Bijlage 2-10 Aanvulling MER

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21

projectnummer 0417636.105 definitief 6 oktober 2022

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21

projectnummer 0417636.105 definitief 6 oktober 2022

Auteurs J.J. Verhoeven MSc P.J. Verhoeven MSc

Opdrachtgever Gemeente Haarlemmermeer Raadhuisplein 1 2132 TX Hoofddorp

datum 6 oktober 2022

beschrijving definitief

vrijgave

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

1

1.1 1.2 1.3

Aanleiding Inhoud advies Commissie m.e.r. Opzet van de aanvulling

1 1 2

2

Reikwijdte van het bestemmingsplan

3

2.1 2.2 2.2.1 2.2.2 2.3

Aanpak Toets op bandbreedte MER Verkeerseffecten evenemententerrein Landschappelijke, cultuurhistorische en natuureffecten van specifieke functies Conclusie

3 3 7 7 10

3

Haalbaarheid doelstellingen

11

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Doelstellingen PARK21 Hoofddoelstelling – parklaag Nevendoelstelling - polderlaag Nevendoelstelling – leisurelaag Conclusie hoofd- en nevendoelstellingen

11 12 18 23 26

4

Stikstofdepositie aanlegfase

28

4.1 4.2 4.3

Aanpak Resultaten Effecten op meer dan 25 kilometer afstand

28 33 33

5

Verkeerseffecten evenementen

35

5.1 5.2

Aanpak Conclusies van het onderzoek

35 36

6

Overige adviezen

38

6.1 6.2 6.3

Ambities en doelen met betrekking tot natuurverbetering Verduidelijk het VDS-effect Monitoring

38 40 42

Bijlage 1 Indicatief verkeersplan evenementen PARK21 Bijlage 2 AERIUS-berekening

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

1

Inleiding

1.1

Aanleiding Gemeente Haarlemmermeer werkt aan de ontwikkeling van PARK21: een park voor iedereen, met ruimte voor sport, recreatie, ontspanning, groen en landbouw. Het park met een omvang van 1.000 hectare ligt tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep en wordt een groot en gevarieerd parklandschap, openbaar toegankelijk voor publiek. Er is ruimte voor activiteiten bij de boer, allerlei soorten sport en spel, cultuur, ontspanning, een recreatieplas, groen en weides, wandel- fiets- en skatepaden, horeca, evenementen en dagrecreatie. PARK21 wordt een park voor mensen uit Haarlemmermeer, de regio en verder. Een deel van PARK21 is al vastgelegd in een bestemmingsplan en gerealiseerd. Voor de verdere ontwikkeling van PARK21 is een nieuw bestemmingsplan noodzakelijk. Dat bestemmingsplan vormt de formele, juridisch-planologische vertaling om de ambities en kaders uit het Masterplan PARK21 mogelijk te maken. Vanwege de omvang van deze ontwikkeling heeft de gemeente Haarlemmermeer besloten de procedure van de milieueffectrapportage (m.e.r. met kleine letters) te doorlopen. Het milieueffectrapport (MER met hoofdletters) is daarvan het resultaat. Het MER is als bijlage bij het (ontwerp)bestemmingsplan PARK21 ter inzage gegaan en aan de commissie voor de milieueffectrapportage (Commissie m.e.r.) voorgelegd. De Commissie m.e.r.

heeft een voorlopig toetsingsadvies uitgebracht, dat aanleiding geeft om het MER aan te vullen. Dit document bevat de aanvullende informatie.

1.2

Inhoud advies Commissie m.e.r. Op hoofdlijnen De Commissie m.e.r. heeft op 17 mei 2022 een voorlopig toetsingsadvies over het milieueffectrapport bij de ontwikkeling van PARK21 in de gemeente Haarlemmermeer uitgebracht1. De commissie waardeert de zorgvuldige aanpak van het MER en prijst de impact die m.e.r. heeft gehad bij het herijken van het masterplan van PARK21. Niettemin beschrijft de commissie in haar advies vier punten waarop belangrijke informatie ontbreekt. De commissie acht deze informatie essentieel om het belang van de leefomgeving volwaardig mee te kunnen wegen bij het besluit over PARK21. Het gaat om de volgende punten: 1. Onderzoek de mogelijke effecten bij een maximaal gebruik van PARK21; 2. Beschrijf of de gestelde doelstellingen worden gehaald; 3. Onderzoek de stikstofeffecten van de bouwfase; 4. Onderzoek de effecten van verkeer en parkeren bij grote evenementen. Daarnaast heeft de commissie enkele aandachtspunten voor het vervolg geformuleerd, te weten:  Verduidelijk hoe de must have en nice to have natuurmaatregelen als beschreven in het MER zich verhouden tot de effectscore.  Verduidelijk hoe beheer bij gaat dragen aan het bereiken van de biodiversiteitsdoelen  Werk het VDS-effect verder in detail uit. 1

https://www.commissiemer.nl/docs/mer/p31/p3169/3169_vts_voorlopig_toetsingsadvies.pdf

Blad 1 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer



Richt de monitoring ook op het behalen van de projectdoelstellingen.

Het advies in meer detail 1. De Commissie adviseert om voorafgaand aan de besluitvorming, in aanvulling op het MER, na te gaan welke activiteiten het bestemmingsplan mogelijk maakt en daarvan de effecten op het milieu te onderzoeken. Doe dit door de twee onderzochte varianten voor 2030 en 2040 te verrijken met de maximale mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt. 2. De Commissie adviseert om voorafgaand aan de besluitvorming, in aanvulling op het MER, inzichtelijk te maken in hoeverre de doelstellingen worden gehaald. Maak een overzichtelijke tabel waarin naast de milieueffecten ook wordt gepresenteerd of met de voorgestelde varianten alle doelen bereikt worden. 3. De Commissie adviseert om in aanvulling op het MER en voorafgaand aan de besluitvorming de stikstofeffecten uit de bouwfase te berekenen. Beschrijf ook de mogelijke mitigerende (bron)maatregelen. 4. De Commissie adviseert om in aanvulling op het MER en voorafgaand aan de besluitvorming voor het evenemententerrein de afhandeling van verkeersstromen en het parkeergedrag van bezoekers te onderzoeken. Betrek hierbij andere verkeersaantrekkende activiteiten in het gebied (maatgevende representatieve bezetting). Beschrijf de impact hiervan op de parkeerbehoefte, het verkeerssysteem en de omgeving van PARK21. Betrek hierbij ook de rol van openbaar vervoer en fietsers.

1.3

Opzet van de aanvulling De gemeente Haarlemmermeer heeft besloten om naar aanleiding van de adviezen van de Commissie m.e.r. het MER aan te vullen. Die aanvulling is vormgegeven in dit document. Om een duidelijk inzicht te geven in de benodigde beslisinformatie is de aanvulling opgesteld aan de hand Voor ieder punt waarop volgens de commissie “belangrijke informatie” ontbreekt, is een eigen hoofdstuk in voorliggende aanvulling gewijd. Voor de overige aandachtspunten is de aanvulling in één hoofdstuk samengevoegd. De adviezen van de commissie m.e.r. zijn behoorlijk uiteenlopend van aard. Voor de verschillende adviezen wordt een (voor het advies specifieke) aanpak gehanteerd. Elk hoofdstuk begint met het uiteenzetten van die aanpak.

Blad 2 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

2

Reikwijdte van het bestemmingsplan Het bestemmingsplan beschrijft de ontwikkelingen die zijn toegelaten en schept daarmee de voorwaarden en regels waar het park aan moet voldoen. De Commissie oordeelt dat niet alle toegestane activiteiten uit het bestemmingsplan in het MER zijn onderzocht. De Commissie benoemt als voorbeeld de mogelijkheid tot zonnepanelen en verschillende typen bebouwing tot een hoogte van 20 meter in verband met landschappelijke effecten of parkeer- en verkeerseffecten.

2.1

Aanpak In deze aanvulling is een analyse gedaan van wat in het bestemmingsplan is opgenomen en hoe dat zich verhoudt tot wat in de worst case bandbreedte van het MER is beoordeeld op effecten. Het eerste onderdeel van deze analyse is in tabelvorm opgenomen in paragraaf 2.3. Bestemmingen die mogelijk gemaakt zijn (en nog niet op die locatie mogelijk waren in het bestemmingsplan Buitengebied Midden uit 2013) in het bestemmingsplan, maar geen expliciet onderdeel zijn van het MER, zijn aanvullend beoordeeld in paragraaf 2.4. De aanpak van de toets op volledigheid vindt plaats via een checklist in de vorm van een tabel. Voor ieder milieuaspect is nogmaals bepaald of de functies uit het bestemmingsplan betrokken zijn bij de effectbeoordeling in het MER. Uit de tabel volgt of de effecten van alle functies volwaardig beschreven zijn in het MER, en volgt dus ook of er functies met bijbehorende bouwmogelijkheden naar voren komen die in het MER beschreven zijn. In de tabel is gebruik gemaakt van kleurcoderingen: Voor dit aspect zijn alle relevante functies uit het bestemmingsplan betrokken bij de effectbeoordeling Voor dit aspect kunnen effecten optreden door specifieke functies of bouwmogelijkheden die buiten de bandbreedte van de effectbeoordeling in het MER vallen. Voor deze aspecten ontbreekt een volwaardige toetsing van alle functies.

Het meewegen van de functie kan een ander licht werpen op de effectbeoordeling in het MER.

2.2

Toets op bandbreedte MER Algemeen - Inkadering mogelijke effecten van specifieke functies Het bestemmingsplan maakt vanuit de gedachte van uitnodigingsplanologie specifieke activiteiten mogelijk. Het MER heeft een abstracter karakter waarbij op de eerste plaats het totaalconcept van het PARK21 met een worst-case benadering onderzocht is. Voor een aantal aspecten betekent dit dat niet specifiek iedere functie beoordeeld is (verkeer, stikstof), maar wel vanuit een worst-case benadering alle mogelijke effecten van die functies in beeld zijn gebracht. Vooral voor lokaal optredende effecten op landschappelijke of biodiversiteitswaarden kunnen als gevolg van specifieke mogelijkheden in het bestemmingsplan negatieve effecten optreden die niet specifiek in beeld zijn gebracht in het MER.

Blad 3 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

Tabel 2.1: Beoordelingskader Hoofdthema Ondergrond

Beoordelingsaspect Bodemopbouw en grondstromen

Gevolgen voor bodemopbouw

Mogelijkheid tot optreden effecten van specifieke functies uit het bestemmingsplan? Beoordeling gaat over realisatie grondlichamen als mogelijk gemaakt in de parklaag.

Gevolgen voor grondstromen

Beoordeling gaat over realisatie grondlichamen als mogelijk gemaakt in de parklaag.

Milieuhygiënische bodemkwaliteit

Gevolgen voor bodemkwaliteit

Archeologie

Gevolgen voor archeologische waarden Gevolgen voor schade en hinder door trillingen

Beoordeling gaat over aanbrengen en afvoeren van grond. Niet gekoppeld aan functies maar effectbeschrijving wel geënt op grondlichamen als mogelijk gemaakt in de parklaag. Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Functies in het bestemmingsplan maken geen ontwikkelingen mogelijk die negatieve impact hebben op archeologische waarden. Effectbeoordeling in het MER gaat uit van een worst-case benadering als gevolg van het realiseren van grondlichamen, waardoor de effectbeoordeling de functies van de parklaag beschrijven. Het bestemmingsplan maakt geen functies mogelijk die in de gebruiksfase trillinghinder veroorzaken. MER voorziet in effectbeschrijving op zoneniveau, omdat niet iedere functie slechts op één locatie mogelijk is. De analyse op zoneniveau in combinatie met maximale omvang van een parkkamer (als geborgd in BKP Leisure) volstaat. OV-bereikbaarheid is niet gekoppeld aan de functies.

Trillingen

Mobiliteit

Bereikbaarheid

Verkeersstructuur en verkeersveiligheid

Criterium

Gevolgen voor bereikbaarheid autoverkeer

Gevolgen voor bereikbaarheid OV en langzaam verkeer Gevolgen voor verkeersafwikkeli ng -circulatie

Gevolgen voor verkeersveiligheid

Milieu en gezondheid

Externe veiligheid

Externe veiligheidsrisico’s

Geluid

Gevolgen van geluidbelasting door weg, spoor en luchtvaart (en cumulatie) Gevolgen door toekomstige functies

Conclusie Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan. Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan. Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan.

Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan. Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan.

Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan

Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan

Worstcase benadering van alle mogelijke functies is opgenomen in het verkeersmodel. MER constateert dat incidentele pieken a.g.v. evenemententerrein op kunnen treden en adviseert nadere concretisering. Concretisering krijgt plek in aanvulling MER en definitief bestemmingsplan Verkeersveiligheid verbetert op hoofdlijnen. Infrastructurele aanpassingen die nodig zijn voor specifieke functies worden conform richtlijnen van Duurzaam Veilig Wegverkeer gedaan. Geen wezenlijke effecten daardoor MER concludeert dat er functies buiten de invloedsgebieden van onderscheiden risicobronnen geprojecteerd dienen te worden. Dat is in het bestemmingsplan gebeurd. Verkeersfuncties uit het bestemmingsplan voornamelijk relevant. Alle betrokken bij geluidsmodel.

Effectbeschrijving dekt mogelijke effecten van evenementen-terrein niet volledig. Verdieping benodigd.

Geluidproducerende functies in het bestemmingsplan (meest nadrukkelijk evenemententerrein, recreatieplas en themapark) zijn betrokken bij effectbeoordeling (expliciet opgenomen in achtergrondrapportage milieu en gezondheid).

Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan.

Blad 4 van 43

Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan. Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan. Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan.

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

Hoofdthema

Groenblauwe kwaliteit

Beoordelingsaspect Luchtkwaliteit

Criterium

Geur

Gevolgen voor geurhinder

Gezondheid

Gezondheidsbesc herming

Water

Gevolgen voor concentratie fijnstof en stikstofdioxide

Bevordering gezond gedrag

Relevante functies zijn beoordeeld in het MER.

Gevolgen voor oppervlaktewater kwantiteit

Effecten van functies in parkkamers zijn op effecten beoordeeld. Specifieke functies binnen parkkamers zijn niet relevant omdat parkkamers altijd zelfvoorzienend zijn: water wordt in principe opgevangen in de ringsloot. Voor de beoordeling oppervlaktewaterkwaliteit is bij de effectbeoordeling aangegeven welke functies uit het bestemmingsplan relevant zijn. Die functies zijn op effecten beoordeeld (waaronder bv. VDS, hetgeen een positief effect heeft). Alleen de recreatieplas is relevant voor het grondwater

Gevolgen voor oppervlaktewater kwaliteit

Gevolgen voor grondwater Klimaatbestendigheid

Gevolgen voor waterveiligheid Gevolgen voor wateroverlast Gevolgen voor droogtestress Gevolgen voor hittestress

Natuur

Mogelijkheid tot optreden effecten van specifieke functies uit het bestemmingsplan? Fijnstof- en stikstofdioxideconcentraties zijn gekoppeld aan toenamen van verkeer, vliegverkeer van Schiphol en agrarische bedrijven (verwarmingsinstallaties glastuinbouw en vanuit stallen). Effectbeoordeling is gekoppeld aan verkeersmodel. In het bestemmingsplan worden geen wezenlijke nieuwe geurhinder veroorzakende activiteiten toegestaan. Hinder van bestaande veehouderijen, Schiphol en baggerspeciedepot zijn onderdeel van effectbeoordeling. Relevante functies zijn beoordeeld in het MER.

Gevolgen voor beschermde gebieden (Natura 2000)

Gevolgen voor beschermde gebieden (NNN)

Voor de beoordeling waterveiligheid is bij de effectbeoordeling aangegeven welke functies uit het bestemmingsplan relevant zijn. Die functies zijn op effecten beoordeeld. Voor de beoordeling wateroverlast is bij de effectbeoordeling aangegeven welke functies uit het bestemmingsplan relevant zijn. Die functies zijn op effecten beoordeeld. Voor de beoordeling droogtestress is bij de effectbeoordeling aangegeven welke functies uit het bestemmingsplan relevant zijn. Die functies zijn op effecten beoordeeld. Voor de beoordeling hittestress is bij de effectbeoordeling aangegeven welke functies uit het bestemmingsplan relevant zijn. Die functies zijn op effecten beoordeeld. Stikstofdepositie is het enige relevante effect. Niet uitgesloten is dat functies uit het bestemmingsplan stikstofdepositie veroorzaken, maar de beleidsregel stikstof borgt dat dit effect niet optreedt. Daardoor is niet de functie, maar de wijze waarop de functie ingericht wordt maatgevend voor het effect (het effect moet positief zijn) Uitgesloten is dat nieuwe functies een negatief effect hebben op NNN-gebieden. Door het park met geschikt biotoop als NNN-gebied in te richten wordt wel een positief effect bewerkstelligd.

Blad 5 van 43

Conclusie Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan.

Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan. Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan

Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan

Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

Hoofdthema

Beoordelingsaspect

Criterium Gevolgen voor biodiversiteit

Ruimtelijke kwaliteit

Landschap

Cultuurhistorie

Gevolgen voor de karakteristiek van het landschap

Op hoofdlijnen is beoordeeld wat het effect van de parklaag, polderlaag en leisurelaag is. Het is mogelijk dat specifieke functies de karakteristiek van het landschap schaden.

Gevolgen voor openheid en ruimtebeleving

Op hoofdlijnen is beoordeeld wat het effect van de parklaag, polderlaag en leisurelaag is. Het is mogelijk dat specifieke functies de openheid en ruimtebeleving schaden.

Gevolgen voor landschapseleme nten en structuren

Op hoofdlijnen is beoordeeld wat het effect van de parklaag, polderlaag en leisurelaag is. Het is mogelijk dat specifieke functies landschapselementen en -structuren verstoren.

Gevolgen voor het agrarisch cultuurlandschap

Het “verloren gaan” van agrarisch cultuurlandschap ten bate van park- en leisurelaag is het maatgevende effect en niet zozeer de invulling van die park- en leisurelaag. De invulling met zonnepanelen op polderlaag heeft mogelijk aanvullende effecten.

Gevolgen voor De Stelling van Amsterdam

De beperkte herkenbaarheid van de Stelling van Amsterdam maakt dat het planvoornemen maar zeer beperkt invloed heeft op de waarde van de Stelling van Amsterdam. Uitgangspunt van de ontwikkeling dat zowel deze gebouwen als de context waarbinnen zij gelegen zijn (gelegen aan de lengtewegen, op ruime, regelmatige afstand van elkaar) behouden blijft. De functies uit het bestemmingsplan zijn betrokken bij de effectbeoordeling. Daarnaast hanteert de gemeente als uitgangspunt dat alle kavels energieneutraal ontwikkeld worden. Circulariteit van de ontwikkeling is met de huidige informatie niet volledig te bepalen. Vanuit worstcase scenario negatief beoordeeld.

Gevolgen voor historisch (steden)bouwkun dige waarden Duurzaamheid

Mogelijkheid tot optreden effecten van specifieke functies uit het bestemmingsplan? In het MER is in algemene zin beschreven wat de gevolgen van het park voor de biodiversiteit zijn. Niet uitgesloten is dat functies en gebouwen negatieve effecten op specifieke soorten kunnen veroorzaken.

Energietransitie

Bijdrage aan energietransitie

Circulariteit

Bijdrage aan circulariteit

Blad 6 van 43

Conclusie Effectbeschrijving dekt niet alle mogelijk optredende effecten. Verdieping op enkele functies benodigd maar geeft geen aanleiding tot aanpassing effectscore. Effectbeschrijving dekt niet alle mogelijk optredende effecten. Verdieping op enkele functies benodigd maar geeft geen aanleiding tot aanpassing effectscore. Effectbeschrijving dekt niet alle mogelijk optredende effecten. Verdieping op enkele functies benodigd maar geeft geen aanleiding tot aanpassing effectscore. Effectbeschrijving dekt niet alle mogelijk optredende effecten. Verdieping op enkele functies benodigd maar geeft geen aanleiding tot aanpassing effectscore. Effectbeschrijving dekt niet alle mogelijk optredende effecten. Verdieping op enkele functies benodigd maar geeft geen aanleiding tot aanpassing effectscore. Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan Effectbeschrijving dekt de functies uit het bestemmingsplan

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

2.2.1

Verkeerseffecten evenemententerrein Het MER bevat geen specifiek oordeel over de verkeersafwikkeling en -circulatie bij een groot evenement. Als aanvulling op het MER is inzichtelijk gemaakt wat de verkeerseffecten van evenementen zijn. Die inzichten zijn opgenomen in hoofdstuk 5 van deze aanvulling.

2.2.2

Landschappelijke, cultuurhistorische en natuureffecten van specifieke functies Het bestemmingsplan bevat kaders (meest voornamelijk de beeldkwaliteitsplannen) die borgen dat nieuwbouw of parkaanleg geen effecten sorteert die buiten de bandbreedte van de effectbeschrijving in het MER vallen. Tevens bevat het MER op hoofdlijnen conclusies als gevolg van invullingen in parkkamers op bijvoorbeeld openheid en ruimtebeleving. Daarbij is niet expliciet getoetst of mogelijke bouwhoogten in het bestemmingsplan effecten kunnen hebben op landschappelijke waarden. Het verstorende effect van deze bouwhoogte is in het MER wel op hoger abstractieniveau beoordeeld, bijvoorbeeld onder het kopje “openheid en ruimtebeleving” en “landschapselementen en structuren” (paragraaf 10.2.2. van het MER). Landschappelijke, cultuurhistorische en natuureffecten nader beschouwd Voor elke functie uit het bestemmingsplan is beschouwd of deze voor wat betreft landschappelijke, cultuurhistorische en natuureffecten een plek hebben gekregen in het MER. Deze checklist is onderstaand in tekst opgenomen. Landschappelijke, cultuurhistorische en natuureffecten van de parklaag Op hoofdlijnen zijn de mogelijke functies2 beoordeeld in het MER: de ruimtelijke inrichting van de parklaag (en daarbij horende voorzieningen) is beoordeeld op milieueffecten.

Effecten die zouden kunnen optreden op landschappelijke kwaliteit zijn geborgd door het beeldkwaliteitsplan openbare ruimte (waaronder alle mogelijkheden vallen). De beoordeling landschap ziet meer op een algehele beoordeling van het parkconcept; het BKP openbare ruimte borgt dat de effecten van kleinere voorzieningen blijven passen binnen het parkconcept en daarmee binnen de bandbreedte van de effectbeoordeling in het MER. Voor natuurwaarden geldt dat de leidraad groene bouwstenen ervoor zorgt dat de parklaag opgebouwd wordt uit beplanting die afgestemd is op regionale biotopen en de lokale groeiplaatsomstandigheden (o.a. het flexibele peil). De effecten van het concept van “de parklaag” zijn met meer diepgang in het MER beschreven, o.a. in relatie tot natuureffecten en de gevolgen van de aanleg van het park (denk aan de gevolgen van ophoging de openheid van het polderlandschap). Geconcludeerd kan worden dat alle mogelijk gemaakte functies onderdeel zijn van de effectbeschrijving van de parklaag.

Landschappelijke, cultuurhistorische en natuureffecten van de leisurelaag Omdat nog niet duidelijk is welke initiatieven zich exact vestigen in de leisurelaag, is met een abstrahering van het voornemen onderzocht welke worst-case milieueffecten kunnen optreden Naast cumulatieve effecten op de omgeving is onderzocht hoe voorzieningen zich onderling verhouden met betrekking tot omgevingseffecten. Voor het gros van de genoemde bestemmingen geldt dat deze in een gebouw plaatsvinden en daardoor altijd binnen de kaders van het beeldkwaliteitsplan leisurelaag vallen. Het MER heeft de effecten van parkkamers en parklaag in algemene zin beschreven (bijvoorbeeld “De parklaag en parkkamers worden opgehoogd en er komt veel ruimte voor opgaande begroeiing in de parklaag. Dat maakt dat de grootschalige 2

Het bestemmingsplan maakt in de parklaag de functies groen, water(huishoudkundige) voorzieningen, fiets en ruiterpaden, sport- en speelvoorzieningen, cultuur en ontspanning, openbare toiletvoorzieningen, nutsvoorzieningen, straatmeubilair en parkeervoorzieningen mogelijk.

Blad 7 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

weidsheid komt te vervallen” of “Het gebied is één van de restanten van strikt orthogonaal, onbebouwd gebied in de Haarlemmermeerpolder. De opzet van de parkkamers en parklaag tasten de orthogonaliteit aan”). De aard en omvang van de specifieke functies die in het bestemmingsplan mogelijk gemaakt worden zijn niet nadrukkelijk betrokken bij de effectbeoordeling. Binnen de leisurelaag zijn de volgende functies mogelijk: 1.

2.

3. 4.

Cultuur en ontspanning: het bestemmingsplan maakt voorzieningen gericht op cultuur, spel vermaak en ontspanning (musea, podiumkunsten, muziekscholen, spel- en speelruimten etc. mogelijk en maakt voorzieningen als wellness, met sauna’s, thermen, zwembaden, ligweides, buitenbaden etc. mogelijk. o Deze functies zijn altijd gesitueerd in parkkamers die gebonden zijn aan het BKP leisure. Het BKP Leisure bevat regels ten aanzien van hoogte, samenhang van landschap en bebouwing en de afronding van de parkkamer. Die voorwaarden zijn beschouwd bij de effectbeoordeling in het MER en hebben geleid tot een negatieve score voor het effect van de leisurelaag op openheid en ruimtebeleving. Daarmee vallen de effecten binnen de bandbreedte van de beoordeling in het MER. Dagrecreatie in de vorm van themaparken (niet zijnde een attractiepark) en verblijfrecreatie in de vorm van een hotel, vakantiepark, bed & breakfast, kampeerterrein, camperplaatsen en groepsaccommodaties. o Het aantal overnachtingsmogelijkheden mag niet meer bedragen dan 680 (en slechts één vakantiepark mag maximaal 50 overnachtingsmogelijkheden hebben), hetgeen de totale omvang van de voorzieningen beperkt.

Uitgangspunt in het Beeldkwaliteitsplan Leisurelaag is echter dat verblijfsaccommodaties en themaparken altijd in een groene parkachtige omgeving worden gerealiseerd waarbij altijd een relatie bestaat tussen leisure en de parkachtige omgeving. Voor zowel de inpassing als ligging van de parkammers verbindt het beeldkwaliteitsplan regels, zodanig dat de landschappelijke parkopzet (zoals beoordeeld in het MER) niet geschaad wordt. Daarmee zijn negatieve effecten niet per sé uit te sluiten, maar vallen die effecten binnen de score die in het MER voor het aspect landschap toegekend is. Detailhandel, horeca en maatschappelijke voorzieningen o Onderdeel van de effectbeschrijving gekoppeld aan BKP Leisure (zie cultuur en ontspanning onder 1) Sportvoorzieningen in de vorm van inpandige en buitenpandige sport-, spel en fitnessvoorzieningen o Het bestemmingsplan biedt mogelijkheden voor buitensport. Er treden mogelijkerwijs effecten op landschappelijke waarden op. Uitgangspunt in het Beeldkwaliteitsplan Leisurelaag is echter dat sportaccommodaties en themaparken altijd in een groene parkachtige omgeving worden gerealiseerd waarbij altijd een relatie bestaat tussen leisure en de parkachtige omgeving. Voor zowel de inpassing als ligging van de parkkamers verbindt het beeldkwaliteitsplan regels, zodanig dat de landschappelijke parkopzet (zoals beoordeeld in het MER) niet geschaad wordt.

Daarmee zijn negatieve effecten niet per sé uit te sluiten, maar vallen die effecten binnen de score die in het MER voor het aspect landschap toegekend is.

Blad 8 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

Landschappelijke, cultuurhistorische en natuureffecten van de polderlaag Landschappelijke effecten van de polderlaag komen voornamelijk tot uitdrukking door de mogelijkheden die bestaan door zonneakkers. Overige effecten die vanuit de polderlaag op milieuaspecten optreden, treden in de huidige situatie ook op en zijn daardoor onderdeel van de beschrijving van de referentiesituatie3. Voor de polderlaag is eveneens een Beeldkwaliteitsplan Polderlaag opgesteld waarin (zonne-)akkers en erven beschreven zijn. Zonneakkers In de polderlaag is ruimte voorzien om bij transformatie van agrarische percelen ruimte te bieden voor zonneakkers. Voornamelijk de effecten op biodiversiteit en landschap zijn hier van belang. o

o

o

Biodiversiteit: het bestemmingsplan bevat regels ten aanzien van de plaatsing van zonnepanelen die borgen dat er geen negatief natuureffect optreedt. Zo is in algemene zin sprake van een verbod op zonneakkers als dat natuurontwikkeling in de weg staat, maar is specifieker ook met de maximale afstand tussen rijen (zodanig dat diersoorten gebruik kunnen maken van de tussenliggende biotopen) rekening gehouden met biodiversiteit. Voorts bevat het Beeld Kwaliteit Plan (BKP) polderlaag als opgenomen in bijlage 1 bij het bestemmingsplan regels die borgen dat er geen negatief natuureffect optreedt. Voor wezenlijke effecten op beschermde soorten borgt het reguliere regime van de Wet natuurbescherming dat er geen negatieve effecten optreden. Landschap: De zonneakkers kunnen landschappelijke effecten hebben doordat ze een duidelijke onderbreking van het agrarisch cultuurlandschap zijn en geen wezenlijke bijdrage leveren aan het parkconcept. Om die reden zijn de mogelijkheden voor zonneakkers verregaand beperkt. Zo mag slechts in kleine hoekjes die “overblijven” tussen polderlaag en parklaag ingezet worden op een zonneakkers en is de hoogte beperkt. Niettemin kunnen deze zonneakkers een negatief effect hebben op de landschappelijke waarde van het parkconcept. In het MER zou dit als licht negatief (0/-) beoordeeld worden.

Tegelijkertijd geldt ook hier dat het BKP polderlaag de basiskwaliteit van het landschap garandeert en er dus geen sterk negatieve effecten optreden. Cultuurhistorie: PARK21 is opgebouwd uit drie lagen: de polderlaag, de parklaag en de leisurelaag. De lagen lopen elk dwars door het park, vullen elkaar aan, maar verschillen ook heel duidelijk. De polderlaag, het polderlandschap, verankert het park in de cultuurhistorie. De polderlaag transformeert van traditioneel agrarisch naar verbrede stadslandbouw. Het gebied wordt toegankelijker en aantrekkelijker met activiteiten voor bezoekers. Essentieel voor het ruimtelijke beeld van deze laag zijn de drie oorspronkelijk agrarische linten, bestaande uit boerenerven met erfbeplantingen, de ontginningskavels (van 1000 meter diep en 100 tot 200 meter breed), de poldersloten, de Hoofdvaart en de tochten die hieraan parallel lopen. Het karakter van de linten is geaccentueerd door laanen erfbeplanting toe te passen en op veel plaatsen een ruime zone rond de linten vrij te houden van parkbeplanting. De geometrie van de polder domineert. Richting de achterkanten van de ontginning (de tochten) versterken de gebogen parkstructuren het ruimtelijk beeld en de diepte in het landschap. Vanaf de linten zijn er ruime doorzichten naar het achterland en naar herkenningspunten in Nieuw-Vennep en Hoofddorp.

Het bestemmingsplan bevat kaders (meest voornamelijk de beeldkwaliteitsplannen) die borgen dat de toevoeging van de parklaag en leisurelaag geen onevenredige afbreuk doen aan de cultuurhistorie. De realisatie van de parklaag en leisurelaag sorteert geen effecten

3

In de polderlaag worden de functies Agrarisch, transformatie van agrarische percelen, evenemententerrein (Van Zantenhal), groen, crematorium, tuin, verkeer, water, wonen en leidingen mogelijk gemaakt. Deze functies zijn alle reeds bestaand en mogelijk binnen het bestemmingsplan Buitengebied Midden uit 2013.

Blad 9 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

die buiten de bandbreedte van de effectbeschrijving in het MER vallen. Voor de in de polderlaag mogelijk gemaakte zonne-akkers van beperkte omvang zijn in de opzet onderdeel van het agrarische cultuurlandschap. Er vind energieteelt plaats in combinatie met de meer traditionele teelten. De landschappelijke uitgangspunten hiervoor zijn geborgd in het beeldkwaliteitsplan polderlaag en het agrarische cultuurlandschap geborgd.

2.3

Conclusie In het MER zijn alle functies uit het bestemmingsplan op effecten beoordeeld. Voor het gros van de thema’s geldt dat de specifieke functies vallen binnen worstcase berekeningen. De landschappelijke- en natuurbeoordeling spitst zich in het MER meer toe op een abstracte beoordeling van de concepten van de drie lagen. Daarbinnen zijn de mogelijke functies betrokken om een oordeel te vellen over de effecten die optreden. Niet altijd is echter specifiek een relatie tussen alle mogelijke functies en de effectbeoordeling gelegd. Daar waar dat relevant kan zijn (themaparken, buitenpandige activiteiten, zonneakkers) is dat in deze aanvulling alsnog gedaan. Geconcludeerd kan worden dat ook de effecten van deze specifieke functies vallen binnen de effectbeschrijving uit het MER, namelijk licht negatief voor landschappelijke aspecten.

Blad 10 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

3

Haalbaarheid doelstellingen De Commissie m.e.r. adviseert om voorafgaand aan de besluitvorming inzichtelijk te maken in hoeverre de doelstellingen worden gehaald. Zij stelt voor een overzichtelijke tabel te maken waarin naast de milieueffecten ook wordt gepresenteerd of met de voorgestelde varianten alle doelen bereikt worden.

3.1

Aanpak In dit hoofdstuk wordt een dergelijke tabel gepresenteerd. Aan de hand van de hoofd- en nevendoelstellingen voor PARK21. Puntsgewijs worden deze behandeld, waarbij onder andere wordt toegelicht:  Welke keuzes invloed hebben gehad op het doelbereik.  De wijze waarop de projectdoelstellingen verwerkt zijn in het plan en op welke wijze dat geborgd is.  Welke onzekerheden bij het bereiken van de projectdoelstellingen spelen. Doelstellingen PARK21 In paragraaf 3.2 van het MER zijn de doelstellingen voor PARK21 opgenomen. Deze komen voort uit een richtinggevende ambitie die niet gekwantificeerd is. Deze ambitie is afgeleid uit nut en noodzaak van PARK21 en gemeentelijke beleidsambities. De ontwikkeling van PARK21 is het middel om de ambitie te behalen, waarbij de ambitie is vertaald in doelstellingen als richtkader voor onder andere het MER-onderzoek. “Met PARK21 is het de ambitie om te voorzien in: 1. de lokale behoefte aan recreatiemogelijkheden, kwantitatief, maar ook kwalitatief. Het verbindt de kernen Hoofddorp en Nieuw-Vennep en zorgt voor een krachtige, groene en recreatieve oost-west verbinding door de polder; 2. het samenbrengen van stad en platteland, burgers en boeren. Gebruikmakend van de ligging in een dichtbevolkt gebied en de recreatieve aantrekkingskracht van het park ontstaan zo nieuwe perspectieven voor de landbouw; 3.

het tot ontwikkeling brengen van recreatieve en toeristische functies, voor inwoners uit Haarlemmermeer, maar ook voor regionale, nationale en wellicht internationale bezoekers; 4. een voorbeeld project op gebied van duurzaamheid met o.a. als belangrijke inzet het streven naar verduurzaming van het watersysteem in het gebied om klimaatveranderingen, verzilting en voldoende zoetwater het hoofd te kunnen blijven bieden in de toekomst.” De bovenstaande ambitie en de opgave om park-, polder-, en leisurelaag te realiseren zijn vertaald in nadere doelstellingen als richtkader voor onder andere het MER-onderzoek. Deze beschrijven het beoogde doelbereik en zijn voorzien van randvoorwaarden. De hoofddoelstelling is: PARK21 realiseert een parklaag als grootschalige groenvoorziening tussen Hoofddorp en NieuwVennep, die bestaat uit minimaal 175-180 hectare prioritaire, openbaar vrij toegankelijke groenstructuur (later ook ‘basisstructuur’ genoemd). Daarbij gelden de volgende nevendoelstellingen:

Blad 11 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

1. 2.

De polderlaag biedt perspectief voor transitie van de landbouw zodat de landbouwsector in PARK21 ook op de lange termijn een belangrijke plek kan behouden. De leisurelaag biedt een duurzame stimulans voor het doorgroeien van PARK21.

De ambitie is in het bestemmingsplan vastgelegd als doelen van PARK21. Deze doelen vormen het beoordelingskader voor het afgeven van omgevingsvergunningen voor nieuwe functies. Een bijdrage aan de doelen voor PARK21 wordt daardoor geborgd voor ontwikkelingen in de leisurelaag. Ook voor de polderlaag is een bijdrage aan de doelen voor PARK21 een vereiste. De ontwikkeling van de parklaag draagt integraal bij aan de ambitie, maar is in hoofdzaak de wijze waarop de hoofddoelstelling wordt ingevuld. Beoordeling Door de organische ontwikkeling op basis van uitnodigingsplanologie verschuift de gemeentelijke rol. Het is van belang als gemeente een duidelijke ambitie uit te dragen, te investeren in de kwaliteit van het gebied, bestaande uit een aantal sterke focuspunten. Dit doet gemeente met de basisvariant. Uitgangspunt is dat de hoofddoelstellingen in voldoende mate worden gerealiseerd met de basisvariant. Het verdere organisch doorgroeien vanuit de basisvariant versterkt het behalen van de hoofddoelen. Tussen de varianten bevindt zich een glijdende schaal qua bijdrage die geleverd wordt aan de hoofddoelen. Dit wordt per doelstelling inzichtelijk gemaakt aan de hand van onderstaande figuur. In elke figuur wordt de basisvariant en maximale variant met een metertje voor doelbereik getoetst. De basisvariant wordt weergegeven met de paarse spitse wijzer, de maximale variant met de pijl

3.2

Hoofddoelstelling – parklaag De hoofddoelstelling met bijbehorende randvoorwaarden luidt als volgt: PARK21 realiseert een parklaag als grootschalige groenvoorziening tussen Hoofddorp en NieuwVennep, die bestaat uit minimaal 175-180 hectare prioritaire, openbaar vrij toegankelijke groenstructuur. 1. De transformatie van het gebied sluit aan bij de omgevingsvisie Haarlemmermeer (in ontwikkeling) en de sustainable development goals, waarbij een positieve bijdrage aan de kwaliteit van de leefomgeving voor bewoners van gemeente Haarlemmermeer wordt gegeven, en waarbij de transitie van de landbouw, de energietransitie en de ecologische transitie worden ondersteund. 2. Hierbij wordt afwenteling voorkomen, geniet meervoudig ruimtegebruik de voorkeur en staan de kenmerken en identiteit van het (toekomstige) gebied centraal . 3. De verhouding 1/3, 1/3 en 1/3 geldt als streefeindbeeld tussen de parklaag, leisurelaag en polderlaag.

Blad 12 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

4.

5. 6.

De robuuste parklaag bestaat uit minimaal 175-180 hectare openbaar vrij toegankelijke groen/blauwe prioritaire structuur en heeft een groeiambitie tot circa 360 hectare recreatieve groenvoorziening: o die de recreatieve verbinding tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep vormt; o die uitnodigende recreatieve structuren kent voor sport en beweging voor en door inwoners uit de gemeente Haarlemmermeer; o die daardoor een verleidend perspectief biedt aan ondernemers/investeerders in de zogenaamde parkkamers (leisurelaag) in de parklaag; o die een duurzame groene/blauwe verbinding vormt in oost-west richting. De parklaag wordt klimaatadaptief ingericht, waarbij minimaal het verbeterde droogmakerijsysteem voor het watermanagement wordt ingericht om minimaal een toekomstbestendig watersysteem te realiseren. De biodiversiteit wordt versterkt passend binnen de biotoopkenmerken van de regio.

Hieronder worden de randvoorwaarden (cursief opgenomen) één voor één beschouwd om vervolgens een conclusie te trekken over de mate waarin de doelstelling wordt behaald. 1. Aansluiting bij de omgevingsvisie en SDGs De transformatie van het gebied sluit aan bij de omgevingsvisie Haarlemmermeer (in ontwikkeling) en de sustainable development goals, waarbij een positieve bijdrage aan de kwaliteit van de leefomgeving voor bewoners van gemeente Haarlemmermeer wordt gegeven, en waarbij de transitie van de landbouw, de energietransitie en de ecologische transitie worden ondersteund. De kern van de Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040 is gevat in onderstaande infographic.

PARK21 sluit aan bij de behoeften van het groeiende aantal inwoners en past als ontwikkeling binnen de gemeente, omdat (onder andere):  Slim en zuinig wordt omgegaan met de beschikbare ruimte;  Voldoende aandacht is voor het karakter van het landschap en de kernen;  Een positieve bijdrage wordt geleverd aan de kwaliteit van de leefomgeving van bewoners van de gemeente door het realiseren van een aantrekkelijk recreatiegebied;  Perspectief wordt geboden voor de in het gebied aanwezige (agrarisch) ondernemers, waarmee de transitie van de landbouw wordt ondersteund;  Leisurebedrijven worden aangetrokken die een aanvulling vormen op de lokale economie; en  Door het stimuleren van andere vormen van landbouw, het realiseren van grote aaneengesloten en kwaliteitsvolle groenstructuren en van ontwikkelingen die bijdragen aan het per saldo terugbrengen van stikstofdepositie wordt een bijdrage geleverd aan de ecologische transitie. In overeenstemming met de effectbeoordeling in het MER voor o.a. landschap (een negatieve score voor de basisvariant op landschap getuigt niet van “voldoende aandacht voor het karakter van het landschap en de kernen”) treedt doelbereik suboptimaal op bij de basisvariant. De maximale variant leidt tot nagenoeg volledig doelbereik.

Blad 13 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

In hoofdstuk 19 van het MER is een analyse gedaan van de relevantie van PARK21 voor de Sustainable Development Goals (SDGs). Hieruit blijkt dat de ontwikkeling als geheel hierop aansluit en er een aantal doelen zijn waaraan onderdelen van de ontwikkeling in het bijzonder kunnen bijdragen. Deze zijn vertaald in een meetlat aan de hand waarvan leisure-initiatieven van derden worden beoordeeld. Deze meetlat is opgenomen in het Beeldkwaliteitsplan Leisure, dat een beleidsregel vormt bij het bestemmingsplan. Op deze manier wordt geborgd dat de ontwikkelingen zoveel mogelijk aansluiten bij de SDGs en het park daar als geheel ook aan bijdraagt.

2. Principes NOVI Hierbij wordt afwenteling voorkomen, geniet meervoudig ruimtegebruik de voorkeur en staan de kenmerken en identiteit van het (toekomstige) gebied centraal. De afwegingsprincipes die centraal staan in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zijn vertaald in randvoorwaarde 2 bij de hoofddoelstelling. Meervoudig ruimtegebruik en de identiteit van het gebied zijn leidend geweest voor het Masterplan (en actualisaties daarop) en de drie lagen die met elkaar samen het park vormen. Om meervoudig ruimtegebruik verder te stimuleren is een verdiepend onderzoek gedaan naar het perspectief voor de landbouw en hoe deze sector niet

Blad 14 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

alleen in de polderlaag, maar ook in de andere lagen een rol kan hebben. In het BKP polderplaag is aandacht voor meervoudig ruimtegebruik voor zowel de agrarische functies als de verbredingsfuncties, maar ook over het meervoudig ruimte gebruik op de akkers met zonne-akkers gecombineerd met normaal agrarisch gebruik Daarnaast zijn in het Beeldkwaliteitsplan Leisure onder meer voorwaarden opgenomen die ervoor zorgen dat de parkkamers naast de primaire leisurefunctie ook bijdragen aan andere functies van PARK21 zoals ecologie, landschapsbeleving en bewegen. Ook de toepassing van het Verbeterd Droogmakerij Systeem (VDS) bij transformatie is een voorbeeld van meervoudig ruimtegebruik. Afwenteling in PARK21 wordt voorkomen doordat keuzes gemaakt zijn om belangrijk negatieve milieueffecten te voorkomen. Dit zijn bijvoorbeeld het reduceren van de hoeveelheid op te brengen grond en het aanscherpen van de kwaliteitseisen voor de grond. Op basis van het MER is de omvang van de leisurelaag beperkt, mede om hinder op de omgeving te beperken. Voor de evenementenlocatie is een afweging gemaakt van de aanvaardbaarheid van hinder. Om te voorkomen dat stikstofdepositie in stikstof gevoelige Natura 2000-gebieden toeneemt wordt gestuurd op een stikstofneutrale ontwikkeling.

Omdat het gaat om afwegingsprincipes die in het proces van de organische ontwikkeling een rol spelen zit er geen wezenlijk onderscheid tussen de basisvariant en de maximale variant.

3. Streefeindbeeld De verhouding 1/3, 1/3 en 1/3 geldt als streefeindbeeld tussen de parklaag, leisurelaag en polderlaag. De verhouding 1/3-1/3-1/3 is losgelaten naar aanleiding van het MER-onderzoek. Dit is beschreven in hoofdstuk 17 van het MER. De nieuwe uitgangspunten, waarbij onder meer ruimte is voor maximaal 20% leisurelaag, waarbij 1/3 van de ruimte wordt benut voor landschappelijke inpassing, sluiten beter aan bij de doelstellingen. Het streefeindbeeld kan daarom losgelaten worden zonder dat dit het doelbereik beperkt.

Blad 15 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

4. Omvang en functioneren parklaag De robuuste parklaag bestaat uit minimaal 175-180 hectare openbaar vrij toegankelijke groen/blauwe prioritaire structuur en heeft een groeiambitie tot circa 360 hectare recreatieve groenvoorziening:  die de recreatieve verbinding tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep vormt;  die uitnodigende recreatieve structuren kent voor sport en beweging voor en door inwoners uit de gemeente Haarlemmermeer;  die daardoor een verleidend perspectief biedt aan ondernemers/investeerders in de zogenaamde parkkamers (leisurelaag) in de parklaag;  die een duurzame groene/blauwe verbinding vormt in oost-west richting. De basisvariant bestaat uit minimaal 175 en circa 180 hectare prioritaire structuur die met de verdere ontwikkeling van het park kan toenemen tot 360 hectare in aanvulling op de 51 hectare die reeds bestaat in deelgebied 1. De prioritaire structuur wordt direct bestemd en vormt de eerste stap in de transformatie. Met deze stap wordt invulling gegeven aan de recreatieve verbinding tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep en de groen-blauwe oost-west verbinding. Bovendien biedt de verbinding verleidend perspectief voor ondernemers en uitnodigende recreatieve structuren voor bewoners. Dit wordt met de doorontwikkeling van PARK21 naar verwachting steeds sterker.

5. Toekomstbestendig watersysteem De parklaag wordt klimaatadaptief ingericht, waarbij minimaal het verbeterde droogmakerijsysteem voor het watermanagement wordt ingericht om minimaal een toekomstbestendig watersysteem te realiseren. Uitgangspunt in PARK21 is toepassing van het Verbeterd Droogmakerij Systeem (VDS). Het op deze wijze inrichten van het watersysteem leidt er toe dat het bergend vermogen voor wateroverlast

Blad 16 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

binnen de polder worden kan verdeeld. Deelplannen in PARK21 moeten voldoen aan de basisveiligheidsniveaus zoals deze zijn geformuleerd in de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie van de gemeente Haarlemmermeer, waarmee wordt bijgedragen aan de gemeentelijke doelstellingen. Door de realisatie van de voorgenomen ontwikkelingen ten behoeve van de waterhuishouding worden droogte, wateroverlast en overstromingsrisico's tegen gegaan. Het effect van het VDS wordt in paragraaf 6.2 van het MER verder uitgediept. Het flexibele en hogere waterpeil bij VDS zorgt voor een zoetwatertoename, welke de tegendruk biedt om de zoute kwel te verminderen. De recreatieplas vermindert op dezelfde manier de kwel. het totale VDS met zijn flexibele peil en polderuiterwaarde realiseert extra waterbergend vermogen. Het gebied met parkkamers en maaiveldverhogingen is zo ingericht dat de waterbestendige locaties het water eerst opvangen en bedrijven en belangrijke infrastructuur droog blijven. Bij de uitvoering van het plan is de op dat moment geldende Keur van Rijnland van toepassing. Hiermee wordt geborgd dat het watersysteem na ontwikkeling minimaal toekomstbestendig is. juist het toekomstbestendig maken van het watersysteem in Haarlemmermeer is aanleiding geweest voor de invoering van het VDS.

6. Biodiversiteit De biodiversiteit wordt versterkt passend binnen de biotoopkenmerken van de regio. Op basis van de biotoopkenmerken in de regio (o.a. de natuurdoeltypen van nabijgelegen NNNgebieden) zijn aanbevelingen gedaan voor het versterken van de biodiversiteit. Deze aanbevelingen zijn vertaald in de Leidraad Groene Bouwsteen. De toepassing van deze bouwsteen is geborgd via het bestemmingsplan en zorgt ervoor dat ontwikkelingen in PARK21 individueel en in samenhang bijdragen aan het versterken van de biodiversiteit. Hoeveel de biodiversiteit versterkt zal worden is niet op voorhand te zeggen, maar dat een bijdrage wordt geleverd door PARK21 is zeker. Meer verdieping op de natuurambities is opgenomen in paragraaf 6.1. Ook door de aanpassing in het streefeindbeeld zijn de polder- en parklaag vergroot ten opzichte van de leisurelaag. Hierdoor wordt het totaal oppervlakte aan passend leefgebied binnen de biotoopkenmerken van de regio vergroot. Binnen de leisurelaag is de ruimte voor de functie ook beperkt door het beeldkwaliteitsplan Leisurelaag. De parkkamers en andere functies als het evenemententerrein worden ingepast in het openbare park door een minimale omzoming van de parkkamer door openbaar park. Hierdoor ontstaat een goede minimale doorwaadbaarheid van de parklaag voor mens en dier.

Blad 17 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

Conclusie: hoofddoelstelling grootschalige groenvoorziening De doelstelling om een parklaag te realiseren als grootschalige groenvoorziening tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep wordt met de basisvariant behaald. De parklaag bestaat uit minimaal 175 hectare groenstructuur die voorrang heeft in de realisatie en die openbaar vrij toegankelijk is. Ook de parkranden (de landschappelijke inpassing van de parkkamers) moeten openbaar toegankelijk zijn. Voor enkele randvoorwaarden geldt dat de mate waarin achterliggende doelstellingen worden bereikt afhankelijk is van het verloop van de transformatie, in het bijzonder de omvang van de parklaag en de leisurelaag. Met de ontwikkeling van de basisvariant worden echter alle minimale doelstellingen bereikt en wordt aan de randvoorwaarden voldaan.

3.3

Nevendoelstelling - polderlaag De volgende nevendoelstelling (met randvoorwaarden) voor de polderlaag is vastgesteld als “randvoorwaardelijk voor een evenwichtige, toekomstbestendige en volwaardige transformatie naar een multifunctioneel recreatief gebied”: De polderlaag biedt perspectief voor transitie van de landbouw zodat de landbouwsector in PARK21 ook op de lange termijn een belangrijke plek kan behouden.  Met landbouw die past binnen het landschap en de hoofddoelstelling van PARK21.  Die individuele bedrijven de mogelijkheid biedt te transformeren en verbreden naar toekomstbestendige vormen van landbouw, zoals, maar niet uitsluitend: o kringlooplandbouw, waarbij ook PARK21 in zijn volle breedte versterkt wordt door relaties aan te gaan op gebied van bijvoorbeeld ecologie en beleving;

Blad 18 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

verbrede (stads)landbouw die een bijdrage levert aan de voedselopgave in de stedelijke context en welke gebruik maakt van duurzame productiemethoden (bijvoorbeeld door implementatie van het VDS); o door de verbinding te zoeken met de recreatieve en/of educatieve doelstellingen van PARK21 en/of met de innovatieve en educatieve opgave van de regionale landbouw, waarbij een bijdrage wordt geleverd aan de sustainable development goals (belangrijkste afgeleiden daarvan behorende bij de gebiedsdoelstellingen) en waarop gemeente toetst aan een minimale ondergrens die middels het MER en navolgend bestemmingsplan wordt verdiept en verankerd; Onder voorwaarde dat het unieke karakter van onder andere de polderlinten wordt behouden en geen afbreuk wordt gedaan aan de overige doelstellingen van PARK21 en de Omgevingsvisie Haarlemmermeer. Zodat een bijdrage wordt geleverd aan de sociale en economische vitaliteit op het platteland, inclusief cultuurhistorie, het behoud of de versterking van de identiteit van de Haarlemmermeer en de Duin- en Bollenstreek, educatie, recreatie, zorg, innovatie etc. o

 

Hieronder worden de randvoorwaarden (cursief opgenomen) één voor één beschouwd om vervolgens een conclusie te trekken over de mate waarin de doelstelling wordt behaald. 1. Landbouw die past in het landschap en PARK21 Met landbouw die past binnen het landschap en de hoofddoelstelling van PARK21. Door middel van het Achtergrondrapport Landbouw is geanalyseerd hoe bij de (hoofd)doelstelling van PARK21 en bij de gebiedskenmerken inclusief landschap passende vormen van landbouw kunnen worden gestimuleerd in de polderlaag. De aanbevelingen zijn vertaald in het bestemmingsplan (o.a. art. 21.2.2 en 21.3.1) en andere kaders (vervolgonderzoek landbouw, eveneens als bijlage bij het bestemmingsplan gevoegd) zodat wordt voldaan aan de randvoorwaarde. Voor de inpassing van ontwikkelingen in de polderlaag is een beeldkwaliteitsplan Polderlaag opgesteld, dat als beleidsregel aan het bestemmingsplan is gekoppeld. Er is desalniettemin geen volledig objectieve onderbouwing te geven van de inpassing in het landschap omdat dit enerzijds een kwestie is van subjectieve beleving en anderzijds de bedoeling van PARK21 is om het landschap te veranderen. Als de toekomstige vormen van landbouw mede structuur geven aan de ontwikkeling van het landschap, dan is dit per definitie passend binnen het landschap. Door toepassing van het BKP Polderlaag is een goede landschappelijke inpassing evenwel geborgd.

Zo zijn ook niet-agrarische toevoegingen in de polderlaag (bijvoorbeeld zonneakkers) in het beeldkwaliteitsplan geborgd. Er zit geen wezenlijk onderscheid in de basisvariant of maximale variant. De verbredingsmogelijkheden zijn in beide varianten hetzelfde. De mate waarin de landbouw zich door ontwikkelt gaat gepaard met onzekerheid die in beide varianten optreedt.

Blad 19 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

2. Perspectief voor individuele bedrijven Die individuele bedrijven de mogelijkheid biedt te transformeren en verbreden naar toekomstbestendige vormen van landbouw, zoals, maar niet uitsluitend:  kringlooplandbouw, waarbij ook PARK21 in zijn volle brede versterkt wordt door relaties aan te gaan op gebied van bijvoorbeeld ecologie en beleving;  verbrede (stads)landbouw die een bijdrage levert aan de voedselopgave in de stedelijke context en welke gebruik maakt van duurzame productiemethoden (bijvoorbeeld door implementatie van het VDS);  door de verbinding te zoeken met de recreatieve en/of educatieve doelstellingen van PARK21 en/of met de innovatieve en educatieve opgave van de regionale landbouw, waarbij een bijdrage wordt geleverd aan de sustainable development goals (belangrijkste afgeleiden daarvan behorende bij de gebiedsdoelstellingen) en waarop gemeente toetst aan een minimale ondergrens die middels het MER en navolgend bestemmingsplan wordt verdiept en verankerd; Door middel van het Achtergrondrapport Landbouw en de Verkenning landbouw in PARK214 is onderzocht hoe zoveel mogelijk perspectief kan worden geboden aan individuele bedrijven. Het bestemmingsplan biedt op basis van dit onderzoek ontwikkelmogelijkheden voor individuele bedrijven naar toekomstbestendige vormen van landbouw.

Het perspectief voor individuele bedrijven wordt daarnaast versterkt door de ontwikkeling van een park- en leisurelaag, die bijvoorbeeld kansen biedt voor verbinding met de stedelijke voedselopgave, een nieuwe afzetmarkt, educatieve en recreatieve doelstellingen. Niettemin blijft het perspectief voor agrariërs een lastig punt. Ook op nationaal schaalniveau spelen worstelingen om te kunnen blijven boeren in Nederland. Dat is in PARK21 niet wezenlijk anders. Voorstelbaar is dat sommige individuele agrariërs geen perspectief hebben op het voortzetten van hun agrarische activiteit in PARK21. Het bestemmingsplan biedt hiervoor aaknopingspunten (gelijk voor basisvariant en maximale variant), maar beperkt ook de strategie schaalvergroting. Het is daardoor voorstelbaar dat er agrariërs binnen PARK21 geen of een beperkter perspectief krijgen.

4

Landbouw in PARK21 – Verkenning financieel economische impact van bedrijfsstrategieën voor agrarische bedrijven in PARK21. ROM3d, november 2021

Blad 20 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

3. Kwaliteitsvoorwaarden Onder voorwaarde dat het unieke karakter van onder andere de polderlinten wordt behouden en geen afbreuk wordt gedaan aan de overige doelstellingen van PARK21 en de Omgevingsvisie Haarlemmermeer. Het unieke karakter van de polderlinten wordt in het bestemmingsplan passend beschermd via het BKP Polderlaag en daarnaast door het gemeentelijke beleid (Visie Polderlinten). De ontwikkelmogelijkheden voor agrarische bedrijven zijn daarnaast in samenhang met de doelstellingen voor PARK21 en de doelstellingen van de Omgevingsvisie bepaald, zodanig dat hieraan geen afbreuk wordt gedaan. Daarmee kan niet volledig voorkomen worden dat de polderlinten veranderen. Zo wordt in het MER ook geconcludeerd dat de landschapsstructuren (lijnen, wegen, linten, sloten) aan herkenbaarheid inboeten. Dit effect treedt in beide varianten gelijkwaardig op en is licht negatief. Het gaat dus niet om een wezenlijke kwaliteitsverslechtering, maar er is ook geen sprake van het niet bereiken van het doel ‘het behouden van het unieke karakter van de polderlinten’.

4. Bijdrage aan sociale en economische vitaliteit Zodat een bijdrage wordt geleverd aan de sociale en economische vitaliteit op het platteland, inclusief cultuurhistorie, het behoud of de versterking van de identiteit van de Haarlemmermeer en de Duin- en Bollenstreek, educatie, recreatie, zorg, innovatie etc. De Verkenning landbouw in PARK21, waaraan lokale landbouwers hebben bijgedragen, biedt inzicht in de wijze waarop landbouw een toekomstbestendig karakter in het plangebied kan krijgen. Deze verkenning biedt aanknopingspunten voor een optimale regeling in het bestemmingsplan en de wijze waarop verdiencapaciteit kan worden gecreëerd voor individuele bedrijven in een transformerend gebied. De conclusies zijn waar mogelijk vertaald in het bestemmingsplan en bieden, met het Achtergrondrapport Landbouw, een toekomstperspectief voor de sector als geheel. Landelijk wordt ingezet op kringlooplandbouw en groeien de

Blad 21 van 43

Aanvulling milieueffectrapportage PARK21 projectnummer 0417636.105 6 oktober 2022 Gemeente Haarlemmermeer

beperkingen voor de strategie van schaalvergroting. Door in PARK21 een ander perspectief te bieden wordt dan ook een bijdrage geleverd aan de vitaliteit op het platteland. Verbreding van agrarische bedrijven met nieuwe functies en transformatie naar parklaag dragen bij aan de versterking van identiteit en voorzieningen voor de Haarlemmermeer en de Duin- en Bollenstreek en leveren daarmee een bijdrage aan de sociale en economische vitaliteit.

Conclusie: nevendoelstelling polderlaag De nevendoelstelling voor de polderlaag is gericht op een evenwichtige, toekomstbestendige en volwaardige transformatie naar een multifunctioneel recreatief gebied. In een tijd waarin de agrarische sector onder grote druk staat is het lastig om op voorhand een sluitend perspectief te bieden aan agrariërs, zeker wanneer dat perspectief gezocht wordt binnen de bestaande agrarische activiteit. Een zo optimaal mogelijk perspectief, passend binnen het landschap en het parkconcept van PARK21 is verankerd in het bestemmingsplan. Daar horen verbredingsmogelijkheden bij als opgenomen in het bestemmingsplan en de achtergrondrapportage landbouw. De basisvariant en maximale variant hebben geen wezenlijk onderscheidend vermogen. Dat komt doordat de mogelijkheden in beide varianten gelijk zijn. Al met al kan geconcludeerd worden dat de randvoorwaarden voor het behalen van de doelen in orde zijn, maar dat het feitelijk behalen van de doelen dermate afhankelijk is van ontwikkelingen die breder in de samenleving spelen, dat de situatie kan ontstaan dat niet alle doelen volledig bereikt worden.