Bijlage 2 Rapport PWE-raadpleging warmte Haarlemmermeer - Populytics
Tekst van het document
4,4
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
4,1
2,5 tot 5 punten
5 tot 7,5 punten
6,2
5,3
3,0
Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
0 tot 2,5 punten
5,4
8,4
5,0
4,3
1,1
7,5 tot 10 punten
0,3
Meer dan 10 punten
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
5B
38
Profielen van 4 groepen
• We werken een aantal profielen uit van de verschillende perspectieven op het keuzevraagstuk
Figuur 5.6. Voorbeeld uitkomsten met uitleg
De LKCA-analyse • Met de statistische techniek. Latente Klasse Clusteranalyse (LKCA) onderzoeken we de representatieve uitkomsten van het gesloten onderzoek. • De methode kijkt naar de manier waarop deelnemers punten toekennen in de PWE-keuzetaak en de keuze van deelnemers voor maatschappelijke kosten of individuele keuzevrijheid • De LKCA-methode identificeert verschillende groepen. • Iedere groep is maximaal homogeen; deelnemers binnen één groep stellen grotendeels vergelijkbare prioriteiten. • En iedere groep verschilt van andere groepen; deelnemers binnen de ene groep stellen andere prioriteiten dan deelnemers binnen een andere groep.
39
Vier groepen • De LKCA geeft aan dat deelnemers aan het onderzoek in vier groepen kunnen worden opgedeeld die de opties anders prioriteren. • Acht demografische kenmerken zijn gebruikt om de groepen te beschrijven: leeftijd, gender, opleiding, woonsituatie, gebied, financiële situatie, houding ten opzichte van klimaatverandering en houding ten opzichte van het doel om aardgasvrij te worden.
Legenda: hogere en lagere prioriteit • Als een optie meer dan de uitgangswaarde van 5 punten krijgt, dan krijgt die optie prioriteit van (een groep) deelnemers. Als een thema meer dan 7,5 punten krijgt, dan heeft het hoge prioriteit ten opzichte van de andere doelen. Minder dan 2,5 punten is lage prioriteit ten opzichte van de andere opties. Meer dan 10 punten wijst op een principekwestie
Figuur 5.7. Prioritering van opties – Resultaten van LKCA
Groep A (50%)
Groep B (31%)
Groep C (14%)
Groep D (5%)
Gemiddelde
De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
6,0
7,7
7,0
0,3
6,5
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
6,2
5,5
7,7
7,7
6,1
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen
5,3
7,6
4,5
0,2
5,8
Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk
4,4
4,5
0,2
16,3
4,5
Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
4,3
4,7
3,6
5,3
4,2
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
3,8
0,0
6,9
0,2
2,9
0 tot 2,5 punten
40
2,5 tot 5 punten
5 tot 7,5 punten
7,5 tot 10 punten
Meer dan 10 punten
Uitwerking per groep op de volgende pagina’s
Groep A is echt een middengroep. Ze geven aan alle doelen bijna evenveel prioriteit.
Figuur 5.8. Prioritering opties – Groep A
• Inwoners in Groep A geven de meeste prioriteit aan de bovenste drie opties. Net als het gemiddelde onder alle inwoners. Van de vier groepen verdelen de inwoners van groep A hun punten het meest gelijkmatig: nergens boven 6,5 en nergens onder de 3,5. Dit noemen we dan de middengroep. • Ook als we kijken naar de keuze tussen lage maatschappelijke kosten of individuele keuzevrijheid zien we een soortgelijk beeld als het gemiddelde onder alle inwoners. Ongeveer de helft kiest voor individuele keuzevrijheid (49%) en de andere helft kiest voor lage maatschappelijke kosten (44%)*. • Als we kijken naar de kenmerken van inwoners in deze groep lijkt deze groep erg op de gemiddelde verdeling onder alle inwoners. Wel zien we iets meer vrouwen en huurders dan in andere groepen. Ook vinden inwoners in groep A het doel om aardgasvrij te worden vaker een (heel) goed idee dan gemiddeld.
"Als inwoners gezamenlijk plannen maken, is er een gezamenlijke oplossing en is de kans op draagvlak groter."
41
"Lijkt mij niet meer dan logisch dat duurzaamheid net zo goed bestaat uit ventilatie en isolatie. Zeker gezien deze factoren op langere termijn energieverbruik en geld besparen."
* Aantallen tellen niet op tot 100%. Het resterende deel betreft ‘weet ik niet/zeg ik liever niet’
Groep A 50% De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
6,0
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
6,2
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen
5,3
Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk
4,4
Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
4,3
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
3,8
0 tot 2,5 punten
2,5 tot 5 punten
5 tot 7,5 punten
7,5 tot 10 punten
Meer dan 10 punten
Groep B ziet geen heil in snelheid maken en onderscheidt zich daarmee van de middengroep.
Figuur 5.9. Prioritering opties – Groep B
Groep B 31% De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
7,7
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
5,5
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk
4,5
Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
4,7
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
0 tot 2,5 punten
42
7,6
2,5 tot 5 punten
0,0
5 tot 7,5 punten
7,5 tot 10 punten
Meer dan 10 punten
* Aantallen tellen niet op tot 100%. Het resterende deel betreft ‘weet ik niet/zeg ik liever niet’
• Inwoners uit groep B zijn meer uitgesproken dan de inwoners uit groep A, de middengroep. Groep B geeft meer prioriteit aan het gebruiken van de overstap om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren, en te isoleren. En het kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen. • Opvallend is dat inwoners in groep B geen punten geven aan zo snel mogelijk stoppen met aardgas. Een duidelijk standpunt. De redenen hiervoor verschillen echter tussen inwoners uit groep B. Een deel geeft aan niet van het gas af te willen, voor wie de snelheid dan irrelevant is. Weer een ander deel geeft aan dat we zo lang mogelijk gebruik moeten maken van aardgas en de infrastructuur die erbij hoort, maar dat overstappen op een gegeven moment goed is. En een laatste deel wil overstappen, maar vindt dat het goed moet, niet snel; haastige spoed is zelden goed. • Bij de keuze tussen lage maatschappelijke kosten of individuele keuzevrijheid zien we dat groep B meer neigt naar individuele keuzevrijheid dan gemiddeld. Bijna 60% kiest hiervoor, en 34% kiest voor lage maatschappelijke kosten*. • Als we kijken naar de kenmerken van inwoners in deze groep lijkt deze groep ook erg op de gemiddelde verdeling onder alle inwoners. Wel zien we iets meer mannen en woningeigenaren dan in andere groepen.
Ook zijn inwoners in groep B verdeeld over het doel om aardgasvrij te worden. Een derde vindt het een (heel) goed idee, een derde is neutraal, en een derde vindt het een (heel) slecht idee.
"Warmtepompen en airco’s zijn leuk, maar maken soms ook herrie. Zeker als een hele straat het heeft Maar wel goed als hier aandacht voor is."
"de beste oplossing willen we, niet de snelste. Dat is alleen maar stoer. De overheid moest in 2022 al een energie transitieplan op gemeente niveau. Het is nu 2025, dus wat is snel?"
Groep C legt de nadruk op snel overstappen en wil de kosten en baten eerlijk verdelen. • Inwoners uit groep C maken andere keuzes dan gemiddeld. Ze geven prioriteit aan de overstap gebruiken om huizen te verbeteren en aan inwoners met weinig geld helpen met overstappen, waar ze de meeste punten aan geven. Ook geven ze veel prioriteit aan zo snel mogelijk overstappen. De optie die gemiddeld het laagst wordt geprioriteerd. Wat daarnaast opvalt is dat inwoners uit groep C praktisch geen punten geven aan de optie voor zo min mogelijk overlast. Overlast nemen ze voor lief voor het doel om overstappen naar duurzame warmte. Ze lijken voorstander van socialisatie in de warmtetransitie. • Bij de keuze tussen lage maatschappelijke kosten of individuele keuzevrijheid zien we dat groep B meer neigt naar lage maatschappelijke kosten dan gemiddeld. Bijna 60% kiest hiervoor, en 33% kiest voor lage maatschappelijke kosten*. • Als we kijken naar de kenmerken van inwoners in deze groep, dan zien we dat er meer mannen en iets meer jongeren onder de 35 jaar in zitten. Ook komt deze groep makkelijker rond dan andere groepen. Ze hebben een duidelijke mening over het doel om aardgasvrij te worden; vrijwel iedereen in deze groep vindt het een (heel) goed idee. Daarnaast maken inwoners in deze groep zich vaker zorgen over het klimaat.
Met betrekking tot geografie zien we in deze groep iets vaker inwoners uit Haarlemmerliede, Penningsveer, Spaarndam, Spaarnwoude en Zwanenburg, Halfweg, Boesingheliede. "Dit zijn vaak nu al de mensen die de hoogste energierekeningen hebben ten opzichte van hun budget en mede hierdoor het minst goed in de gelegenheid zijn om in de transitie mee te gaan. En het is in het belang van de samenleving dat iedereen die stap kan maken en er zo weinig mogelijk buiten de boot vallen." 43
Figuur 5.10. Prioritering opties – Groep C
Groep C 14% De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
7,7
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
* Aantallen tellen niet op tot 100%. Het resterende deel betreft ‘weet ik niet/zeg ik liever niet’
0 tot 2,5 punten
2,5 tot 5 punten
4,5
0,2
3,6
6,9
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
"Door snel van aardgas af te gaan, verkleinen we niet alleen de klimaatimpact, maar ook de afhankelijkheid van geopolitiek instabiele regio’s."
7,0
5 tot 7,5 punten
7,5 tot 10 punten
Meer dan 10 punten
Groep D maakt de meest uitgesproken keuzes. Ze gaan voor individuele keuzevrijheid en zo min mogelijk overlast.
Figuur 5.11. Prioritering opties – Groep D
De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
7,7
• Bij de keuze tussen lage maatschappelijke kosten of individuele keuzevrijheid zien we dat groep D een duidelijke keuze maakt. 91% kiest voor individuele keuzevrijheid, en 6% kiest voor lage maatschappelijke kosten*.
0,3
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen
Groep D 5%
• Inwoners uit groep D hebben een duidelijk uitgesproken mening. Ze geven verreweg het meeste prioriteit aan zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte. Daarnaast is het opvallend dat de helft van de opties bijna geen punten ontvangt. Uit de kenmerken blijkt dat deze groep de overstap op duurzame warmte een slecht idee vindt. Deze groep legt de nadruk op de opties die betrekking hebben op het proces, en niet op de mogelijke kosten en baten op de lange termijn.
0,2
Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
5,3
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
0,2
0 tot 2,5 punten
44
16,3
2,5 tot 5 punten
5 tot 7,5 punten
7,5 tot 10 punten
Meer dan 10 punten
* Aantallen tellen niet op tot 100%. Het resterende deel betreft ‘weet ik niet/zeg ik liever niet’
• Als we kijken naar de kenmerken van inwoners in deze groep, dan zien we dat er meer inwoners tussen de 35 en de 65 jaar in zitten. Ze hebben een duidelijke mening over het doel om aardgasvrij te worden; het grootste deel van deze groep vindt het een (heel) slecht idee. Daarnaast maken inwoners in deze groep zich minder vaak zorgen over het klimaat. Met betrekking tot geografie zien we in deze groep vaker inwoners uit Abbenes en Nieuw Vennep, t'Kabel.
"Omdat ik niet over wil en geen last wil hebben van werkzaamheden die ik niet nodig vind en geld verspilling en tijd verspilling"
"het is beter geld te besteden aan status quo of andere oplossingen dan de afwijsbare voorgestelde overstap."
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
5C
45
Motivatie-analyse
• De volgende analyses zijn gebaseerd op motivaties van deelnemers uit de gesloten onderzoek en deelnemers van het open onderzoek
Uitleg: Hoe analyseren we de motivaties van deelnemers? • Motivatie. Nadat deelnemers hun punten hadden verdeeld over de zes opties, konden zij optioneel hun keuze motiveren. Daarbij noemen zij – in verschillende persoonlijke bewoordingen – vaak vergelijkbare argumenten. • Analyse. We hebben van iedere keuze-optie willekeurig geselecteerde motivaties geanalyseerd uit zowel de gesloten als de open raadpleging totdat er verzadiging van argumentencategorieën optreedt. Voor elke optie zijn 200 motivaties random geselecteerd. We selecteerden 100 motivaties van mensen die een optie minder prioriteit geven en 100 motivaties van mensen die een optie meer prioriteit geven. De motivaties zijn handmatig in categorieën onderverdeeld. • Belangrijkste argumenten. We laten de meest genoemde argumenten zien binnen een optie. Met sterren geven we aan hoe vaak een argument wordt genoemd. • ★★★ betekent dat meer dan 20% van de geanalyseerde motivaties hierover gaat. Dit vormt de hoofdmoot van de argumenten die bij een optie gegeven worden; dit argument springt er duidelijk uit. • ★★ betekent dat tussen de 10% en 20% van de geanalyseerde motivaties hierover gaat. Dit argument wordt vaak genoemd. • ★ betekent dat tussen de 5% en 10% van de geanalyseerde motivaties hierover gaat. Dit argument komt minder vaak voor maar wordt wel een aantal keer genoemd.
We laten het vooral zien om de veelzijdigheid van de argumenten weer te geven.
46
Figuur 5.12. Deelnemers konden na de puntenverdeling hun keuze uitleggen
‘De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren’ Deelnemers die veel prioriteit geven aan deze optie geven vaak aan dat dit energie bespaart. Ook geven ze aan dat het comfort hiermee wordt verhoogd en het steeds belangrijker wordt in verband met klimaatverandering. Met name isoleren kan ook helpen bij het tegengaan van klimaatproblemen. Deelnemers die minder of geen prioriteit geven aan deze optie vinden het vooral minder belangrijk of een luxe. Voor anderen is het persoonlijk minder relevant, omdat de woning al is geïsoleerd. En ook zijn er mensen die aangeven dat, vooral koelen, haaks staat op het doel om minder energie te gebruiken. Veelgenoemde argumenten bij veel punten met illustrerende quote
Dit bespaart energie of maakt het gebruik efficiënter
★★★
"Dat kan tegelijkertijd gebeuren, maar heeft voor mij niet de hoogste prioriteit."
Mijn woning is al geïsoleerd; de woningen zijn al goed geïsoleerd
★★
"Mijn woning is pas opnieuw geïsoleerd door de woningbouwvereniging. Maar het kan altijd beter."
"Beter koelen, ventileren en isoleren is altijd een goede vorm van verduurzaming."
Dit is minder belangrijk
★★
"Vind ik niet zo erg nodig"
Dit is eigen verantwoordelijkheid. Wil ik zelf bepalen
★
"Eigenaren moet dit zelf bepalen. Hooguit adviseren."
Dit is een luxe
★
Dit staat haaks op het verduurzamingsdoel; het besparen van energie
★
"Dit versterkt woongemak, verlaagt de rekening en maakt de huizen klaar voor de toekomst waarin we met warmere temperaturen te maken krijgen door klimaatverandering."
Dit verbetert comfort, gezondheid, of het binnenklimaat
★★
Dit draagt bij aan een beter milieu of het klimaat
★★
Dit wordt steeds belangrijker
★
"met de klimaatverandering wordt koelen een belangrijk onderwerp in de toekomst. […]"
Nadruk op belang van specifiek isoleren
★
"Isoleren is een goede methode om te besparen op welke energiebron dan ook."
★
"Zou logisch zijn om dat meteen mee te nemen, zeker als het toch al een grote ingreep wordt. […]"
Dit is logisch en handig om tegelijk te doen
47
★★★
"Dit zorgt voor verminderde energieconsumptie, wat ten alle tijden beter is."
Veelgenoemde argumenten bij weinig punten met illustrerende quote
Fijn, maar geen halszaak
“Koelen vind ik overdreven voor die paar dagen warmte boven de 30 graden. Als je die luxe wil dan moet je die zelf maar betalen.” "Koelen is energie verspilling. Isoleren prima"
Legenda: ★ Tussen 5-10% van de motivaties gaat hierover | ★★ Tussen 10-20% van de motivaties gaat hierover | ★★★ meer dan 20% van de motivaties gaat hierover
‘Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte’ Deelnemers die veel prioriteit geven aan deze optie benoemen het vaakst dat de overstap ook voor mensen die minder te besteden hebben haalbaar en betaalbaar moet zijn. Omdat de overstap duur is en niet iedereen hier geld voor heeft, en omdat het een sociale verplichting is om iedereen te betrekken, volgens sommigen vooral omdat het hier gaat om een overstap die vanuit de overheid verplicht wordt. Mensen die weinig of geen prioriteit geven, vinden dat iedereen hulp moet krijgen zonder oneerlijke voorkeursbehandeling. Mensen hebben hierin ook een eigen verantwoordelijkheid. Sommigen menen dat dit ook meer een taak is voor woningcorporaties dan voor de gemeente. Veelgenoemde argumenten bij veel punten met illustrerende quote Het moet ook voor mensen met minder te besteden haalbaar en betaalbaar zijn. Iedereen moet mee kunnen.
★★★
De overstap is (voor mij) te duur
★★
Dit is sociaal en eerlijk Omdat het een verplichting is, moeten mensen ook geholpen worden
48
★★
★
"Belangrijk is dat iedereen mee moet kunnen doen, maar niet iedereen heeft dezelfde ruimte in zijn/haar portemonnee. We moeten dit samen doen." "Als huurder van een sociale huurwoning heb ik geen geld voor een warmtepomp. Ook een huurverhoging zie ik financieel somber tegemoet."
"Als je daadwerkelijk over wil gaan naar aardgasvrij is het niet meer dan een sociale verplichting om mensen daarbij te ondersteunen die het financieel lastig hebben." "Mensen moeten niet in de problemen komen door iets dat de overheid hen verplicht."
Veelgenoemde argumenten bij weinig punten met illustrerende quote
Iedereen moet geholpen worden, ongeacht inkomen.
★★
Mensen moeten dit zelf regelen. Dit is eigen verantwoordelijkheid
★
Oneerlijk tegenover werkenden of spaarzamen
★
"Waarom zouden we positief discrimineren bij toekennen hulp ? Dat zou voor een ieder gelijk moeten zijn ." "Onzin, dan moeten die meer leren en betere baan zoeken of meer werken." "De belastingen zullen dan weer verhoogd worden, terwijl iedereen al jaren weet dat dit eraan zit te komen. Je had, net als ik, alvast een spaarpotje kunnen beginnen." "Ik steun dit plan niet"
Geen steun voor beleid
★
Dit is geen taak van de gemeente, maar van woningcorporaties
★
Alleen steun voor mensen met minder geld die hulp verdienen
★
"Inwoners met weinig geld wonen veelal in een woning van een woningbouwcorporatie. Bij deze corporatie ligt een grote verantwoordelijkheid om over te stappen." "Mensen met weinig geld moeten betere keuzes maken. Ik moet het zelf betalen omdat ik betere keuzes heb gemaakt in het leven. Mensen die pech hebben in het leven verdienen wel hulp"
Legenda: ★ Tussen 5-10% van de motivaties gaat hierover | ★★ Tussen 10-20% van de motivaties gaat hierover | ★★★ meer dan 20% van de motivaties gaat hierover
‘Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen’ Deelnemers die veel prioriteit geven aan deze optie geven geregeld aan dat de ruimte schaars is en daarom efficiënt gebruikt moet worden. Ook geven mensen aan dat met name de warmtepomp niet voor iedereen haalbaar is i.v.m. beperkte ruimte in huis. Deelnemers die minder of geen prioriteit geven aan deze optie benoemen dit ook en geven vaak aan dat maatwerk gewenst is om voor elke situatie de meest passende oplossing te kiezen. Dat er concessies moeten worden gedaan in ruimte is voor anderen geen probleem, met het oog op het verduurzamingsdoel. Veelgenoemde argumenten bij veel punten met illustrerende quote
49
Veelgenoemde argumenten bij weinig punten met illustrerende quote
★★
"Zowel een warmtenet als een warmtepomp vergt ruimte. Per situatie kan bekeken worden welke optie weinig ruimte vergt. Er is dus niet één keuze."
Ruimte is schaars. Efficiënt gebruik is nodig
★★★
"Ruimte is een schaars artikel in Nederland"
Kies voor maatwerk; het hangt van de situatie af wat het beste past
Niet alle oplossingen zijn haalbaar of mogelijk voor iedereen
★★
"Niet iedereen heeft veel ruimte maar zou wel mee moeten kunnen doen"
Ruimte is beperkt relevant. Verduurzamen is belangrijker
★★
"De lange-termijnoplossing is belangrijk. Als dat nodig is, mag daarvoor best wat openbare ruimte worden gebruikt."
Comfort en kwaliteit van leven moeten behouden blijven
★★
"Sommige mensen wonen al niet al te ruim en dan ook nog woonruimte inleveren voor die al eerder genoemde hele kleine milieu winst??"
Er is voldoende ruimte. Ruimte is geen beperking
★
"Ik denk dat er in deze gemeente niet echt een ruimteprobleem is"
Overlast (geluid of uitzicht) moet beperkt blijven
★
"Min mogelijk overlast veroorzaken in geluid, en zichtbare bouwsels."
Kritisch over de overstap. Voorkeur voor gas.
★
"Omdat ik toch nog té sceptisch tegenover duurzame warmte sta"
Het uitzicht en de omgeving moeten aantrekkelijk blijven
★
"omgeving moet aantrekkelijk blijven met zo weinig mogelijk omgeving vervuiling."
Kritisch over warmtenet
★
"Deze vraag lijkt mij aan te sturen op aanleg van een warmtenet en daar ben ik tegen […]"
Legenda: ★ Tussen 5-10% van de motivaties gaat hierover | ★★ Tussen 10-20% van de motivaties gaat hierover | ★★★ meer dan 20% van de motivaties gaat hierover
‘Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk’ Deelnemers die veel prioriteit geven aan deze optie geven vaak aan dat ze willen dat overlast zoveel mogelijk beperkt wordt. Voor sommigen is dit een vanzelfsprekendheid. Er zijn ook mensen die veel prioriteit geven aan deze optie, omdat ze geen voorstander zijn van de overstap naar duurzame warmte. Mensen die geen of minder prioriteit geven aan deze optie merken vaak op dat overlast onvermijdelijk maar acceptabel is, omdat die tijdelijk van aard is.
Veelgenoemde argumenten bij veel punten met illustrerende quote Zorg dat overlast beperkt blijft; door goede planning en combinatie van werk Tegen de warmtetransitie of sceptisch over nut of noodzaak
50
Veelgenoemde argumenten bij weinig punten met illustrerende quote
★★★
"Overlast moet tot een minimum beperkt worden. Door dit samen te doen met andere werkzaamheden kun je ook weer geld besparen."
★★
"Ik wil geen overlast rond mijn huis want ik wil aardgas blijven gebruiken."
Overlast is tijdelijk en acceptabel (Tijdelijke) overlast is acceptabel en noodzakelijk voor aanpassingen
★★
"Voor innovaties en de toekomst kan het nodig zijn dat er wat overlast is ( soms moet je er wat voor overhebben )."
Andere dingen zijn belangrijker
★
"Andere overwegingen zijn meer van belang"
Geen probleem, zolang er goed over gecommuniceerd wordt
★
"Er zal altijd overlast zijn, dat is niet erg zolang het goed gepland en gecommuniceerd wordt."
Zo min mogelijk overlast veroorzaken is vanzelfsprekend
★★
"Overlast is vervelend dus lijkt mij vrij logisch dat je zo min mogelijk overlast wil."
We hebben al overlast (gehad)
★
"De bereikbaarheid is af en toe al dramatisch in de Haarlemmermeer. Hele straten open breken maakt het niet beter."
Weinig vertrouwen dat het goed wordt aangepakt (door slechte ervaringen)
★
Belangrijk voor toegankelijkheid en i.v.m. veiligheid
★
"Bij de aanleg van elektra kabels was er totaal geen coördinatie tussen de verschillende partijen, waardoor straten erg lang open lagen."
Overlast is onvermijdelijk. Er is altijd wat overlast
★★★
★★★
"Als er wat aangelegd moet worden dan is het logisch dat er wat overlast komt." “Overlast duurt niet zo lang. Voor mij telt het resultaat. Ik vind vakwerk en juiste keuzes veel belangrijker"
"M.i. belangrijk om woningen / wijken bereikbaar te houden voor ambulance, brandweer etc."
Legenda: ★ Tussen 5-10% van de motivaties gaat hierover | ★★ Tussen 10-20% van de motivaties gaat hierover | ★★★ meer dan 20% van de motivaties gaat hierover
‘Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte’ Deelnemers die veel prioriteit geven aan deze optie geven aan dat samen plannen maken het draagvlak en de kwaliteit van oplossingen kan vergroten. Sommigen vinden dat inwoners die initiatief nemen daarbij steun van de gemeente verdienen, bijvoorbeeld omdat inwoners niet overal kennis van hebben. Tegelijk zijn er ook deelnemers die denken dat bewonersinitiatieven vaak tot gedoe leiden of dat de overheid beter de regie kan houden om eerlijke en effectieve oplossingen te waarborgen.
Veelgenoemde argumenten bij veel punten met illustrerende quote Dit versterkt draagvlak, en betrokkenheid en samenwerking
★★★
"Bewoners kennen de situatie ter plaatse het beste en gemeenschappelijke plannen worden beter gedragen"
Dit benut lokale kennis en initiatief van bewoners
★★
"Hoe meer mensen erover nadenken, des te meer kans dat er uit creativiteit innovatieve oplossingen voortkomen. […]"
Als mensen initiatief nemen, verdient dit steun
★
"Mensen die initiatief nemen voor verduurzaming verdienen steun van de gemeente."
Dit leidt tot betere of eerlijkere oplossingen
★
Dit vraagt om ondersteuning of stimulering door de gemeente
★
"Een buurtcollectief kan een specifieke oplossing kiezen die voor hun situatie het beste is. Een oplossing die gemiddeld voor iedereen het beste is, is meestal maar voor een beperkte groep de beste oplossing.[…]" "Ik denk dat veel niet weten wat mogelijk is. Dus advies is heel belangrijk denk ik."
51
Veelgenoemde argumenten bij weinig punten met illustrerende quote
Bewonersinitiatieven werken niet of leveren gedoe op
★★★
Dit moet de overheid of experts ★★★ centraal regelen Als mensen dit zelf willen doen, dan zonder (financiële) hulp
★
Dit kunnen/moeten mensen voor zichzelf regelen
★
Het is oneerlijk of bevoordeelt de verkeerde groepen
★
"Leuk idee maar werkt toch niet, zoveel mensen zoveel wensen." "Ik geloof niet zo in kleine groepjes mensen die samen plannen maken. Ik denk dat je sturing nodig hebt vanuit de (lokale) overheid zodat de meest effectieve en efficiënte oplossingen worden uitgevoerd." "Van mij mogen ze plannen maken maar om nu dit financieel ten kosten laten komen voor de gehele samenleving lijkt me niet nodig." "Die plannen maak ik zelf wel daar heb ik geen hulp bij nodig. Genoeg informatie op internet" "Weinig mensen hebben de kennis en kunde om dit gezamenlijk op te starten. Dan kom je toch weer bij de rijkere buurten die dit gaan doen en die hebben al veel geld. Liever voor elke inwoner subsidies voor thuisbatterijen en manieren om het eigen huis te verwarmen. […]"
Legenda: ★ Tussen 5-10% van de motivaties gaat hierover | ★★ Tussen 10-20% van de motivaties gaat hierover | ★★★ meer dan 20% van de motivaties gaat hierover
‘Zo snel mogelijk stoppen met aardgas’ Deelnemers die veel prioriteit geven aan deze optie hebben zorgen over de effecten als we niet zo snel mogelijk stoppen met gas. Tegelijkertijd hebben deelnemers die hier geen of weinig prioriteit aan geven zorgen over de effecten van een te gehaaste aanpak. Een deel is niet tegen het snel stoppen met gas, maar wil dat er goed over nagedacht wordt.
Veelgenoemde argumenten bij veel punten met illustrerende quote
Snelheid is nodig met het oog op klimaat en milieu
★★★
We moeten snel onafhankelijk worden van andere landen
★★
Een zo snel mogelijke overstap is logisch en het doel
★★
Zo snel als praktisch haalbaar is
★
"Er moet nu iets gebeuren voor beter milieu en ik denk dat dit, minder fossiele brandstoffen gebruiken, een van de dingen is die we relatief snel kunnen doen."
"Niet alleen vanwege het milieu, maar om ook sneller onafhankelijk te zijn van andere landen" "Ik denk dat het verhaal van verduurzaming nu wel bij iedereen bekent is, en dat we snel stappen moeten maken, in plaats van dit voor ons uit te blijven schuiven."
"Er wel naar streven maar accepteren dat het met de huidige woning kwaliteit (ook als ze worden na geïsoleerd) niet mogelijk is."
52
Veelgenoemde argumenten bij weinig punten met illustrerende quote
Denk de plannen eerst goed uit; ★★★ haastige spoed is zelden goed We moeten niet stoppen met aardgas (het alternatief is duur; ★★★ het is onzin; aardgas is schoon) Als het praktisch haalbaar is en betaalbaar Snelheid is geen doel op zich
★★
★
"Er moet overgestapt worden, maar het moet met beleid en geen haast. Er zijn wijken in Rotterdam die hoge rekeningen kregen door een slechte aanpak."
"stoppen met aardgas is onzinnig" “[…] Het is belangrijk om van het aardgas af te komen, maar het moet wel in een tempo die voor iedereen haalbaar is. Nu netcongestie een aantal oplossingen moeilijker maakt moeten we reëel zijn en accepteren dat sommige transities langer duren dan we eigelijk zouden willen."
"Van het aardgas af ja, zo snel mogelijk hoeft van mij niet per se."
Legenda: ★ Tussen 5-10% van de motivaties gaat hierover | ★★ Tussen 10-20% van de motivaties gaat hierover | ★★★ meer dan 20% van de motivaties gaat hierover
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Informatie- en participatiebehoefte
53
• Wat voor informatie willen inwoners ontvangen vanuit de gemeente? • En willen zij meedenken met het maken van plannen? Op welke manier en op welke momenten?
Deelnemers aan het gesloten onderzoek hebben behoefte aan verschillende soorten informatie. Ook zijn ze bereid meermaals mee te denken, het liefst via onlineonderzoek.
Figuur 6.1. Over hoe deelnemers betrokken willen worden bij het maken van plannen per wijk - Gesloten raadpleging
Welke informatie wilt u krijgen van de gemeente?* Informatie over … de duurzame warmte die technisch gezien het beste is voor mijn woning wanneer mijn wijk duurzame warmte krijgt de kosten van een warmtepomp of warmtenet in mijn wijk de mogelijkheden om geld te krijgen van de gemeente Wilt u meedenken met een plan om over te gaan op duurzame warmte in uw wijk? (n=1.223)
64% 57% 52% 50%
• Informatie. Deelnemers geven aan verschillende soorten informatie te willen ontvangen van de gemeente. Minimaal de helft van de deelnemers geeft aan in ieder geval één soort informatie te willen ontvangen. Er is het meeste behoefte aan informatie over de warmteoplossing die technisch gezien het beste is voor iemands woning (64%), evenals informatie over wanneer iemands wijk de overstap naar duurzame warmte gaat maken (57%).
• Meedenken. Meer dan de helft van de deelnemers (59%) geeft aan eenmalig of vaker te willen meedenken over een plan voor de overstap naar duurzame warmte in hun wijk. 14% 0%
38% 20%
40%
Ja, ik wil vaak meedenken
Ja, ik wil af en toe meedenken
Nee, ik wil niet meedenken
Weet ik niet/zeg ik liever niet
Wanneer wilt u meedenken?* Ik wil meehelpen om het plan op te schrijven Ik wil reageren als er een plan ligt dat al bijna af is Hoe wilt u meedenken?* Via een onlineonderzoek In een groep met andere meedenkers Op een avond met bewoners
54
Deelnemers (n=1.223)
7% 60%
29%
12%
80%
100%
Ja, ik wil één keer meedenken
Deelnemers (n=595) 28% 71%
71% 34% 33%
* Meerdere antwoordopties zijn mogelijk. Aantallen tellen niet altijd op tot 100%. Het resterende deel betreft ‘zeg ik liever niet’
• Deelnemers die aangaven mee te willen denken kregen twee vervolgvragen te zien. Hier werd gevraagd wanneer en hoe zij het liefst willen meedenken. • De meeste deelnemers die mee willen denken, willen dit doen als er plan ligt dat al bijna af is (71%). Een derde (28%) wil (ook) meehelpen om het plan op te schrijven. • De meeste deelnemers (71%) die mee willen denken, willen dit doen middels een onlineonderzoek. Een derde wil (ook) meedenken via een meedenkgroep (34%) of een bewonersavond (33%).
Ook deelnemers aan het open onderzoek hebben behoefte aan verschillende soorten informatie. Ook zijn ze bereid meermaals mee te denken, het liefst via onlineonderzoek.
Figuur 6.2. Over hoe deelnemers betrokken willen worden bij het maken van plannen per wijk - Open raadpleging
Welke informatie wilt u krijgen van de gemeente?* Informatie over … de duurzame warmte die technisch gezien het beste is voor mijn woning wanneer mijn wijk duurzame warmte krijgt de kosten van een warmtepomp of warmtenet in mijn wijk de mogelijkheden om geld te krijgen van de gemeente
59% 56% 53% 43%
• Informatie. Deelnemers geven aan verschillende soorten informatie willen ontvangen van de gemeente. Bijna de helft van de deelnemers geeft aan in ieder geval één soort informatie te willen ontvangen. Er is het meeste behoefte aan informatie over de warmteoplossing die technisch gezien het beste is voor iemand woning (59%), evenals informatie over wanneer iemands wijk de overstap naar duurzame warmte gaat maken (56%).
• Meedenken. Meer dan de helft van de deelnemers (65%) geeft aan eenmalig of vaker te willen meedenken over een plan voor de overstap naar duurzame warmte in hun wijk.
Wilt u meedenken met een plan om over te gaan op duurzame warmte in uw wijk? (n=423)
24% 0%
20%
38%
4%
24%
40%
60%
80%
Ja, ik wil vaak meedenken
Ja, ik wil af en toe meedenken
Nee, ik wil niet meedenken
Weet ik niet/zeg ik liever niet
Wanneer wilt u meedenken?* Ik wil meehelpen om het plan op te schrijven Ik wil reageren als er een plan ligt dat al bijna af is Hoe wilt u meedenken?* Via een onlineonderzoek In een groep met andere meedenkers Op een avond met bewoners
55
Deelnemers (n=423)
11% 100%
Ja, ik wil één keer meedenken
Deelnemers (n=231) 37% 60%
66% 43% 42%
* Meerdere antwoordopties zijn mogelijk. Aantallen tellen niet altijd op tot 100%. Het resterende deel betreft ‘zeg ik liever niet’
• Deelnemers die aangaven mee te willen denken kregen twee vervolgvragen te zien. Hier werd gevraagd wanneer en hoe zij het liefst willen meedenken. • De meeste deelnemers die mee willen denken, willen dit doen als er plan ligt dat al bijna af is (60%). Meer dan een derde (37%) wil (ook) meehelpen om het plan op te schrijven. • De meeste deelnemers (66%) die mee willen denken, willen dit doen middels een onlineonderzoek. Twee vijfde wil (ook) meedenken via een meedenkgroep (43%) of een bewonersavond (42%).
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Over de raadpleging
• Hoe hebben deelnemers de raadpleging ervaren? • Welk rapportcijfer geven zij?
56
Hoe hebben deelnemers aan de gesloten versie het onderzoek gewaardeerd? Figuur 7.1 laat zien hoeveel deelnemers het (helemaal) eens en (helemaal) oneens waren met verschillende stellingen over het onderzoek. Het betreft hier de antwoorden van deelnemers aan de brief-versie. • Deelnemers zijn positief over het onderzoek: 91% van de deelnemers geeft een voldoende. Ze beoordelen het onderzoek gemiddeld met een rapportcijfer 7,0. Dit cijfer is gelijk aan andere raadplegingen over de warmtetransitie • Veel deelnemers (69%) geven aan nog niet eerder hun mening te hebben gegeven over dit onderwerp. 10% heeft eerder hun mening gedeeld via een enquête. 3% via een fysieke of online bijeenkomst en 1% is actief betrokken bij een belangenclub. "De rede waarom ik het niet vertrouw is omdat er vaak al een plan klaar ligt, wat uitgerold gaat worden. En dit soort dingen vaak voor de form zijn"
Figuur 7.1. Over hoe deelnemers het onderzoek waarderen Gesloten raadpleging (n=1.223)
Ik kon mijn mening kwijt in dit onderzoek
Ik vertrouw erop dat dit een eerlijk onderzoek is
Ik vond dit onderzoek moeilijk te begrijpen
18% 67%
7%
8% 73%
20%
25%
76%
Deze methode moet de gemeente vaker inzetten om inwoners te betrekken bij haar beleid
4% 77%
Doordat ik meedoe aan deze raadpleging heb ik geleerd over de keuze die de gemeente moet maken over de overstap naar wonen en werken zonder aardgas
Als de gemeente vaker op deze manier inwoners laat meedenken over dit soort keuzes, dan krijg ik meer vertrouwen in de besluiten van de gemeente
42%
56% 18%
19%
57
(Helemaal) mee eens
12%
32%
40%
"Complimenten voor het initiatief. Het is een stimulans om mensen te betrekken. Super belangrijk is om ons op de hoogte te houden van uitslag en voortgang."
6%
Neutraal
(Helemaal) mee oneens
Hoe hebben deelnemers aan de open-versie het onderzoek gewaardeerd? Figuur 7.2 laat zien hoeveel deelnemers het (helemaal) eens en (helemaal) oneens waren met verschillende stellingen over het onderzoek. Het betreft hier de antwoorden van deelnemers aan de open-versie. • Deelnemers zijn positief over het onderzoek: 85% van de deelnemers geeft een voldoende. Ze beoordelen het onderzoek gemiddeld met een rapportcijfer 6,7. Dit cijfer is gelijk aan andere open versies van raadplegingen over de warmtetransitie • Veel deelnemers (61%) geven aan nog niet eerder hun mening te hebben gegeven over dit onderwerp. 14% heeft eerder hun mening gedeeld via een enquête. 6% via een fysieke of online bijeenkomst en 2% is actief betrokken bij een belangenclub. "Te weinig aandacht voor de optie niets doen. Zorg liever dat oude woningen goed worden geïsoleerd zodat de mensen een lagere energierekening hebben. Van het aardgas af is een zeer slecht en kostbaar idee."
Figuur 7.2. Over hoe deelnemers het onderzoek waarderen Open raadpleging (n=423)
Ik kon mijn mening kwijt in dit onderzoek
Ik vertrouw erop dat dit een eerlijk onderzoek is
Ik vond dit onderzoek moeilijk te begrijpen
16%
62%
14%
12%
66%
22%
23%
Deze methode moet de gemeente vaker inzetten om inwoners te betrekken bij haar beleid
76%
Doordat ik meedoe aan deze raadpleging heb ik geleerd over de keuze die de gemeente moet maken over de overstap naar wonen en werken zonder aardgas
Als de gemeente vaker op deze manier inwoners laat meedenken over dit soort keuzes, dan krijg ik meer vertrouwen in de besluiten van de gemeente
33%
50%
4% 81%
15%
16%
24% 43%
58
"ik ben benieuwd of hier echt wat mee gebeurd of dat het een poging is om een vaststaand besluit onderbouwing te geven."
8%
(Helemaal) mee eens
34%
Neutraal
(Helemaal) mee oneens
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Fase 1: Ontwerp
Fase 1: Ontwerp
Fase 2: Dataverzameling
Methodologie
Fase 2: Dataverzameling
Fase 3: Analyse en rapportage
Fase 3: Analyse en rapportage
59
Fase 1: Ontwerp
Het primaire doel van de ontwerpfase is om het beleidsdilemma in kaart te brengen • Op de stoel van … De essentie van een PWE-raadpleging is om deelnemers in een online omgeving 20 minuten op de stoel van een beleidsmaker of politicus te zetten. Dat betekent dat het doel van de eerste fase (de ontwerpfase) is om de keuzesituatie (of het beleidsdilemma) van de beleidsmaker of politicus in kaart te brengen. • Ontwerpsessies. Dat doen we onder andere op basis van bronnenonderzoek en in zogeheten ontwerpsessies. De uitkomsten van deze sessie(s) vertalen we naar een zogeheten PWE-keuzetaak (zie kader 8.1). De keuzetaak in deze raadpleging modelleren de uitgangspunten die de gemeente tegen elkaar moet afwegen binnen de warmtetransitie. Deelnemers zien realistische opties die de beleidsmakers overwegen en ze zien dat er beperkingen zijn. Zij ervaren zodoende dezelfde keuze. Wat adviseren ze vervolgens als zij in de schoenen van een beleidsmaker staan? In dit onderzoek hebben twee opeenvolgende ontwerpsessies plaatsgevonden op 28 augustus 2025: • Ontwerpsessie 1 met medewerkers van de gemeente Haarlemmermeer in Hoofddorp; • Ontwerpsessie 2 met externe stakeholders in Hoofddorp. • Iteratief ontwerp. Op basis van de ontwerpsessies heeft Populytics in samenwerking met medewerkers van de gemeente Haarlemmermeer de uitgangspunten uitgewerkt in vragen en teksten.
Deze zijn in een iteratief proces steeds verder aangescherpt, waarbij de gemeente meerdere keren feedback heeft kunnen geven. Ook is er een schriftelijke feedbackronde geweest voor deelnemers aan de tweede ontwerpsessie; iedereen kreeg zodoende de mogelijkheid om feedback te geven op een 95% versie. Na verwerking van die feedback heeft een gespecialiseerd taalbureau de tekstredactie gedaan zodat alle teksten in het onderzoek op B1 niveau begrijpelijk zijn.
60
Kader 8.1: Wat is een PWE-keuzetaak?
• Definitie: Een keuzetaak volgens de PWE-methode is een experimentele opzet om voorkeuren van deelnemers te achterhalen, vaak over maatschappelijke vraagstukken. Een keuzekaart kenmerkt zich door vier elementen die gezamenlijk een beleidsdilemma modelleren.
• Een onderzoeksvraag over de voorkeuren van de deelnemer rond een bepaald thema. Deze vraag sluit zo goed mogelijk aan bij de vraag van een bestuurder of beleidsmaker.
• Een aantal opties die de deelnemer gelijktijdig en in samenhang afweegt. Dit kunnen bijvoorbeeld beleidsdoelen, principes, criteria of maatregelen zijn.
• Uitgebreide informatie over de opties, zoals een beschrijving van de huidige situatie, het handelingsperspectief van de overheid, en mogelijke consequenties van kiezen voor de optie.
• Een beperking zodat de deelnemer niet alle opties kan minimaliseren of maximaliseren. Een deelnemer ervaart ‘keuzepijn’.
Fase 2: Dataverzameling
Kader 8.2: Omgang met persoonsgegevens • De vragen in dit onderzoek waren allen in overeenstemming met de privacywetgeving (Algemene verordening gegevensbescherming, AVG). In dit onderzoek is geen gegeven, of combinatie van gegevens, verzameld die herleidbaar is (zijn) tot een groep van drie huishoudens of minder in Nederland. Het onderzoek is daarmee anoniem. Dat betekent dat de AVG als uitgangspunt niet van toepassing is. • Een anonieme raadpleging mag vragen stellen over leeftijd, gender en opleidingstype, zonder dat de AVG van toepassing is. Elke deelnemer aan het onderzoek kon verder zelf bepalen welke informatie hij/zij wilde delen. Alle vragen over persoonlijke kenmerken in het onderzoek bevatte de antwoordoptie 'zeg ik liever niet'. • De gegevens voor dit onderzoek blijven bewaard. • Na afloop van het onderzoek bieden we deelnemers de mogelijkheid om zich aan te melden voor een aantal mogelijkheden. Zoals een terugkoppeling over de resultaten van het onderzoek. Of uitnodigingen te ontvangen voor andere onderzoeken van Populytics in de toekomst. Deze dienst bieden wij aan de deelnemers aan en is geen onderdeel van de opdracht van de gemeente. Deelnemers die zich willen aanmelden voor één of meerdere mogelijkheden vragen wij hun e-mailadres in te vullen. Vanuit Populytics zijn wij verantwoordelijk voor het veilig beheren van deze persoonsgegevens.
Deze persoonsgegevens kunnen wij niet koppelen aan antwoorden die een deelnemer geeft in het onderzoek, zo blijft het onderzoek volstrekt anoniem.
61
In de tweede fase hebben we twee versies van de raadpleging op verschillende manieren uitgezet onder inwoners van de gemeente Haarlemmermeer • Looptijd. De PWE-raadpleging stond online van 29 september tot en met 20 oktober 2025. In deze drie weken deden totaal 1.646 inwoners mee. • Verschillende versies. Er zijn twee versies van de raadpleging: een gesloten en open raadpleging. Beide versies zijn inhoudelijk identiek. Een belangrijke reden om verschillende versies te hanteren is omdat de opties representativiteit en inclusiviteit moeilijk te verenigen zijn in één raadpleging; zie pagina 15 voor een uitgebreidere uitleg. 1.223 deden mee aan de gesloten versie van de raadpleging. Zij zijn uitgenodigd via een brief vanuit de gemeente. Deze brief bevatte een unieke code die inwoners moesten invullen. Voor de gesloten versie zijn 15.000 brieven verstuurd. 423 inwoners deden mee aan een open versie waar alle inwoners aan mee konden doen. Voor deelname aan de open of gesloten versie moesten inwoners 16 jaar of ouder zijn. • Communicatie rondom de open raadpleging. Voor de open versie zijn diverse communicatiemiddelen ingezet, waaronder een sociale media campagne, een filmpje met een oproep van de wethouder, advertenties en directe berichten vanuit stakeholders. Ook is er een enquêtebureau de straat op gegaan om specifiek jongeren uit te nodigen om samen de raadpleging in te vullen.
Fase 3: Analyse en rapportage
Tot slot: data-analyse en rapportage • Representativiteit. De samenstelling van deelnemers aan het gesloten onderzoek komt deels, maar niet geheel, overeen met de bevolkingssamenstelling van de gemeente. Dat kunnen we afleiden met de standaardmethode voor het bepalen van statistische representativiteit: een Chi2-toets. Hiermee hebben we de verdeling van de deelnemers op de kenmerken gender, leeftijd, opleidingstype en of zij in een huur of koopwoning wonen vergeleken met de verdeling van de gemeente. • Opschonen. We hanteren diverse verificatiemethoden om incomplete en dubbele deelnames te verwijderen. • Herwegen. Door te herwegen zijn de resultaten van het gesloten onderzoek representatief voor de bevolking in de gemeente. Het herwegen en de methode die we hiervoor hebben gevolgd staan uitgelegd in kader 8.3. • Kwantitatieve analyse. De basis voor deze rapportage is de kwantitatieve analyse van de antwoorden die deelnemers hebben gegeven op de twee keuzetaken (het toekennen van punten aan de opties en eigenschappen) en de aanvullende stellingen. • Argumenten analyse. De kwantitatieve resultaten hebben we vervolgens van duiding voorzien op basis van een kwalitatieve analyse van de motivaties van deelnemers. Hierbij analyseren wij honderden reacties en identificeren de meest voorkomende argumenten die deelnemers gebruiken om aan opties veel of weinig punten toe te kennen.
In deze rapportage laten we ook citaten zien van deelnemers aan de raadpleging. Deze zijn geselecteerd zodat ze illustratief zijn voor de hoofdargumenten.
Kader 8.3: Methode multiplicatieve weging, ‘raking’. • We herwegen de resultaten omdat het aantal deelnemers met bepaalde kenmerken afwijkt van de populatie. Herwegen betekent dat we in de analyse meer gewicht hebben toegekend aan de antwoorden van deelnemers die ondervertegenwoordigd zijn in de steekproef en minder gewicht hebben toegekend aan de deelnemers die oververtegenwoordigd zijn. Daarbij zijn geen gegevens of antwoorden weggegooid. Herwegen kan alleen als er voldoende deelnemers zijn met bepaalde kenmerken. Dit is het geval in dit onderzoek. • We hebben voor het herwegen de methodiek multiplicatief wegen* gebruikt (ook wel ‘raking’). Om te herwegen nemen we de volgende stappen: 1. We delen de deelnemers op in drie groepen voor opleidingsniveau (laag, middelbaar, hoog), drie groepen voor leeftijd (18 tot 35 jaar, 35 tot 65 jaar en 65 jaar en ouder), twee groepen voor gender (vrouw en man) en twee groepen voor het type woning (koopwoning en huurwoning). Er zijn dus 3 x 3 x 2 x 2 = 36 subgroepen; 2. We hebben de verdeling van de deelnemers over de groepen opleidingsniveau, leeftijd, gender en type woning vergeleken met de verdeling in de populatie van de gemeente; 3. We hebben een wegingsfactor gekoppeld aan elke subgroep.
Het resultaat is een wegingsfactor die er voor zorgt dat de antwoorden van een specifieke subgroep zwaarder tellen als er relatief weinig deelnemers in de groep zitten. En dat de antwoorden minder zwaar meetellen als er relatief veel deelnemers in deze subgroep zitten.
• Rapportage. Deze rapportage is opgesteld door Populytics. Er heeft een feedbackronde plaatsgevonden, waarbij de gemeente input heeft kunnen geven. Populytics blijft onafhankelijk in de rapportage en verantwoordelijk voor alle uitkomsten en uitspraken. 62
* Zie ook deze publicatie van CBS: Wegen als correctie voor non-respons
Bijlagen
Spreiding van puntenaantallen biedt geen noemenswaardige inzichten
Figuur B.1. Spreiding van puntenaantallen Gesloten raadpleging (n=1.223)
• Deelnemers moesten 30 punten verdelen. Over het algemeen komen 0, 5 en 10 punten het meeste voor. Bij de spreiding over de opties zien we geen afwijkende zaken.
De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
• Meer dan 50% van de inwoners geeft meer dan 5 punten aan de hoogst gewaarde optie: de overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren.
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
17%
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen
14%
• De laagst geprioriteerde optie krijgt van 44% procent van alle inwoners nul punten: zo snel mogelijk stoppen met gas.
12%
Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk
12%
18%
22%
17%
17%
26%
44%
0% 1 t/m 4 punten
5 punten
20%
17%
17%
7%
11%
26%
7%
8%
12%
8% 6%
22%
19%
8% 4%
29%
11%
10% 5%2%
60%
80%
40% 6 t/m 9 punten
17%
26%
30%
21%
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
64
33%
27%
Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
0 punten
19%
10 punten
Meer dan 10 punten
100%
Figuur B.2. Prioritering opties – Naar gender
Mannen en vrouwen stellen vergelijkbare prioriteiten • Overeenkomsten. Mannen en vrouwen prioriteren dezelfde top 3. Ook prioriteren ze dezelfde optie het minst: ‘zo snel mogelijk stoppen met gas’. • Verschillen. Bij vrouwen is de betrouwbaarheidsinterval* bij de optie ‘zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk’ groot. We kunnen met minder zekerheid vaststellen hoe vrouwen deze optie prioriteren. We weten alleen dat ze de optie hoger prioriteren dan de optie ‘zo snel mogelijk stoppen met gas’ en lager dan ‘inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte’. • Conclusie. We concluderen dat er geen substantiële verschillen zijn. Mannen en vrouwen prioriteren dezelfde top 3. Er zijn veel meer overeenkomsten dan verschillen.
Vrouw (n=362)
Man (n=845)
De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
5,9
6,8
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
6,7
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen
* Uitleg over betrouwbaarheidsintervallen is te vinden op pagina 33.
5,8
5,6
Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk
4,6
4,4
Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
4,1
4,7
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
3,0
0 tot 2,5 punten
65
5,7
2,5 tot 5 punten
5 tot 7,5 punten
7,5 tot 10 punten
2,6
Meer dan 10 punten
Inwoners stellen soortgelijke prioriteiten ongeacht leeftijdsgroep. Inwoners onder de 35 verschillen noemenswaardig op één optie.
Figuur B.3. Prioritering opties – Naar leeftijdsgroep
• Overeenkomsten. Inwoners in verschillende leeftijdsgroepen prioriteren dezelfde top 3. • Verschillen. Inwoners onder 35 jaar geven het minst prioriteit aan de optie ‘Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk’ .
• Conclusie. Inwoners onder de 35 jaar prioriteren één optie lager dan inwoners uit andere leeftijdsgroepen: ‘Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk’. Inwoners prioriteren wel dezelfde top 3 ongeacht hun leeftijdsgroep. Er zijn veel meer overeenkomsten dan verschillen.
16 tot 35 jaar (n=111)
35 tot 65 jaar (n=607)
65 jaar en ouder (n=494)
De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
6,8
6,3
6,0
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
6,6
6,2
5,7
5,6
6,3
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
66
2,5 tot 5 punten
5,1
4,8
4,3
4,4
3,0
4,7
3,7
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
0 tot 2,5 punten
5,3
5 tot 7,5 punten
2,4
7,5 tot 10 punten
2,8
Meer dan 10 punten
Inwoners stellen soortgelijke prioriteiten ongeacht opleiding. Inwoners met een hbo- of woopleiding verschillen op twee opties.
Figuur B.4. Prioritering opties – Naar opleidingsniveau
• Overeenkomsten. Inwoners met verschillende opleidingsniveaus prioriteren dezelfde top 3. • Verschillen. Inwoners met een hbo- of wo-opleiding geven de meeste prioriteit aan de optie ‘de overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren’. Ook geven zij het minst prioriteit aan de optie ‘zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk’ . • Conclusie. Inwoners met een hbo- of wo-opleiding prioriteren één optie lager dan inwoners met andere opleidingsniveaus en één optie hoger. Inwoners prioriteren wel dezelfde top 3 ongeacht hun opleidingsniveau. Er zijn meer overeenkomsten dan verschillen.
Laag (bo, vmbo, havo-, vwo-onderbouw of mbo1) (n=92)
Middelbaar (havo, vwo, mbo2-4) (n=235)
De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
6,2
5,7
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
6,0
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen
5,4
5,6
Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk
5,2
4,8
Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
4,0
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
3,3
0 tot 2,5 punten
67
2,5 tot 5 punten
5 tot 7,5 punten
Hoog (hbo, wo) (n=737)
7,4
6,9
5,7
5,9
3,3
4,8
4,3
2,1
7,5 tot 10 punten
3,5
Meer dan 10 punten
Inwoners in een koopwoning stellen vergelijkbare prioriteiten als inwoners in een huurwoning. Duidelijk verschil op één optie.
Figuur B.5. Prioritering opties – Naar gender
• Overeenkomsten. Kopers en huurders prioriteren dezelfde top 3. Ook prioriteren ze dezelfde optie het minst: ‘zo snel mogelijk stoppen met gas’. • Verschillen. Huurders geven het meeste prioriteit aan de optie ‘inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte’. Kopers prioriteren deze optie als derde. Ook is bij huurders de betrouwbaarheidsinterval bij de optie ‘zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk’ groot. We kunnen met minder zekerheid vaststellen hoe huurders deze optie prioriteren. We weten alleen dat ze de optie ‘inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte’ hoger prioriteren. • Conclusie. Huurder prioriteren één optie hoger dan kopers: ‘inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte’. Kopers en huurders prioriteren wel dezelfde top 3. Er zijn veel meer overeenkomsten dan verschillen.
Huur (n=169)
6,6
5,8
De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
5,5
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen
6,1
7,6
4,8
Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk
4,5
4,6
Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
4,8
3,7
2,5
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
0 tot 2,5 punten
68
Koop (n=1.045)
2,5 tot 5 punten
5 tot 7,5 punten
7,5 tot 10 punten
3,5
Meer dan 10 punten
Inwoners stellen soortgelijke prioriteiten ongeacht financiële situatie. Duidelijk verschil op één optie.
Figuur B.6. Prioritering opties – Naar financiële situatie
• Overeenkomsten. Inwoners met verschillende financiële situaties prioriteren dezelfde top 3. • Verschillen. Inwoners die aangeven moeilijk rond te komen geven duidelijk het meeste prioriteit aan de optie ‘Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte’. De andere twee groepen geven deze optie ook veel prioriteit, maar niet het meest. • Conclusie. Er zijn meer overeenkomsten dan verschillen. Eén substantieel verschil zit op de optie om inwoners met geld te helpen met de overstap naar duurzame warmte. Hier geven Inwoners die moeilijk rondkomen duidelijk het meeste prioriteit aan.
Makkelijk rondkomen (n=603)
Niet makkelijk, niet moeilijk (n=296)
Moeilijk rondkomen (n=60)
De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
6,7
6,4
5,7
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
5,8
5,9
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen
5,8
5,6
Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
0 tot 2,5 punten
69
2,5 tot 5 punten
3,3
4,2
4,7
5 tot 7,5 punten
5,1
5,4
3,7
3,3
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
9,1
4,2
2,4
7,5 tot 10 punten
2,6
Meer dan 10 punten
Badhoevedorp, Lijnden, Nieuwe Meer (n=70)
Cruquius (n=42)
Haarlemmerliede, Penningsveer, Spaarndam, Spaarnwoude (n=127)
Hoofddorp (n=401)
Lisserbroek (n=58)
Nieuw Vennep, t'Kabel (n=184)
Rijsenhout (n=52)
Vijfhuizen, De Liede, Nieuwebrug (n=90)
Zwaanshoek, Beinsdorp (n=69)
Zwanenburg, Halfweg, Boesingheliede (n=71)
Figuur B.7. Prioritering doelen – Gemiddelde naar gebied*
De overstap naar duurzame warmte gebruiken om huizen en gebouwen beter te koelen, te ventileren en te isoleren
6,6
6,8
6,0
6,5
7,6
5,4
7,1
5,9
7,4
6,2
6,3
Inwoners met weinig geld helpen met de overstap naar duurzame warmte
5,9
6,0
6,3
6,3
5,8
6,6
6,2
6,0
6,2
5,8
6,2
Kiezen voor duurzame warmte waarvoor weinig ruimte nodig is in en rond huizen en gebouwen
6,4
5,0
5,2
5,7
6,2
5,2
5,7
7,0
6,3
6,5
5,7
Zo min mogelijk overlast veroorzaken tijdens de aanleg van duurzame warmte in de wijk
3,4
4,5
5,0
4,1
4,2
5,6
3,4
4,1
4,0
3,5
4,5
Inwoners helpen die samen plannen maken voor duurzame warmte
4,6
3,4
4,0
4,5
4,3
4,8
4,1
4,8
4,3
4,8
4,4
Zo snel mogelijk stoppen met aardgas
3,2
4,3
3,4
2,9
1,9
2,3
3,6
2,2
1,8
3,3
2,8
Opmerking bij de interpretatie De resultaten per gebied zijn niet representatief op de kenmerken gender, leeftijd, opleiding en woonsituatie voor dat gebied. Daarvoor deden er te weinig inwoners van alle groepen per gebied mee. Er zijn wel genoeg deelnames om resultaten onderling te vergelijken.
0 tot 2,5 punten
2,5 tot 5 punten
5 tot 7,5 punten
7,5 tot 10 punten
70 * Schattingen voor groepen kleiner dan 30 deelnemers leveren geen betrouwbare schattingen. Vier gebieden hadden minder dan 30 deelnemers:
Meer dan 10 punten
1) Abbenes; 2) Burgerveen, Leimuiderbrug, Huigsloot, Vredeburg, Weteringbrug, Buitenkaag; 3) Oude Meer, Aalsmeerderbrug, Rozenburg; 4) Schiphol, Schiphol Rijk.
Gemiddelde