Bijlage 1 - Fietsplan Haarlemmermeer

In november 2021 is een landelijk kader opgesteld waarmee kan worden beoordeeld welke snelheid het beste past bij een straat, waarmee er voor de straat met verkeers- en verblijfsfunctie een nieuwe (landelijke) categorie gebiedsontsluitingswegen met 30 km/uur (GOW-30) is bijgekomen. In mei 2023 zijn de landelijke richtlijnen over de inrichting van deze zogenaamde GOW-30 gepubliceerd door kennisinstituut CROW. Als gemeente houden we de landelijke trends in de gaten en zetten ook zoveel mogelijk in op het mengen bij een veilige snelheid waarbij voor de automobilist duidelijk is wat van hem of haar wordt verwacht. Vooral op belangrijke fietsroutes, naar scholen, voorzieningen of tussen kernen, gaan we onderzoeken hoe we de positie van de fiets ter plekke kunnen verbeteren. Dat gebeurt zo veel mogelijk in samenhang met groot onderhoud of wegwerkzaamheden. Uitgangspunt bij het ontwerp van deze straten is het ontwerpen vanuit voetgangers en fietsers, waarbij we ook rekening houden met een groeiend aantal fietsers en de verschillende snelheden. Ontwerpen vanuit fietsers en voetgangers verbetert de verkeersveiligheid en levert ook kansen op voor de verbetering van de verblijfskwaliteit, oversteekbaarheid en de leefbaarheid van de openbare ruimte. Vanwege grote snelheidsverschillen is het niet veilig om fietsers met autoverkeer te mengen op wegen waar 50 km/uur wordt gereden.

Op wegen waar 50 km/uur de norm is geldt het scheiden van fietsers van gemotoriseerd verkeer als uitgangspunt. Buiten de bebouwde kom verbeteren we de zichtbaarheid en verkeersveiligheid van fietsers op 60 km/uur wegen waar geen aparte fietsvoorzieningen zijn door het verbreden van fietsstroken en het toepassen van snelheidsremmende maatregelen op wegen waar uit metingen blijkt dat er te hard wordt gereden.

25

Gemeente Haarlemmermeer

Tijdens de werksessies met de werkgroep en uit de inspraak zijn knelpunten uit het fietsnetwerk verzameld. Hieruit komen de volgende locaties naar voren waar fietsers niet veilig kunnen mengen met andere weggebruikers. Deze locaties pakken we met prioriteit op, waar mogelijk gekoppeld aan onderhoud of wegwerkzaamheden. Omschrijving knelpunt veilig mengen

locatie

50 km/uur zonder veilige plek voor de fietser • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Huigsloterdijk (verschillende locaties) Hoofdweg Oostzijde (verschillende locaties) Hillegommerdijk (verschillende locaties) Lisserdijk (verschillende locaties) Bennebroekerdijk (verschillende locaties) Cruquiusdijk (verschillende locaties) Vijfhuizerdijk (verschillende locaties) Zwanenburgerdijk (verschillende locaties) Lijnderdijk (verschillende locaties) Kamerlingh Onneslaan Sloterweg Nieuwemeerdijk Burgemeester Amersfoordtlaan Rijstvogelstraat (verschillende locaties) Aalsmeerderdijk (verschillende locaties) Leimuiderdijk (verschillende locaties) Spieringweg tussen de N201 en Vijfhuizen Spieringweg bij Zwaanshoek Liedeweg en Lageweg

Fietsstroken ontbreken

•

fietsstrook van Hoofddorp naar het HVC in Nieuw-Vennep

Fietsstroken zijn te smal en/of vergevingsgezinde berm ontbreekt

• • • •

Rijnlanderweg (van Venneperweg tot Lisserweg) Hoofdweg Oostzijde (verschillende locaties) Hoofdweg Westzijde (van N201 tot N232) IJweg (verschillende locaties)

Fietsstroken zijn te smal, speed pedelecs moeten mengen op een 60 km/u weg

• • • • • •

Aalsmeerderweg (van N196 tot Venneperweg) Zijkanaal C Weg Burgemeester Amersfoordtlaan Pa Verkuijllaan Akerdijk Nieuwemeerdijk

Weginrichting nodigt automobilisten uit om hard te rijden

• • •

Tweeduizend El Venneperweg Beinsdorp Kerkweg

5

Chicanes vormen obstakel omdat ze te dicht langs • fietsstroken liggen • 30 km/uur en geparkeerde auto’s

4.2

•

Ringdijk Beinsdorp Nieuwemeerdijk

•

Kruisweg ter hoogte van centrum (mengen voor bromfiets+)

Fietspaden breed genoeg

Voor de een is de fiets een middel om zo snel mogelijk van A naar B te komen, voor de ander is fietsen vooral een sociale activiteit of een ontspanningsmoment. Door dit soort verschillende motieven is het gedrag van fietsers divers. Daarnaast komen er steeds meer soorten fiets bij. De steeds groter wordende diversiteit aan fietsen geeft steeds meer mensen de mogelijkheid om zich per fiets te verplaatsen. Een bijkomend effect is echter dat de snelheden op fietspaden steeds meer uit elkaar komen te liggen en de typen vervoersmiddelen die zijn toegestaan op een fietspad een steeds meer uiteenlopend gewicht en breedte hebben. Daarom worden voldoende brede fietspaden die rekening houden met toekomstige ontwikkelingen steeds belangrijker. In de gemeente worden ook op veel plaatsen voetgangers en fietsers gecombineerd (met name op polderlinten). Dit vraagt om extra breedte of het splitsen van de voorzieningen.

5

26

Hierbij volgen we de LIOR, waarbij de breedte wordt bepaald aan de hand van het aantal fietsers

Gemeente Haarlemmermeer

De volgende locaties zijn aangegeven als plekken waar de fietsinfrastructuur op dit moment als te smal wordt ervaren, onder andere de fietspaden langs de Hoofdweg Oostzijde, Rijnlanderweg, delen van de IJweg en het Liniepad. Deze fietspaden worden verder onderzocht op de verschillende mogelijkheden. Waar het niet mogelijk is om een fietspad te verbreden wordt onderzocht hoe op de straten veilig kan worden gemengd met autoverkeer. Onverplichte fietspaden6 kunnen een uitkomst bieden op straten waar al wel een fietspad aanwezig is dat niet kan worden verbreed. Hierdoor is er voor de langzamere fietsers nog een aparte ruimte, terwijl snellere fietsers gebruik maken van de straat. De onderstaande locaties zijn naar voren gekomen met betrekking tot te smalle fietspaden7. Deze locaties pakken we met prioriteit op, waar mogelijk gekoppeld aan onderhoud of wegwerkzaamheden. Omschrijving knelpunt fietspaden niet breed locatie genoeg Fietspad te smal

• • • • • • • • • • • • • • • •

Fietspad is te smal, geen vergevingsgezinde bermen

• • • •

Rijnlanderweg (van Bennebroekerweg tot Venneperweg) Hoofdweg Oostzijde (van Lisserweg tot Buitenkaag) IJweg (van Venneperweg tot Lisserweg) Hoofdweg Oostzijde (van Zuiderdreef tot Lisserweg) IJweg (van Oude Bennebroekerweg tot Venneperweg) Hoofdweg oostzijde (N520; van VHGlaan tot Noordelijke Randweg) Rijnlanderweg (t.h.v. C-Bèta) Kruisweg in het winkelcentrum van Hoofddorp Kruisweg tussen spoor en Rijnlanderweg Bennebroekerweg tussen Santorini en rotonde

Fietspad is te smal, veroorzaakt een capaciteitsknelpunt

•

Zijkanaal C Weg

Obstakels versmallen de fietsroute

• • •

Hoofdweg Westzijde (tussen N201 en A5) Kruisweg ter hoogte van de Prins Bernhardlaan Kruisweg opgeheven bushalte ter hoogte van spoor onderdoorgang

4.3

• • • • • •

Aalsmeerderweg (van N196 tot Venneperweg) Rijnlanderweg (verschillende locaties) Hoofdweg Oostzijde (verschillende locaties) Hoofdweg Oostzijde (van N201 tot Achterweg) IJweg (verschillende locaties) Liniepad (op verschillende locaties, maar vooral t.h.v. Expo) Liedebrug Oude Notweg (van Liedebrug tot Batterijweg) Graan voor Visch (Weg A) Venneperweg / Schoolstraat fietspad van Nieuw-Vennep (IJweg naar de dijk) fietspad van de Hoofdvaart naar Lisserbroek (Bij Olmenhorst) Hoofdvaart van Nieuw-Vennep naar Buitenkaag Bennebroekerweg, pad langs A4 richting Den Ruygen Hoek (brugrestaurant) Rijnlanderweg het deel tussen Geniedijk en Polarisavenue te smal voor gecombineerd gebruik met voetgangers Fietspad langs de Lagedijk

Veilige kruispunten en rotondes

Uit de Verkeersveiligheidsanalyse Haarlemmermeer volgt dat de meeste ongevallen waarbij fietsers met een motorvoertuig in aanraking komen, plaatsvinden op kruispunten. De aansluiting van fietspaden op kruispunten is hier

6

Het onverplichte fietspad wordt aangegeven door een rechthoekig blauw bord met witte letters fietspad. Fietsers mogen dit pad gebruiken. Brom- en snorfietsers mogen geen gebruik maken van dit fietspad. 7 Hierbij volgen we de Lior, waarbij de breedte wordt bepaald aan de hand van het aantal fietsers 27

Gemeente Haarlemmermeer

niet altijd goed. Daarnaast hebben verkeersdeelnemers niet altijd goede zichtlijnen. Dit in combinatie met een toegenomen snelheid van fietsers kan leiden tot gevaarlijke situaties. Kruispunten die nu zijn aangemerkt als knelpunt of waar de komende jaren groot onderhoud wordt gepleegd worden onder de loep genomen op fietsveiligheid. Hierbij wordt aan de hand van de meest recente landelijke ontwerprichtlijnen gekeken naar: • Afstand tussen fietsers en auto’s bij fietsoversteken: is de afstand tussen fietsers (op opstelvakken) en auto’s bij fietsoversteken groot genoeg om je veilig op te stellen en om op een veilige manier tot stilstand te komen? • Bochtstralen: zijn de bochtstralen voldoende groot, maar niet te groot, om veilig te manoeuvreren op het kruispunt? • Zichtlijnen: staan er geen obstakels in zichtlijnen van de verkeersdeelnemers? • Voorrangssituatie: is de voorrangssituatie eenduidig en consequent doorgevoerd in de hele gemeente? • Toepassing van de juiste markeringen: is de voorrangssituatie herkenbaar en duidelijk? Het risico op een ongeval met ernstig letsel neemt toe als de snelheid van het gemotoriseerd verkeer toeneemt. Gelijkvloerse oversteken op 80 km/uur wegen moeten daarom zoveel mogelijk worden voorkomen. Als het niet anders kan, zullen we aanvullende veiligheidsmaatregelen nemen als verkeerslichten en voldoende brede middeneilanden.

Daar waar nodig in combinatie met plaatselijke snelheidsverlagingen. Voor rotondes geldt dat herkenbaarheid en eenduidigheid van belang is. Op alle rotondes binnen de bebouwde kom krijgt de fietser voorrang. Tweerichtingsfietspaden rondom rotondes worden afgeraden met uitzondering van de plekken waar tweerichtingsfietspaden aansluiten bij de rotonde. Voor een uniform beeld is het noodzakelijk dat alle oversteken op de rotonde ofwel een- of tweerichtingsverkeer zijn om verwarring te voorkomen. Bij uitzonderingen worden extra maatregelen genomen om de voorrangssituatie te verduidelijken. Nieuwe kruispunten, rotondes en oversteken worden veilig vormgegeven naar de meest recente landelijke richtlijnen. Bij het ontwerpen van kruispunten en oversteken worden solitaire oversteken zoveel mogelijk voorkomen, omdat dit vaak tot verwarring en onveilige situaties leidt. Daarnaast gaat extra aandacht uit naar de verkeersveiligheid en zichtbaarheid van fietsers op plekken met veel kruisende auto’s, zoals de uitritten van parkeergarages en tankstations. De onderstaande locaties zijn benoemd waar kruispunten als onoverzichtelijk of onveilig worden ervaren. Deze locaties pakken we met prioriteit op, waar mogelijk gekoppeld aan onderhoud of wegwerkzaamheden.

28

Omschrijving knelpunt onoverzichtelijke en onveilige kruispunten

locatie

Er is behoefte aan een vluchtheuvels bij de oversteek

• •

Hoofdweg Oostzijde (van N201 tot Burg. Pabstlaan) Kruisweg - Boslaan

Gevoel van onveiligheid

• • • • • •

IJweg (van Venneperweg tot Lisserweg) Kruispunt Spaarndam bij Grote Sluis Asserweg - Lindholmpad/Clausholmpad Oversteek Bennebroekerweg t.h.v. Toolenburgerplas Oversteek bij bushalte Toolenburg-Zuid Deltaweg / Waddenweg

De fietser heeft geen voorrang op de zijwegen

•

Bennebroekerweg ten oosten van de Hoofdvaart

Bochtstralen en zichtlijnen voldoen niet aan de ontwerpeisen

• • •

Doorsteek Liniedijk – Aalsmeerderweg, - IJweg Vijfhuizerdijk Kick Pruijsbrug Fietspaden Beursplein

Oversteek of kruispunt is onoverzichtelijk

• • • • • • • • • •

Paxlaan (t.h.v. scholen en Tango) Rotonde Beursplein Rijnlanderweg bij onderdoorgang spoor Holmscholenpad - Clausholmpad/Skagerrakpad Holmscholenpad - Clausholmpad/ Rosenholmpad IJweg oversteekplaatsen in Nieuw-Vennep IJweg – Gravenbospad IJweg – Mastbos Venneperweg – Schoolstraat (rotonde) Nieuwemeerdijk – Burgemeester Amersfoordtlaan

Gemeente Haarlemmermeer

Omschrijving knelpunt onoverzichtelijke en onveilige kruispunten

locatie • • • • •

• • • • • • • • •

Vijfhuizerbrug, beperkt zicht door brugwachtershuisje oversteekplaats voor fietsers bij het tankstation in Halfweg Rijnlanderweg bij onderdoorgang spoor in Hoofddorp oversteek IJweg – Gravenbospad in Hoofddorp geen eenduidigheid éénrichtingsverkeer en tweerichtingsverkeer op de rotonde Venneperweg – Schoolstraat Taurusavenue tussen Rijnlanderweg en station Hoofddorp door beperkt zicht van en op voertuigen die uit de garages bij de bedrijven komen. Spieringweg – Duinpad fietspad. Het zicht wordt belemmerd door het transformatorhuisje en bushokje bij de bushalte geen eenduidigheid éénrichtingsverkeer en tweerichtingsverkeer op de rotonde Spieringweg – Bennebroekerweg in Zwaanhoek onoverzichtelijke uitrit van Hanepoelpad richting Hanepoel Fietsstraat Rietkraag – Hillegommerdijk Sloterweg / Schipholweg Schipholweg / Hoofdvaart Havikstraat / Burgemeester Amersfoordtlaan Pa Verkuijllaan / Burgemeester Amersfoordtlaan Pa Verkuijllaan / Schipholweg Pa Verkuijllaan / Lindberghstraat Sloterweg / Zeemanlaan / Burgemeester Amersfoordtlaan

Oversteekruimte voor fietsers te smal

• • •

Rijnlanderweg – Kruisweg Paxlaan – Burgemeester van Pabstlaan – Kruisweg Kruisweg – Engelsholm – Houtwijkerveld

Fietsoversteek ontbreekt

• •

Kruispunt Kruisweg – Boslaan Venneperweg / Schoolstraat (tegen de richting inrijden)

•

• •

4.4

Veilige schoolomgevingen en schoolroutes

Eén van de uitgangspunten uit de Mobiliteitsvisie is dat inwoners van Haarlemmermeer de vrijheid moeten hebben om zich te verplaatsen met een vervoermiddel naar keuze. Dit geldt ook voor kinderen: zij moeten de keuze hebben om op de fiets naar school te komen, maar ook de ouders moeten zich daar prettig bij voelen. Een voorwaarde hiervoor is dat de verkeersveiligheid rond scholen en op routes naar scholen op orde is. Schoolomgevingen of -routes waar kinderen of hun ouders zich onveilig voelen leiden ertoe dat meer mensen hun kinderen met de auto brengen, wat vaak weer leidt tot een groter gevoel van onveiligheid. Wij vinden dat de nadruk moet liggen op het veiliger maken van schoolroutes in plaats van schoolomgevingen. Onderdeel van de oplossingsrichtingen uit de netwerkstudie is een programma voor veilige schoolroutes. Uitgangspunt bij schoolroutes is dat er veilig wordt gemengd, of als er voldoende ruimte is een voldoende breed fietspad en verkeersveilige oversteken worden gerealiseerd. We zetten in op het realiseren van kwalitatieve, veilige en directe fietsverbindingen tussen wijken waar veel kinderen wonen en scholen staan. De routes bepalen wij in overleg met scholen, scholieren en ouders/verzorgers.

4.5

Vergevingsgezind ontwerpen

Uit onderzoek van VeiligheidNL (2021) blijkt dat 70% van de fietsongevallen eenzijdig is. 8 Dit zijn ongevallen waarbij een fietser gewond is geraakt zonder dat er een andere verkeersdeelnemer betrokken was bij het ongeluk. Bij ouderen komt dit type ongeval het vaakst voor en is het risico op een ernstig ongeluk het grootst. Omdat de fietsafstanden steeds groter worden en mensen tot steeds hogere leeftijd blijven fietsen, is de verwachting dat dit type ongevallen blijft toenemen. Hoge trottoirbanden, haakse hoeken, smalle fietspaden, hagen dicht langs de weg, smalle bermen en onvoldoende ruimte tussen het fietspad en objecten of de straat ontnemen fietsers de mogelijkheid om zichzelf te corrigeren als ze even niet opletten. Daarnaast kunnen hoge trottoirbanden en obstakels op de weg zoals paaltjes ervoor zorgen dat fietsers niet de hele breedte van het fietspad (durven te) gebruiken.

8

29

Veiligheid.nl/sites/default/files/2022-06/VeiligheidNL%infographic%20fietsongevallen.pdf

Gemeente Haarlemmermeer

Om tot een veilige weginrichting te komen, sluiten we aan bij het speerpunt uit het RAV (Regionaal Actieplan Verkeersveiligheid) om de ontwerpprincipes uit de brochure seniorproof van de CROW toe te passen. Bij werkzaamheden aan fietsvoorzieningen of aan straten wordt onderzocht in hoeverre de randen, bochten en bermen vergevingsgezind zijn en de fietspaden vrij zijn van obstakels. Te denken valt aan het weghalen van de paaltjes op de Hoofdweg (zie onderstaande afbeelding). Uitgangspunt voor de nieuwe situatie zijn schuine trottoirbanden of fietspaden op hetzelfde niveau als het voetpad, bochtstralen die voldoen aan de landelijke richtlijnen, voldoende afstand tussen objecten en het fietspad en extra aandacht voor fietsrijlijnen bij kruispunten en rotondes. In de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte nemen we op dat weginrichting vergevingsgezind moet zijn en moet voldoen aan een seniorproof ontwerp.

Figuur 7 Paaltjes Hoofdweg Westzijde

De onderstaande locaties zijn benoemd als plekken die niet vergevingsgezind zijn. Deze locaties pakken we met prioriteit op, waar mogelijk gekoppeld aan onderhoud of wegwerkzaamheden. Omschrijving knelpunt vergevingsgezind ontwerp

locatie

Vergevingsgezind ontwerp

• • •

4.6

Boogstralen Bottelierspad Paaltjes wegversmallingen Hoofdvaart westzijde ten noorden van de N201 de berm aan de Liedeweg / Lagedijk

Verlichting in buitengebieden

Haarlemmermeer is een grote gemeente, bestaande uit veel kernen die zich omgeven met polderstructuren. Het is van belang dat fietsers zich zowel binnen, als tussen de kernen veilig in het donker kunnen verplaatsen. In het buitengebied ontbreekt de verlichting vaak en lopen er soms voetgangers over het fietspad. In de buitengebieden is het naast fietsveiligheid van belang dat de natuur zo min mogelijk wordt verstoord. Daarom is het niet mogelijk om overal verlichting toe te passen. Doorfietsroutes moeten zijn voorzien van verlichting. Daarom is het uitgangspunt bij doorfietsroutes in het buitengebied om passende verlichting toe te passen. Er zijn verschillende opties voor verlichting met een lagere lichtuitstraling. Zo kunnen er reflectoren in het wegdek worden aangebracht (kattenogen), zijn er spotjes voor in het wegdek en kan er gebruik worden gemaakt van gekleurde verlichting. Welk type verlichting het meest toepasselijk is,

30

Gemeente Haarlemmermeer

bepalen we in de buitengebieden per locatie. Fietsroutes door gebieden buiten de bebouwde kom waar geen verlichting mogelijk is, moeten in ieder geval zijn voorzien van kantmarkering.

4.7

Onderhoud

Op een goed onderhouden fietspad is fietsen niet alleen comfortabel, maar worden ook verkeersonveilige situaties voorkomen. Fietsers lopen hierdoor minder risico op eenzijdige fietsongevallen. De gemeente hanteert het MOB-systeem (Meldingen Openbare Buitenruimte), waar iedereen een melding kan maken van bijvoorbeeld slechte kwaliteit van fietspaden of defecte straatverlichting. Over het algemeen worden deze knelpunten nadat er een melding over is binnengekomen snel opgepakt. Bij het oppakken beoordelen we of de situatie inderdaad niet voldoet aan onze onderhoudsnormen of dat er op korte termijn werkzaamheden worden uitgevoerd. We zijn ons ervan bewust dat het MOB-systeem niet bij iedereen bekend is. Daarom blijven we inzetten op de zichtbaarheid van dit meldsysteem. Gladheidsbestrijding hoort ook bij het onderhoud van fietsinfrastructuur. Om het fietsen elke dag van het jaar veilig te maken, moeten fietsroutes (net als routes voor hulpdiensten en openbaar vervoer) tijdig en met prioriteit gestrooid worden. Op alle door- en hoofdfietsroutes dient met prioriteit worden gestrooid.

4.8

Educatie en Gedrag

Een verkeersveilig Haarlemmermeer is de verantwoordelijkheid van elke verkeersdeelnemer. Maar dan moeten deze verkeersdeelnemers daar wel de benodigde kennis, vaardigheden en motivatie voor hebben. Door middel van verkeerseducatie helpt de gemeente daarbij. Het gaat daarbij zeker niet alleen om kennis van verkeersregels, maar vooral ook om risicobewustzijn en gedragsverandering. De gemeente is aangesloten bij Verkeer en Meer van de Vervoerregio. Scholen, kinderdagopvang en voorschoolse educatie in de gemeenten van de Vervoerregio Amsterdam kunnen kosteloos gebruikmaken van het gehele verkeerseducatie aanbod. De gemeente vindt het belangrijk dat alle basisscholen een Verkeersveiligheidslabel halen. Dit is bijna gelukt. Daarnaast streeft de gemeente ernaar dat alle middelbare scholen aan minimaal één verkeersveiligheidsproject per jaar deelnemen. Ook zorgt Verkeer en Meer voor campagnemateriaal voor de landelijke verkeersveiligheidscampagnes en ontwikkelt nieuwe campagnes speciaal voor de gemeenten in de Vervoerregio. Ook in onze gemeente bieden we het programma Doortrappen aan om ervoor te zorgen dat ouderen zo lang mogelijk veilig blijven fietsen en wordt in onze gemeente de campagne Met elkaar overweg aangeboden. Overeenkomstig met het Regionale Actieplan Verkeersveiligheid 2030 gaan we kijken naar risicovolle doelgroepen en de gemeentelijke inspanningen daarop inzetten.

Daarbij zijn de focuspunten: 1. Bestaande campagnes en voorlichtingsactiviteiten aanscherpen op effectiviteit en bereik. 2. Inzetten op nieuwe, innovatieve educatie, campagnes en voorlichtingsactiviteiten onder andere op het gebied van gedragsbeïnvloeding. 3. Meer richten op regionale en lokale (niche) campagnes en voorlichting. We gaan regionaal extra inzetten op specifieke thema’s (zoals het gebruik van lachgas en smartphones in het verkeer) en deze meer regionaal en lokaal afstemmen. 4. Verkeerseducatie uitbreiden bij leeftijdsgroepen tussen 0 en 24 jaar en de effectiviteit vergroten van het bereiken van jonge, onervaren bestuurders. 5. Het uitbreiden van bestaande verkeerseducatie en voorlichting op de specifieke gedragsthema’s en deze aanscherpen op effectiviteit en bereik, met name in het voortgezet onderwijs. De gemeente heeft zich aangesloten bij de Green Deal Fiets. Deze Green Deal richt zich op vier thema’s: 1. fietsservicepunten; 2. fietsvriendelijke arbeidsvoorwaarden; 3. bundelen van kennis; 4. jongeren op de fiets In het kader van educatie en gedrag sluit het onderwerp Jongeren op de fiets aan bij de gemeentelijke doelstellingen. Steeds minder kinderen en jongeren gebruiken de fiets om naar huis, school, sport of vrienden te gaan.

De partners van Green Deal Fiets helpen jonge inwoners van de Amsterdamse metropoolregio op verschillende manieren weer terug op het fietszadel. Hier wordt onderzocht wat het kunnen beschikken over een fiets betekent voor (jonge)

31

Gemeente Haarlemmermeer

kinderen en welke interventies jongeren helpen bij de keuze voor de fiets. Er komt een aantrekkelijk aanbod voor de kosten van ov en fiets en een app om fietsgebruik te stimuleren. Voor de gemeente Haarlemmermeer is ook het veilig blijvend mobiel zijn een belangrijk aandachtspunt. Inzetten op de eerdergenoemde campagne voor doortrappen is voor de gemeente belangrijk.

32

Gemeente Haarlemmermeer

5. Snelheid Korte afstanden en reistijden zijn essentieel voor het gebruik van de fiets. Daarom streven we ernaar de afstanden zo kort mogelijk te houden. Dit streven moet resulteren in zoveel mogelijk directe verbindingen tussen belangrijke herkomst- en bestemmingsgebieden met zo min mogelijk oponthoud. Hiervoor is een fijnmazig netwerk nodig. Hoewel er in de gemeente veel fietstunnels zijn, ontbreekt in sommige gebieden een fijnmazig fietsnetwerk. Denk hierbij aan een directe en korte verbinding tussen centrum en station Hoofddorp. Het onderwerp snelheid gaat dus niet alleen om welke snelheid fietsers kunnen halen tijdens hun fietstocht, maar vooral over de directheid van fietsverbindingen, het verbeteren van de doorstroming voor fietsers en het oplossen van oponthoud bij kruisingen. Tussen Haarlemmermeer en andere gemeenten zijn snelle fietsverbindingen zoals doorfietsroutes van belang. Binnen de gemeente moeten kernen goed met elkaar zijn verbonden, door de omvang van Haarlemmermeer zijn hier ook doorfietsroutes noodzakelijk. De speerpunten op het gebied van snelheid hebben vooral te maken met het versterken en uitbreiden van het fietsnetwerk. In deze kaart vindt u het fietsnetwerk van Haarlemmermeer, inclusief ontbrekende schakels.

5.1

Versterken van fietsnetwerk

Gemeente Haarlemmermeer is, door de vele snelwegen, N-wegen en spoorlijnen die de gemeente kruisen, goed bereikbaar per auto en openbaar vervoer. Mede door de groeiende populariteit van de e-bike, de speed-pedelec en de groter wordende aandacht voor het milieu en gezondheidsbaten van fietsen wordt fietsen steeds populairder voor de langere afstand. Voor forensen en scholieren zijn hierdoor afstanden tot 15 kilometer makkelijker af te leggen op de fiets. Dit biedt kansen voor gemeente Haarlemmermeer. De fiets wordt namelijk een reële optie om polders te overbruggen en van kern naar kern te reizen. In 2021 is het Regionaal Toekomstbeeld Fiets 9 opgesteld. Uitgangspunt van dit toekomstbeeld is om een schaalsprong in het fietsnetwerk te realiseren, waardoor kernen in de regio beter met elkaar zijn verbonden. Op dit moment ontbreekt er in sommige gevallen een directe en aantrekkelijke fietsverbinding naar buurgemeenten, bijvoorbeeld over de Ringvaart of door PARK21. Dit is ook één van de oplossingsrichtingen uit de netwerkstudie. Daarnaast is het onze wens om de fietsverbindingen naar Schiphol te verbeteren. We gaan samen met partners investeren in het verbeteren van doorfietsroutes en het oplossen van barrières tussen gemeenten. Daarbij sluiten we aan bij de plannen van de provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam en het Nationaal Toekomstbeeld Fiets.

Diverse routes zijn al opgepakt en daar wordt nu aan gewerkt. Denk aan de F200 (Haarlem – Amsterdam) en op dezelfde verbinding de G200 als groene route ten noorden van de F200, de route Haarlem-Aalsmeer deel bij De Hoek, route Lisse – Lissebroek – Hoofddorp in Lisserbroek samen met de HOV Noordwijk-Schiphol. Binnenkort wordt de doorfietsroute langs de Kruisweg opgestart. Deze ligt ook in de route Haarlem-Aalsmeer. Verder ligt prioriteit bij: • Het verbeteren van de doorfietsroute langs Geniedijk (F205). • Het realiseren van de missing link doorfietsroute Geniedijk ter hoogte van Graan voor Visch.

9

33

Regionaal Toekomstbeeld Fiets; Noord-Holland, Flevoland en Vervoerregio Amsterdam (2021)

Gemeente Haarlemmermeer

• •

Het verbeteren van de doorfietsroute Nieuw-Vennep – Hoofddorp langs Hoofdvaart. Het realiseren van de nieuwe doorfietsroute Hillegom – Nieuw-Vennep.

Figuur 8 Overzicht doorfietsroutes Haarlemmermeer

34

Gemeente Haarlemmermeer

Naast snelwegen zien we ook dat andere infrastructuur, water of groen barrières kunnen vormen. In sommige gevallen is het zo dat een fietsroute plotseling ophoudt, zoals op de Hoofdweg tussen de Achterweg en Melis Spaansweg. Tussen de Achterweg en Burgemeester van Stamplein geldt zelfs een verbod voor fietsers. Als onderdeel van het VSP Hoofddorp wordt dit deel van de Hoofdweg een 30 km/uur gebied. Dit geeft kansen om veilig te mengen. Om het voor fietsen aantrekkelijker te maken is een fijnmazig netwerk aan paden en wegen nodig. Het netwerk van Haarlemmermeer voldoet hier niet altijd aan. Op basis van de richtlijnen kunnen ontbrekende schakels worden gedefinieerd. Hiervoor gaan we uit van landelijke richtlijnen voor de maaswijdte (afstand tussen parallele routes) van het netwerk. Richtwaarden maaswijdte langzaam verkeersnetwerk Gebied

Gewenste maaswijdte netwerk langzaam verkeer

Binnen bebouwde kom

< 500 meter

Stads-/dorpsrand

< 1.000 meter

Buiten bebouwde kom

< 1.500 meter

Bron CROW: Wegontwerp bibeko en bubeko 2011

We hebben we een aantal ontbrekende schakels in beeld gebracht die we de komende jaren willen oppakken om het fietsnetwerk te optimaliseren. Dit zijn gewenste fietsverbindingen op plekken waar het nu nog niet mogelijk of toegestaan is om te fietsen. Er wordt ingezet op het compleet maken van het fietsnetwerk. Dat gebeurt zoveel mogelijk in samenhang met groot onderhoud en wegwerkzaamheden. De maat van de voorzieningen moet worden afgestemd op het groeiende fietsgebruik. Een belangrijk deel van de ontbrekende schakels zal worden gerealiseerd binnen de gebiedsontwikkelingen, bijvoorbeeld in de gebiedsontwikkeling van het station en centrum of Lisserbroek. Op dit moment zijn belangrijke fietsverbindingen in ontwikkeling die juist deze gebiedsontwikkelingen met elkaar moeten verbinden: • De route van PARK21, via Lincolnpark, Graan voor Visch Zuid naar het station. • De doorfietsroute van Lisse via Lisserbroek naar Schiphol (deel Lisserbroek – Nieuw-Vennep). • Een alternatieve (brom)fietsroute voor de Burgemeester Amersfoordtlaan tussen Sloterbrug en Schipholweg. • De doorfietsroute langs de Kruisweg. • Het ontbrekende deel fietspad langs de Geniedijk in Hoofddorp.

5.2

Netwerken voor alternatieve soorten fiets

Door de toenemende diversiteit aan fietsers wordt het steeds drukker op het fietspad. Om fietsers te beschermen voor andere fietsers met een afwijkende massa of snelheid, zijn bepaalde typen fiets zoals speed pedelecs niet meer welkom op het fietspad binnen de bebouwde kom. Op drukke ontsluitingswegen komt echter de veiligheid van deze fietsers in het geding wanneer speed pedelecs zich moeten mengen met auto’s. Dit vraagt om een netwerk dat geschikt, comfortabel en veilig is voor de snelle typen fiets. We hebben geconstateerd dat de bestaande infrastructuur te grofmazig is voor speed pedelecs. Door nu meer aandacht te besteden aan de routes voor de speed pedelec ontstaat er ook een completer netwerk voor de brommer en de berijder van de gehandicaptenvoertuigen. Fietspaden zijn vaak verboden voor bromfietsen (en ook speed pedelecs) omdat ze soms te dicht bij woningen of voorzieningen liggen, wat kan resulteren in onveilige situaties met langzame verkeersdeelnemers of (geluids)overlast. Binnen de bebouwde kom maakt de brommer of de speed pedelecrijder gebruik van de rijbaan. De speed pedelec is echter iets wezenlijks anders dan de brommer. De speed pedelec wordt aangedreven door spierkracht en de kracht van de motor is vaak beperkt, met wind tegen of heuvel op ligt de snelheid van de speed pedelec daarom wezenlijk lager dan 45 km/uur.

Het is daarom niet altijd wenselijk om de speed pedelec met de auto te mengen die harder rijdt, maar mengen met het overig fietsverkeer is ook niet altijd gewenst. In Nederland bestaan er geen duidelijke richtlijnen over hoe om te gaan met deze situatie. Wij willen hierin maatwerk leveren. In het algemeen onderschrijven wij de maatregel bromfiets op de rijbaan omdat deze de verkeersveiligheid voor bromfietsers heeft vergroot. Ook voor de speed pedelec is het in veel stedelijke situaties veiliger om gebruik te maken van de rijbaan, in plaats van het fietspad.

35

Gemeente Haarlemmermeer

Concreet gaan we de volgende maatregelen uitvoeren: • Van solitaire fietspaden onderzoeken we of het mogelijk is deze aan te wijzen als (brom-)fietspad. • Waar het niet mogelijk is om van solitaire fietspaden een (brom-)fietspad te maken, overwegen we speed pedelecs met een onderbord toe te staan. • Doorsteekjes ter hoogte van zijstraten in paralelwegen en fietsstraten zullen we aanmerken als (brom-)fietspad. Dit betekent dat brommers en fietsers kunnen kiezen om of de parallelweg te volgen of om op de hoofdrijbaan te rijden. • Voor fietspaden naast de rijbaan hanteren we het afwegingskader zoals opgenomen in bijlage 1. • We gaan onderzoek doen naar aanvullende (brom-)fietsroute Nieuw-Vennep om het aantal mogelijkheden te vergroten. Bij de afweging ten aanzien van de eerste twee punten spelen drukte op het pad, omrijafstand en de breedte van de voorziening een rol. Bij de doorsteekjes is het van belang dat er voldoende zicht is op de naderende brommer en/of speed pedelec rijder. Als dit niet het geval is, zal de brommer en/of speed pedelec rijder voor zijn eigen en andermans veiligheid gebruik moeten maken van de hoofdrijbaan.

5.3

Doorstroming bij verkeerslichten

Er zeel veel barrières die tot oponthoud (kunnen) leiden voor de fietser. Denk aan spoorwegovergang, bruggen en lastige oversteken. Verkeerslichten vormen een vaak voorkomende een barrière voor fietsers en verdienen daarom extra

aandacht. Het komt voor dat fietsers lang moeten wachten bij verkeerslichten of dat er onvoldoende ruimte is voor het groeiend aantal fietsers. Hierdoor kan het zijn dat fietsers minder snel en minder comfortabel op hun eindbestemming aankomen. We zetten in op het verbeteren van de doorstroming voor fietsers door fietsers op hoofdfietsroutes prioriteit te geven bij verkeerslichten. Bij kruispunten gaan we na of er voldoende ruimte kan worden gemaakt voor fietsers om zich op te stellen en of de verkeerslichten goed zijn afgesteld. De gemeente hanteert een maximumtijd voor de cyclus van een verkeerslicht van 120 seconden, en een richttijd van 90 seconden. Wij streven ernaar om fietsers op alle fietsroutes twee keer per cyclus groen te geven. Wat betreft de opstelruimte kijken we of er meer ruimte kan worden gemaakt voor fietsers. De gemeente gaat daarnaast onderzoeken of technologische ontwikkelingen, zoals Schwung, een toegevoegde waarde zijn om fietsers beter te faciliteren. Bij succes van de huidige pilot zullen we dat uitbreiden.

Schwung Schwung is een softwareprogramma dat in verkeerslichten kan worden geïnstalleerd. Een fietser die de Schwung-app op zijn smartphone heeft geïnstalleerd zal bij een verkeerslicht eerder groen krijgen doordat de app in verbinding staat met het softwareprogramma in de verkeerslichten. De fietser is hierdoor sneller op de gewenste bestemming, hoeft minder vaak stoppen en ervaart een prettigere fietsrit. Schwung in de verkeerslichten is oplossing die ervoor zorgt dat fietsers sneller op hun bestemming zijn en minder vaak hoeven te wachten voor een rood licht.

Als pilot is Schwung nu in werking op de volgende locaties: • Burgemeester van Stamplein / Hoofdweg Oostzijde • Hoofwegen / Venneperweg / Dorpstraat • Kruisweg / Paxlaan / Burgemeester Pabstlaan • Hoofdweg Oostzijde / Graan voor Visch (Weg-A) / Paxlaan • Bennebroekerweg / Rijnlanderweg • Hoofdwegen / Zuiderdreef • Hoofdwegen / Noorderdreef • Van Heuven Goedhartlaan / Altenburg / Asserweg • Van Heuven Goedhartlaan / Haya van Somerensingel • Van Heuven Goedhartlaan / Kleine Belt • Van Heuven Goedhartlaan / Sont • Van Heuven Goedhartlaan / Grote Belt • Van Heuven Goedhartlaan / Kruisweg - West / Zuidtangent (nabij brandweerkazerne)

36

Gemeente Haarlemmermeer

• • • •

Fokkerweg / Boeingavenue / Beechavenue Fokkerweg / Koolhovenlaan Taurusavenue / Rijnlanderweg Schipholweg / Oleanderlaan / Veldpostpark

Figuur 9Kruispunten in Haarlemmermeer met dse Schwung app

De onderstaande locaties zijn benoemd als punten waar de doorstroming bij verkeerslichten niet op orde is. Omschrijving knelpunt doorstroming bij verkeerslichten

locatie

Te korte groentijd

• • • • • • • •

Kruising Vijfhuizerweg / N205 Oversteken Hoofdvaart Dubbele buurt – N200 Station (Van Heuven Goedhartlaan) oversteek Schipholweg bij Lijnden kruising Hoofdweg / Burgemeester Pabstlaan kruising Oude Bennebroekerweg / IJweg kruising Rijnlanderweg N201

Verkeerde inrichting kruispunt

•

Hanepoelpad en het verkeerslicht richting Bennebroek, de fietsers voor rood licht versperren het doorgaand fietsverkeer richting Cruquius.

Voor Hoofddorp en Nieuw-Vennep is er recent een VSP opgesteld. Hierin is een verandering in de verkeersafwikkeling voorgesteld. Samen met de uitgangspunten voor de fiets en de uitgangspunten van het VSP kunnen nieuwe afwikkelingseisen aan verkeerslichtenregelingen worden opgesteld. Bovenstaande locaties zullen daarin worden meegenomen en hebben de aandacht bij aanpassing van deze verkeerslichtenregelingen.

37

Gemeente Haarlemmermeer

5.4

Aansluiten op nieuwe woonwijken

Bij het ontwerp van nieuwe woonwijken werken we vanuit het STOMP-principe, wat betekent dat de prioriteit ligt bij stappen (voetgangers), dan trappen (fietsers), openbaar vervoer, MaaS (Mobility as a Service) 10 en als laatste de personenauto. Bij het ontwerpen van de straat zorgen we ervoor dat er voldoende ruimte is voor een fietspad wanneer hoofdroutes fiets samenvallen met hoofdroutes auto. Waar fietsers de hoofdgebruikers zijn ontwerpen we vanaf het uitgangspunt veilig mengen. Naast parkeren voor auto’s nemen we fietsparkeren mee in het ontwerp van nieuwe woonwijken. Voor gezamenlijke fietsenbergingen bij woningen zullen wij richtlijnen opstellen. Goede fietsinfrastructuur in de wijk moet ook aansluiten op de voorzieningen in de omgeving. Bij de opzet van de wijk wordt rekening gehouden met directe verbindingen naar scholen, openbaar vervoer en andere voorzieningen (zoals supermarkten, apotheken, etc.) buiten de wijk. Daarbij gaat extra aandacht naar hoe de woonwijken aansluiten op bestaande netwerken, zodat de infrastructuur binnen de wijk niet doodloop buiten de wijk. Dit geldt voor zowel fietsvoorzieningen als voor voetgangersvoorzieningen zodat er een betrouwbaar netwerk van fiets- en voetgangersvoorzieningen ontstaat.

10

MaaS gaat om het plannen, boeken en betalen van al het mogelijke vervoer via apps. Bijvoorbeeld de deelfiets, auto, -scooter, trein, tram, of (water)taxi 38

Gemeente Haarlemmermeer

6. Gemak Om het fietsen gemakkelijker te maken, moeten mensen goed de weg kunnen vinden en moeten de stallingsfaciliteiten op orde zijn. Om mensen te verleiden om te fietsen of om het fietstoerisme in de gemeente aantrekkelijker te maken moet de bewegwijzering op orde zijn. Daarnaast moeten mensen veilig en gemakkelijk hun fiets kunnen stallen in en rondom de centra van de kernen en bij OV-haltes. De speerpunten bij gemak zijn:

6.1

Makkelijk en veilig stallen bij ov

De combinatie fiets en OV combineert het flexibele van de fiets met het over langere afstanden snellere OV. De relatie tussen fiets en OV is door de vele HOV-haltes en stations al relatief sterk in Haarlemmermeer. Op een aantal haltes en stations ontbreekt het echter nog aan voldoende fietsparkeervoorzieningen. Daarnaast worden niet bij alle stations of haltes genoeg maatregelen getroffen om fietsdiefstal tegen te gaan. Dit terwijl fietsdiefstal van elektrische fietsen toeneemt. Zoals in de Mobiliteitsvisie wordt beschreven, streven we naar een hoogfrequente bediening van station Hoofddorp. Voor Hoofddorp sturen we aan op een verbeterde aansluiting op de regionale en nationale infrastructuur en dienstregeling van de metro en de intercitytreinen. Hiervoor zal de volledige stationsomgeving worden aangepast met excellente overstap- en stallingsvoorzieningen. Hierdoor wordt de fiets-ov combinatie een aantrekkelijk alternatief om omliggende steden te bereiken. Dit sluit aan bij onze ambitie om ketenmobiliteit te faciliteren. Om deze reizen (en de overstap in het bijzonder) optimaal te faciliteren en gemakkelijk te maken, is een zo naadloos mogelijke overstap van fiets naar OV noodzakelijk. Hiervoor zijn kwalitatief goede stallingsvoorzieningen bij de haltes nodig. Uitgangspunt hierbij is een efficiënte benutting van de stallingscapaciteit.

Het introduceren van deelfietsen zou een oplossing kunnen zijn voor de last mile. De stallingscapaciteit voor fietsen kan worden uitgebreid door het aanbieden van aparte fietsparkeerplaatsen voor buitenmodellen (bijv. bakfietsen, fietsen met een krat voorop of fietsen voor mensen met een beperking) en bewaakte stallingen. Met de groei van het fietsgebruik en de ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente is het belangrijk om de capaciteit van de stallingen de komende jaren te vergroten. We hebben de verwachte vraag naar fietsparkeerplaatsen onderzocht en de locaties waar dit vraagt om het toevoegen van extra fietsparkeervoorzieningen in kaart gebracht. Onderstaande tabel bevat de HOV-haltes waarbij de prioriteit hoog is om het aantal fietsparkeervoorzieningen uit te breiden, met daarachter het aantal extra voorzieningen dat benodigd is.

39

Woonplaats

HOV-halte

Aantal extra benodigde fietsparkeervoorzieningen

Beheerder

Cruquius

Cruquiusbrug

0-20

Provincie Noord-Holland

Hoofddorp

Toolenburg Oost

50-100

Provincie Noord Holland

Hoofddorp

Toolenburg Zuid

50-100

Provincie Noord Holland

Hoofddorp

Floriande Zuid

50-100

Provincie Noord Holland

Gemeente Haarlemmermeer

Woonplaats

HOV-halte

Aantal extra benodigde fietsparkeervoorzieningen

Beheerder

Hoofddorp

Floriande Sportdorp

20-50

Vervoerregio Amsterdam

Hoofddorp

Geniedijk

0-20

Vervoerregio Amsterdam

Hoofddorp

Overbos Zuid

0-20

Vervoerregio Amsterdam

Hoofddorp

Toolenburg Noord

50-100

Provincie Noord Holland

Hoofddorp

Bornholm

20-50

Provincie Noord Holland

Nieuw-Vennep

Getsewoud Centrum

100+

Provincie Noord Holland

Nieuw-Vennep

Getsewoud Zuid

50-100

Provincie Noord Holland

Nieuw-Vennep

Getsewoud Noord

50-100

Provincie Noord Holland

Volgens een laatste prognose van ProRail is voor station Halfweg-Zwanenburg een uitbreiding van stallingsplekken nodig. Voor station Nieuw-Vennep is geen prognose bekend. De komende jaren zetten we ons samen met de beheerders van de haltes of stations in om de uitbreiding te realiseren. Daarnaast investeren we in veilig stallen door te zorgen voor goede aanbindmogelijkheden of het realiseren van bewaakte stallingen bij stations. Voor station Hoofddorp zullen de prognoses moeten worden bijgesteld. Het gebied rondom het station inclusief het centrum van Hoofddorp wordt ingericht tot een aantrekkelijk hoogstedelijk woon- en werkmilieu met veel woningen en werkgelegenheid. Doordat deze woningen op loop- en fietsafstand van het centrum en de nieuwe multimodale knoop Hoofddorp gebouwd worden, met directe ov-verbindingen naar populaire werklocaties (Amsterdam, Schiphol), wordt het stationsgebied dan ook primair voor lopen, fietsen en verblijven ontworpen. De focus komt te liggen op aantrekkelijke en groene openbare ruimte en goede verbindingen te voet en per fiets tussen het station, het centrum en omliggende wijken. Met de komst van de Airport Sprinter en de metro, in combinatie met de bouwplannen in het stationsgebied en centrum, zullen veel meer mensen gebruik gaan maken van het station. De fietsparkeervoorzieningen moeten hierop aangepast worden.

Door het aanbieden van deelfietsen wordt multimodaal reizen nog aantrekkelijker. Vanuit de ketenbenadering kunnen deelfietsen bijdragen aan de bereikbaarheid op lokaal niveau. In lijn met de Mobiliteitsvisie gaan we bijdragen aan (regionale) ontwikkelingen van overkoepelende platforms voor deelfietssystemen. Zo zijn er OV-fietsen beschikbaar op de stations Halfweg-Zwanenburg, Schiphol en Hoofddorp en is NS bekend met onze wens voor OVfietsen op station Nieuw-Vennep. Daarnaast heeft Schiphol voor haar bedrijventerreinen een contract met aanbieder Hely. Hierdoor hebben Schipholmedewerkers toegang tot 150 deelfietsen op en rond het Schipholterrein. Nieuwe aanbieders zijn welkom, maar om de marktwerking niet te beïnvloeden investeren wij niet in deze systemen. Wel constateren wij dat het vooralsnog lastig lijkt voor marktpartijen om een sluitende businesscase te maken in Haarlemmermeer.

6.2

Makkelijk en veilig stallen in centrum en bij voorzieningen

We willen ook graag blijven stimuleren dat mensen op de fiets naar de (winkel)centra gaan. Maar meer mensen op de fiets betekent ook meer geparkeerde fietsen. Om een rommelig beeld en overlast in de (winkel)straten te voorkomen en voldoende ruimte te bieden aan voetgangers, is het van belang dat het fietsparkeren in het centrum of bij andere voorzieningenclusters wordt verbeterd. In de huidige situatie is het stallen op deze locaties niet altijd goed geregeld. De capaciteit en kwaliteit dichtbij voorzieningen is niet altijd voldoende en er zijn geen of weinig plekken voor buitenmodellen (bijvoorbeeld bakfietsen of fietsen voor mensen met beperking) of de duurdere elektrische fietsen. Daarnaast kan ook hier veilig stallen niet altijd worden gegarandeerd en kent de gemeente geen bewaakte stallingen bij de centra. Met name in het centrum van Hoofddorp is er behoefte aan een bewaakte stalling. Voor het makkelijk en veilig stallen bij voorzieningen volgen we de uitgangspunten zoals opgenomen in de Mobiliteitsvisie. De fietsenstallingen worden uitgebreid en verbeterd op basis van metingen van de bezettingsgraad. Het fietsenstallen in het centrum is verder uitgewerkt in de Visie Centrum Hoofddorp, waarbij we uitgaan van meer clustering om een goede en prettige openbare ruimte te kunnen maken.

Op 1 februari 2024 heeft de gemeenteraad besloten in te zetten op een bewaakte fietsenstalling in een nieuw te bouwen pand aan het Raadhuisplein (Voorzetgebouw) en op extra fietsvoorzieningen bij de nieuwe entree van het winkelcentrum en aan de westzijde van het Burgemeester van Stamplein. In de tijdelijke situatie (totdat de stalling in het Voorzetgebouw is gerealiseerd) wordt ingezet op een fietsenstalling met camerabewaking aan de oostzijde van het Burgemeester van Stamplein.

40

Gemeente Haarlemmermeer

Figuur 10 Artist impressie van de tijdelijke fiestenstalling op het Burgemeester van Stamplein oostzijde.

6.3

Makkelijk stallen bij huis

Om het gebruik van de fiets makkelijker te maken is een goede fietsparkeerplek bij OV en voorzieningen en op je werk en bij scholen belangrijk, maar minstens zo belangrijk is een goede plek voor je fiets bij huis. De vraag naar fietsparkeerplekken van bewoners moet hiervoor integraal worden bekeken. Dit geldt vooral in de kernen, waar de openbare ruimte schaars is en het parkeren van de fiets bij huis lastig. Bij de ontwikkeling van nieuwbouw of bij transformatie heeft de gemeente aandacht voor goede fietsvoorzieningen om ervoor te zorgen dat er voldoende (inpandige) stallingsvoorzieningen beschikbaar zijn. De gemeente toetst op de kwaliteit van de fietsparkeervoorzieningen. Het bouwbesluit is hierbij het uitgangspunt. Ook goede gemeenschappelijke stallingsvoorzieningen kunnen worden toegestaan (in afwijking van het bouwbesluit), mits ze aan onze kwaliteitseisen voldoen. Hiervoor toetsen we op kwaliteit, bruikbaarheid en comfort van de voorziening en de inpandige route. Hiervoor zullen we een beleidsregel opstellen.

6.4

Goede bewegwijzering

Om het voor mensen makkelijker te maken om hun weg te vinden met de fiets is het van belang dat de bewegwijzering op orde is. Vooral voor mensen die niet regelmatig in onze gemeente fietsen is de bewegwijzering niet overal op orde. Zichtbaarheid en duidelijkheid van de bewegwijzering zijn hierbij van belang. Hierbij kijken we ook naar meer specifieke bewegwijzering voor belangrijke voorzieningen, zoals winkelcentra of treinstations. Voor de bewegwijzering wordt een fietsnet opgesteld bestaande uit verschillende routes van en naar de belangrijkste bestemmingen. Alle routes hebben een eigen kleur en nummer. Op fietswegwijzers en lantaarnpalen langs de route worden de kleur en het nummer van de route aangegeven. Op plekken waar routes elkaar kruisen staat een kaart van het fietsnet. We volgen hierin het voorbeeld van de gemeente Houten. De kaart zal in overleg met de fietsersbond worden opgesteld.

41

Gemeente Haarlemmermeer

7. Comfort Er lijkt wat overlap te zitten tussen het criterium comfort en andere criteria. Een veilig fietspad is immers ook comfortabel, hetzelfde geldt voor een snelle fietsverbinding. Bij comfort gaat het echter om het materiaal gebruikt voor de fietsverbinding, en aspecten zoals de ondergrond. Het gaat vooral om ‘nice to have’ aspecten, waardoor fietsers het fietsen positiever gaan ervaren. Zo fietst asfalt fijner dan tegels of klinkers. Hetzelfde geldt voor faciliteiten zoals watertapjes, openbare toiletten of rustpunten op recreatieve routes met eventueel een oplaadpunt: dit maakt het fietsen comfortabeler en plezieriger, maar fietsers zullen minder ontevreden zijn over het ontbreken van dit soort comfort-aspecten dan over het ontbreken van veilige of snelle fietsverbindingen. De speerpunten bij comfort zijn:

7.1

Kwaliteit van fietspaden

In de werkgroep en tijdens de inspraak zijn een aantal locaties aangegeven (zie onderstaande tabel) waar de kwaliteit van fietsinfrastructuur niet op orde is. Het gaat hierbij om fietspaden met losliggende tegels, wisselende bestrating of onverharde fietspaden. De ingrepen op deze locaties pakken we op, waar mogelijk gekoppeld aan onderhoud of wegwerkzaamheden. Onderstaande afbeeldingen geven een impressie van een aantal van deze locaties. Een fietspad met materiaal van een goede kwaliteit maakt fietsen comfortabeler, maar is daarnaast ook bevorderlijk voor de verkeersveiligheid. Daarom evalueren we bij onderhoud van de fietsinfrastructuur of werkzaamheden ook de kwaliteit van de fietsvoorziening. Hierbij volgen we het meest actuele beleid voor de inrichting van de openbare ruimte (op dit moment de Leidraad Duurzame Inrichting Openbare Ruimte). Het huidige beleid schrijft voor om rood asfalt binnen de bebouwde kom als uitgangspunt te nemen, en grijs asfalt buiten de bebouwde kom. Gevaarlijke punten die via het meldingen openbare ruimte (MOB)-systeem worden gemeld, worden uiteraard direct aangepakt.

Figuur 11 Voorbeelden van kwantitatief slechte fietspaden

42

Gemeente Haarlemmermeer

Omschrijving Knelpunt onderhoud

Locatie

Tegelbestrating (met losse tegels)

• • • • • • •

Rijnlanderweg (van Bennebroekerweg tot Venneperweg) IJweg (van Venneperweg tot Lisserweg) Rijnlanderweg (t.h.v. C-Bèta) Fietspad N196 Graan voor Visch (Weg A) Aalsmeerderweg Venneperweg (tussen Beinsdorp en Nieuw-Vennep)

Gravel als bestrating

Noordelijke Randwegpad

Geen geslotenbetrating

• •

Hoofdweg Oostzijde (N520, van VHGlaan tot Noordelijke Randweg) IJweg (van Bulderbos tot Kruisweg)

Wisselende bestrating

• • •

Rijnlanderweg (verschillende locaties) Kruisweg ter hoogte van bushalte Overbos Noord Bedrijventerrein Nieuw-Vennep Zuid

Schelpenpapd

•

Fietspad tussen IJtocht en N205

Kleine, gladde steentjes

•

Dennenlaan en hoek Ringvaart

Slecht onderhouden

• •

Hoofdweg Westzijde (Buitenkaag tot A44) Rijnlanderweg (verschillende locaties)

7.2

Rustvoorzieningen en fietsservicepunten

Vooral voor recreatieve fietsers kunnen rustvoorzieningen zoals bankjes, watertapjes, openbare toiletten, oplaadpunten voor de E-bike of servicepunten bijdragen aan het comfort van fietsen. Deze voorzieningen zijn voornamelijk van toegevoegde waarde in de buitengebieden. Langs de Ringdijk heeft de gemeente daarom het aantal rustpunten uitgebreid en vernieuwd en in enkele gevallen ook voorzien van een laadpaal.

Figuur 12 Rustplaats aan de Ringdijk, met laadpaal voor fietsers (foto: Kees van der Veer)

43

Gemeente Haarlemmermeer

Op lange afstandsroutes is er behoefte aan service onderweg. De organisatie GoinGDutch is momenteel bezig met het ontwikkelen van verschillende fietsservicepunten in de regio. Zo’n servicepunt is een plek waar je een reparatie kan laten uitvoeren, kan schuilen voor een regenbui, de accu van je elektrische fiets kan opladen of een versnapering kan kopen voor onderweg. In 2022 opent het eerste fietsservicepunt bij Schiphol. Wij sluiten ons aan bij de ambities van GoinGDutch en gaan in samenwerking met andere MRA-gemeenten op zoek naar geschikte locaties langs doorfietsroutes om zulke fietsservicepunten te realiseren. Daarnaast gaan we onderzoeken of we samen met andere partners kunnen investeren in het toevoegen van bankjes en andere rustvoorzieningen op strategische plekken langs recreatieve fietsinfrastructuur.

Figuur 13Voorbeeld van een fietsservicepunt van GoinGDutch (artist impression -concept)

7.3

Tijdelijke afsluitingen

Voor fietsers zijn tijdelijke afsluitingen als gevolg van (weg)werkzaamheden of evenementen een bron van ergernis. Het zijn vaak extra kilometers die zorgen voor vertraging, of het is bij de afsluiting van een fietspad voor de fietser onduidelijk wat de alternatieve route is. Met de ambities van de gemeente moeten er de komende jaren veel werkzaamheden uitgevoerd worden. Aandacht voor het bieden van goede omrijdroutes bij tijdelijke afsluitingen wordt daarom extra belangrijk. Voor alle doorfietsroutes en alle hoofdfietsroutes stelt de gemeente dat een afsluiting altijd gepaard moet gaan met een afdoende omleiding voor alle vervoermiddelen die van de route gebruik maken, die tijdens de gehele duur van de werkzaamheden beschikbaar is. Het bordje fietsers afstappen is op deze routes niet geaccepteerd. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft in de brochure Minder Hinder voor fietsers en voetgangers hiervoor de volgende aanbevelingen opgenomen. Deze neemt de gemeente over. Denk vanuit de weggebruiker aan: • Samenhang: routes staan logisch met elkaar in verbinding, zowel voor bromfiets (en daarmee gelijkgestelde voertuigen) fietsers als voor voetgangers. Verschillende omleidingen zijn dan ook op elkaar afgestemd. • Directheid: de maximale omleidingsafstand voor bromfietsers en fietsers is 650 meter, voor voetgangers 150 meter.

Dit geldt voor de hoofdbestemming maar ook voor belangrijke nevenbestemmingen. • Aantrekkelijkheid: de omleiding is goed zichtbaar en zichtbaar goed.

44

Gemeente Haarlemmermeer

•

•

45

Veiligheid: er is voldoende ruimte om te voorkomen dat automobilisten/fietsers/ voetgangers/wegwerkers ongecontroleerd door elkaar heen gaan, de alternatieve route is veilig voor fietsers en voetgangers. Comfort: er wordt rekening gehouden met het feit dat een fietser kan blijven fietsen, de fiets een evenwichtsvoertuig is, geen kooiconstructie en geen vering heeft, maar wel snel een lekke band, en dat voetgangers graag schone voeten houden en dat er ook mindervalide voetgangers zijn.

Gemeente Haarlemmermeer

8. Fietsbeleving De top van de fietspiramide wordt bereikt als fietsers een onverwachte ervaring meemaken. Hierbij kan worden gedacht aan aantrekkelijkere groenstructuren langs fietsroutes, extra belevingselementen zoals kunst (streetart) in fietstunnels, informatieborden of verhalenpalen die informatie geven over de omgeving. Belevingsspeerpunten zijn pas van toegevoegde waarde als de andere vier elementen uit de fietspiramide kwalitatief op orde zijn. De speerpunten bij fietsbeleving zijn:

8.1

Beleving polderlandschap en Ringvaart

Haarlemmermeer kent een karakteristiek, open polderlandschap en een veelgebruikte route langs de Ringvaart. De historische polderlinten vormen een netwerk van smalle wegen omgeven door boerderijen en akkers. Beplanting zoals olifantsgrassen geven het buitengebied een uniek karakter. Dit landschap is in groot contrast met de stedelijke omgeving in omliggende gemeentes, waar de groene ruimte steeds meer onder druk staat. Om de kwaliteit van het polderlandschap en de Ringvaart te waarborgen, zetten we in op het verbeteren en het uitbreiden van het recreatieve fietsnetwerk in het groene polderlandschap en het realiseren van een fietsroute langs de Ringvaart. Deze routes hebben een functie voor zowel inwoners als bezoekers en toeristen. De afwisseling van het open polderlandschap met hogere beplanting geldt hierbij als aandachtspunt. Door klimaatverandering krijgen we vaker te maken met droogte en warme dagen, zware neerslag en neemt de kans op overstromingen toe. We vinden het belangrijk om de fietser te beschermen tegen deze invloeden. Het gemeentelijk klimaatadaptatiebeleid geeft hiervoor voldoende handvaten. Voldoende schaduw zorgt ervoor dat het ook op warme dagen fijn blijft om te fietsen. Fietsen in de lange linten van de polder kan soms monotoon aanvoelen. Naast landschappelijke aandachtspunten zetten we daarom ook in op meer belevenissen in de polder.

Hierbij valt te denken aan stukken met een bijzondere snelheidsmeter (je fietst zo snel als een cheeta/taxiënd vliegtuig!), het zoeken van voorwerpen langs een route of de ‘Whoopdeedoo’ zoals in Canada. In combinatie hiermee maken we het fietsen door polderlandschappen ook goed beschikbaar voor snelle fietsen zoals speed pedelecs (zie paragraaf 5.2), omdat snelle fietsen juist op dit soort lange afstanden van meerwaarde zijn. Fietsbeleving dient vroegtijdig in het planproces van nieuwe wijken en routes te worden meegenomen. De gemeente heeft de ambitie om van de ringdijk en ringvaart een veilige en aantrekkelijke voordeur van de Haarlemmermeerpolder te maken. De gemeente heeft een visie opgesteld zodat de Ringdijk en Ringvaart aantrekkelijker, leefbaarder en (verkeers-)veiliger worden. Bijna alle maatregelen uit de eerste fase zijn afgerond. Een aantal delen vragen echter nog om aandacht. Om de gehele route langs de Ringvaart aantrekkelijker voor recreatief gebruik te maken voert de gemeente de Visie Ringdijk en Ringvaart ook in de tweede fase uit. Daarnaast gaan we bestaande recreatieve fietsroutes beter onder de aandacht brengen bij fietsers via bijvoorbeeld een website of app. Op deze manier maken we van het polderlandschap een visitekaartje voor de recreatieve fietser.

46

Gemeente Haarlemmermeer

Figuur 14 Whoopdeedoo

8.2

Verhalenpalen en informatieborden

Gemeente Haarlemmermeer is een historisch rijke gemeente, al is deze historie voor de recreatieve fietser niet altijd zichtbaar. Veel plaatsen van historische waarde vallen zonder informatievoorziening niet snel op. Informatieborden kunnen het verhaal van speciale locaties van historische of culturele waarde vertellen en dragen daarmee bij aan een leerervaring. Sinds 2017 heeft het Haarlemmermeermuseum De Cruquius twintig verhalenpalen geplaatst op verschillende locaties door de gemeente heen, die aan elkaar verbonden zijn met een fietsroute (zie onderstaand figuur). Deze verhalenpalen markeren bijzonder erfgoed en vertellen de geschiedenis van de verschillende locaties. De verhalenpalen nemen we ook op bij de recreatieve routes en brengen we daarmee extra onder de aandacht. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden om de verhalenpalen uit te breiden of andersoortige informatieborden te plaatsen. Nieuwe verhalenpalen proberen we waar mogelijk te combineren met bestaande rustplekken voor de fiets.

47

Gemeente Haarlemmermeer

Figuur 15 Voorbeeld van een verhalenpaal (links) en plattegrond met alle verhalenpalen in Haarlemmermeer (rechts)

Meer fietsroutes zijn te vinden op www.visithaarlemmermeer.nl/routes.

48

Gemeente Haarlemmermeer

9. Vervolgstappen De gemeente kiest ervoor om te werken in de geest van de piramide en streeft naar fietsgeluk. Daarbij maken wij onderscheid in basis (het minimumniveau), goed (het streefniveau) en beter (het meest optimale niveau). Voor de komende vijf jaar zullen wij ons voornamelijk richten op het op orde brengen van de basis, de eerste kolom. De belangrijkste maatregelen voor de onderste lagen van de piramide zijn vooral verwerkt in deze eerste kolom. Op die manier is de piramide verwerkt in onze acties. Sommige acties uit de kolom ‘basis’ zullen echter langer doorlopen dan deze vijf jaar. Het betreft dan met name de activiteiten waarvan hier wordt aangegeven dat ze worden gerealiseerd door werk-met-werk te maken. Echter zullen we ook werkzaamheden uit de kolommen ‘goed’ en ‘beter’ oppakken. Bijvoorbeeld wanneer dit slim kan door werk-met-werk te maken of wanneer hier afspraken over zijn gemaakt met andere overheden dan wel binnen andere projecten. De Adaptieve Agenda van de Netwerkstudie Haarlemmermeer 2040 kan daarvoor een aanleiding zijn, maar ook de realisatie van nieuwe woningbouw of werkgebieden binnen onze gemeente. Ieder jaar doen we in het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit een voorstel voor de exacte maatregelen. Veiligheid

Basis

Goed

Veilig mengen

Aanpak verkeersongevallen concentraties uitvoeren

Onderzoek naar herinrichting IJweg uitvoeren

Beter

Richtlijnen doorvoeren door werk met werk maken Meer 30 km/uur zones realiseren in Hoofddorp en Nieuw-Vennep Fietspaden breed genoeg

Aanpak verkeersongevallen concentraties uitvoeren

Richtlijnen doorvoeren bij doorfietsroutes

Overzichtelijke Aanpak verkeersongevallen kruispunten en rotondes concentraties uitvoeren

Overige knelpunten oppakken bij werk-met-werk maken of knelpunten aanpak

Veilige schoolomgevingen en schoolroutes

Basis op orde krijgen (schoolzones zijn ingericht)

In kaart brengen schoolroutes in overleg met scholen scholieren en ouders/verzorgers -> deze krijgen prioriteit in de knelpuntenaanpak en verkeersveiligheidsaanpak

Vergevingsgezind ontwerpen

Richtlijn vastleggen in de Leidraad inrichting openbare ruimte. Direct toepassen op nieuwe routes

Verlichting of kantmarkering in buitengebied

Kantmarkering door werk met werk te maken

Onderhoud

De basis is op orde

De directe omgeving van basisscholen wordt zoveel mogelijk heringericht om veilig naar school te kunnen lopen en fietsen

Verlichten van doorfietsroutes

Gebruik maken van Meldingen Openbare Ruimte voor incidenten Educatie en gedrag

49

Gemeente Haarlemmermeer

Participeren in de reguliere campagne kalender van Verkeer en Meer

Aanpak fietsvaardigheid van Verkeer en Meer actief aanbieden

Richtlijnen doorvoeren bij overige fietspaden door werk met werk te maken

Snelheid

Basis

Versterken fietsnetwerk Realiseren van missing links Realiseren van doorfietsroutes Ontbrekende verbindingen realiseren

Goed

Beter

Realiseren van missing links