visie-Noord-Holland-2050-def- 160124.pdf. 45 | Natuurmonumenten (z.d.). Biodiversiteit. Verkregen op 12 november 2025 van | Biodiversiteit | Natuurmonumenten. 46 | Nederlands Jeugdinstituut. (z.d.). Verkregen op 26 november 2025 van | Wat is polarisatie en hoe werkt het? | Nederlands Jeugdinstituut | . 47 | Netbeheer Nederland (2025). Aanbevelingen over omgang met wachtrijen. Verkregen op | 12 december 2025 van Aanbevelingen over omgang met wachtrijen | Netbeheer Nederland | . 48 | Netbeheerder Nederland | (2024). Capaciteitskaart elektriciteitsnet. Verkregen op 27 november 2025 van Capaciteitskaart elektriciteitsnet | Totaal | - Afname. 49 | Netbeheerder Nederland (2024). Capaciteitskaart elektriciteitsnet. Verkregen op 16 december 2025 van Capaciteitskaart elektriciteitsnet | Totaal | - Teruglevering. 50 | NOS (2025) Wordt 30 kilometer per uur de nieuwe norm in Noord | -Holland? Verkregen op 27 januari 2026 van https://nos.nl/regio/noord-holland/artikel/681272-wordt-30-kilometer-per-uur-de-nieuwe- norm-in-noord-holland. 51 | NOS Op3 (2021). Zo lang is de sociale huur-wachtrij in jouw gemeente | . Verkregen op 21 november 2025 van https://nos.nl/op3/artikel/2378023 | -zo-lang-is-de-sociale-huur-wachtrij-in-jouw-gemeente. 52 | OVNH (z.d.). Regio's.
Verkregen op 26 november 2025 van | Regio’s – Ondernemingsverkiezing Noord- Holland. 53 | PBL. (z.d.). Ecosysteemdiensten. Verkregen op 27 november 2025 van https://www.pbl.nl/ecosysteemdiensten | . 54 | Planbureau voor de Leefomgeving (2016). Dalende bodems, stijgende kosten. Verkregen op 10 november 2025 van Dalende bodems, stijgende kosten | Planbureau voor de Leefomgeving | . 55 | Planbureau voor de Leefomgeving (2024). Klimaat | - en Energieverkenning 2024. Verkregen op 26 november 2025 van Klimaat- en Energieverkenning 2024. 56 | PLB (2025). Klimaat- en Energieverkenning 2025. Verkregen op 16 december 2025 van | Klimaat- en Energieverkenning 2025. 57 | Plicht, J. van der (04-09-2022). GP levert Zandvoort miljoenen op, maar impact merken we pas op lange termijn. Verkregen op 27 november 2025 van GP levert Zandvoort miljoenen op, maar impact merken we pas op lange termijn | Economie | NU.nl. 58 | PowerCert (11-04-2019). Cable vs DSL vs Fiber Internet Explained. Verkregen op 10 december 2025 van https://youtu.be/qQYiwmamq38?si=2ZYakzJ7Boc9gZu2. 59 | Provincie Noord-Holland (11-2018). Actieplan geluid provinciale wegen 2018 | - 2022. Verkregen op 19 november 2025 van 1011489 1148663 Actieplan geluid provinciale wegen 2018 | -2022.pdf. 60 | Provincie Noord-Holland (2018a). OMGEVINGSVISIE NH2050.
Verkregen op 15 december 2025 van https://www.noord- holland.nl/bestanden/pdf/Omgevingsvisie%20vastgesteld%20PS%2019nov2018.pdf | . 61 | Provincie Noord-Holland (2019). Opgave verkeersveiligheid Noord | -Holland. Verkregen op 13 november 2025 van https://www.noord- holland.nl/bestanden/pdf/Opgave%20Verkeersveiligheid%20Noord | -Holland%202030.pdf. 62 | Provincie Noord-Holland (2020) Bouwstenen adaptieve uitvoeringsstrategie energie | -infrastructuur 2020-2024. Verkregen op 22 januari 2026 van Bouwstenen-adaptieve-uitvoeringsstrategie-energie- infrastructuur-2020-2024.pdf. 63 | Provincie Noord-Holland (2021). Biodiversiteit in Noord | -Holland 2021. Verkregen van https://www.noord- holland.nl/bestanden/pdf/Bijlage%201%20PNH_Biodiversiteit%20in%20NH2021.pdf | . 64 | Provincie Noord-Holland (2021a). Perspectief Mobiliteit, slim | – schoon – veilig. Verkregen op 13 november 2025 van Perspectief Mobiliteit.pdf. 65 | Provincie Noord-Holland (2021b). Bevolkingsprognose 2021-2050 Noord-Holland. Verkregen op 13 november 2025 van Prognose Noord-Holland 2021-2050. 66 | Provincie Noord-Holland (2022) Actieagenda actieve mobiliteit, geraadpleegd op 28 januari 2026 van https://www.noord-holland.nl/bestanden/pdf/Actieagenda%20Actieve%20Mobiliteit%202022 | -2027.pdf. 67 | Provincie Noord-Holland (2023). Biodiversiteit.
Verkregen | op 21 november 2025 van https://cijfers.noord-holland.nl/dashboard/dashboard-brede-basismonitor/natuur/biodiversiteit | . 170 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 68 | Provincie Noord-Holland (2024). Gezonde leefomgeving & Milieu. | Verkregen op 12 november 2025 van Gezonde leefomgeving & Milieu | . 69 | Provincie Noord-Holland (2024b) Visie Publieke Mobiliteit 2024 | -2034. Verkregen op 13 november 2025 van https://www.noord-holland.nl/bestanden/pdf/Visie%20Publieke%20Mobiliteit%202024 | -2034%20- %2014%20juni%202024.pdf#:~:text=Publieke%20mobiliteit%20gaat%20over%20al%20het%20vervoer, en%20verantwoord%20alternatief%20om%20zich%20te%20verplaatsen | . 70 | Provincie Noord-Holland (19-12-2024c). Beleidsregel beoordeling geurhinder milieubelastende activiteiten in Provincie Noord-Holland 2024. Verkregen op 13 november 2025 van Beleidsregel beoordeling geurhinder milieubelastende activiteiten in Provincie Noord-Holland 2024 | Lokale wet- en regelgeving. 71 | Provincie Noord-Holland (12-2024d). Monitor Woningbouw 2024. Verkregen op 18 november 2025 van MonitorWoningbouw2024.pdf. 72 | Provincie Noord-Holland (2024e). Investeringsstrategie voor de Noord | -Hollandse infrastructuur. Verkregen op 20 november 2025 van https://www.noord | - holland.nl/bestanden/pdf/Investeringsstrategie% | 20voor%20de%20Noord- Hollandse%20infrastructuur%20(4).pdf | .
73 | Provincie Noord-Holland (2024f). Bevolkingsprognose Noord-Holland 2024-2050. Verkregen op 20 november 2025 van Bevolkingsprognose Noord-Holland 2024-2050 - rapport.pdf. 74 | Provincie Noord-Holland (2024g). Ontwikkelperspectief OV Noord | -Holland Noord, verkregen op 28 januari 2026 van https://www.noord | -holland.nl/bestanden/pdf/Ontwikkelperspectief%20OV%20Noord | - Holland%20Noord.pdf. 75 | Provincie Noord-Holland (31-01-2025). Provincie Noord-Holland past geurbeleid aan voor fabrieken en bedrijven. Verkregen op 13 november 2025 van Provincie Noord-Holland past geurbeleid aan voor fabrieken.... 76 | Provincie Noord-Holland (2025b). Opgavedocument Ontwikkelperspectief NHN. verkregen op 6 november 2025 van https://www.noord-holland.nl/bestanden/pdf/Ruimtelijke_inrichting /Opgavendocument_NHN_010925.pdf | . 77 | Provincie Noord-Holland (2025c). Provinciale Klimaat- en EnergieVerkenning. Verkregen op 21 november 2025 van https://www.noord-holland.nl/bestanden/pdf/Klimaat_Energie/Provinciale% 20Klimaat-%20en%20Energieverkenning%202025.pdf | . 78 | Provincie Noord-Holland (2025d). Banengroei Noord | -Holland in gezondheidszorg en cultuur. Verkregen op 25 november 2025 van Banengroei Noord-Holland in gezondheidszorg en cultuur | . 79 | Provincie Noord-Holland (04-2025e). Provinciale Klimaat- en Energieverkenning 2025.
Verkregen op 16 december 2025 van Provinciale Klimaat- en Energieverkenning 2025.pdf | . 80 | Provincie Noord-Holland (09-10-2025f). CO2-uitstoot. Verkregen op 14 januari 2025 van Klimaat en energie - CO2-uitstoot - Noord-Holland. 81 | Provincie Noord-Holland (2025g). Ontwerp Actieplan Geluid Noord | -Holland 2025-2029. Verkregen op 17 december 2025 van | ontwerp Actieplan Geluid. 82 | Provincie Noord-Holland (2025h). Noord-Holland en Utrecht investeren met elkaar in deelfietsen | . Verkregen op 30 januari 2026 van https://www.noord | - holland.nl/Actueel/Archief/2025/September_2025/Noord_Holland_en_Utrecht_investeren_met_elkaar_in _deelfietsen. 83 | Provincie Noord-Holland (2025i). Korte Termijn Agenda Landelijk gebied Noord | -Holland 2025-2027. Verkregen op 14 januari 2026 van https://noordholland.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Document/540022e4 | -9596-4fff-b9f4- d6cdb0d03d52?documentId=91db6072 | -d44a-4db9-ac5e-e8affa8171a9. 84 | Provincie Noord-Holland (02-2025j). Datacenterstrategie Noord | -Holland 2025-2027. Verkregen op 15 januari 2026 van Datacenterstrategie NH 2025 | -2027.pdf. 85 | Provincie Noord-Holland (z.d.a). Emissie van CO2. Verkregen op 6 november 2025 van | Dashboard Brede Basismonitor - Emissie van CO2 - Noord-Holland. 86 | Provincie Noord-Holland (z.d.b). Energieverbruik.
Verkregen op 6 november 2025 van | Dashboard Brede Basismonitor - Energieverbruik - Noord-Holland. 87 | Provincie Noord-Holland (z.d.c.). Hittestress. Verkregen op 10 november 2025 van | Dashboard Brede Basismonitor - Hittestress - Noord-Holland. 88 | Provincie Noord-Holland (z.d.d.). HOV Noordwijk | -Schiphol. Verkregen op 13 november 2025 van | HOV Noordwijk-Schiphol. 171 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 89 | Provincie Noord-Holland (z.d.f.). Uitgangspunten voor participatie. Verkregen op 13 november 2025 van Uitgangspunten voor participatie. 90 | Provincie Noord-Holland (z.d.g.). Bedrijventerreinen en Kantoren. Verkregen op 17 november 2025 van Bedrijventerreinen & Kantoren | . 91 | Provincie Noord-Holland (z.d.h). Luchtkwaliteit NO2. Verkregen op 13 november 2025 van | Dashboard Brede Basismonitor - Luchtkwaliteit NO2 - Noord-Holland. 92 | Provincie Noord-Holland (z.d.i). Luchtkwaliteit fijnstof. Verkregen op 13 november 2025 van | Dashboard Brede Basismonitor - Luchtkwaliteit fijnstof - Noord-Holland. 93 | Provincie Noord-Holland (z.d.j). Geluidsbelasting. Verkregen op 13 november 2025 van | Dashboard Brede Basismonitor - Geluidsbelasting - Noord-Holland. 94 | Provincie Noord-Holland (z.d.k.). Regionale Bestuurskracht. Verkregen op 17 november 2025 van Regionale bestuurskracht. 95 | Provincie Noord-Holland (z.d.l.).
Kwaliteit | Openbaar Bestuur 2025-2028, subsidie. Verkregen op 17 november 2025 van Kwaliteit Openbaar Bestuur 2025 | -2028, subsidie. 96 | Provincie Noord-Holland (z.d.m.). Afstand tot OV. Verkregen op 6 november 2025 van | Dashboard Brede Basismonitor - Afstand tot OV - Noord-Holland. 97 | Provincie Noord-Holland (z.d.n.). Actieve Mobiliteit. Verkregen op 6 november 2025 van | Dashboard Brede Basismonitor - Actieve mobiliteit - Noord-Holland. 98 | Provincie Noord-Holland (z.d.o) Uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid Noord-Holland. Verkregen op 13 november 2025 van https://www.noord-holland.nl/bestanden/pdf/Verkeer_Vervoer/ Uitvoeringsprogramma%20verkeersveiligheid%20Noord-Holland%202030.pdf. 99 | Provincie Noord-Holland (z.d.p). Doorstroming auto. Verkregen op 6 november 2025 van | Dashboard Brede Basismonitor - Doorstroming auto - Noord-Holland. 100 | Provincie Noord-Holland (z.d.q). Verkeersveiligheid. Verkregen op 6 november 2025 van | Dashboard Brede Basismonitor - Verkeersveiligheid - Noord-Holland. 101 | Provincie Noord-Holland (z.d.r). Geluid. Verkregen op 19 november 2025 van | Geluid. 102 | Provincie Noord-Holland (z.d.s.). Luchtvaart. Verkregen op 26 november 2025 van | Luchtvaart. 103 | Provincie Noord-Holland (z.d.t). Monitor Woningbouw 2025. Verkregen op 19 januari 2026 van | Monitor Woningbouw 2025.pdf | . 104 | Provincie Noord-Holland.
Beschrijving archeologisch belang 10 | gebieden. Verkregen op 25 november 2025 van https://leidraadlc.noord | -holland.nl/wp-content/uploads/2018/04/Beschrijving | -archeologisch- belang-tien-gebieden.pdf. 105 | Raad van State (05-07-2023). Uitspraak 202202916/1/R2. Verkregen op 27 november 2025 van Uitspraak 202202916/1/R2 | - Raad van State. 106 | Rauch, J. (20-11-2019). Stress in de stad. Verkregen op 26 november 2025 van | Stress in de stad | EOS Wetenschap. 107 | Regionaal Bestuurlijk Overleg Politie (09 | -11-2023). Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid (IMV) 2024-2027. Verkregen op 15 december 2025 van IMV NH 2024 | -2027.pdf. 108 | Rebel (2-4-2021). Betaalbaar wonen in Noord | -Holland. Verkregen op 21 november van | noord- holland.nl. 109 | Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Erfgoed monitor. Verkregen op 18 november 2025 van https://erfgoedmonitor.cultureelerfgoed.nl/mosaic/dashboard/fysieke | -staat-gebouwd-erfgoed. 110 | Rijksoverheid (22-10-2024). Bovengrens NHG stijgt naar € 450.000, afsluitpremie verlaagd naar 0,4%. Verkregen op 18 november 2025 van Bovengrens NHG stijgt naar € 450.000, afsluitpremie verlaagd naar 0,4% | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl | . 111 | Rijksoverheid. (2024b). Kamerbrief voortgang regie op de ruimtelijke ordening.
Verkregen op 27 november 2025 van Kamerbrief voortgang regie op ruimtelijke ordening | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl | . 112 | Rijksoverheid (15-10-2024c). Overzichtskaartje buitengebiedadressen zonder snel vast internet 2023. Verkregen op 10 december 2025 van | Overzichtskaartje buitengebiedadressen zonder snel vast internet 2023 | Rapport | Rijksoverheid.nl. 113 | Rijksoverheid (z.d.). Regionale klimaatmonitor. Verkregen op 13 november 2025 van | Rapport Energieverbruik - Rapportage Energieverbruik | - Haarlemmermeer. 114 | RIVM (2018). Ouderdomsziekten zorgen voor grote druk op de zorg. Verkregen op 19 november 2025 van Ouderdomsziekten zorgen voor grote druk op de zorg | Volksgezondheid Toekomst Verkenning | . 172 | 174 | Witteveen+Bos | 149368/26-007.625 | Definitief 04 115 | RIVM (2022). Onderzoek naar de herkomst van neergedaald stof en stoffen in de lucht in de IJmond regio. Verkregen op 13 november 2025 van Onderzoek naar de herkomst van neergedaald stof en stoffen in de lucht in de IJmond regio | RIVM | . 116 | RIVM (22-09-2023). Direct link between Tata Steel emissions, nuisance and risk of disease. | Verkregen op 27 november 2025 van Direct link between Tata Steel emissions, nuisance and risk of disease | RIVM | . 117 | RIVM (2023). Op weg naar gezonder en duurzamer kort woon | -werkverkeer. Verkregen op 27 november 2025 van Pak de fiets of het OV!.