Bijlage 1 Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Tekst van het document
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl Deze rapportage is online te raadplegen via planningencontrol.haarlemmermeer.nl/ Fotografie Jur Engelchor fotografie Gemeente Haarlemmermeer
Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Inhoudsopgave Begrippenlijst...........................................................................................................................................................................................3 Inleiding...................................................................................................................................................................................................... 5 1. Strategisch perspectief................................................................................................................................................................. 6 Lange termijn perspectief......................................................................................................................................................................... 7 Financiële positie..........................................................................................................................................................................................10
2. Perspectief per onderwerp........................................................................................................................................................13 Mobiliteit............................................................................................................................................................................................................16 Vervanging openbare ruimte................................................................................................................................................................ 19 Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP)..................................................................................................................................... 21 Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen........................................................................................................ 23 Maatschappelijk vastgoed.....................................................................................................................................................................25 ICT, facilitair & huisvesting....................................................................................................................................................................... 27
3. Risico's.................................................................................................................................................................................................. 29 4. Lopende Investeringen € 2,0 miljoen en hoger............................................................................................................ 30 Samenvatting mutaties Investeringsplan 2025-2029.............................................................................................................. 32 Groene AS.........................................................................................................................................................................................................33 IHP Renovatie Halfweg Jong Geleerd.............................................................................................................................................. 35 IHP Nieuwbouw Hoofddorp Avantis College en Rietland College................................................................................... 36 IHP Nieuwbouw Zwanenburg De Kameleon................................................................................................................................. 38 IHP Nieuwbouw Hoofddorp Kindcentrum Natuurlijk!..............................................................................................................
40 IHP Pedologisch Instituut (PI) de Ster................................................................................................................................................42 IHP Nieuwbouw Hoofddorp Kindcentrum Buitenplaats Nassaupark............................................................................. 44 Verhuizing bibliotheek Nieuw-Vennep............................................................................................................................................ 46 PARK21................................................................................................................................................................................................................48 Doorfietsroute Haarlem - Amsterdam (F200)............................................................................................................................. 52 Herinrichting kruispunten nabij Sloterbrug....................................................................................................................................
54 Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (UPM)........................................................................................................................................56 Venneperweg................................................................................................................................................................................................ 59 Doorfietsroute De Hoek........................................................................................................................................................................... 60 Herinrichting Schipholweg......................................................................................................................................................................62 Weg om de Zuid........................................................................................................................................................................................... 64 Hoofddorp-Noord AM Locatie Infra.................................................................................................................................................
67 Ringdijk en Ringvaart.................................................................................................................................................................................69 Stadspark.......................................................................................................................................................................................................... 71 Sporthal Lincolnpark..................................................................................................................................................................................73 Vernieuwing Openbare Ruimte............................................................................................................................................................ 75 Programma Riolering en Stedelijk Water (PRSW)......................................................................................................................80 Wijkvernieuwing Welgelegen................................................................................................................................................................ 83 Spoorzicht Noord........................................................................................................................................................................................
86 Gemeentehuis...............................................................................................................................................................................................88 Warmte- en koudeopslag......................................................................................................................................................................90 Overige investeringen en kredietaanpassingen......................................................................................................................... 92
Bijlagen.....................................................................................................................................................................................................93 Bijlage 1: Nog te autoriseren kredieten............................................................................................................................................ 94
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 1
Bijlage 2: Actualisatie investeringen..................................................................................................................................................96 Bijlage 3: Investeringsplan 2025 - 2029............................................................................................................................................ 97 Bijlage 4: Investeringen lange termijn perspectief..................................................................................................................106
2 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Begrippenlijst Hieronder staan enkele begrippen die van belang zijn voor dit document. Investeringen Uitgaven om duurzame kapitaalgoederen (bruggen, wegen, gebouwen en dergelijke) te verkrijgen of te realiseren. Deze kapitaalgoederen gaan meerdere jaren mee en leiden tot kapitaallasten. We maken onderscheid in: • investeringsplan: dit zijn de investeringen die zijn opgenomen in het investeringsplan 2025-2029. De rente en afschrijvingslasten hiervan zijn verwerkt in de meerjarenbegroting; • nieuwe investeringen: dit zijn nieuwe investeringen die binnen de scope van het huidige meerjarenbeeld vallen en waarvoor bij dit SPI krediet wordt aangevraagd. De rente- en afschrijvingslasten hiervan worden verwerkt bij de voorjaarsrapportage; • lange termijn investeringen: dit zijn zowel vervangingsinvesteringen als lange termijn investeringen die buiten de scope van de meerjarenbegroting vallen. De begrippen lichten we verder toe in het hoofdstuk Strategisch perspectief. Krediet Het totale budget dat benodigd is voor een investering noemen we krediet. We maken onderscheid in: • geautoriseerd krediet: het totale bedrag dat voor een investering beschikbaar is gesteld door de raad. Dit bedrag wordt verdeeld in jaarschijven.
Per kalenderjaar wordt een jaarschijf vrijgegeven; • vrijgegeven krediet: het krediet dat voor het onderhavige jaar is vrijgegeven om te besteden, een jaarschijf; • nog te autoriseren krediet: een krediet dat door de raad nog moet worden goedgekeurd; • kredietverschuiving: het doorschuiven van een vrijgegeven krediet van een kalenderjaar naar een ander kalenderjaar. Kapitaallasten Dit zijn de rente- en afschrijvingslasten samen. De afschrijvingslasten starten in het jaar ná gereedkomen van de investering. De rentelasten worden berekend over de boekwaarde van de investeringen per 1 januari met de vastgestelde rekenrente. Omdat de boekwaarde jaarlijks daalt dalen ook de rentelasten. Bruto investeringen Het totale investeringsbedrag zonder aftrek van bijdragen van derden of bijdragen uit reserves. Netto investeringen Het totale investeringsbedrag ná aftrek van bijdragen van derden en bijdragen uit reserves. Met dit nettobedrag worden de te dekken kapitaallasten berekend. Bijdrage derden De financiële middelen die van andere partijen, onder andere medeoverheden, worden ontvangen om een project (deels) te bekostigen. De reden van verstrekking is omdat een project bijdraagt aan de realisatie van de beleidsdoelen van die partij. Raadsbevoegdheid De gemeenteraad is uit hoofde van het budgetrecht bevoegd om kredieten te autoriseren, vrij te geven, aan te passen of te verschuiven.
Risico’s Dit zijn mogelijke gebeurtenissen die een negatief effect kunnen hebben op het bereiken van de gemeentelijke doelstellingen of gebeurtenissen die mogelijk een gevaar kunnen vormen voor het adequaat uitvoeren van de gemeentelijke taken.
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 3
Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Een hoger percentage duidt op een hogere financiële weerbaarheid van de gemeente. Het is de meest omvattende globale indicator van de vermogenspositie. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlasten ten opzichte van de eigen middelen en is hiermee een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Lasten schuldenpositie De mate van (in)flexibiliteit van de begroting wordt beïnvloed door de rente- en afschrijvingslasten, die gedekt moeten worden. Hoe hoger dit aandeel is, hoe minder mogelijkheid er is om middelen in te zetten voor andere prioriteiten. Tevens geeft de hoogte van de rentelasten aan over welk deel van de begroting een risico wordt gelopen als gevolg van grote rentefluctuaties.
4 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Inleiding Aanleiding Onze gemeente heeft naast de grote opgave van gebiedsontwikkeling en inrichting van de openbare ruimte ook een stevige beheeropgave voor de komende jaren. De investeringen volgend uit de gebiedsontwikkelingen zijn gekoppeld aan het bouwen van 20.000 woningen tot 2040 (Coalitieakkoord 2022 – 2026). Gezien de grootte van de opgave is het noodzakelijk om de (financiële) impact op lange termijn inzichtelijk te maken. Een dergelijke rapportage moet bijdragen aan een betere besluitvorming in (mogelijk) te maken keuzes en de impact hiervan op de investeringsruimte. Deze rapportage noemen wij het Strategisch Perspectief Investeringen (SPI). Product in ontwikkeling De eerste editie van het SPI is in het voorjaar van 2024 uitgebracht. Hierin zijn alle lopende- en toekomstige investeringen (het investeringsvolume) over een periode van 17 jaar geïnventariseerd en in beeld gebracht. Het gaat hierbij om investeringen van ambitie (lange termijnperspectief) naar plan tot uitvoering. In deze tweede editie was het de bedoeling om inzicht in de projectfases toe te voegen, dit is verplaatst naar voorjaar 2026. Samenhang planning- en controlcyclus Het SPI wordt twee keer per jaar gelijktijdig met de voor- en najaarsrapportage gepresenteerd. In het SPI worden de voorgestelde mutaties met een bijgestelde stand van de geautoriseerde investeringen weergeven.
Aan de hand hiervan worden de kapitaallasten en indien nodig de exploitatielasten van het begrotingsjaar geactualiseerd. De mutaties worden verwerkt in de voor- en najaarsrapportage. Daarmee is het SPI een onderdeel van de gemeentelijke planning- en controlcyclus. Gezien deze werkwijze is het logisch dat volgtijdelijk eerst het SPI wordt vastgesteld en daarna de voor- en najaarsrapportage. In de beleidsnotitie Planning- en controlcyclus 2024 (11527123) is beschreven wat de werkwijze is voor het opnemen van nieuwe uitbreidings- of vervangingsinvesteringen in het investeringsplan, waarbij het uitgangspunt is dat de raad zijn kaderstellende rol op het gebied van investeringen kan invullen en keuzes kan maken. Om die reden worden beslispunten nog niet cijfermatig verwerkt in de tabellen. Voor eventuele (bij)sturing is een aantal momenten van belang: • voorjaarsrapportage: reserveren budgetruimte voor kapitaal- en exploitatielasten van voorgenomen nieuwe investeringen; • programmabegroting: voor het autoriseren van investeringen tot € 2 miljoen die starten in het nieuwe begrotingsjaar, én in uitzonderingsgevallen voor het autoriseren van nieuwe investeringen die niet voorzien waren bij de voorjaarsrapportage; • tussentijds separaat raadsvoorstel: voor het autoriseren van grote investeringen (€ 2 miljoen en hoger); • voor het autoriseren van investeringen in spoedeisende gevallen.
Een spoedeisende investering is altijd Onvoorzien, Onvermijdelijk en Onuitstelbaar.
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 5
1. Strategisch perspectief De functie van het SPI is tweeledig namelijk een rapportage- en een (mogelijke) sturingsfunctie. We bieden een doorkijk van zeventien jaar. Het SPI maakt hiermee beheersing, sturing, besluitvorming en verantwoording van en over gemeentelijke investeringsvraagstukken mogelijk. De verschillende investeringsagenda’s (mobiliteit en Schaalsprong) en de investeringsprogramma’s Integraal Huisvestingsprogramma onderwijs (IHP), Vernieuwing Openbare Ruimte (VOR) en Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (UPM) brengen we samen in één rapportage. We beginnen dit strategische perspectief met een overzicht van alle investeringen in een totaaloverzicht. We zetten dit af tegen de beschikbare ambtelijke capaciteit door een gemiddeld gerealiseerd bedrag van investeringen in de afgelopen jaren. In het hoofdstuk Financiële positie vertalen we de impact van alle investeringen op de financiële kengetallen. Vervolgens werken we de investeringen uit per onderwerp. Om dit goed te kunnen duiden lichten we de gehanteerde begrippen toe. Soorten investeringen In het SPI onderscheiden we drie soorten investeringen: 1. Investeringsplan: Dit zijn alle investeringen van het Investeringsplan 2025-2029. Veel investeringen bevinden zich in de voorbereidende of uitvoeringsfase. Grotendeels is het krediet door de raad beschikbaar gesteld, het deel dat nog te autoriseren is staat in bijlage 1.
De investeringen vallen binnen de scope van het huidige meerjarenbeeld en lopen, afhankelijk van de planning, door in het jaar of de jaren erna. In deze gevallen is het restantbedrag geraamd in het laatste jaar van het meerjarenbeeld. Investeringen met een bedrag boven de € 2 miljoen worden toegelicht in het hoofdstuk 'investeringen boven € 2 miljoen'. 2. Nieuwe investeringen: Dit zijn nieuwe investeringen die binnen de looptijd van het huidige meerjarenbeeld vallen. De investeringen worden bij SPI najaar aangevraagd. In het voorjaar worden de investeringen bij de voorjaarsrapportage aangevraagd voor een integrale afweging. De financiële effecten (kapitaallasten) van deze investeringen worden bij de voorjaarsrapportage in het meerjarenbeeld verwerkt met de verwachte opleverdatum als ingangsdatum. Als de raad niet instemt met deze voorstellen, vervallen de kapitaallasten. 3. Investeringen lange termijn perspectief : Dit zijn zowel vervangingsinvesteringen als lange termijn investeringen die buiten de meerjarenbegroting vallen. De raad is over alle lange termijn investeringen via beleidsvoorstellen (van onder andere Investeringsagenda's) geïnformeerd en besluitvorming vindt de komende jaren mogelijk plaats. De financiële effecten (kapitaallasten) van deze investeringen zijn nog niet verwerkt in het meerjarenbeeld.
De financiële effecten gebruiken we wel voor het berekenen van een drietal indicatoren in het hoofdstuk Financiële positie.
6 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Lange termijn perspectief In dit hoofdstuk brengen we het volume van alle investeringen van reguliere vervangingsinvesteringen en die gepaard gaan met ambities in beeld. De ambities zijn onder andere de programma’s Schaalsprong, Spoorzone, Stadscentrum en de komst van de Hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer. We zetten dit af tegen de beschikbare ambtelijke capaciteit door dit te vergelijken met een gemiddeld gerealiseerd bedrag van investeringen in de afgelopen jaren. In het hoofdstuk Financiële positie vertalen we de impact van alle investeringen op de financiële kengetallen. We tonen de opbouw van de totale investeringsportefeuille in een bruto- en nettoweergave in onderstaande grafieken in blokken van vijf (het lopende jaar plus de meerjarenbegroting) en vier jaar. Zoals hiervoor is toegelicht gaat het om de drie investeringssoorten, we zetten tussen haakjes welke kleur dit heeft in de grafiek: investeringsplan 2025-2029 (groen), nieuwe investeringen (paars) en investeringen lange termijn perspectief (oranje). Ad 1. Bruto en netto weergave van de investeringsportefeuille
Figuur 1 Bruto investeringsportefeuille gegroepeerd op soort investering
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 7
Figuur 2 Netto investeringsportefeuille gegroepeerd op soort investering
De categorie nieuwe investeringen (paars) is bij deze najaarsversie gering. Dit komt omdat voorgenomen investeringen alleen bij de voorjaarsrapportage worden aangevraagd. Bij deze najaarsrapportage worden slechts enkele uitbreidingsinvesteringen aangevraagd. Beschouwing investeringsvolume Het totale investeringsvolume zetten we af tegen het gemiddeld gerealiseerde investeringsvolume van de afgelopen vijf jaar. In deze periode is jaarlijks gemiddeld € 67,6 miljoen bruto gerealiseerd. Dit zou betekenen dat we per blok van vier jaar gemiddeld € 270 miljoen kunnen realiseren. De blauwe lijn in de grafiek Bruto investeringsportefeuille geeft dit weer. Indien de blauwe lijn als norm wordt gehanteerd voor de haalbaarheid van de investeringen in zowel financiële zin als in uitvoeringscapaciteit, dan is het geambieerde investeringsvolume te hoog. Echter de realisatiegraad van de investeringen was 45% van de primaire ramingen. Met dit gegeven kunnen de nu opgenomen investeringsvolumes worden geïnterpreteerd. Investeringen per onderwerp De totale investeringsportefeuille werken we uit in een detaillering van de investeringssoorten naar onderwerp. De bruto- en nettoinvesteringen (per blok van vijf en daarna vier jaar) staan in kolommen naast elkaar weergegeven.
8 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
1.000.000
900.000 67.264
800.000
88.158 49.145 72.943
600.000
20.663
102.796
149.125
500.000
30.861 24.130 20.663
81.600 53.810
86.697
41
41
20 37
20
20 37
Mobiliteit Vervanging openbare ruimte IHP Maatschappelijk vastgoed ICT en Huisvesting
20 34 N et to
N
Br
et to
ut o
20 30
20 34
-
-
20 33
20 33 20 30
ut o Br
N
et to
20 25
20 25
-
-
20 29
20 29
0
86.933
27.185
20
103.805
89.153
ut o
81.600
187.387
-
100.000
167.222
-
81.600
59.903
178.130
100.452
20 38
128.403
276.615
29.146 30.219
55.624
98.763
200.000
59.903
24.130
100.452
155.999
ut o
102.972
Br
300.000
Br
37.137
76.340
20 38
38.674
29.146
83.312
et to
98.763
211.843
N
86.513
400.000
-
Bedragen x € 1.000
700.000
Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen Overig
Figuur 3 Investeringen per onderwerp
De rubriek Overig betreft lopende groenprojecten.
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 9
Financiële positie Investeringen hebben invloed op zowel de exploitatie door de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) als de schuldpositie. Om de schuldpositie beheersbaar te houden zijn indicatoren ontwikkeld. Voor de integrale afweging van de investeringsruimte worden de indicatoren in dit SPI doorgerekend. Een dergelijke doorrekening kent onzekerheden. Hoe verder we in de tijd kijken, hoe groter de onzekerheden worden. Zo moet ook het SPI worden beschouwd als indicatief. In de Notitie Schuldpositie 2023 (7282099) zijn de spelregels en de indicatoren voor het beoordelen van de schuldpositie beschreven. Voor de drie indicatoren (lasten schuldpositie, netto schuldquote, , solvabiliteit) in samenhang geldt: • 1 rode indicator: verhoogde waakzaamheid, aandacht voor schuld; • 2 rode indicatoren: sterk verhoogde waakzaamheid, speciale aandacht op verlaging schuld; • 3 rode indicatoren: direct inzetten van het handelingsrepertoire noodzakelijk met als doel versnelde afbouw van schuld. De financiële haalbaarheid beoordelen we aan de hand van drie belangrijke indicatoren. Deze zijn lasten schuldpositie, de netto schuldquote en de solvabiliteit. . De betekenis van deze indicatoren zijn beschreven in de begrippenlijst. In dit SPI zijn deze indicatoren doorgerekend tot 2041. In grafieken maken we zichtbaar hoe de indicatoren zich ontwikkelen tot en met het jaar 2041.
Uitgangspunten Om de indicatoren te kunnen doorrekenen hanteren we de volgende uitgangspunten: 1. alle investeringen uit het investeringsplan bij de Programmabegroting 2026-2029; 2. de bruto investeringen uit het lange termijn perspectief; 3. de geraamde netto-opbrengsten uit de grondexploitaties (standlijn 1 januari 2025). Daarnaast hanteren we de volgende aannames: • een gemiddelde afschrijvingstermijn van 30 jaar voor de investeringen lange termijn perspectief; • de vaste schuld daalt omdat gerealiseerde investeringen afgeschreven zijn; • de inkomsten uit de algemene uitkering en de onroerendzaakbelastingen (ozb) stijgen door groei woningen en inwoners; • we houden (behalve bij het IHP) geen rekening gehouden met toekomstige indexatie van investeringen; • we rekenen met een rekenrente van 2% in 2025, 2,5% vanaf 2026 en 3% vanaf 2030. Binnen de programmabegroting hanteren we een afslag op de kapitaallasten van 42,5% omdat we meer investeringen ramen dan we daadwerkelijk kunnen realiseren. We laten daarom in onderstaande grafieken het verloop van de drie indicatoren zien bij een volledige investeringsraming (100%, grafiek links) en bij een realisatiegraad van 57,5% (grafiek rechts).
Het verloop van de indicatoren ontwikkelt zich met de investeringen van het SPI als volgt: Lasten schuldpositie Rente- en afschrijvingslasten (kapitaallasten) zijn vaste verplichtingen en moeilijk te beïnvloeden, het gaat immers om aflossing van schulden en de rentelasten die daarbij horen. Rentelasten zijn bovendien onderhevig aan fluctuaties en kunnen hoger worden bij een stijgende rente. Hoe hoger het aandeel van kapitaallasten in de begroting, hoe minder mogelijkheid er is om middelen in te zetten voor andere prioriteiten. In onderstaande grafieken wordt het aandeel van de kapitaallasten weergegeven in een percentage van de begroting.
10 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Figuur 4 Indicator Lasten schuldpositie bij 100% realisatie (links) en bij 57,5% realisatie (rechts)
Bij zowel een realisatie van 57,5% als bij 100% relisatie stijgt de indicator lasten schuldpositie. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlasten ten opzichte van de eigen middelen en is hiermee een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote.
Figuur 5 Indicator Netto schuldquote bij 100% realisatie (links) en bij 57,5% realisatie (rechts)
De indicator netto schuldquote schiet in beide gevallen, zowel bij 100% investeringen als bij 57,5%, al in 2027 in het rood. Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Een hoger percentage duidt op een hogere financiële weerbaarheid van de gemeente. Het is de meest omvattende globale indicator van de vermogenspositie.
Figuur 6 Indicator Solvabiliteit bij bij 100% realisatie (links) en bij 57,5% realisatie (rechts)
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 11
Een solvabiliteit tussen de 20% en 50% beschouwen wij als een oranje positie, dit is al enkele jaren de stand van zaken. Zakt de solvabiliteit onder de 20% dan spreken we van een rode indicator, in bovenstaande grafiek weergegeven door de rode lijn. In het geval we alle bekende investeringen meetellen dan zien we de indicator solvabiliteit in 2030 naar rood verkleuren. Als we de realisatiegraad verlagen naar 57,5% dan wordt de indicator rond 2030 kritisch maar zakt daarna niet substantieel verder. Conclusie/samenvatting Mochten we alle bekende investeringen volgens de huidige inschattingen realiseren dan verkleuren drie indicatoren gelijktijdig naar rood in 2038. Volgens het beleid uit de notitie schuldpositie (2023) is het inzetten van een handelingsrepertoire noodzakelijk is, met als doel versnelde afbouw van schuld. Op het moment dat dit zich voordoet kan dat alleen door positieve begrotingsresultaten te behalen. Met andere woorden minder geld uit te geven dan er binnenkomt. Bij voorkeur blijven we uit een dergelijke situatie. Als we de bekende investeringen berekenen met 57,5% vanwege de lagere realisatiegraden die we in het verleden hebben gerealiseerd dan zien we één rode indicator en twee oranje indicatoren. Bij dit scenario hoort niet direct een handelingsperspectief tot afbouwen schuld, maar kruipt wel naar de randen toe waar dit noodzakelijk is.
We moeten hierbij beseffen dat de gebruikte cijfers indicatief zijn en soms ver in de tijd vooruit liggen. Investeringen kunnen in de tussentijd fors duurder worden of juist naar beneden worden bijgesteld. Ook kunnen in de tijd andere doelen belangrijk worden. Ondanks dit soort onzekerheden kunnen we wel met zekerheid stellen dat (bij)sturing op de investeringen op dit moment al noodzakelijk is. Het bijstellen van het IHP is een eerste stap die al is genomen. Een tweede stap nemen we bij het vaststellen van de aankomende investeringsstrategie schaalsprong. Er is nu nog gerekend met alle investeringen volgend uit alle mogelijke grote woningbouwlocaties. Volgend uit de investeringsstrategie kan gekozen worden om zowel maatregelen als locaties te reduceren of juist in stand te houden maar dan met externe dekking (subsidies bijvoorbeeld BO-MIRT 2025). Dit zal een verbeterd beeld opleveren, maar aanvullende stappen zijn benodigd. Op basis van het SPI ontstaat het beeld dat de huidige ontwikkelingen en de bijbehorende planning op dit moment een te groot beslag leggen op zowel de beschikbare financiële middelen als de ambtelijke capaciteit. Dit vraagt om meer sturing op het investeringsvolume waarbij bewuste keuzes gemaakt dienen te worden in de fasering. We zetten daarom in op de implementatie van portfoliomanagement. De implementatie doen we langs twee sporen.
Ten eerste maken we een eerste kwantitatieve analyse in de tijd van de capaciteit voor onze ruimtelijke projectenportfolio. Dit geeft een beter inzicht in het gat tussen ambities en beschikbare capaciteit. In het tweede spoor ontwikkelen we uitvoeringsprogramma’s voor de verschillende onderwerpen/thema’s met een realistische uitvoeringsfasering. Deze fasering houdt rekening met de financiële haalbaarheid, reeds aangegane verplichtingen, contractuele afspraken, capaciteit en relevante bestuurlijke overwegingen. Hiermee ontstaat een doorlopend proces met steeds verbeterende sturingsmogelijkheden op (realisme in) de projectportefeuille en investeringsvolume. Naast deze sporen beoordelen we hoe we de uitvoeringscapaciteit van de gemeente in de breedte kunnen vergroten. Naast het signaleringsinstrument SPI monitoren we de indicatoren ook binnen diverse producten van de P&C cyclus en ook bij ieder groot investeringsbesluit dat genomen wordt. Bij elke nieuwe bruto investering die we laten vaststellen vanaf € 25 miljoen wordt inzichtelijk gemaakt wat de impact is op de schuldpositie en de drie indicatoren. Deze informatie nemen we op in het raadsvoorstel voor de kredietaanvraag. De raad kan dan de afweging maken tussen nut en noodzaak enerzijds en schuldpositie anderzijds.
De grenswaarde is op € 25 miljoen gesteld omdat alleen bij dergelijk grote bedragen effect op de indicatoren kan worden verwacht.
12 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
2. Perspectief per onderwerp In dit hoofdstuk geven we per onderwerp een overzicht van de investeringsambities die we tot 2041 verwachten. De investeringen zijn onderverdeeld in de volgende onderwerpen: • integraal huisvestingsplan onderwijs(IHP); • maatschappelijk vastgoed; • vervanging openbare ruimte (waaronder Vernieuwing openbare ruimte (VOR)); • mobiliteit (waaronder het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (UPM) en mobiliteitsmaatregelen als gevolg van de woningbouwopgave); • maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen (maatregelen als gevolg van de woningbouwopgave); • investeringen op het gebied van ICT & huisvesting. Over bijna alle onderwerpen is de raad via beleidsvoorstellen (van onder andere Investeringsagenda's) geïnformeerd en besluitvorming vindt de komende jaren mogelijk plaats. De investeringen zijn ingedeeld naar hun primaire indeling zodat herkenbaarheid en aansluiting behouden blijft. Zo blijft een schoolgebouw dat nodig is voor woningbouwopgave, onderdeel van het IHP en niet van de woningbouwopgave. Mobiliteitsinvesteringen rondom de Schaalprong zijn opgenomen bij het onderwerp Mobiliteit Wonen. Investeringen in de groen- en maatschappelijke voorzieningen, als gevolg van de Schaalsprong, maken onderdeel uit van het onderwerp Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen.
Omdat de meeste investeringen nog ver in de toekomst liggen, zijn de bedragen onzeker en indicatief (VOR en UPM). Ook zijn de bedragen onderhevig aan factoren als indexatie (behalve bij het IHP), stijgende materiaalkosten en capaciteit en vragen nadere uitwerking in een later stadium. Indeling SPI Onderstaand schema toont de opbouw van het SPI. Elk onderwerp lichten we toe met een inleidende tekst over het beleid dat aan de investeringsambities ten grondslag ligt. Ook wordt de onderverdeling in rubrieken verder toegelicht. Naast het bruto investeringsbedrag vermelden we mogelijke (dekkings-)middelen. Dit tonen we in twee grafieken, bruto en netto. Als er geen dekkingsmiddelen zijn zijn de beide grafieken aan elkaar gelijk.
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 13
Figuur 7 Indeling SPI
Lange termijn investeringen Onderstaande grafiek is een detaillering van de investeringen lange termijn perspectief (het oranje deel uit Figuur 1 en Figuur 2) en geeft het investeringsvolume weer per onderwerp. In de hoofdstukken hierna worden deze afzonderlijk toegelicht.
14 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
700.000
600.000
20.663
149.125
24.130
400.000
15.430
98.763 20.663
4.790 32.843
29.146
83.312
37.137
76.340
300.000
62.544 155.999
11.076
30.219
100.991
59.903
4.790 34.785
187.387 81.600
103.805
41
41
20 -
-
-
et to
20 38
20 38 N
ut o Br
20
20 37
20 37 20 34
20 30 et to N
Mobiliteit Vervanging openbare ruimte IHP Maatschappelijk vastgoed ICT en Huisvesting
86.697
27.185
-
20 33
20 33 ut o
Br
N
et to
20 25
20 30
-
-
20 29
20 29 20 25
86.933
53.810
39.843
ut o
20.400
0
81.600
20 34
156.581
167.222
et to
100.000
178.130
100.452
81.600
N
200.000
ut o
29.146
55.624
98.763
Br
15.430
59.903
24.130
100.452
Br
Bedragen x € 1.000
500.000
Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen
Figuur 8 Lange termijn investeringen per onderwerp, bruto en netto weergegeven
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 15
Mobiliteit Er ligt een grote uitdaging voor onze gemeente op het gebied van mobiliteit. Tegelijk is de woningbouwopgave groot. Nergens in Nederland is de druk op de woningmarkt zo hoog als in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). In korte tijd moeten veel nieuwe woningen worden gebouwd. De totale behoefte in de MRA is 250.000 woningen tot 2040, waarvan 175.000 woningen moeten worden gebouwd vóór 2030. Om dit mogelijk te maken, is een aanzienlijke bereikbaarheidsinvestering nodig van alle MRA-partners. Zo ook in Haarlemmermeer. De verwachting is dat de druk op de verkeers- en vervoersnetwerken zal toenemen door alle nieuwe inwoners die Haarlemmermeer erbij gaat krijgen. Tevens worden de projectkosten hoger en stijgen de prijzen van grondstoffen en energie, mede als gevolg van geopolitieke conflicten. Dit betekent dat we scherpere keuzes moeten maken. Door in de investeringsagenda mobiliteit alle activiteiten, projecten en maatregelen op het gebied van mobiliteit in samenhang te presenteren maken we deze in de volle breedte inzichtelijk. De Investeringsagenda Mobiliteit vertaalt de ambities uit de Mobiliteitsvisie Haarlemmermeer in concrete maatregelen. Door indicatoren te koppelen aan de vijf categorieën van de investeringsagenda monitoren we in hoeverre de maatregelen uit de Investeringsagenda bijdragen aan het behalen van deze ambities.
In december 2018 heeft de raad de Mobiliteitsvisie Haarlemmermeer (2018.0065348) vastgesteld. Aan de ambities uit de Mobiliteitsvisie geven we uitvoering met de Investeringsagenda Mobiliteit (7644588). De investeringsagenda geeft inzicht in benodigde studies, initiatieven en projecten voor de komende vier jaar, met een doorkijk tot 2032. Uit deze Investeringsagenda volgt jaarlijks het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (UPM). In de investeringsagenda mobiliteit zijn de volgende vijf categorieën gedefinieerd: 1. Wonen: woon-werk pendel, bereikbaarheid van voorzieningen; 2. Leefbaarheid: ervaren verkeersoverlast, luchtkwaliteit rondom wegen, geluidsbelasting door wegverkeer; 3. Duurzame mobiliteit: aandeel elektrische vervoermiddelen, CO2-uitstoot door verkeer, aanbod en gebruik van laadpunten voor elektrische auto’s, aanbod deelmobiliteit; 4. Verkeersveiligheid: aantal verkeersongevallen, aantal ernstig verkeersgewonden en -doden, meldingen van verkeersonveilige situaties of locaties; 5. (Fiets)netwerken op orde : fietsparkeerdruk (centrum), vervoerwijzekeuze, fietsintensiteiten, aantal openbaar vervoer (OV)-reizigers, OV-reizigerstevredenheid, gemiddelde vertraging, verkeersintensiteiten. In de investeringsagenda is rekening gehouden met de wens van de raad om meer nadruk te leggen op de basis op orde en verkeersveiligheid.
De mobiliteitsmaatregelen als gevolg van de woningbouwopgave zijn opgenomen onder de categorie Wonen. In het kader van het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO MIRT) hebben we in op 29 juli 2024 de definitieve toekenning tot rijkssubsidie ontvangen geoormerkt voor mobiliteitsmaatregelen met een inspanningsverplichting gekoppeld aan de op te leveren woningbouw waardoor er onder andere meer kansen zijn gecreëerd voor de ontwikkeling van Spoorzone eerste fase in Hoofddorp. Voorwaarde van deze subsidieregeling is dat de rijksbijdrage aangevuld wordt met regionale cofinanciering om de mobiliteitsmaatregelen te kunnen realiseren. De provincie draagt bij aan de Weg om de Zuid en de Vervoerregio Amsterdam (VRA) heeft een (indicatieve) bijdrage toegezegd. Voor de gemeentelijke bijdrage is bij de Voorjaarsrapportage 2025 besloten om hiervoor middelen te reserveren binnen de reserve Ruimtelijke Investeringen Haarlemmermeer (RIH). In de weergave hieronder is rekening gehouden met verschillende dekkingsmiddelen. Voor externe dekkingsmiddelen geldt dat deze wel zijn toegezegd maar nog niet volledig ontvangen. Tevens is rekening gehouden met de dekking van ons nettodeel uit de reserves Ruimtelijke Investeringen Haarlemmermeer (RIH) en Schaalsprong.
Dit betekent niet per definitie dat de reserves op dit moment voldoende gevuld zijn, maar de verwachting is dat deze de komende jaren voldoende zullen groeien om ons deel te kunnen dekken. Voor de duidelijkheid van de grafieken hebben wij de investeringen van de rubriek Wonen in een eigen grafiek weergegeven.
16 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
60.000
Bedragen x € 1.000.
51.498 50.487
48.032
45.767
42.551 42.551
40.000
35.825
23.137
32.945
25.095 19.116
20.000
14.656 5.776
5.776
4.838
4.838
20 41
20 40
20 39
20 38
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
20 25
0
Wonen Figuur 9 Bruto weergave investeringen Mobiliteit - wonen
40.000 35.707
Bedragen x € 1.000.
32.827 30.264
30.000
27.049 26.986
20.000 11.541
10.000 4.350
11.279 11.019
6.309 3.550
3.596
5.776
5.776
4.838
4.838
41 20
0 20 4
20 39
20 38
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
20 25
0
Wonen Figuur 10 Netto weergave investeringen Mobiliteit - wonen
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 17
1.250
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
Bedragen x € 1.000.
1.000
750
29
29
29
29
29
29
20 29
20 30
20 31
20 32
20 33
20 34
20 35
20 36
29
29
29
29
29
20 41
29
20 40
29
20 39
29
20 38
29
20 28
20 26
20 25
0
20 27
250
20 37
500
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
1.130
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
816
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
147
(Fiets-)netwerken op orde
Duurzame mobiliteit
Leefbaarheid
Verkeersveiligheid
Figuur 11 Bruto weergave investeringen Mobiliteit (exclusief wonen)
1.250
750
29
29
29
29
29
29
20 29
20 30
20 31
20 32
20 33
20 34
20 35
20 36
(Fiets-)netwerken op orde
Duurzame mobiliteit
Leefbaarheid
29
29
29
29
29
41
29
20
29
20 40
29
20 39
29
20 28
20 26
20 25
0
20 27
250
20 38
500
20 37
Bedragen x € 1.000.
1.000
Verkeersveiligheid
Figuur 12 Netto weergave investeringen Mobiliteit (exclusief wonen) Tabel 1
Mobiliteit
Mobiliteit
Mobiliteit
Subcategorie
Specificatie
(Fiets-)netwerken op orde
Investering
2025 - 2029 2030 - 2033 2034 - 2037 2038 - 2041 86
114
114
114
Duurzame mobiliteit
Investering
3.390
4.521
4.521
4.521
Leefbaarheid
Investering
2.448
3.264
3.264
3.264
Verkeersveiligheid
Investering
441
588
588
588
Investering
150.216
178.901
45.323
78.446
Wonen
Bijdrage derden
-88.281
-65.744
-21.641
-235
Dekking reserve
-28.456
-17.838
-4.984
0
39.843
103.805
27.185
86.697
18 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Vervanging openbare ruimte De Vernieuwing Openbare Ruimte (VOR) is het vervangingsprogramma voor de openbare buitenruimte. Het gaat om de vervanging van bestaande onderdelen van de openbare ruimte die aan het einde van de levensduur zijn en niet om de uitbreiding van het areaal. De VOR is in 2003 in het leven geroepen omdat in de bestaande onderhoudsbudgetten geen vervangingsbudgetten waren opgenomen. De VOR betreft bijvoorbeeld wegen (inclusief fietspaden en trottoirs), bomen en beplanting, civieltechnische kunstwerken, waaronder bruggen, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties (VRI’s) en zebraoversteek-beveiligingsinstallaties, watergangen (duikers, beschoeiing en stuwen), sportvelden, speelvoorzieningen (ook in grootschalige recreatiegebieden), ANWB-bewegwijzering en parkeerautomaten. Voor zover deze onderdelen op begraafplaatsen en recreatiegebieden voorkomen, worden deze ook vervangen uit de VOR. De basis voor de investeringen zijn de Beheerplannen voor de Fysieke Leefomgeving (10164415), waarin voor een periode van vijf jaar is geraamd welke financiële middelen nodig zijn om de veiligheid te waarborgen en de kwaliteit van de leefomgeving te behouden. De komende periode zetten wij in op een gebiedsgerichte aanpak (wijkvernieuwing).
Programma Riolering en Stedelijk Water (PRSW) 2024-2028 Het Programma Riolering en Stedelijk Water (PRSW) 2024-2028 gemeente Haarlemmermeer (8414039) omvat een integraal plan waarmee wij invulling geven aan de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater en onze rol in de zorg voor oppervlaktewater. Hierbij spelen wij tevens in op klimaatverandering door klimaatadaptieve maatregelen. Hiermee dragen wij bij aan de doelstelling uit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie dat Nederland in 2050 klimaatbestendig is ingericht. In het PRSW zijn de investeringen opgenomen voor de uitvoering van vervangings- en verbeteringsmaatregelen aan riolering, pompen en gemalen, grondwater, duikers, stuwen, beschoeiing. De projecten uit het PRSW worden gedekt uit de opbrengsten van de rioolheffing en vrijval van de voorziening tariefsegalisatie rioolheffing. Gebiedsgerichte aanpak Bij de actualisering van de beheerplannen voor de fysieke leefomgeving en de vaststelling van het PRSW hebben wij vermeld dat wij, door de hoge vervangingsopgave vanwege de leeftijd van het areaal en de maatregelen om de openbare ruimte klimaatbestendig in te richten, werken aan een gebiedsgerichte aanpak die leidt tot wijkvernieuwing. Hierbij wordt voor de complete openbare ruimte in een gebied bepaald wat moet worden opgeknapt.
Bij maatregelen voor klimaatadaptatie is ook een zekere omvang nodig, omdat het watersysteem als geheel in beschouwing wordt genomen. Deze aanpak geeft ons ook de mogelijkheid om in de toekomst te kijken, verder vooruit te plannen en onze middelen efficiënter in te zetten. Efficiency hierin betekent kostenbesparing en daarnaast hebben inwoners door een gecombineerde aanpak minder overlast omdat de straat niet meerdere malen open moet voor vervangingen. Waar mogelijk passen wij de energietransitie in. Het project Welgelegen in Nieuw-Vennep is het eerste omvangrijke project waarin wij ervaring opdoen met deze werkwijze. Daarnaast werken wij aan de voorbereiding van de gebiedsgerichte aanpak in Rijsenhout, Spaarndam en delen van Zwanenburg. Wij leggen de aanvraag van uitvoeringskredieten voor wijkvernieuwingsprojecten voor aan de raad in aparte raadsvoorstellen. Naast wijkvernieuwingsprojecten investeren wij jaarlijks in vervangingen en groot onderhoud vanuit de VOR en het PRSW. Jaarlijks wordt bij de raad een kredietaanvraag gedaan, voor de projecten die in het daaropvolgende jaar worden gestart. De daadwerkelijke kredietaanvraag is gebaseerd op de meest actuele
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 19
inspectieresultaten. De bedragen die weergegeven worden in de jaren 2025 tot en met 2029 is aanvullend op hetgeen waar al krediet voor is verstrekt in eerdere jaren.
Bedragen x € 1.000.
30.000
20.000
10.000
41 20
20 4 20
0
20 39
20 38
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 39
Plan riolering en stedelijk water (PRSW)
20 32
20 31
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
20 25
0
Vernieuwing openbare ruimte (VOR)
Figuur 13 Bruto weergave investeringen Vervanging openbare ruimte
25.000
Bedragen x € 1.000.
20.000
15.000
10.000
5.000
Plan riolering en stedelijk water (PRSW)
41 20
40
20 38
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
20 25
0
Vernieuwing openbare ruimte (VOR)
Figuur 14 Netto weergave investeringen Vervanging openbare ruimte Tabel 2
Vervanging openbare ruimte Subcategorie
Vervanging openbare ruimte
Plan riolering en stedelijk water (PRSW) Vernieuwing openbare ruimte (VOR)
Specificatie
2025 - 2029 2030 - 2033 2034 - 2037 2038 - 2041
Investering
80.591
74.399
85.622
96.530
Dekking reserve
-80.591
-74.399
-85.622
-96.530
Investering
20.400
81.600
81.600
81.600
20 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) In het IHP programma wordt al geruime tijd vele jaren vooruitgekeken. Hiermee is begonnen bij de opstelling van het IHP 2017. Op 22 mei 2025 is het IHP 2025-2040 vastgesteld (11995929). In het IHP zijn afspraken tussen gemeente en schoolbesturen vastgelegd. Zo wordt in principe uitgegaan van vernieuwbouw van schoolgebouwen, tenzij duidelijk is dat nieuwbouw een betere optie is (meestal omdat het gebouw bijvoorbeeld bouwkundig moeilijk is te vernieuwbouwen). Ook is de realisatieplanning geactualiseerd op basis van haalbaarheid in uitvoeringscapaciteit. De leerlingenprognoses die jaarlijks worden opgesteld, helpen om de ontwikkeling van de leerlingenaantallen goed te monitoren en te beoordelen wat de benodigde capaciteit en ruimtebehoefte is van een school. Daarnaast worden de IHP-projecten gebaseerd op de juiste kwaliteit van de schoolgebouwen, zodat een nieuw gebouwd of vernieuwbouwd schoolgebouw vele jaren voort kan en er niet op korte of middellange termijn weer in moet worden geïnvesteerd. Tenslotte worden de marktontwikkelingen in de bouw nauwlettend in de gaten gehouden, zodat rekening kan worden gehouden met actuele prijzen. Op die manier wordt voorkomen dat we verrast wordt door feitelijke prijzen die afwijken van de begrote bedragen. Het opgenomen investeringsbedrag bestaat alleen uit onze gemeentelijke bijdrage.
Verder hebben we als norm prijspeil 2025 aangehouden en zijn de investeringen tot het jaar van de start van de bouw geïndexeerd met 2% (inclusief voorbereiding, toezicht en administratie (VTA) en eventuele sloopkosten bij vervangende nieuwbouw). In onderstaande gegevens is rekening gehouden met zowel vervangingsinvesteringen en investeringen in schoolgebouwen als gevolg van de woningbouwopgave van 20.000 woningen. Investeringsvolume 40.000 35.621 31.508 26.361
24.550
20.000
31.146
24.815
22.262 17.768
16.330
15.554
10.000 5.419
Nieuwbouw
20
20 4
41
637
0
637
20 39
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
668
20 30
20 29
2.490
20 28
792
20 27
792
20 26
20 25
0
792
6.815
4.447
20 38
Bedragen x € 1.000
30.000
Vernieuwbouw
Figuur 15 Bruto weergave investeringen IHP
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 21
40.000 35.621
26.361
24.550
20.000
31.146
24.815
22.262 17.768
16.330
15.554
10.000 5.419
Nieuwbouw
20 41
637
0
637
20 39
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 30
20 29
668
20 4
2.490
20 28
792
20 27
20 25
0
792
20 26
792
6.815
4.447
20 38
Bedragen x € 1.000.
31.508
30.000
Vernieuwbouw
Figuur 16 Netto weergave investeringen IHP Tabel 3
IHP IHP IHP
Subcategorie Specificatie
2025 - 2029
2030 - 2033
2034 - 2037
2038 - 2041
Investering
7.908
98.763
100.452
57.962
Vernieuwbouw Investering
3.167
0
0
1.941
Nieuwbouw
11.076
98.763
100.452
59.903
Bij aanvang van elk schoolproject wordt de afweging gemaakt tussen nieuwbouw of vernieuwbouw, dit kan een verschuiving tussen de rubrieken met zich meebrengen.
22 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen We hebben een grote bouwopgave in onze gemeente met de ambitie om minimaal 20.000 woningen te bouwen in de periode tot 2040. Deze opgave zal worden gerealiseerd in ruim 100, grote en kleinere, woningbouwprojecten in de gehele gemeente. We bouwen met een dorps- en landelijk karakter bij de kernen en met stedelijke woonmilieus in Hoofddorp en het centrum van Nieuw-Vennep. Het is een bewuste keuze niet in alle kernen grootschalige nieuwbouw te realiseren met het oog op het gewenste behoud van het dorpse karakter. De kernen met hun eigen karakter en de kwaliteit van het landschap zetten we daarbij in om onze identiteit te versterken. We willen zuinig en zorgvuldig met de ruimte omgaan waarbij de inwoner centraal staat. We zorgen ervoor dat we bouwen en aanleggen wat past bij de behoeften van zowel de huidige als de toekomstige inwoners. We zetten in op de bouw van inclusieve wijken. Dit betekent dat we naast het (laten) realiseren van woningen, waarvan minstens 50% betaalbaar, ook investeren in het realiseren van nieuwe voorzieningen zoals mobiliteitsmaatregelen, bovenplanse (grootschalig recreatief) groen en in onderwijs, binnen- en buitensportvoorzieningen die zo mogelijk geschikt zijn voor multifunctioneel gebruik. Hiermee voorzien we onze huidige en toekomstige inwoners van een prettige leefomgeving.
De planning van sport- en onderwijsvoorzieningen zijn sterk afhankelijk van de planning van de woningbouw, waarbij scholen en gymnastiekaccommodaties gelijk opgaan met de bouw van de woningen, maar sportvelden pas aangelegd worden als de sportverenigingen de behoefte kunnen aantonen, tenzij de velden moeten opschuiven voor woningbouwontwikkeling op hun locatie. In de weergave van de nettobedragen is reeds rekening gehouden met diverse dekkingsbronnen. Rekening is gehouden met de dekking van ons nettodeel uit de reserves Ruimtelijke Investeringen Haarlemmermeer (RIH) en Schaalsprong en de stelpost schaalsprong wonen. Dit betekent niet per definitie dat de reserves op dit moment voldoende gevuld zijn, maar de verwachting is dat deze de komende jaren voldoende zullen groeien om ons deel te kunnen dekken. Dit geldt alleen als we de focus houden op de gebieden zoals benoemd in de Investeringsstrategie Schaalsprong Wonen 2023 (7736120) met alle risico’s die daar bij komen kijken. Op dit moment in het bijzonder: oplopende rente, oplopende bouwkosten en minder (verwachte) toevoegingen aan reserves.
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 23
Bruto weergave 50.000 42.531
30.000 20.624 20.860
20.000
10.644
10.000 3.905
22.160
20.739 20.739 20.739
11.924 12.027 7.608
9.926
12.592 8.958
11.105
9.069 8.917
8.917
9.234
8.661 704
41
704
20
7.764
0
7.764
20 4
20 39
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 38
Bovenplans groen
20 30
20 29
20 28
20 26
101
20 25
0
4.988
20 27
Bedragen x € 1.000.
40.000
Maatschappelijke voorzieningen
Figuur 17 Bruto weergave investeringen Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen
15.000 12.592
10.644 8.283
8.108
8.958
8.914
8.200
7.764
7.764
7.508 5.775
5.063
5.000 1.784
2.711
1.937
20
40 20
20 39
20 38
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 30
20 29
20 28
20 26
Bovenplans groen
704
41
704
50
20 25
0
11.105 9.926
10.000
20 27
Bedragen x € 1.000.
11.924 12.027
Maatschappelijke voorzieningen
Figuur 18 Netto weergave investeringen Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen Tabel 4
Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen
Subcategorie Bovenplans groen Maatschappelijke voorzieningen
Specificatie
2025 - 2029 2030 - 2033 2034 - 2037 2038 - 2041
Investering
39.303
106.290
59.615
35.729
Dekking reserve
-27.759
-72.785
-27.688
-6.918
Investering
23.240
42.835
23.696
1.408
34.785
76.340
55.624
30.219
24 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
Maatschappelijk vastgoed We beheren de gemeentelijke vastgoedportefeuille die bestaat uit ongeveer 160 panden en ruim 450 gronden. In de maatschappelijke kernportefeuille vallen onder andere ontmoetingsaccommodaties, culturele gebouwen, binnensportaccommodaties en de ambtelijke huisvesting. Een groot deel van deze kernportefeuille is gebouwd in de jaren ’70 en ’80 en nadert het einde van de technische levensduur. Bij de wens voor behoud van deze functies op de huidige locaties is renovatie of nieuwbouw op den duur noodzakelijk. Maar ook op het gebied van verduurzaming dient een belangrijke slag geslagen te worden. De verduurzamingsopgave, zoals vastgelegd in de routekaart duurzaamheid maatschappelijk vastgoed (796337), is van grote invloed op het tempo en de volgorde waarin wij in de kernportefeuille gaan investeren. De veroudering van de portefeuille laat zich op dit moment vooral zien bij de gymzalen, waar bij een aantal locaties door gebruikers vele ongemakken ervaren worden zoals akoestiek, ventilatie en temperatuurregeling. De keuze voor nieuwbouw of renovatie is van meerdere factoren afhankelijk waaronder kosten, techniek en functionaliteit. Het start echter altijd met de vraag of er vanuit beleid nog een behoefte bestaat aan de ruimte. Het Integraal Accommodatieplan (IAP) (2019.0058287) levert ons hiervoor aanvullende inzichten.
Tot 2041 zien wij een grootschalige investering in het kader van duurzaamheid, renovatie of nieuwbouw bij 36 panden. Daarbij sluiten we zoveel mogelijk aan bij ontwikkelingen rondom deze panden. Wij houden voortdurend in de gaten of er combinaties van functies binnen een gebouw mogelijk zijn, met optimaal ruimtegebruik als doel en lage kosten. De investeringen kunnen we onderverdelen in twee subcategorieën: 1. Vervanging maatschappelijk vastgoed en 2. Verduurzaming vastgoed
15.606
15.000
10.992
10.000
4.256
1.662
1.695
1.729
1.764
1.799
4.341
4.428
4.516
1.835
1.872
1.909
1.947
20 39
4.173
20 38
4.091
20 37
4.011
20 35
3.932
20 34
1.555
3.855
20 33
3.779
20 32
2.808
20 36
4.452
5.000
20 31
Bedragen x € 1.000.
20.000
3.367
1.986
Verduurzaming vastgoed
41 20
0 20 4
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
20 25
0
Vervanging maatschappelijk vastgoed
Figuur 19 Bruto weergave investeringen Maatschappelijk Vastgoed
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 25
12.500 10.992
7.500
4.428
4.516
1.764
1.799
1.835
1.872
1.909
1.947
1.986
20 40
3.367
20 39
1.729
4.341
20 38
1.695
4.256
4.173
20 37
1.662
4.091
20 36
4.011
20 35
3.932
20 33
2.500
3.855
20 32
3.779
20 34
5.000
20 31
Bedragen x € 1.000.
10.000
Verduurzaming vastgoed
20 41
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
20 25
0
Vervanging maatschappelijk vastgoed
Figuur 20 Netto weergave investeringen Maatschappelijk Vastgoed Tabel 5
Maatschappelijk vastgoed
Subcategorie Verduurzaming vastgoed
Maatschappelijk vastgoed
Maatschappelijk vastgoed
Vervanging maatschappelijk vastgoed
Specificatie
2025 - 2029 2030 - 2033 2034 - 2037 2038 - 2041
Investering
24.028
5.087
7.270
16.835
Dekking reserve
-24.028
0
0
0
Investering
8.815
15.576
16.860
12.311
Dekking reserve
-8.815
0
0
0
0
20.663
24.130
29.146
26 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
ICT, facilitair & huisvesting De investeringen in dit hoofdstuk hebben te maken met ICT, facilitaire zaken en inrichting van de huisvesting. Onder ICT verstaan we de reguliere vervanging van hardware (waaronder laptops en beeldschermen). Software besteden we veelal aan als Software as a Service (SaaS), hier zijn geen investeringen maar exploitatielasten mee gemoeid zoals jaarlijkse licentiekosten. De (kantoor)inrichting wordt aangeschaft voor de inrichting van het nieuwe gemeentehuis en zijn bijvoorbeeld bureaus en kasten en inrichting van vergaderruimten en dergelijke. In de tabel wordt voor deze investeringen de voorlopige raming van € 4,5 miljoen weergegeven. Voor nieuw aan te schaffen kantoorinrichting wordt in het raadsvoorstel voor het autoriseren van het krediet voorgesteld een afschrijvingstermijn van tien jaar te hanteren. Kantoorinrichting die gereviseerd wordt, wordt afgeschreven in zeven jaar.
Bedragen x € 1.000.
8.000
6.140
6.000 4.790
4.790
4.790
4.790
4.500
4.000
2.000
1.350
1.350
Facilitair & huisvesting
20
41
0 20 4
20 39
20 38
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
20 25
0
ICT
Figuur 21 Bruto weergave investeringen ICT en huisvesting
Bedragen x € 1.000.
8.000
6.140
6.000 4.790
4.790
4.790
4.790
4.500
4.000
2.000
1.350
1.350
Facilitair & huisvesting
41 20
0 20 4
20 39
20 38
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
20 25
0
ICT
Figuur 22 Netto weergave investeringen ICT en huisvesting
Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025 - Gemeente Haarlemmermeer 27
Tabel 6
ICT en Huisvesting ICT en Huisvesting ICT en Huisvesting
Subcategorie
Specificatie
Facilitair & huisvesting
Investering
ICT
Investering
28 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen najaar 2025
2025 - 2029 2030 - 2033 2034 - 2037 2038 - 2041 0 4.790
4.790
4.500 6.140
10.640
0 6.140
6.140
4.500 10.930
15.430
3. Risico's In de notitie risicomanagement en weerstandsvermogen (7999971) zijn risicocategorieën beschreven en ingedeeld in verschillende kans- en gevolgklassen. In het SPI wordt in het hoofdstuk van de investeringen van € 2,0 miljoen en hoger per investering gerapporteerd over zowel de kansen als de risico's. Dit omdat deze voor de investering van belang zijn en daarmee de voorspelbaarheid van realisatie van de doelen te vergroten. Ook worden beheersmaatregelen beschreven. We maken onderscheid tussen financiële risico's en overige risico's. De financiële risico's worden geclassificeerd aan de hand van Tabel 7 . Conform het beleidskader dat is uiteengezet in de notitie risicomanagement en weerstandsvermogen wordt pas gerapporteerd als het financiële risico voldoet aan de volgende criteria: de omvang van het risico is groter dan € 1 miljoen of het risico heeft een kans van optreden van meer dan 70% (K4) en een gevolg van minimaal € 0,4 miljoen (G3). Tabel 7
Kans
Percentage
Gevolg
Omvang
K1
10%
G1
< € 0,1 miljoen
K2
30%
G2
€ 0,1 miljoen - € 0,4 miljoen
K3
50%
G3
€ 0,4 miljoen - € 1 miljoen
K4
70%
G4
€ 1 miljoen - € 5 miljoen
K5
90%
G5
> € 5 miljoen
Naast specifieke risico's per project zijn enkele algemene risico's te onderkennen. Aanbestedingsrisico Als projecten nog aanbesteed moeten worden, bestaat het risico dat de aanbesteding hoger uitvalt dan het beschikbare gestelde krediet. Waar dit het geval is, blijkt dat uit de toelichtende teksten bij de lopende investeringen. Vertraging of kwaliteitsverlies Naast financiële gevolgen heeft een aantal risico’s ook andersoortige gevolgen zoals vertragingen of kwaliteitsverlies van de dienstverlening. Waar dit het geval is, blijkt dat uit de toelichtende teksten bij de lopende investeringen. Capaciteit Vanwege de huidige krapte op de arbeidsmarkt is het risico bij diverse investeringen dat wij als gevolg van capaciteitsgebrek projecten moeten doorschuiven. Dat geldt niet alleen voor onze interne capaciteit. Ook aannemers en uitvoerders hebben onvoldoende capaciteit waardoor zij zich in sommige gevallen niet inschrijven op aanbestedingen. Inflatie Voor overheidsinvesteringen rekent het CPB met een indexatie van 4,8% voor 2026, dit is inclusief de nacalculatie van de jaren 2024 en 2025. Per investering wordt beoordeeld of er als gevolg van loon- en prijsstijgingen extra krediet aangevraagd moet worden.