Bijlage 1 2020 Getekend raadsvoorstel

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel

onderwerp

Portefeuillehouders Stellers Collegevergadering Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp Mieke Booij-van Eek Jolanda Metselaar, Maaike van Slooten 9 juni 2020 2 juli 2020 2020.0001108 1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college heeft besloten om, indien en voor zover de raad kiest voor scenario 1: 1. aan stichting ETO, op grond van artikel 4:23 lid 3 sub d van de Algemene wet bestuursrecht, voor het jaar 2020 een aanvullende subsidie te verlenen ten behoeve van de exploitatie ter hoogte van € 62.700; 2. aan stichting ETO, op grond van artikel 4:23 lid 3 sub d van de Algemene wet bestuursrecht, voor het jaar 2020, onder voorbehoud van goedkeuring door de raad, een eenmalige subsidie te verlenen ten behoeve van vervroegde aflossing/kwijtschelding van de lening bij de BNG (nummer 40.109051) en de geldlening bij de gemeente ter hoogte van totaal € 755.000; 3. de verdeelregel Beheer en exploitatie Honk- en softbalcomplex Hoofddorp voor 2021 en verder (bijlage 5) vast te stellen; 4. een garantstelling van maximaal € 100.000, gedurende tien jaar, te verlenen voor het voldoen van de rente- en aflossingsverplichtingen van een door stichting ETO aan te trekken financiering van € 100.000 voor de realisatie van een blaashal en de clustermanager Financiën en Administratie te machtigen de hiervoor verder benodigde handelingen te verrichten. Het college besluit de raad voor te stellen om: 1.

met het oog op een zo stabiel en efficiënt mogelijke exploitatie met zo min mogelijk financiële en operationele risico's voor de gemeente en gebruikers, te kiezen voor het scenario waarin stichting ETO het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp met subsidie van de gemeente blijft exploiteren en beheren, onder de in dit voorstel en in bijlage 3 bij dit voorstel onder scenario 1 uitgewerkte randvoorwaarden; 2. daartoe in te stemmen met de verlening van een eenmalige subsidie van € 755.000 aan stichting ETO voor de vervroegde aflossing van de eerste lening bij de Bank Nederlandse Gemeenten van € 500.000, inclusief afkoopsom € 560.000, en de kwijtschelding van de door ons verstrekte lening van € 195.000; 3. de financiële gevolgen te verwerken in de Najaarsrapportage 2020.

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplexte Hoofddorp

pagina 2

2. Samenvatting

Het honk- en softbalcomplex in Hoofddorp (het complex) kent een lange voorgeschiedenis. Het complex is qua bouwvolume aanzienlijk groter en het ambitieniveau is hoger dan bij het oude sportcomplex Toolenburg het geval was. Dit heeft geleid tot substantieel hogere exploitatielasten, waardoor de exploitant van het complex, stichting ETO (ETO), financieel in de problemen kwam. Op 10 december 2019 hebben wij de evaluatie van de exploitatie van het complex vastgesteld (2019.0058262). Uit deze evaluatie blijkt dat de exploitatie van het complex nog steeds zorgwekkend is. De exploitatie van het sportcomplex is, gegeven de huidige omstandigheden, niet te realiseren zonder een structurele financiële bijdrage van de gemeente. Op 16 januari 2020 heeft een sessie met de raad plaatsgevonden over de evaluatie van de exploitatie van ETO en over het perspectief en de eventuele mogelijkheden voor een toekomstbestendige exploitatie van het complex. De raad heeft tijdens deze sessie aangegeven in te zetten op het voortbestaan van het complex en heeft ons in die sessie een aantal wensen en aandachtspunten meegegeven. Met dit uitgangspunt en deze aandachtspunten voor ogen hebben we vier scenario's voor de raad uitgewerkt voor de exploitatie van het complex. ETO heeft haar visie gegeven op de concept-uitwerking van de scenario's (zie bijlage 3).

In drie van de vier scenario's wordt de exploitatie voortgezet, in het vierde scenario is sprake van faillissement van ETO en beëindiging van de exploitatie. Uit een uitgebreide analyse van de vier scenario's, waarbij we ook een second opinion hebben gevraagd aan KPMG, blijkt dat helaas geen van de vier scenario's rooskleurig is en dat geen enkel scenario op zichzelf perspectief biedt op een sluitende exploitatie. Wel zijn er enkele mogelijkheden om de exploitatie te verbeteren. Alles tegen elkaar afwegend denken wij dat, gelet op de feiten en omstandigheden rondom het complex, voortzetting van de huidige situatie de beste keuze is. We stellen de raad dan ook voor om te kiezen voor het scenario waarin stichting ETO het honk­ en softbalcomplex te Hoofddorp met subsidie van de gemeente blijft exploiteren en beheren (scenario 1). Dit scenario is alleen mogelijk indien de gemeente een jaarlijkse financiële bijdrage blijft verlenen aan ETO voor het beheer en de exploitatie van het complex. Ook vereist dit scenario dat wij dit jaar een forse eenmalige subsidie van € 755.000 verlenen om de schuldenlast van ETO te verlichten. Wij realiseren ons dat dit geen gemakkelijke keuze is voor de raad en beseffen terdege dat dit een gevolg is van de keuze die in het verleden is gemaakt.

We geven de raad met dit scenario een stappenplan mee om meer perspectief te genereren op een financieel gezondere exploitatie van het complex. 3. Uitwerking

3.1 Wat willen we bereiken? Aanleiding In het verleden is honk- en softbal aangewezen tot een van de drie kernsporten in Haarlemmermeer (2008/115504). Dit bracht een hoog ambitieniveau met zich mee, zowel in de vormgeving en het bouwvolume van het honk- en softbalcomplex (complex) als met betrekking tot de mogelijkheid van intercontinentale honkbalwedstrijden als Major League Baseball (MLB) en Europese en wereldkampioenschappen. De verplaatsing van het oude sportcomplex Toolenburg naar de Nieuwe Molenaarslaan, met de opening in april 2014, zou in het ambitieniveau voorzien. Daarnaast bracht de verplaatsing van het complex mogelijkheden voor woningbouw met zich mee. Aan de verplaatsing van het complex bleken echter veel haken en

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplexte Hoofddorp

pagina 3

ogen te zitten. Op 19 februari 2015 heeft de raad daarom unaniem besloten (motie Verplaatsing Pioniers) de Auditcommissie verder onderzoek te laten doen naar de verplaatsing van het honkbalstadion. De Auditcommissie heeft in 15 november 2015 het onderzoekrapport 'Het spel en de spelregels' uitgebracht. Na oplevering van het rapport besloot de raad op 3 december 2015 om een raadsenquête in te stellen naar de gang van zaken rond het project Verplaatsing honkbalstadion. Op 14 juli 2016 is de Rapportage Onderzoekscommissie Verplaatsing Honkbalstadion vastgesteld (2016/1565299). In 2016 bleek dat er een structureel tekort was bij de exploitatie van het complex. Daarom hebben wij de gemeenteraad voorgesteld om het subsidiebedrag voor de exploitatie door stichting ETO te verhogen tot maximaal € 190.000. Dit voorstel is op 27 oktober 2016 aangenomen (2016.0049080). Wij hebben toen ook toegezegd om in 2019 de exploitatie van het complex te evalueren en zo nodig de exploitatiebijdrage aan te passen. In 2016 is aangegeven dat ETO extra inzet zou plegen om financiële ruimte te creëren door middel van sponsoring, evenementen, benefietwedstrijden, et cetera. Ondanks de inzet van het bestuur van ETO is dit moeilijk haalbaar gebleken.

Sinds 2016 is de exploitatie verslechterd als gevolg van een aantal structurele tegenvallers, zoals het wegvallen van de jaarlijkse talentkampen van de Major League Baseball (€ 40.000), gewijzigde belastingwetgeving (€ 15.000), lagere horeca-inkomsten (€ 15.000) en het wegvallen van de trainingen van de nationale honkbalselectie (€ 10.000). Vanaf 2017 heeft ETO het complex met subsidie van de gemeente geëxploiteerd en heeft veelvuldig overleg plaatsgevonden met ETO. De portefeuillehouders Sport hebben sinds 2017 ook regelmatig met ETO gesproken, waarbij onder andere de bovenstaande onderwerpen aan bod kwamen. Om kosten te verminderen en inkomsten te verhogen hebben daarnaast gesprekken met bonden, evenementenbureaus, leveranciers en potentiële sponsors plaats gevonden door zowel door de portefeuillehouder als door de ambtelijke organisatie. Ook is er financieel maatwerk geleverd voor wat betreft het vergroten van de gebruiksmogelijkheden van zowel het complex als het clubhuis. Daarnaast was er frequent ambtelijk contact over de diverse mogelijkheden de exploitatie te verbeteren (zie in dit verband de laatste alinea van paragraaf 3.2). Omdat ETO tot en met het jaar 2019 voldoende middelen had om het complex te exploiteren was er in deze jaren geen directe aanleiding voor nadere besluitvorming door het college of de raad.

Sinds 2019 heeft het bestuurlijke contact met ETO zich vooral gericht op de evaluatie van de exploitatie en de afstemming over de stukken die nu aan de raad worden voorgelegd. In verband met de toegezegde evaluatie hebben wij in februari 2019 opdracht gegeven aan Kayoot sport- en recreatiemanagement om een rapport op te stellen over de exploitatie van het complex. Kayoot heeft na ambtelijke en bestuurlijke afstemming in november 2019 de definitieve versie van het rapport opgeleverd. Op 10 december 2019 hebben wij de evaluatie, op basis van dit rapport ('Exploitatie van het honk- en softbalcomplex in Hoofddorp en evaluatie beheersstichting ETO' (bijlage 1) vastgesteld (2019.0058262). Uit de evaluatie blijkt dat de exploitatie van het sportcomplex zorgwekkend is. In verband met de noodzakelijke continuïteit van de honk- en softbalactiviteiten hebben we aan ETO een subsidie verleend voor het jaar 2020.

Op 16 januari 2020 heeft een sessie met de raad plaatsgevonden over de evaluatie van de exploitatie van ETO en over het perspectief en de eventuele mogelijkheden voor een toekomstbestendige exploitatie van het complex. De raad heeft tijdens deze sessie aangegeven in te zetten op het voortbestaan van het complex. De raad heeft ons in die sessie ook een aantal wensen en aandachtspunten meegegeven, zoals: betrek ETO bij de uitwerking, ga na of de beperkingen in het gebruik van het complex weggenomen kunnen worden, onderzoek mogelijkheden om de exploitatie te verbeteren en voorkom bestuurlijke verstrengeling met

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp

pagina 4

Hoofddorp Pioniers en Stichting Topsport Hoofddorp. Met dit uitgangspunt en deze aandachtspunten voor ogen hebben we vier scenario's voor de raad uitgewerkt voor de exploitatie van het complex waaruit de raad kan kiezen. Zo kunnen wij samen met de raad verder invulling geven aan het toekomstperspectief voor ETO en de honk- en softbalvereniging. In de sessie hebben we ook toegezegd om de vier scenario's voor de zomer van 2020 aan de raad voor te leggen. In de onderstaande paragrafen staan de vier verschillende scenario's voor het voortbestaan van ETO, de Pioniers en het honk- en softbalcomplex. Drie scenario's zijn gebaseerd op een continuering van de exploitatie van het complex en één scenario beschrijft een faillissement van ETO. Aan het vormgeven van de scenario's ging een uitgebreide analyse vooraf. Ook hebben we zowel ambtelijke als bestuurlijke gesprekken gevoerd met de bestuurders van ETO en hebben we een second opinion gevraagd aan KPMG ('Gemeente Haarlemmermeer - Advies inzake ETO' d.d. 9 april 2020, bijlage 2). ETO heeft haar visie gegeven op de concept-uitwerking van de scenario's (bijlage 3). Het dossier kent, los van de getallen, ook veel emotie en sentiment. We willen benadrukken dat we de inspanningen van het bestuur van ETO waarderen, de sport een warm hart toedragen en dat het complex moderne sportfaciliteiten voor onze inwoners biedt.

We moeten echter ook met elkaar constateren dat het complex nu niet exploitabel is zonder substantiële jaarlijkse financiële bijdrage vanuit de gemeente. Er zijn wel mogelijkheden om de exploitatie te verbeteren, maar nog steeds is daarbij een structurele geldelijke bijdrage noodzakelijk. Geen van de vier scenario's geeft een rooskleurig beeld. Om onze gezamenlijke doelstelling van instandhouding van het complex en een sluitende exploitatie te kunnen realiseren, moeten we keuzes maken. Doelstelling Onze doelstelling is om de exploitatie van het complex de komende jaren sluitend te krijgen, met zo min mogelijk financiële en operationele risico's voor de gemeente en de gebruikers van het complex. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen? In het rapport van Kayoot zijn drie scenario's beschreven voor de exploitatie van het complex met de belangrijkste kansen en verbetermogelijkheden. Wij voegen daar een vierde scenario aan toe. Deze scenario's zijn: 1. ETO blijft het complex beheren en exploiteren; 2. Gemeente beheert en exploiteert het complex; 3. Professionele organisatie beheert en exploiteert het complex; 4. Faillissement en liquidatie van ETO. Leeswijzer Omwille van de leesbaarheid van dit raadsvoorstel staat de volledige uitwerking van de vier scenario's, met alle voorwaarden en risico's, in bijlage 3 bij dit raadsvoorstel. Bijlage 3 bevat ook de visie van ETO.

In deze paragraaf wordt eerst de context beschreven. Daarna volgt een korte weergave van de vier scenario's, gevolgd door een financiële samenvatting van de scenario's. Vervolgens werken we uit of en hoe we de gebruiksmogelijkheden en exploitatie van het complex kunnen optimaliseren. Daarna geven wij een afweging van de scenario's en geven wij een toelichting op het voorkeursscenario van het college. Deze paragraaf eindigt met een stappenplan om toe te werken naar een financieel gezondere exploitatie van het complex. Context: betrokken partijen bij de exploitatie van het complex De verschillende betrokkenen bij (de exploitatie van) het complex zijn:

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp

pagina 5

a.

de gemeente, als eigenaar en verhuurder van de grond, als financier van de sportaccommodatie, als beheerder van de sportvelden en als garantiegever jegens ETO voor leningen van ETO bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Op grond van de huurovereenkomst met ETO zijn wij verantwoordelijk voor het grootste gedeelte van het onderhoud van het gehele complex en parkeerplaatsen. Wij voeren het gehele onderhoud van het hoofdveld uit (onderhoud, klaarmaken voor de wedstrijden op dat veld) en het algemene onderhoud van de velden en aanpalende terreinen (veldonderhoud, bestrating et cetera). Wij hebben een overeenkomst van opstal gesloten met ETO voor het clubgebouw.

b.

Stichting ETO, als eigenaar van het clubgebouw en toebehoren, als exploitant van het complex en als gebruikgever van het clubgebouw aan Honk- en softbalvereniging Hoofddorp Pioniers en andere gebruikers. ETO heeft het clubgebouw laten bouwen en is eigenaar van het clubgebouw. ETO heeft een recht van opstal voor het clubgebouw en betaalt daarvoor een jaarlijkse vergoeding aan de gemeente. Voor de huur van de velden betaalt ETO jaarlijks ook een vergoeding aan de gemeente. ETO is - als eigenaar verantwoordelijk voor het onderhoud van de gebouwen en alle installaties (exclusief de beregeningsapparatuur).

c.

Honk- en softbalvereniging Hoofddorp Pioniers (de Pioniers), als hoofdhuurder/gebruiker van het clubhuis en de velden. De Pioniers betaalt hiervoor op grond van een gebruiksovereenkomst jaarlijks een gebruiksvergoeding aan ETO.

d.

Stichting Topsport Hoofddorp (STH). STH beheert de financiën van het eerste team van de Pioniers, dat in de hoofdklasse honkbalt, en tracht extra inkomsten te generen voor de topteams van de Pioniers. STH heeft sinds 2010 een lening bij ETO. Hier berekent ETO geen rente over. ETO heeft voor deze openstaande lening een voorziening opgenomen in de balans. Volgens KPMG is STH niet in staat deze lening af te lossen.

Korte weergave van de scenario's voor een toekomstbestendige exploitatie In scenario 1 blijft de situatie zoals deze nu is: ETO blijft eigenaar van de opstallen en blijft het complex beheren en exploiteren, de gemeente is eigenaar van de grond en de velden en verleent subsidie aan ETO. In dit scenario is dit jaar een extra financiële bijdrage nodig om de schuldenlast van ETO te verlichten en zal de jaarlijkse subsidie voor het beheer en de exploitatie van het complex verhoogd moeten worden. Om de hoogte van de noodzakelijke subsidie te bepalen is aangesloten bij de bevindingen van het rapport van Kayoot (bijlage 1) met betrekking tot een structureel sluitende begroting. Hierbij geldt dat we uitdrukkelijk openstaan voor toekomstige ontwikkelingen die een positief effect kunnen hebben op de exploitatie. In scenario 2 neemt de gemeente de opstallen tegen een vergoeding over van ETO en gaat het complex zelf beheren en exploiteren. Daarvoor is extra personele inzet nodig vanuit de gemeente, in scenario 3 neemt de gemeente eveneens de opstallen tegen een vergoeding over van ETO, maar worden het beheer en de exploitatie van het complex na aanbesteding uitgevoerd door een professionele exploitant. Bij de vergoeding die de gemeente in de scenario's 2 en 3 betaalt aan ETO wordt uitgegaan van de recente taxatiewaarde van de opstallen van € 1,8 miljoen.

Deze vergoeding is voldoende om de balans van ETO financieel af te wikkelen. Van deze twee scenario's is scenario 3 het minst kostbaar, omdat in dat scenario een jaarlijks bedrag van € 233.000 vrijvalt voor de investering die bij ons in de begroting staat. Het jaarlijkse kostenverschil met scenario 1 bedraagt ongeveer € 60.000. De kans is echter vrij groot dat dit kostenverschil in de praktijk groter zal zijn, omdat in dit bedrag nog niet de winstmarge is meegenomen die een professionele partij zal willen behalen.

pagina 6

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp

In scenario 4 stopt de gemeente met het verlenen van subsidie aan ETO, waardoor ETO niet meer aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen en failliet gaat. In dat geval worden wij door de BNG aangesproken op onze garantstelling van € 1 miljoen, waarbij wij tevens de misgelopen rente van ruim € 300.000 zullen moeten betalen aan de BNG. Ook moeten wij de resterende boekwaarde van het clubhuis van € 3,3 miljoen in één keer afschrijven. Voor de terugbetaling van onze renteloze lening aan ETO van € 195.000 zijn geen zekerheden verworven. Het is in geval van faillissement onzeker of deze lening (deels) uit de failliete boedel terugbetaald kan worden. Dat geldt overigens ook voor de lening die de Pioniers aan ETO heeft verstrekt. Bovendien leidt het tot een aanzienlijke kapitaalvernietiging. De kosten van het project verplaatsing honkbalstadion complex bedroegen destijds € 12.348.000 en dat is nog exclusief de kosten die ETO voor haar rekening heeft genomen. Scenario 4 betekent verder waarschijnlijk dat er geen honk- en softbal meer kan plaatsvinden op het complex. Dit scenario bedreigt de Pioniers in haar voortbestaan en leidt mogelijk tot een faillissement van de Pioniers. Verder neemt een curator de afwikkeling van een faillissement op zich. Dit brengt kosten en onzekerheid met zich mee. De controle van het proces wordt hiermee deels uit handen gegeven.

Financiële gevolgen van de scenario's Onderstaande tabel bevat de financiële samenvatting van de vier scenario's. Een toelichting op deze cijfers staat in de beschrijving van ieder scenario in bijlage 3. Eenmalige kosten: (in euro's)

Aflossing lening BNG

560.000

Kwijtschelding lening gemeente Vergoeding beëindiging opstalrecht* Eenmalige afschrijving

195.000

Totaal eenmalig

scenario 4 (faillisse­ ment ETO)

scenario 3 (gemeente neemt over, derde exploiteert)

scenario 2 (gemeente beheert + exploiteert)

scenario 1 (ETO beheert + exploiteert)

-

-

1.313.000

-

195.000

-

1.800.000

1.800.000

PM

-

-

-

3.300.000

755.000

1.800.000

1.800.000

4.808.000

255.600

236.900

548.900

-

-

99.500

-

-

Personeelslasten*

-

116.900

-

-

Vrijval kapitaallasten

-

-

-233.000

-233.000

255.600

453.300

315.900

-233.000

Structurele kosten:

Subsidie / tekort / aanbesteding* Extra kapitaallasten

Totaal structureel

* Schatting Bij de uitwerking van de scenario's hebben wij geen rekening gehouden met de negatieve gevolgen van de COVID-19 maatregelen op de exploitatie van het complex door ETO. Optimaliseren gebruiksmogelijkheden en exploitatie van het complex Belangrijke randvoorwaarde bij onze doelstelling is dat wij, voor zover dat binnen onze mogelijkheden ligt, de gebruiksmogelijkheden en de exploitatie van het complex willen

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp

pagina 7

optimaliseren. Dit is een overkoepelend thema bij de eerste drie scenario's voor een toekomstbestendige exploitatie. Bij een aantal van deze mogelijkheden bestaat daadwerkelijk een beter perspectief op een financieel gezondere exploitatie. Deze komen hierna terug in een stappenplan. Aanpassing van de huur-, opstal- en gebruiksovereenkomsten De opstal-, huur- en gebruiksovereenkomsten met ETO bevatten nu een aantal beperkingen. Deze zijn gelegen in het toegestane gebruik, dat nu beperkt is tot gebruik voor de uitoefening van de honk- en softbalsport en aanverwante activiteiten. Andere activiteiten zijn alleen toegestaan als wij daar schriftelijk ontheffing voor hebben verleend. We zullen de gebruiksmogelijkheden in de overeenkomsten verruimen. Wij verwachten dat het complex met name verhuurd zal worden voor maatschappelijke activiteiten, zoals (school)sportdagen en sportevenementen. Verruiming planologische mogelijkheden/aanpassing bestemmingsplan Het bestemmingsplan Nieuw-Vennep PARK21 deelgebied 1 (het bestemmingsplan) heeft op de locatie van het complex twee bestemmingen. De velden en de direct daaraan grenzende grond hebben de bestemming sport. Binnen de bouwvlakken op deze bestemming is alleen ondersteunende horeca, detailhandel en dienstverlening mogelijk ten behoeve van de sport.

Deze ondersteunende functies zijn gemaximeerd qua oppervlakte en zijn gebonden aan de 'openingstijden' van de Pioniers. De om de sportvelden liggende grond heeft de bestemming recreatie met de functieaanduiding 'evenementen 1'. Kleine eendaagse evenementen (tot 1.000 bezoekers) zijn onbeperkt mogelijk. Middelgrote (tot 5.000 bezoekers) tot zeer grootschalige evenementen (tot 40.000 bezoekers) zijn qua aantallen beperkt mogelijk. Op de velden is het niet mogelijk om evenementen te organiseren. Binnen het bestemmingsplan is het beperkt mogelijk om de omvang van ondersteunende functies, zoals detailhandel, te vergroten. Dit betekent dat voor grotere wijzigingen het bestemmingsplan moet worden gewijzigd. Die mogelijkheid is er, omdat op dit moment een nieuw bestemmingsplan voor PARK21 wordt voorbereid. De uitbreiding wordt dan opgenomen in het nieuwe bestemmingsplan voor PARK21. Dit is ook wenselijk omdat op die manier de verkeersstromen en de geluidsbelasting het beste in beeld gebracht kunnen worden. Hierbij merken wij op dat door het planologisch mogelijk maken van een groter aantal (middel)grote evenementen, ook op de sportvelden, het risico op staatssteun groter wordt, omdat er in die situatie geen sprake meer is van een overwegend lokaal publiek.

Daarnaast zijn op verschillende andere locaties in PARK21 al locaties voor grote evenementen en kleine tot middelgrote evenementen voorzien. Het betreft hier de locatie tussen de Spoorlaan en de Rijnlanderweg, de Van Zantenhal en Klein Vennep. Gezien het voorgaande achten wij het niet nodig om het bestemmingsplan te verruimen. Met maatwerk zijn diverse evenementen mogelijk, zoals het verleden ook heeft uitgewezen. Verzoeken voor evenementen buiten deze kaders hebben ons tot op heden niet bereikt.

Samenwerking met andere sportverenigingen Een van de mogelijkheden om de exploitatie te verbeteren, is om medegebruik van de sportvelden, kleedkamers of de horecagelegenheid door andere (sport)organisaties mogelijk te maken. Het medegebruik van de honk- en softbalvelden en de kleedkamers is gecompliceerd. Naast praktische bezwaren en risico's (zoals de inrichting van de velden), loopt het honk- en softbalseizoen veelal gelijk met andere zomersporten. Dit betekent dat de velden en de

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp

pagina 8

kleedkamers reeds volledig in gebruik zijn door de Pioniers. Dit is dan ook geen reële mogelijkheid. Vanwege de omvang van de velden of banen is het niet mogelijk om grotere basissporten in te passen op het complex. Daarvoor ontbreekt de ruimte. Kleinere sportvoorzieningen zijn wel een optie, maar op dit moment is er geen vraag naar of wegen de investeringskosten niet op tegen de baten. Wel constateren we dat er een grote opgave ligt voor wat betreft het realiseren van sportvelden in verband met de woningbouwopgave van onze gemeente. Binnen de visie van PARK21 is dan ook een uitbreiding van sport en recreatie gepland. Omdat PARK21 nog in ontwikkeling is, kunnen wij nu echter niet voorsorteren op de strategische keuzes die nog gemaakt moeten worden over bijvoorbeeld de locatie van eventuele sportvelden. Daarnaast stellen we vast dat om bijvoorbeeld dubbelgebruik van de horeca en de kleedkamers te kunnen bewerkstelligen, het ontwerp van het complex aangepast moet worden. De dichtstbijzijnde locatie van een nieuw sportveld is op dit moment meer dan 200 meter verwijderd van het clubhuis. Wanneer er diverse sportvelden gerealiseerd moeten worden ontstaat een loopafstand naar het clubhuis die onwenselijk is. Voorts is de huidige kleedkamercapaciteit voldoende voor de Pioniers, maar onvoldoende wanneer nog een extra sportvereniging gebruik moet gaan maken van deze kleedkamers.

Zonder fors te investeren in het huidige clubgebouw en zonder herstructurering van de velden en het clubgebouw, draagt het toevoegen van een extra sportvereniging nauwelijks bij aan een verbeterde exploitatie van het complex. Een mogelijke fusie met een van de drie andere Haarlemmermeerse honk- en softbalverenigingen ziet ons college niet als een reëel scenario. Niet alleen is er geen draagvlak voor een dergelijke samensmelting, ook houdt dit in dat op een van de vier locaties een uitbreiding van het aantal velden, kleedkamers, verlichting enzovoorts nodig is. Planologisch gezien is er geen ruimte in Nieuw-Vennep, Badhoevedorp en Spaarndam om voldoende velden aan te leggen om de leden van de Pioniers op te vangen. Verbeteren bereikbaarheid complex met openbaar vervoer Verbetering van de bereikbaarheid van het complex met het openbaar vervoer draagt mogelijk bij aan het verbeteren van de exploitatiemogelijkheden van het complex. De dichtstbijzijnde bushalte is de halte bij het Sportcomplex Koning Willem-Alexander (SKWA), ongeveer 950 meter verderop. Tot december 2018 stopte de gewone buslijn dagelijks vier keer per uur bij het SKWA. Sinds december 2018 wordt de zuidrand van Hoofddorp ontsloten met hoogwaardig openbaar vervoer (HOV). Deze verbinding loopt over de Fanny Blankers-Koenlaan en vervangt de busverbinding 169.

Het SKWA wordt sinds de nieuwe concessie bediend met een aangepaste buslijn die overdag op werkdagen (niet in het weekend) één keer per uur rijdt. Door het beperkte aantal bezoekers wil de vervoerder ook niet overgaan tot het uitbreiden van de dienstregeling. Bij het inrichten van het netwerk en de dienstregeling heeft de vervoerder een grote vrijheid. Wij hebben hierin slechts een adviserende rol. Eerder overleg met de vervoerder heeft niet geleid tot een aanpassing van de dienstregeling. Op korte termijn biedt dit dus geen perspectief. Voor de lange termijn, tussen 2025 en 2030, hebben wij de visie om de zuidrand van Hoofddorp te ontsluiten met een HOV-verbinding. Een halte ter hoogte van het complex behoort tot de mogelijkheden. Dit proces bevindt zich echter nog in de verkenningsfase, dus voor de korte termijn is dit geen oplossing. Dit zou op zijn vroegst pas kunnen worden geëffectueerd over vijf tot tien jaar. Een HOV-verbinding langs de zuidrand van Hoofddorp is namelijk afhankelijk van de snelheid van de woningbouw in Nieuw-Vennep West. Wij verwachten dat daar over vijf tot tien jaar de eerste woningen worden opgeleverd. Technische aanpassingen complex

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp

pagina

In het clubgebouw zijn al een fysiotherapiepraktijk gevestigd en een winkel voor sportkleding. Voor andere activiteiten, zoals kinderopvang of maatschappelijke organisaties, zijn technische aanpassingen van het gebouw nodig. Er zijn echter al veel kinderopvangorganisaties actief in de omgeving. In eventueel aan te leggen kantoorruimten is bovendien geen daglichtinval mogelijk. ETO heeft over deze mogelijkheid zelf al contact gehad met maatschappelijke organisaties, maar dat is om genoemde reden op niets uitgelopen. Wij hebben deze mogelijkheden derhalve niet verder onderzocht. Overname door derden Overname van het complex door een derde partij kan een interessante optie zijn. We zijn onlangs door een geïnteresseerde partij benaderd en hebben met deze partij gesproken over overname van het complex. Deze partij ziet kansen en gaat nu na of een positief businessmodel kan worden opgesteld, op basis waarvan we serieus in gesprek kunnen gaan over verkoop van het gebouw en mogelijk de gronden daar omheen. Deze partij weet dat het voor ons een belangrijke voorwaarde is dat we de velden beschikbaar willen houden voor de Pioniers en dat de Pioniers ook over een clubgebouw en kleedkamers moet beschikken, maar verder staan we open voor ideeën en suggesties. Door de huidige omstandigheden in verband met Covid-19 heeft nog geen vervolggesprek plaats kunnen vinden met deze partij.

Zodra dat weer mogelijk is, nemen we contact op. Als deze partij nog steeds geïnteresseerd is, zullen we bepalen of een overname voldoende kansrijk is en bekijken we welke verdere stappen en afspraken nodig zijn. Wij hebben dus zeker de intentie om verder in gesprek te gaan met deze partij. Omdat deze mogelijkheid zich nu nog in een verkennende fase bevindt, is het (nog) geen scenario waar de raad nu voor kan kiezen. Daarvoor zal de kandidaat eerst een volgende stap moeten zetten. Indien blijkt dat overname een reëel scenario is, zullen we dit aan de raad voorleggen. Los van deze eventuele overname zullen we actief blijven uitkijken naar andere kandidaten voor overname of andere vormen van samenwerking met derden. We blijven daarbij wel de voorwaarde hanteren dat we de velden beschikbaar willen houden voor de Pioniers en dat ook het clubgebouw voor de Pioniers bruikbaar moet blijven. Het is wel de vraag of het complex voldoende financiële mogelijkheden biedt voor een derde partij om daadwerkelijk over te gaan tot aankoop. Eerdere geïnteresseerde partijen zijn om deze redenen uiteindelijk afgehaakt (zie in dit verband ook de laatste alinea van paragraaf 3.2).

Alleen nog honk- en softbal als breedtesport Indien we ervoor kiezen om alleen honkbal als breedtesport te faciiiteren met behoud van het hoofdveld, levert dat een jaarlijkse besparing op van maximaal € 10.000 in verband met lagere onderhoudskosten voor het hoofdveld, dat niet meer op MLB- of IBAF-niveau onderhouden hoeft te worden. Wij verlenen geen subsidie aan de Pioniers en STH. Het al dan niet voortbestaan van topsport op het complex heeft derhalve geen gevolgen in relatie tot subsidie. De financiële gevolgen van het beëindigen van honk- en softbal als kernsport zijn dus zeer beperkt. Nadelen van deze keuze zijn dat de Pioniers mogelijk veel leden en goede trainers verliest, omdat talenten ergens anders willen gaan trainen en spelen. Topsport zit in het DNA van de club. Sinds 1984 speelt de club in de hoogste divisie van de sport. De club heeft in die periode vijf keer de finale van het landskampioenschap gespeeld en is tevens vijf keer in een Europese finale uitgekomen. Ook zal de baromzet lager zijn en er zijn dan geen grote honkbalevenementen meer mogelijk. Blaashal ETO heeft aan ons een verzoek om garantstelling gedaan zodat zij een indooraccommodatie in de vorm van een blaashal kan realiseren. Een blaashal is wenselijk, omdat de Pioniers dan in de

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp

pagina 10

winter door kan trainen. Daarnaast kan een blaashal een positief effect op de exploitatie van ETO hebben door de hal te verhuren. Deze hal kan volgens ETO ook worden gebruikt door derden, zoals andere sportverenigingen, voor wintervormen van buitensporten zoals zaalvoetbal en zaalhockey, en de naburige onderwijsinstellingen die onvoldoende ruimte elders kunnen huren, zoals het Haarlemmermeer Lyceum Zuidrand en het CIOS. Het is uiteraard niet de bedoeling dat dit nieuwe ruimteaanbod elders tot ruimteoverschot gaat leiden. Met de hockeyclubs in de omgeving en de hockeybond is nog geen contact geweest hierover. Een blaashal vergt wel een investering van € 88.500, daarvoor moet een lening aangetrokken worden. De businesscase van ETO laat zien dat er jaarlijks € 40.000 aan huurinkomsten voor de blaashal verwacht wordt. Dit bedrag is echter niet volledig gegarandeerd, waardoor het risico bestaat dat de inkomsten lager uitvallen. In tegenstelling tot de eerste businesscase zijn er intentieverklaringen van potentiële huurders die gebruik willen maken van deze blaashal. De jaarlijkse exploitatiekosten worden geschat op € 18.450. Hiervan is ruim de helft voor aflossing en rente van de aan te trekken lening. De overige kosten bestaan uit energie- en onderhoudslasten en de vervanging van materialen en dergelijke.

Hoewel we er bij de garantstelling van uitgaan dat ETO een lening van € 88.500 nodig heeft, verlenen we een garantstelling tot maximaal € 100.000. De offerte van ETO is namelijk al een paar maanden oud, waardoor het risico op prijsstijgingen inmiddels reëel is, en bovendien kunnen we zo rekening houden met eventuele onvoorziene kosten. De noodzakelijke garantstelling voor de lening past binnen het gemeentelijke garantiebeleid (2019.0057727) en het vastgestelde garantieplafond van € 36 miljoen wordt hiermee niet overschreden. Als zekerheidsstelling voor onze garantstelling zullen wij een pandrecht vestigen op de blaashal en bijbehorende onderdelen daarvan. Vanuit sportbeleid zien we het niet als onze primaire taak om de honkbalsport te voorzien van een indoorlocatie, maar wel ondersteunen we de aanvraag van ETO vanuit het maatschappelijke belang. Niet alleen zullen diverse honk- en softbalverenigingen in de winter kunnen trainen in deze hal, ook hebben Haarlemmermeer Lyceum en CIOS een meerjarige intentieverklaring afgegeven waarin ze aangeven veel uren in deze hal af te willen nemen. Voorkeursscenario Uit de uitwerking van de vier scenario's en de analyse van KPMG blijkt dat helaas geen van de vier scenario's rooskleurig is en dat geen enkel scenario perspectief biedt op een sluitende exploitatie.

Alles tegen elkaar afwegend, denken wij dat, gelet op de feiten en omstandigheden rondom het complex, voortzetting van de huidige situatie de beste keuze is. Onze voorkeur gaat derhalve uit naar scenario 1. We adviseren de raad dan ook om te kiezen voor het scenario waarin stichting ETO het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp met subsidie van de gemeente blijft exploiteren en beheren (scenario 1). Dit scenario geeft op de lange termijn het beste perspectief voor het behalen van onze doelstelling en is op de lange termijn het minst kostbaar. Ook de voorkeur van ETO gaat uit naar dit scenario (zie bijlage 3). Dit scenario is alleen mogelijk indien de gemeente een jaarlijkse financiële bijdrage blijft verlenen aan ETO voor het beheer en de exploitatie van het complex. Ook vereist dit scenario dat wij dit jaar een forse eenmalige subsidie van € 755.000 verlenen om de schuldenlast van ETO te verlichten. Wij realiseren ons dat dit geen gemakkelijke keuze is voor de raad, maar beseffen terdege dat dit een gevolg is van de keuze die in het verleden is gemaakt om een complex van deze omvang te bouwen. Wij geven bij dit scenario wel een stappenplan waarmee we meer perspectief willen bieden op een financieel gezondere exploitatie van het complex. Daarbij geldt dat als zich kansen voordoen, we daarop in zullen spelen.

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp

pagina 11

Scenario 2, waarin de gemeente het complex overneemt van ETO en zelf gaat exploiteren, vinden wij onwenselijk omdat de exploitatie van een sportcomplex geen kerntaak is van de gemeente. Scenario 3, waarin de gemeente het complex overneemt van ETO en dit na aanbesteding door een derde laat exploiteren, vinden wij een interessante optie, maar dit scenario is kostbaarder dan scenario 1 en zal waarschijnlijk nog duurder uitvallen dan is berekend door Kayoot vanwege de winstmarge die een professionele exploitant zal willen behalen. Dat is voor ons reden om de raad niet voor te stellen om te kiezen voor scenario 3. Scenario 4 tenslotte, waarin ETO failliet gaat en wordt geliquideerd, is erg kostbaar voor de gemeente, brengt veel onzekerheden met zich mee en leidt mogelijk tot faillissement van de Pioniers. Bovendien is in dat geval sprake van een aanzienlijke kapitaalvernietiging. De kosten van het project verplaatsing honkbalstadion complex bedroegen destijds € 12.348.000 en dat is nog exclusief de kosten die ETO voor haar rekening heeft genomen. Scenario 4 vinden wij daarom volstrekt onwenselijk. Stappenplan voor een financieel gezondere exploitatie Indien de raad kiest voor scenario 1, dan is daadwerkelijk perspectief op een financieel gezondere exploitatie door ETO vereist.

Dat perspectief kan niet van de ene op de andere dag verbeterd worden, zeker niet gelet op de huidige omstandigheden in verband met de COVID-19 maatregelen. Wij zien de volgende mogelijkheden voor een gezonder perspectief: 1. verlichten schuldenlast ETO; 2. garantstelling blaashal; 3. verbeteren governance, ontvlechting besturen; 4. meer controlemogelijkheden in subsidierelatie; 5. verruimen gebruiks-A/erhuurmogelijkheden van het complex; 6. kansen pakken bij de ontwikkeling van Park21: samenwerking met andere verenigingen; 7. aansluiting op HOV-netwerk; 8. actief blijven zoeken naar andere opties voor overname of samenwerking. Ad 1. Verlichten schuldenlast ETO Hoe: eenmalige subsidie voor de aflossing van een lening bij BNG van € 500.000 en kwijtschelding lening gemeente van € 195.000 Wanneer gereed: derde kwartaal 2020 Voordelen: jaarlijks rentevoordeel ETO van € 13.800, afwikkeling van niet aflosbare schulden uit het verleden. Ad 2. Garantstelling blaashal Hoe: ETO sluit lening af en plaatst blaashal, wij staan garant voor de lening Wanneer gereed: tweede helft 2020 Voordeel: positief effect op exploitatie van € 0 tot € 20.000 Opmerkingen: het voordeel betreft een schatting. Dit voordeel zal zich, gelet op de huidige omstandigheden en de omgevingsvergunning die nog moet worden aangevraagd, waarschijnlijk pas vanaf 2021 kunnen voordoen.

We passen de subsidie hier niet op voorhand op aan, maar dat is wel het uitgangspunt op het moment dat we daadwerkelijk een verbetering in de exploitatie zien. Zodra het vrij besteedbaar vermogen van ETO meer gaat bedragen dan 5% van de totale exploitatielasten van het voorgaande jaar, zal het bedrag boven die 5% in mindering

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplexte Hoofddorp

pagina 12

worden gebracht op de subsidie (Beleidsregel Vrij besteedbaar vermogen en reserves 2018, 2018.001772). Ad 3. Verbeteren governance, ontvlechting besturen Hoe: In de statuten nemen we op dat een bestuurslid van ETO niet tevens bestuurslid mag zijn van de Pioniers en STH en leggen we ook de bevoegdheid tot benoeming of schorsing van een bestuurslid bij een onafhankelijke derde (bijvoorbeeld de gemeente). Wanneer gereed: eerste kwartaal 2021 Voordeel: geen bestuurlijke verstrengeling meer met de Pioniers en STH Opmerkingen: aanpassing van de statuten moet in overleg met ETO, zie bijlage 3. Ad 4. Meer controlemogelijkheden in subsidierelatie Hoe: we nemen meer controlemogelijkheden op in de subsidievoorwaarden, zoals aanvullende afspraken over de wijze van verantwoorden en het inzichtelijk maken en minimaliseren van risico's. We stellen een ambtelijk subsidie accountteam in, zoals we die ook hebben voor andere organisaties die jaarlijks een subsidie ontvangen van meer dan € 250.000. Wanneer gereed: vierde kwartaal 2020 (accountteam), eerste kwartaal 2021 (subsidievoorwaarden) Voordelen: meer grip en sturingsmogelijkheden Opmerkingen: het niveau van toezicht (groen, oranje of rood) is maatgevend voor ons toezicht en hoe vaak we (ambtelijk en bestuurlijk) overleg voeren met ETO. Ad 5.

Verruimen gebruiks-Zverhuurmogelijkheden Hoe: aanpassen lopende huur- en opstalovereenkomst met ETO. Daardoor hoeven de activiteiten niet meer aanverwant te zijn aan honk- en softbal, maar kan het complex ook verhuurd worden voor bijvoorbeeld andere sportieve, educatieve en culturele activiteiten. Wanneer gereed: tweede kwartaal 2021 Voordeel: meer mogelijkheden voor verhuur van het complex, bijvoorbeeld voor maatschappelijke activiteiten zoals (school)sportdagen en sportevenementen. Opmerkingen: de planning is dat dit gereed is na verbetering van de governance van ETO. Het voordeel kan nog niet in opbrengsten worden uitgedrukt. Voor commerciële evenementen wordt een afwijkend huurtarief berekend. Ad 6. Kansen pakken bij de ontwikkeling van PARK21: samenwerking met andere verenigingen Hoe: bij eventuele verplaatsing van andere sportverenigingen naar PARK21 bekijken we of dit in de directe nabijheid van het complex kan en of we synergievoordelen kunnen behalen. Indien nodig moet het complex worden aangepast. Voordeel: verbetering exploitatie door medegebruik van het complex of door 'kruisbestuiving' Opmerkingen: dit hangt af van de keuzes die met betrekking tot PARK21 worden gemaakt, een planning gereed is hierbij niet op voorhand te geven. Ad 7: Aansluiting op HOV-netwerk Hoe: een HOV-halte ter hoogte van het complex. Wanneer gereed: tussen 2025-2030.

Voordeel: betere ontsluiting van het complex met het openbaar vervoer. Opmerkingen: dit proces bevindt zich nog in de verkenningsfase, is afhankelijk van de snelheid van de woningbouw in Nieuw-Vennep West. Ad 8: Actief blijven zoeken naar andere opties voor overname of samenwerking Aanvullend aan bovengenoemde stappen, blijven wij actief zoeken naar andere opties, zoals overname of andere vormen van samenwerking met andere partijen. Zo wordt op dit moment gezamenlijke inkoop met SKWA onderzocht. Ook als we kansen zien bij ontwikkelingen in het

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp

pagina 13

kader van PARK21, zullen we daarop inspelen. We stellen ons positief op voor initiatieven en schuwen innovatieve oplossingen niet. Mocht hieruit een reëel scenario voor overname of verbeterde exploitatie van het complex voortkomen, dan leggen we dat aan de raad voor. Waar we van afzien is: • Aanpassing van het bestemmingsplan. Met maatwerk is al voldoende mogelijk en voor grotere evenementen zijn andere locaties in de nabijheid beter geschikt. • Technische aanpassingen van het complex. Kantoorruimte aanbieden aan derden is eerder op niets uitgelopen. • Inpassen van andere sportverenigingen op het terrein van het complex of een fusie met een andere honk- en softbalvereniging. Daar is geen ruimte voor op het complex. Zo past een voetbalveld ruimtelijk niet op het terrein. • Alleen nog breedtesport faciliteren. Dit levert nauwelijks financieel voordeel op. Voor de volledigheid geven wij ook aan welke mogelijkheden in het verleden al zijn onderzocht of ondernomen.

Het gaat daarbij onder andere om: verdere verduurzaming, gesprekken met een beachvolleybalclub, een voetbalclub en diverse andere sportclubs, gesprekken met het Cultuurgebouw, gesprekken met de Major League Baseball (MLB), de base- en softbalbond en de Europese bond over evenementen, aanleg FootGolf-baan, gesprekken met een geïnteresseerde uit een Golfstaat en met een initiatiefnemer PARK21 over aankoop van het complex, opstarten van businessborrels om het complex onder de aandacht te brengen, een rondleiding voor evenementenorganisatoren, organisatie van congressen en dergelijke en oprichting van een sponsorcommissie met behulp van externen. Deze verkenningen en pogingen zijn uiteindelijk op niets uitgelopen. 3.3 Wat mag het kosten? De incidentele kosten voor de uitvoering van scenario 1 bestaan uit een aanvullende subsidie aan ETO van € 755.000. Deze subsidie wordt aangewend voor de aflossing (en afkoopsom) van de lening van de BNG van totaal € 560.000 en de kwijtschelding van de door ons verstrekte renteloze lening uit 2015 van € 195.000. Met deze kosten is in de Programmabegroting 20202023 geen rekening gehouden.

Het bedrag zal in de Najaarsrapportage 2020 incidenteel worden opgenomen onder beleidsdoel E: Inwoners beschikken over voldoende aantrekkelijke mogelijkheden om te recreëren, bewegen actief en nemen deel aan sport van programma Maatschappelijke ontwikkeling, taakveld 5.2. De structurele kosten van scenario 1 bedragen € 255.600 en bestaan uit de jaarlijkse subsidie aan ETO. Dit is een verhoging van de bestaande subsidie met € 62.700. De kosten worden gedekt uit de in de Programmabegroting opgenomen middelen van beleidsdoel E: Inwoners beschikken over voldoende aantrekkelijke mogelijkheden om te recreëren, bewegen actief en nemen deel aan sport van programma Maatschappelijke ontwikkeling, taakveld 5.2. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk? De raad heeft budgetrecht en is verantwoordelijk voor het vaststellen van de middelen voor de exploitatie van het complex. Het college stelt de subsidie vast en is bevoegd tot wijziging van het opstalrecht en de overige overeenkomsten. Binnen het college is de portefeuillehouder Sport eerste aanspreekpunt. Het vaststellen van de verdeelregel en het subsidieplafond is een bevoegdheid van het college. Binnen het college is de portefeuillehouder Subsidiebeleid het eerste aanspreekpunt.

3.5 Welke overige relevante informatie is besc/i//rboor?Overeenkomstig de wens van een aantal fracties van de raad, hebben wij ETO betrokken bij de totstandkoming van dit raadsvoorstel. ETO heeft daarop haar visie gegeven (zie bijlage 3). Ook heeft op 23 april

Scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Hoofddorp

pagina 14

2020 ambtelijk overleg plaatsgevonden met ETO over het concept-raadsvoorstel en op 4 mei 2020 heeft ETO daarover gesproken met de portefeuillehouder Sport. ETO zal uiteraard ook betrokken worden bij de uitvoering van het scenario waar de raad voor kiest. Juridische aspecten Voor het verlenen van subsidie is een wettelijke basis nodig. Met het vaststellen van de Verdeelregel Beheer en exploitatie Elonk- en softbalcomplex Eloofddorp (bijlage 5) hebben wij een wettelijke basis om vanaf 2021 jaarlijks subsidie te verlenen. Tegen het vaststellen van de verdeelregel en het subsidieplafond is geen bezwaar en beroep mogelijk. Tegen het besluit om subsidie te verlenen staat bezwaar en beroep open. Verder gaan wij ervan uit dat de steun die wij aan ETO verlenen, niet het interstatelijk handelsverkeer beïnvloedt, omdat het complex overwegend een lokaal publiek bedient. Er is derhalve geen sprake van staatssteun. 3.6 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd? Vanaf 2021 wordt subsidie verleend op grond van de Algemene subsidieverordening Elaarlemmermeer 2017 en de verdeelregel Beheer en exploitatie Elonk- en softbalcomplex Eloofddorp. Op basis van het reguliere subsidieproces worden het programma van eisen, de subsidieverlening en de subsidievaststelling over het jaar 2021 aan ons college voorgelegd.

Aan de raad zullen eventuele strategische en ruimtelijke keuzes met betrekking tot het complex, de ontwikkeling van PARK21, verplaatsing van sportverenigingen en woningbouw worden voorgelegd.

4.

Ondertekening

1. Rapport 'Exploitatie van het honk- en softbalcomplex in Eloofddorp en evaluatie beheersstichting ETO' van Kayoot, d.d. november 2019 2. Rapport 'Gemeente Elaarlemmermeer - Advies inzake ETO' van KPMG d.d. 9 april 2020 3. Uitwerking van de vier scenario's voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex te Eloofddorp 4. Advies Pot Jonker advocaten (staatssteun en governance) d.d. 10 april 2020 5. Verdeelregel Beheer en exploitatie Elonk- en softbalcomplex Eloofddorp

Quickscan Exploitatie van het honk- en softbalcomplex in Hoofddorp en evaluatie beheersstichting ETO

Quick scan Kayoot sport en Recreatie management DEF november ’19

1

Inhoudsopgave Quickscan 1. Inleiding

3

2. Probleemstelling

3

3. Juridisch kader met bestaande randvoorwaarden

4

4. Het onderzoek

4

4.1. Het evalueren van de rol van de beheerstichting ETO bij de exploitatie.

5

4.2. Alternatieve exploitatievorm

8

4.3. Het adviseren op kansen voor het verbeteren van de exploitatie van het honk- en softbalcomplex Hoofddorp

13

4.4. Begroting specificatie inkomsten uitgaven

16

4.5. Het adviseren op de minimale benodigde door de gemeente te verstrekken exploitatiesubsidie om het complex te kunnen exploiteren

20

5. Conclusies en aanbevelingen

Quick scan Kayoot sport en Recreatie management DEF november ’19

21

2

1

Inleiding

In deze rapportage staat een advies voor de exploitatie van het honk- en softbalcomplex in Hoofddorp, de evaluatie van de beheersstichting ETO bij de exploitatie en de exploitatiesubsidie. Op basis van de aanwezige en verkregen informatie is er een analyse gemaakt met de kritische succes factoren. Er hebben 7 interviews plaatsgevonden met het bestuur van ETO, ambtenaren van de gemeente Haarlemmermeer, die het complex in portefeuille hebben, en ambtenaren van de afdeling financiën van de gemeente Haarlemmermeer. Aan de hand hiervan is onderstaande rapportage gemaakt met conclusies, bevindingen en aanbevelingen. Om meer duidelijkheid te krijgen over de financiën is een geheel nieuwe begroting opgesteld op basis van kengetallen en praktijk in hoofdstuk 4.4. Bij deze begroting is een uitwerking in detailgemaakt voor alle kosten en baten. In deze rapportage staat een nadere onderbouwing van de verbeteringen die voor het complex mogelijk zijn in relatie tot de rol van de beheersstichting (zoals financieel uitgewerkt in de begroting). Aanvullend is de wens van de gemeente geweest om een nadere uitwerking voor een alternatieve exploitatievorm van het gehele honkbal- en softbalcomplex Hoofddorp. Hier wordt op ingegaan in het hoofdstuk 4.2.. In Hoofdstuk 5 staan de conclusies en aanbevelingen per onderdeel.

De gemeente geeft aan in eerste instantie behoefte te hebben aan concrete handvaten en geen uitvoerige rapportage.

2

Probleemstellingen

In opdracht van de gemeente Haarlemmermeer zijn onderstaande onderzoeksvragen tot stand gekomen. 1. Het evalueren van de rol van de beheersstichting ETO bij de exploitatie; 2. Het adviseren op kansen voor het verbeteren van de exploitatie van het honken softbalcomplex in Hoofddorp; 3. Het adviseren op de minimale benodigde, door de gemeente te verstrekken, exploitatiesubsidie om het complex te kunnen exploiteren.

Quick scan Kayoot sport en Recreatie management DEF november ’19

3

3

Juridisch kader met bestaande randvoorwaarden

Op basis van deze onderzoeksvragen is een quickscan gemaakt. Er is voldoende informatie beschikbaar gesteld om een concreet advies uit te werken. De geraadpleegde informatiebronnen zijn: - Raadsvoorstel 2015 business case stichting ETO d.d. 17-11-2015; - Raadsvoorstel bijdrage honkbalcomplex d.d. 26-9-2016; - Businessplan Stichting ETO d.d.13-10-2015 - Gebruikersovereenkomst sportaccommodatie stichting ETO en Honk- en softbalvereniging Hoofddorp Pioniers (HSHP) d.d.11-2-2014; - Pachtovereenkomst Horeca en Stichting ETO d.d.30-3-2014; - Concept jaarrekening Stichting ETO 2018; - Begroting Stichting ETO 2019; - Huurovereenkomst gemeente Haarlemmermeer en stichting ETO d.d.5-3-2014; - Aanvullende huurvoorwaarden gemeente Haarlemmermeer en stichting ETO d.d.272-2014; - Overeenkomst recht van Opstal gemeente Haarlemmermeer en stichting ETO d.d.53-2014;

4

Het onderzoek en de eerste aanbevelingen

In onderstaande hoofdstukken worden de onderzoeksvragen nader uitgewerkt.

Quick scan Kayoot sport en Recreatie management DEF november ’19

4

4.1.

Het evalueren van de rol van de beheersstichting ETO bij de exploitatie.

Onderstaand worden enkele vaststaande gegevens, zoals de huurovereenkomsten, de gebruikersovereenkomst en de pachtersovereenkomst kort uitgewerkt. Deze vormen de basis van de exploitatie, liggen juridisch vast en bepalen de huidige vorm van exploitatie. Huurovereenkomst gemeente Haarlemmermeer en stichting ETO d.d.27-2-2014 In de huurovereenkomst is een borgstelling opgenomen waarbij de gemeente Haarlemmermeer bij een mogelijke financiering borg moet staan; Het gehuurde mag uitsluitend gebruikt worden voor honk- en softbalcomplex met aanverwante activiteiten; Bij een positief exploitatiesaldo, lees alternatieve verhuur aan verengingen of andere gebruikers, profiteert de gemeente. De eerste € 10.000, - zijn voor ETO en daarboven krijgt de gemeente 80% van het positieve resultaat. De verhuur is overigens altijd ondergeschikt aan Hoofddorp Pioniers; De huurovereenkomst heeft nog een looptijd tot 31-12-2023 met geen mogelijkheid om tussentijds te ontbinden behoudens de algemene bepalingen waaronder bijvoorbeeld faillissement e.d.; De verhuur vindt plaats op basis van belaste verhuur waarbij er vooraftrek mogelijk is.

Hier zal gezien het gewijzigde btw-stelsel per 1-1-2019 nog nader onderzocht moeten worden of de exploitatie als winst beogend wordt aangemerkt; De gemeente is verantwoordelijk voor het grootste gedeelte van het onderhoud van het gehele complex en parkeerplaatsen (Bijlage 6 van de huurovereenkomst). Meer in detail, de gemeente is verantwoordelijk voor het gehele onderhoud van het hoofdveld (onderhoud, klaarmaken voor de wedstrijden op dat veld) en het algemene onderhoud van de velden en aanpalende terreinen (veldonderhoud, tegelwerk etc.); Pioniers/ETO verzorgt de velden voor, tijdens en na de wedstrijden (belijning, gladtrekken etc.); ETO is verantwoordelijk voor het onderhoud van de gebouwen en alle installaties (excl. beregeningsapparatuur). Bovenstaande bepaling is voor ETO een goed uitgangspunt, echter moeten deze kosten wel in de totale lasten voor de Gemeente/ ETO duidelijk zijn. Dit is een behoorlijke aanslag op de begroting. Kosten volgens de onderliggende rapporten van deze quickscan zijn € 175.000, tot € 240.000, - per jaar. Indien er naar een andere exploitatievorm gekeken wordt blijven de onderhoudskosten zoals hierboven beschreven op basis van de huidige voorwaarden bij de gemeente Haarlemmermeer. De onderhoudskosten zijn per 2019 teruggebracht naar € 40.000, - structureel.

Bij het maken van deze quickscan was er nog niet inzichtelijk of deze realistisch begroot zijn. Indien de Major League Baseball (MLB) het complex in huur krijgt moet het gehele complex vrij van commerciële uitingen ter beschikking gesteld worden wat commercieel beperkingen kan opleveren. Bovenstaande is een samenvatting van de belangrijkste punten. Het betreft hier geen juridische of fiscale toetsing slechts een toetsing op basis van feiten die van invloed zijn op de exploitatie, de begroting en het beheer. Aanvullende huurvoorwaarden Gemeente Haarlemmermeer en stichting ETO d.d.27-22014; Gemeente Haarlemmermeer heeft het recht om de accommodatie te gebruiken t.b.v. scholen en incidentele sportdagen voor scholen. Een commerciële mogelijkheid zou gebruik aan scholen toestaan.; -

Quick scan Kayoot sport en Recreatie management DEF november ’19

5

Overeenkomst recht van Opstal Gemeente Haarlemmermeer en stichting ETO d.d.5-32014; Geen bijzonderheden die van invloed kunnen zijn op de exploitatie. Gebruikersovereenkomst sportaccommodatie stichting ETO en Honk- en softbalvereniging Hoofddorp Pioniers (HSHP) d.d.11-2-2014; De gebruikersovereenkomst heeft nog een looptijd tot 31-12-2023 met geen mogelijkheid om tussentijds te ontbinden behoudens de algemene bepalingen waaronder bijvoorbeeld faillissement e.d.; Huurprijs volgens gebruikersovereenkomst 1-1-2014 € 35.000,- . Inmiddels is de huurprijs per 1-1-19 € 37.800,-.; ETO heeft binnen de overeenkomst het recht om aan andere gebruikers dan Hoofddorp Pioniers de accommodatie in gebruik te geven volgens artikel 7. Echter door de preferente rol die Hoofddorp Pioniers heeft als eerste gebruiker geeft deze afspraak een inperking aan het echt commercieel wegzetten van de accommodatie; In deze quickscan zal nog ingegaan worden op de semipermanente of permanente overkapping van een veld. In de gebruikers overeenkomst is een artikel opgenomen waarbij Hoofddorp Pioniers tegen een marktconform tarief deze hal gaat huren. Dit geeft qua exploitatie reeds meer zekerheid uiteraard bezien binnen de financiële positie van deze gebruiker en de financierbaarheid van het gebouw. Pachtovereenkomst Horeca en Stichting ETO d.d.

30-3-2014 Formeel is de pachtovereenkomst verlopen en mondeling zijn er afspraken gemaakt; De pachtprijs die is afgesproken is op basis van een vast en een variabel bedrag. Het vaste bedrag is € 17.500, -; De pachtprijs is binnen deze overeenkomst een vaste inkomstenbron, echter op termijn of tijdens de huidige verlenging van de overeenkomst zal deze prijs waarschijnlijk naar beneden bijgesteld moeten worden. Dit omdat de pachter hier geen verantwoorde exploitatie mee kan draaien of nog winst kan maken; Er zijn geen specifieke afspraken gemaakt op basis van een servicelevel agreement over openstelling en aanwezigheid. Er is wel een algemeen artikel opgenomen over de openingsuren van de horeca, deze staan nergens beschreven welke dit zijn. Deze afspraak kan ruis veroorzaken in openstelling en aanwezigheid van de beheerder. Een aanvullende vraag van de gemeente is een kortlopende huur/pachtovereenkomst te hanteren zodat er naar de toekomst een vrijheid blijft voor alternatieve inrichting van de exploitatie. Deze kortlopende overeenkomst is inmiddels gemaakt. Om de rol te kunnen evalueren van Stichting ETO zijn er diverse gesprekken geweest met betrokkenen. De huidige exploitatievorm via Stichting ETO – gemeente Haarlemmermeer – HS Hoofddorp Pioniers – Stichting Topsport Hoofddorp is contractueel duidelijk weggezet.

Helaas heeft iedere stakeholder wel zijn eigen belangen waardoor de uitwerking en samenwerking soms ingewikkeld is. Stichting ETO heeft financieel de grootste belangen en neemt hier een centrale rol in die gekaderd is door de hierboven omschreven overeenkomsten.

Quick scan Kayoot sport en Recreatie management DEF november ’19

6

De betrokkenen: A) Gemeente Haarlemmermeer als verhuurder en financier van de sportaccommodatie. B) Stichting ETO. In de stichting ETO is het onroerend goed van het honk- en softbalcomplex ondergebracht, met als belangrijkste onderdeel de sportaccommodatie. ETO draagt zorg voor het beheer en de exploitatie van dit onroerend goed en de velden. C) Vereniging Hoofddorp Pioniers. Pioniers is een vereniging met leden en een bestuur. De vereniging biedt haar leden de mogelijkheid om in georganiseerd verband deel te nemen aan honk- en softbaltrainingen en -wedstrijden. Contributies vormen de belangrijkste bron van inkomsten. De uitgaven van Pioniers bestaan uit de normale kosten van een sportvereniging. D) Stichting Topsport Hoofddorp (STH). Deze stichting is verantwoordelijk voor de organisatie en financiering van het eerste team van de vereniging. E) Pastime-Horeca BV, de horeca-exploitant, zou nog als partij toegevoegd kunnen worden. Deze partij is van tijdelijk karakter. Het is nog onduidelijk hoe de nieuwe samenwerking wordt. Algemene bevindingen bij deze evaluatie Op basis van de eerder gedane constateringen in het businessplan spelen er nog steeds zaken die veroorzaakt worden door onderlinge posities die niet altijd helder zijn. Momenteel zijn er voor de 3 besturen in totaal 5 bestuursleden.

De inzet van zowel vrijwilligers als een professioneel bestuur maken dat er niet altijd voldoende draagkracht is. De aanwezige kennis en expertise wordt hiermee niet geheel benut. Verder is er sprake van tegenstrijdige belangen. De vereniging Hoofddorp Pioniers heeft eigen belangen, die gedeeltelijk overlappend zijn met ETO, maar ook tegenstrijdig. Deze tegenstrijdige belangen geven niet de vrijheid om de sportaccommodatie volledig commercieel te exploiteren. Een voorbeeld hierbij is dat bij te veel externe verhuur van het hoofdveld, wat interessant kan zijn de verhuurder (ETO). Voor de vereniging Pioniers is dit niet wenselijk door teveel slijtage. Een oplossing is lastig omdat Pioniers de hoofdhuurder is. Deze opsplitsing is ontstaan door risicospreiding vanuit het verleden tussen ETO (geldzaken en clubgebouw) en Pioniers (gebruiker en vereniging met eventueel sponsoren).