2023-11-09 Raad - begroting (002)

Ik vond het heel spannend, ik dacht 'u vergeet hem', maar helemaal in de laatste zin kwam hij, motie 8 is ingediend en amendement 1 is ingediend. Dank u wel. Dan ga ik naar SRH, mijnheer Beusenberg. De heer T.M. BEUSENBERG: Dank u wel voorzitter. Voorzitter, we leven in een onzekere wereld waar oorlogen normaal lijken te zijn en er een grote verdeling heerst in onze maatschappij over bijvoorbeeld het conflict tussen Israël en Palestina. Maar voorzitter, onze inwoners hebben twee zekerheden in het leven, dat zijn de dood en het betalen van belasting. Dat laatste, voorzitter, mogen inwoners wel gaan doen als het aan dit college ligt. Een groot deel van onze inwoners heeft moeite met rondkomen in deze onzekere tijden. Ons wordt voorgesteld om de belasting te verhogen. Ziet de portefeuillehouder dan echt geen andere manier om de begroting sluitend te maken zonder dat onze inwoners daarvoor op moeten draaien? Sterker nog, wij als gemeente zullen, zoals het er nu naar uitziet, ook nog eens miljoenen moeten bezuinigen. Eigenlijk krijgen inwoners minder, maar betalen ze meer. Het is een soort 'drie halen, vier betalen' idee. Maar wel heeft de raad een werkgroep in het leven geroepen om de ombuigingen voor te bereiden. Voorzitter, we leven ook in een wereld waarin mensen zich onveilig voelen.

Tegenwoordig hoef je de tv of de radio aan te zetten of er komt het ene na het andere geweldsdelict naar voren. En dan praat ik niet specifiek over onze gemeente maar hier gebeurt het ook. Natuurlijk weet ik dat de campagne YouChoose is opgezet, maar ik zou graag van de portefeuillehouder willen horen of zij bijvoorbeeld bereid is om te kijken naar, ik zeg maar wat, preventief fouilleren. Verder denk ik dat wij allemaal ons kunnen vinden in het beleidsdoel onder het kopje Veiligheid, een veilige woon- en leefomgeving voor onze inwoners en alle andere die naar Haarlemmermeer komen. Want veiligheid is de smeerolie van de maatschappij. Voorzitter, voor het komende jaar is er gelukkig nog geen brand in de keuken, maar we hebben wel een pan met kokende olie opstaan. Dan kom ik bij de belastingvoorstellen. Zoals ik al zei, onze inwoners verdrinken in kosten door het duurder worden van het gas, het duurder worden van de benzine, het duurder worden van het openbaar vervoer, het duurder worden van de boodschappen en bijvoorbeeld ook de contributie bij sportclubs. Alles wordt duurder voor onze inwoners. Als ik aan iemand moet uitleggen dat er belastingen zijn in onze gemeente die met 13,7% stijgen, is de eerste reactie die ik krijg dat hun salaris niet met 13,7% stijgt. Het verhogen van de belastingen van onze inwoners op deze manier is wat SRH betreft, onbespreekbaar.

Dit moeten wij echt niet willen. Verder denkt SRH dat het het algemeen belang van onze inwoners dient, om onze inkomsten vanuit Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

16

Schiphol op te krikken. Maar daar gaan we het later over hebben. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Als het goed is, heeft u geen moties en amendementen ingediend. Dat heb ik goed gehoord toch? Dan ga ik naar het CDA. Namens het CDA spreekt mijnheer Van der Peet, Gaat uw gang. De heer VAN DER PEET: Voorzitter, het is verkiezingstijd en in elk interview en debat gaat het over thema's als bestaanszekerheid, woningnood en de manier waarop we met elkaar omgaan in Nederland. De verleiding is dan ook groot om een enorm pleidooi te houden voor het CDA-verkiezingsprogramma Recht Doen!, maar dat dat laat ik over aan Henri Bontenbal. Toch zijn de gemeentefinanciën nog nooit zo afhankelijk geweest van de Haagse plannen. Korting op korting, dat is waar het allemaal om draait. Voor de mensen thuis, we hebben het niet over aankomende kortingsacties rond Black Friday of het nieuwe foldertje van de supermarkt. Helaas is een korting van het rijk iets heel anders dan wat de meeste mensen hieronder verstaan. Korting wil zeggen dat we minder geld krijgen om onze taken uit te voeren. Dit geldt niet alleen voor Haarlemmermeer maar voor alle gemeenten in Nederland. Vanaf 2026 worden een aantal oude, door vorige kabinetten zelfs uitgestelde, kortingsmaatregelen doorgevoerd via het gemeentefonds. Korting op korting dus. Dat gaat heel erg pijn doen als er in Den Haag niet wordt bijgestuurd.

Ons meerjarenbeeld gaat van een ruimte plus in 2024 en 2025 naar een zware min in 2026 en 2027. Het betreft een bedrag van respectievelijk – € 15,7 miljoen en – € 24,4 miljoen. De nieuwste inzichten in de septembercirculaire laten zien hoe vloeibaar deze bedragen zijn. Het tekort is afgenomen naar een bedrag van – € 14,2 en – € 18,0 miljoen. Dat is nogal een verschil. Het is duidelijk dat landelijke overheid moet bezuinigen, maar toch hebben wij goede hoop dat een aantal voorgenomen kortingsmaatregelen niet door zullen gaan. De VNG is zich al langer hiertegen aan het verzetten en de raad heeft ook al aangegeven dat we ons er wat ons betreft niet zomaar bij neerleggen. In de laatste miljoenennota is de compensatie voor de nieuwe manier van indexeren, ook wel volume-accres genoemd, verhoogd van € 150 miljoen naar € 706 miljoen in 2027. Bovendien blijkt uit de verkiezingsprogramma's voor de komende verkiezingen dat partijen de rooksignalen uit de gemeenten hebben gezien en andere kortingsmaatregelen ook op de tocht staan. Het CDA wil de opschalingskorting bijvoorbeeld schrappen en juist investeren in het lokaal bestuur. Puntje voor Henri dus. We staan hier zeker niet alleen in. Deze onzekerheden maken het daarom lastig om het meerjarenbeeld op waarde te schatten.

Het CDA vindt het dan ook verstandig om nog dit jaar in de raad een debat te voeren over de mate waarin we in Haarlemmermeer gaan ombuigen en of we dat wel gaan doen. Daarom gaan wij hier vanavond nog niet op vooruitlopen. Het voeren van dit debat is ondertussen ook afgesproken in de werkgroep ombuigingen van de raad. Daarmee komt de raad in positie en dat is wat het CDA heeft beoogd met het amendement vorig jaar. Het procesvoorstel van het college dateert van voor het instellen van deze werkgroep en is daarmee achterhaald. Dat maakt het volgens ons onmogelijk om nu in te stemmen met beslispunt 6. Daarom hebben wij daar een amendement voor ingediend. De leesbaarheid van de begroting is enorm verbeterd doordat er weer stappen zijn gezet in het kader van de Duisenbergmethode. Toch is er nog een lange weg te gaan. We zien op verschillende plekken indicatoren opgenomen en cijfers van 'waar staat je gemeente?' De grafieken en tabellen zijn echt enorm verhelderend. Het CDA zou graag zien dat er bij de volgende programmabegroting weer van die stappen zijn gezet. Bijvoorbeeld als het gaat om concretisering van de verduurzaming- en energietransitie, waar staan we en welke stappen nemen we? Als we verder inhoudelijk naar de programmabegroting kijken, zien we een aantal zaken dat handen en voeten geeft aan het Haagse debat over bestaanszekerheid.

Inkomen: het aantal bijstandsgerechtigden is nog altijd erg laag in Haarlemmermeer, maar we zien dat tegen deze trend in steeds meer kinderen in een uitkeringsgezin opgroeien. Daar maken wij ons zorgen over, alle kinderen verdienen dezelfde Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

17

kansen en de basis daarvoor vormt het gezin. Werk: we zijn en blijven een banenmotor. De netto arbeidsparticipatie ligt 3% hoger dan het landelijk gemiddelde en het aantal banen blijft stabiel. Het aantal banen in Haarlemmermeer is zelfs het dubbele van het landelijk gemiddelde, maar dat komt door de aantrekkingskracht van Schiphol. Wonen: de wachttijd voor een zelfstandige sociale huurwoning in Haarlemmermeer neemt af maar is met negentien jaar nog altijd enorm lang. Veel hoger dan bijvoorbeeld Amsterdam en Utrecht, laat staan gemeenten waarin we ons in de begroting mee vergelijken, zoals bijvoorbeeld Apeldoorn, zeven jaar. Kortom, meer betaalbare woningen bouwen in vooral de sociale huursector en zorgen dat de bijstandsgerechtigden een eerlijke kans krijgen op de banenmarkt waardoor er minder kinderen in armoede hoeven op te groeien. Dan zien we dat de belastingdruk in Haarlemmermeer in 2024 iets boven het landelijk gemiddeld uitkomt. De VVD had het er volgens mij ook al over. Dat legt druk op het besteedbaar inkomen van onze inwoners. De voorgestelde verhogingen zijn echter onvermijdelijk en in lijn met eerdere besluiten die we genomen hebben. Tot slot willen wij nog ingaan op de SAR. We zien namelijk slechts één onderwerp voor 2024, dat kan niet waar zijn. Wij willen in de tweede termijn graag onderwerpen ophalen zodat we die SAR wat kunnen vullen.

Wij denken bijvoorbeeld aan de krimp van Schiphol, evaluatie van de VOR en effecten van de aanpak op verkeersveiligheid. We kunnen wel klagen dat het college met weinig stukken komt, maar we kunnen er ook zelf iets aan doen door de SAR-agenda te vullen, dus daar wil ik graag in tweede termijn met elkaar verder over praten. Dat is wel vast een aankondiging voor een aantal amendementen misschien. Dan is dat bruggetje gemaakt. De VOORZITTER: Dank u wel voor het woord en amendement 3 is onderdeel van de beraadslaging. Mevrouw Hup gaat spreken namens de ChristenUnie-SGP en staat al klaar. Gaat uw gang. Mevrouw HUP: Voorzitter, de ChristenUnie-SGP staat midden in de samenleving en vindt dat het gemeentebestuur daar ook hoort te staan. Wij moeten ons telkens afvragen op welke wijze de burgers het meest tot hun recht kunnen komen. Directe wederzijdse betrokkenheid tussen bestuur en burgers is meer dan noodzakelijk, helemaal in deze tijd, als je ziet dat het vertrouwen in de politiek weg is. De ambtelijke organisatie dient zo te zijn georganiseerd dat er sprake is van een flexibele, burgergerichte organisatie. Bovendien beperkt zij zich tot het ontwikkelen en leveren van producten en diensten. Deze producten en diensten dienen efficiënt bij te dragen aan de doelen, die het college van B&W met de gemeenteraad heeft afgestemd.

En dat zijn er een hele hoop, zo hebben wij kunnen lezen in de programmabegroting voor '24-'27. Wij leven uiteraard nu ook heel erg mee in deze tijd met alles wat er gebeurt in Israël en de Gazastrook. Het is vandaag dan ook de Internationale dag van de Verenigde Naties dat wij de vrijheid mogen vieren, tegen antisemitisme en fascisme. Dat is dus door hen in het leven geroepen. Ik vond het een hele mooie overdenking net als wat ik zo van iedereen al heb gehoord. Maar dan nu natuurlijk inhoudelijk, de programmabegroting zelf. In Nederland staan regels steeds vaker in verbinding met elkaar: plaatselijke problemen hebben een landelijke, Europese of zelfs mondiale dimensie. De regelgeving is ingewikkeld en de onderscheiden verantwoordelijkheden van het rijk, provincie en gemeentebestuur zijn niet altijd helder. Wij streven naar duidelijke regelgeving, goed onderscheiden verantwoordelijkheden en voldoende bestuurlijk en financieel instrumentarium. Zaken als openheid, eerlijkheid, rechtvaardigheid, verantwoordelijkheid nemen en verantwoording afleggen, maken de gemeentepolitiek sterk en herkenbaar. Transparantie van bestuur wordt voor iedereen vergroot door per thema duidelijk te maken welke doelen we voor ogen hebben. Wij vinden dat dienstverlening voorop moet staan.

De vier serviceprincipes die we hebben kunnen teruglezen, makkelijk, betrouwbaar, menselijk en verbonden, zijn hiervoor goede uitgangspunten. Dit Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

18

moet de komende jaren ook gaan blijken. Wij gaan dat scherp volgen. De gemeente is er ten dienste van alle inwoners. Dat betekent echter niet dat al hetgeen dat inwoners gerealiseerd willen zien, ook verantwoord is om uit te voeren. Er moet een brede maatschappelijke en principiële afweging plaatsvinden in de gemeenteraad. Maatschappelijke belangen gaan uiteindelijk boven individuele belangen. Dan nu het ravijnjaar. Niets doen is geen oplossing. Wat onze fractie betreft, is het armoedebeleid, of zoals dat nu wordt genoemd bestaanszekerheid, prioriteit. Als er moet worden bezuinigd, besteden wij ons geld liever aan bijvoorbeeld jeugdzorg, daklozenopvang of minimabeleid. Als het dan moet, halen wij het geld liever weg bij grote projecten. De praktijk van de laatste jaren is dat voor grote infra-projecten het rijk met extra geld komt. Bij zorg is dat bepaald niet het geval geweest. Bij het minimabeleid willen we ook wijzen op het belang van duidelijke communicatie. Daar hebben we het ook al over gehad. Het schrijven op B1-niveau is een must. Mensen preventief wijzen op hun rechten moet niet als bedrijfsrisico worden gezien maar als erezaak. En woningen bouwen? Als het zo'n groot landelijk probleem is, dan komt er echt wel geld onze kant op. Laten we daar dan ook op vertrouwen. Als er geen geld komt, dan kunnen wij niet door. Zo simpel is het.

Maar wij willen liever goed wonen, dan iedereen hutjemutje in een veel te duur appartement laten wonen. De statushouders, vluchtelingen of arbeidsmigranten kunnen we niet huisvesten als er geen geld meekomt van het rijk. En die mogen dan al helemaal geen voorrang krijgen op onze eigen inwoners, wat ons betreft. Overigens is onze fractie er op dit moment nog niet aan toe om nu al onomkeerbare besluiten te nemen voor het ravijnjaar. Zo'n beetje alle landelijke partijen vinden dat de gemeenten meer geld moeten krijgen dus wij zeggen 'laten wij eerst maar even afwachten wat de plannen van de nieuwe regering worden'. Als we dan kijken naar de tekorten, valt ons op dat er wel heel rigoureus met risico's wordt gerekend. Zeker als je ziet dat er door de septembercirculaire al € 9 miljoen extra beschikbaar is. Daarbij was onze fractie verbaasd te zien dat het jaar 2027 het resultaat van onze gemeente nog eens met € 9 miljoen verder in de min schiet ten opzichte van 2026. De septembercirculaire repareert hiervan een flink deel, maar de stelposten voor vage containerbegrippen als areaalsystematiek zijn wel met een heel dikke viltstift opgeschreven. Wat ons betreft, kan dat een stuk minder worden. Graag horen we van de wethouder wat de consequenties zijn als we die posten flink afromen. Als laatste, voorzitter, strategische heroriëntatie is nog steeds blijven staan.

Onze bezwaren zijn nog onveranderd. We vinden dat er niet verder moet worden bezuinigd op het maatschappelijk middenveld. Dit willen wij dan ook alvast onderstrepen richting nieuwe bezuinigingsrondes. Concluderend voorzitter, zijn we blij met de begroting voor de komende jaren. We zien de donkere wolken voor 2026, maar verwachten toch nog een klimaatverandering na de landelijke verkiezingen. Bestaanszekerheid wordt weer prioriteit, daar kijken we naar uit! Voordat ik mijn amendement toelicht, heb ik een interruptie voorzitter. De VOORZITTER: Ja, dat wilde ik zeggen, u heeft een interruptie. Mevrouw Gumbert. Mevrouw GUMBERT: Dank u wel voorzitter. Ik zat er al een tijdje over te denken want het drong niet helemaal goed tot mij door. Maar klopt het dat ik mevrouw Hup heb horen zeggen dat er voor statushouders geen woningen beschikbaar worden gesteld, terwijl statushouders ook onze inwoners zijn? Klopt het dat ik dat gehoord heb en is mevrouw Hup zich ervan bewust dat statushouders ook onze inwoners zijn? De VOORZITTER: Mevrouw Hup, gaat uw gang. Mevrouw HUP: Ja zeker, ik wil geen onderscheid maken. Ik wilde alleen even benadrukken dat we moeten prioriteren en temporiseren en daarmee zeg ik ook mee dat we ook moeten kijken naar de inwoners. Natuurlijk, statushouders zijn ook inwoners en moeten wij ook huisvesten. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

19

Mevrouw GUMBERT: Het is voor mij niet helemaal duidelijk wat u precies bedoelt, maar voor nu ga ik gewoon weer zitten. De VOORZITTER: Ja, gaat u verder? Mevrouw HUP: Tot slot wil ik nog even het moment nemen om in ieder geval toe te lichten waarom wij een amendement hebben ingediend met betrekking tot de Strategische Agenda. Wat betreft die agenda. We hebben ons deels daarin kunnen vinden, maar niet in het stukje om de locatie voor woonwagensstandplaatsen eraf te halen. Nu is het wel een beetje mosterd voor de maaltijd, want ik heb mij laten informeren dat we het er de 23e over gaan hebben. Dus ja, dan is het misschien een beetje gek om hem inderdaad erop te laten staan. Het was meer een technische aantekening van onze kant, die heb ik gisteren gemaakt en nu is mij dat ook ter ore gekomen. Dus ik wil daar nog even over spreken met elkaar, over hoe iedereen daarover nadenkt. Dus ik dien hem wel in. De VOORZITTER: U dient hem in en u kunt hem altijd nog intrekken voor de behandeling, na de tweede termijn. Mijnheer Beusenberg heeft nog een vraag. De heer M.L. BEUSENBERG: Dank u voorzitter, ja, even terugkomend op de opmerking over de statushouders. Ik heb u ook duidelijk horen zeggen dat statushouders op hun beurt moeten wachten. Klopt dat? Want dan is het helemaal duidelijk.

In het antwoord zojuist aan GroenLinks kwam dat er niet uit, maar ik heb het gehoord, dus heb ik dat verkeerd gehoord. Of klopt dat? Mevrouw HUP: Oké, nou ja, dat heeft u gehoord. Wij willen meer een punt maken dat als we daar geen geld voor hebben en we moeten woningen bouwen en er wachten heel veel mensen op een woning, we moeten kijken hoe we dat kunnen inregelen. En ik zeg helemaal niet nu dat wij – u wilt mij in een politieke hoek drukken – geen statushouders willen huisvesten. De heer M.L. BEUSENBERG: Ja dank u, voorzitter. Het is heel duidelijk, want zo staat SRH er namelijk ook in. Wij willen gewoon dat iedereen op zijn beurt wacht. De VOORZITTER: Mevrouw Hup, u was even klaar met uw betoog dacht ik? Mevrouw HUP: Ja, hoor. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan ga ik voor de woordvoering namens FVD naar mevrouw Antolini. En amendement nr. 2 is ingebracht door u. Mevrouw ANTOLINI: Dank u wel voorzitter, vandaag bespreken we de begroting. Ik begin dan ook gelijk over de energietransitie, want daar staat dit stuk natuurlijk vol mee. Helaas gaat dit ook nog eens gepaard met ernstige angstzaaierij, waardoor tieners nu al overwegen geen kinderen meer te willen in de toekomst omdat ze 'de aarde moeten redden'.

Dit heeft niet alleen een enorme impact op iemands mentale gesteldheid, maar het beleid rond klimaat-, energie-, voedsel- en mobiliteitstransitie is simpelweg een onbetaalbaar beleid. Verder weten we dat groene energie enorme tekortkomingen heeft en het huidige energienet kan de belasting nu al niet aan. Het is absoluut ook geen oplossing om hele gebieden vol te bouwen met zonnepanelen en windmolens. Voorzitter, daarom dient FVD de motie in Onderzoek de energie van de toekomst SMR, oftewel de Small Modular Reactor. Met een nadruk op de potentie van SMR's om onze energiebehoefte efficiënter en milieuvriendelijker aan te pakken. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

20

En nu over gedragsbeïnvloeding, een aspect dat steeds vaker opduikt, in rapporten, onderzoeken en zelfs in dit document. Voorzitter, we lezen in de begroting: In 2024 wordt onderzocht of de gemeente kan worden gecertificeerd op niveau 4 van de CO2-prestatieladder. Dit omvat tevens het uitoefenen van invloed buiten de directe invloedssfeer van de gemeente. Naast het duidelijk zichtbare beleid met betrekking tot de energietransitie, neem bijvoorbeeld beleidsdoel D, het CO2-neutraal maken van de gemeente Haarlemmermeer in 2050, is er ook een minder opvallende implementatie van dit beleid. Als we bijvoorbeeld kijken naar samenwerkingsverbanden zien we dat er op deze manier aanzienlijke inspanningen worden verricht om gedragsveranderingen bij burgers te bewerkstelligen. Dit betreft verschillende aspecten, denk aan afvalscheiding, autogebruik, vestiging van ondernemingen, energieconsumptie, circulaire transitie, en zelfs voedingspatronen. En alsof dat nog niet verontrustend genoeg is, maakt dit allemaal deel uit van iets veel groters, namelijk de Smart Cities, de 15-minutensteden. Zie bijvoorbeeld het huidige plan voor het Spoorzichtgebied, een onderdeel van de implementatie van het concept van de 15-minutenstad, zoals voorgesteld door Smart City Amsterdam.

Daar zit je dan over tien jaar, in je krappe woning, met uitzicht op een andere flat, werkend in een stad zonder privéwagenbezit, kijkend op je gemonitorde smartphone naar je persoonlijk CO2-budget of je nog een reis mag maken, terwijl je knaagt op laboratoriumgeproduceerd vlees. Maar gelukkig is alles dichtbij en hoef je dus ook nooit meer de stad uit! Een echte openluchtgevangenis. Voorzitter, FVD zal altijd blijven vechten tegen deze dystopische plannen. Maar helaas lijkt het erop dat we langzaam maar zeker in deze richting worden geduwd. Het merendeel van de raad en het college lijkt hun ogen hiervoor te sluiten. Alsof ze bereid zijn om onze vrijheden opzij te zetten, zolang Haarlemmermeer maar de braafste van de klas kan zijn, zolang ze maar kan pronken met haar zogenaamde duurzame imago. Wij dienen dan ook de motie in Smart City ramp. In deze motie verzoeken we het college onder andere om alle ontwikkelingen en experimenten met betrekking tot surveillance altijd voor te leggen aan de gemeenteraad voor goedkeuring en debat. Tot slot voorzitter, de laatste twee moties. Ik zal het kort houden. We hebben nog Proportionele gemeentelijke heffingen en Asieldrang is wrang. Met de heffingenmotie roepen we het college op om een grondig onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden om gemeentelijke belastingen te differentiëren op basis van de grootte van huishoudens.

Wat betreft het asielstuk, pleit FVD ervoor dat we stoppen met het faciliteren van de migratieagenda, ongeacht of de Spreidingswet wordt aangenomen. Ik zal in de tweede termijn dieper ingaan op deze motie. Tot zover, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Moties 4, 5, 6 en 7 zijn door u ingebracht en onderdeel van de beraadslagingen en dan ga ik naar EEN Haarlemmermeer. Dat is de laatste bijdrage want de andere twee partijen zijn afwezig. Mijnheer Spijker, gaat uw gang. De heer SPIJKER: Voorzitter, dank u wel. Het is mooi dat de begroting positieve resultaten laten zien over 2024 en 2025, maar EEN Haarlemmermeer ziet wel twee ravijnjaren in 2026 en 2027. Daarom moeten wij nu al actie ondernemen, echter niet ten koste van onze inwoners en ondernemers, maar wel door slimme zetten. De energietransitie. Het college heeft het beleidsdoel voor de energietransitie Haarlemmermeer is in 2050 CO2-neutraal. Dat klinkt mooi, maar voorzitter, stop met de facilitering van de zonneakkers op landbouwgrond. Ook wil EEN Haarlemmermeer de uitstaande zonneakkerprojecten annuleren of voorkomen, daarom dienen wij de motie Verlies geen landbouwgrond aan dure en nutteloze zonneakkers in. Wij ondersteunen wel de zonnepanelen op daken, parkeerplaatsen en in zonneschermen langs snelwegen. Vergeet u niet vooral te bouwen voor onze eigen bewoners in plaats van geïnteresseerden uit buurgemeenten.

Als ooit de hoge snelheidslijn er komt, kunnen ze eenvoudig in Hoofddorp een relatief goedkope woning kopen en snel reizen naar de Zuidas. Dan wordt Hoofddorp-Centrum een luxe Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

21

forenzenoord in plaats van een stad voor onze inwoners. De tijd van grote exorbitante, megalomane investeringen is voorbij. We hebben ons al vergaloppeerd aan de Calatravabruggen, het ETO-honkbalstadion en nu het raadhuis. Dus voorzitter, elke investering moet langs de lat van 'noodzakelijk, sober, efficiënt en vooral beperkte budgetten' worden gelegd. De tijd van 'de hemel is de grens' is over. The sky is the limit, op zijn Nederlands. Dan heb ik nog een paar financiële opmerkingen. Gemeentelijke belastingen: 13,7% stijging ozb en afvalstoffenheffing is echt enorm. Dit zorgt voor een gigantische stijging voor de huishoudens en wordt niet met enthousiasme door de inwoners ontvangen. Een heel groot deel van hen zit al in de problemen. Het investeringsplan is ambitieus met € 428 miljoen voor de komende periode. We moeten investeren, maar voorzitter, bezint eer u begint. We kunnen ook hier heel goed een kaasschaafmethode toepassen. De investeringen voor de nieuwbouw van het raadhuis – ik loop voor op volgende week, maar toch – zullen waarschijnlijk € 100 miljoen overtreffen, inclusief interieur worden, maar er bestaat geen logica voor deze exorbitante kosten. Het beste zou zijn om het huidige ontwerp in de vernietiger te doen en een nieuw klein raadhuis te ontwikkelen voor maximaal € 50 miljoen. Dan hebben we in ieder geval geld over voor onze andere projecten.

Versoberen van doelgroepactiviteiten. Voorzitter, u wilt dit jaar € 160.000,00 besparen maar vanaf 2025 € 1,8 miljoen! Dit leidt straks tot vergroting van klachten, eenzaamheid en indirect tot groeiende zorguitgaven. Dus dit moet absoluut minder worden. Versober ook uw onderzoek- en investeringsplannen voor de Noord/Zuidlijn. We moeten besparen dus juist ook op deze onzekere investering. Dan hebben wij nog de volgende voorstellen om de komende tekorten aan te pakken. EEN Haarlemmermeer ziet een mogelijkheid in het programma Mobiliteit. Zorg voor efficiënter gebruik van de parkeerplaatsen in Hoofddorp-Centrum, tussen de € 600.000,00 en € 1 miljoen. De bijdrage aan ETO kan met € 250.000,00 worden geschrapt. En voorzitter, verminder zoveel mogelijk alle externe kosten daar waar mogelijk! Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Dat betekent dat we aan het einde zijn gekomen van de eerste termijn. U heeft motie 3 ingediend en daarmee zijn de moties allen ingebracht en komen wij op het moment dat ik u uitnodig om te gaan eten. Dat doen wij samen tot 19.30 uur en dan komen wij hier bijeen om naar de reactie van het college te luisteren op uw vragen, moties en amendementen. Daartoe schors ik nu de vergadering. Schorsing De VOORZITTER: Dames en heren, ik heropen de vergadering.

Op uw verzoek willen we als college heel graag even stilstaan bij de verschrikkelijke beelden die dagelijks voor ons zichtbaar zijn, komend uit het Midden-Oosten. Hier in Haarlemmermeer komen sinds 1852 mensen wonen uit heel Nederland, en nog wat later uit de hele wereld, om hier een goed bestaan voor zichzelf op te bouwen en voor hun kinderen. En dat gebeurt met ongelooflijk veel begrip voor elkaars cultuur en achtergrond. Je ziet dat hier in deze gemeente nationaliteiten vreedzaam samenleven, we zoeken elkaar op bij feesten, bij bijzondere gebeurtenissen, we staan stil bij herdenkingen en dan is echt iedereen aanwezig en leeft met elkaar mee. Maar dan komen deze vreselijke beelden, waarbij er steeds discussie is; wie is nu agressor of slachtoffer? En je ziet dat daar heel veel discussies over ontstaan en juist dan is het moment om met elkaar te praten en elkaars standpunten te vernemen, met respect. En op zo'n manier toch samen verder te gaan.

En ik ben ongelooflijk trots dat we zien, omdat we gesprekken hebben gehad met allerlei partijen en dat gebeurt ook door politie, door medewerkers van de gemeente, door instellingen die voor ons werken, door kerkgenootschappen, dat in al die gesprekken duidelijk naar voren komt dat mensen heel veel moeite hebben met wat ze zien, zeker omdat ze daar familie hebben of zich verbonden weten Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

22

met dat gebied, maar toch gaan ze voor de gezamenlijkheid en de verbinding. En dat ze allen zeggen 'het mag nooit zo zijn dat een oorlog daar gevoerd, hier in onze samenleving zijn weerslag heeft'. Ik denk dat dat de kracht is van onze gemeente en ik denk dat we daar trots op mogen zijn. Dat geldt voor onze samenleving, dat geldt ook hier in deze raadzaal en dat vind ik ontzettend fijn. Want dat maakt dat we laten zien hoe belangrijk het is om altijd die verbinding te zoeken. En ik dank de heer Rip dat ik de mogelijkheid had om namens het college dit uit te spreken. Want het is denk ik van belang om daar ook echt bij stil te staan, hoe moeilijk het ook steeds is, juist in deze tijden die gezamenlijkheid en die verbinding te vinden. Ik vond het trouwens ook heel erg mooi dat een aantal van u daar heel mooie woorden over heeft gezegd. Ook dank daarvoor. Dat gezegd hebbend, ga ik over tot de orde van de dag. U heeft een heleboel vragen gesteld en moties ingediend. En als eerste wil ik de wethouder van Financiën vragen om te reageren op uw vragen en op de moties en amendementen. De heer Nobel spreekt namens het college. Wethouder NOBEL: Voorzitter, dank u wel. Ik pak de lijstjes er even bij met de vragen. De eerste spreker van de avond kwam van GroenLinks dus ik zal zo vrij zijn om haar ook meteen te bedienen met de vragen die ik in ieder geval heb gehoord.

En een van de vragen was: wanneer komt u met het parkeerbeleid? We streven ernaar dat in Q1 te doen. In ieder geval ligt het Q1 in het college en ik hoop ook Q1 nog de raad te halen, anders zal het Q2 worden. Maar ik ga ervan uit dat we nog in het eerste kwartaal daarmee naar u toe kunnen komen. U vroeg verder ook in uw moties nog iets over een bouwdip en de baatbelasting. Juist ook omdat we die bouwdip, en dan moet ik toch wel een beetje trots zeggen, met name bij andere gemeenten zien en wij het eigenlijk nog relatief goed doen – ik klop het wel af want ook wij hebben sprake van een kleine bouwdip, maar ten opzichte van andere gemeenten valt dat mee – hebben we ook juist de SPI-subsidie bij het rijk aangevraagd, om dit niet zelf te hoeven doen. Dus ja, dat zou een antwoord zijn op uw motie. U voelt al aan welke kant het dan op gaat, maar daar komen we denk ik later nog wel op. En de baatbelasting lijkt heel ingewikkeld om in te voeren en geld op te halen en voor een eventueel onderzoek daartoe hebben we ook middelen nodig, want we hebben niet de mensen die dat nu ook kunnen doen. De VVD heeft, met een heel aantal andere partijen overigens, geconstateerd dat we in 2026 en 2027 forse tekorten hebben. Ik geloof dat vrijwel iedereen van u dat heeft aangehaald.

En de VVD heeft ook aangegeven dat we de raad daarbij moeten betrekken en gelukkig hebben we die conclusie samen enkele weken geleden al getrokken. Want er is een raadswerkgroep ingesteld voor de ombuiging om dat proces in goede banen te leiden. En daar ben ik heel erg blij mee, ook als wethouder van Financiën. Want ja, ik denk dat we elkaar hard nodig hebben de komende tijd. En als ik hoor hoe de zaken uiteenlopen, de ene partij zegt 'geen belastingverhoging' en de ander zegt 'geen bezuinigingen', denk ik dat ik veel vrienden ga maken in de voorjaarsrapportage als het zo doorgaat. Want u heeft in ieder geval tot op heden altijd tegen het college gezegd, niet alleen in het coalitieakkoord, maar ook als raadsbreed 'zorg ervoor dat u een sluitend meerjarenbeeld aflevert'. En totdat de raad daar in openbaarheid en in meerderheid, zeg ik er ook maar bij, een ander besluit in neemt, zal dit college zijn best doen om gewoon een sluitend meerjarenbeeld af te leveren. En dat is hoe we er nu voorstaan. Ik begrijp ook dat er een raadswerkgroep is die gedurende dat proces ongetwijfeld nog in de openbaarheid met elkaar in gesprek gaat hierover. Maar dat is in ieder geval de lijn nu vanuit het college.

Er is ook een aantal partijen geweest, onder andere de HAP, die vroegen 'wat vindt u ervan om met een negatieve bandbreedte te werken?' Daarmee heb ik in ieder geval voor nu dan antwoord gegeven dat ik dat onverstandig vind, omdat we een sluitend meerjarenbeeld willen presenteren. En hoe u daar zelf in openbaarheid dan verder over praat, daar ben ik uiteraard ook graag bij, maar dit is voor nu in ieder geval vanuit het college het antwoord. De VVD vroeg 'kunt u op een andere manier het maatschappelijk effect meenemen in plaats van alleen door te spreken over een groot effect, of een middelgroot effect, of een laag effect? Kunt u niet gewoon wat concreter benoemen wat er nou feitelijk gebeurt?' Ik snap dat verzoek, maar ik zou u eigenlijk ook willen uitdagen om misschien dat in het proces van die raadswerkgroep wat verder met elkaar te Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

23

bespreken. Ik denk dat we daaraan kunnen voldoen, maar het is altijd fijn als raadsbreed gedragen wordt hoe we dat dan voor ons zien en of het ook uitvoerbaar is, dus ik kan me voorstellen dat u dat misschien onder een procesmatig iets schaart en dan wordt het ook minder politiek. Wilt u het wel iets politieks maken? Dan heeft u daar ongetwijfeld de komende tijd gelegenheid voor om dat hier in de openbaarheid met elkaar te bespreken. Forza! heeft heel weinig gevraagd tot op heden, denk ik, en ook geen moties. Dus dan kom ik uit bij HAP. HAP en ook anderen vroegen 'kunt u het VNG advies volgen?' Ik wacht maar even. Ik denk dat u toch iets gaat vragen. De VOORZITTER: De heer Vermeulen De heer VERMEULEN: Dank u voorzitter. Ik herinner me dat ik inderdaad één vraag heb gesteld en het ging eigenlijk over de snelheid van het proces om te komen tot een verbeterde informatiewaarde. En mijn vraag aan het college was, of we nog steeds allemaal met de neus dezelfde kant opstaan, of dat het afstel dat we de laatste keer gezien hebben iets is dat leidt tot uitstel. Of dat nog steeds de hele organisatie van mening is dat we daar op volle kracht mee door moeten gaan. Wethouder NOBEL: Het antwoord op die vraag is gewoon ja. We moeten er samen nog achter staan. Ik wilde die vraag eigenlijk aan een van mijn collega's laten, omdat het vanuit die werkgroep toen is afgezegd.

En daar ben ik niet bij geweest. Ik heb begrepen, dan heb ik het al een beetje verklapt, dat er gewoon heel veel raadsleden niet aanwezig konden zijn, en dat dat de reden was. Dat lijkt me op zich een goede reden, als je gezamenlijk met volle kracht ergens achteraan wilt gaan. Maar wat mij betreft, staat dat nog onverkort overeind. Even kijken, HAP vroeg 'is het college bereid om – en dat hebben ze al eerder aangegeven – ook het VNG-advies op te volgen en ook te kijken naar andere 150.000-plusgemeenten hoe zij het doen?' En juist omdat ik dat advies namens het college zo goed in mijn oren heb geknoopt, heb ik ook expliciet in deze begroting opgeschreven dat we het VNG-advies volgen. Want u vroeg ook 'bent u bereid om een niet-sluitend beeld af te leveren?' Ja, dat ligt hier helaas. De laatste twee jaren zijn verre van sluitend en '24 en '25 zijn sluitend, mede doordat we een greep uit de algemene dekkingsreserve moeten doen. Dus dit is niet een hele leuke dag als wethouder van Financiën. Dat wil je niet te vaak achter elkaar meemaken, maar juist omdat andere gemeenten ook op deze wijze ermee omgaan, omdat we in een moeilijke periode zitten, omdat we in onzekerheid verkeren over wat er precies vanuit Den Haag komt, hebben we hiervoor gekozen. Tegelijkertijd hebben we wel gezegd 'dit is het moment om wel ons huiswerk te gaan doen richting de voorjaarsrapportage'.

En nogmaals in de tussenliggende periode kunt u daar in de openbaarheid over van koers veranderen, maar de wethouder van Financiën is in ieder geval koersvast dat het meerjarenbeeld sluitend blijft totdat u iets anders meegeeft. U vroeg… Dat was eigenlijk meer een opmerking. Niet bezuinigen, en de VVD gaf aan 'geen belastingen verhogen'. Toen voelde ik aan dat ik ergens met mijn vingers tussen de deur zou komen zitten als we toch een meerjarig sluitend beeld moeten krijgen. Met het beeld dat er nu ligt, zonder dat u daar iets anders van vindt, denk ik dat je er niet aan ontkomt om beide te doen. Daar is het bedrag gewoon te groot voor. Maar goed, daar gaat u samen met mij ongetwijfeld nog veel over zeggen. De motie Geen Haagse knaken, dan ook geen taken. Veel van u hebben die aangehaald, HAP was de eerste, maar de PvdA refereerde daar ook aan. Ook daarvan hebben we in de raadswerkgroep al gezegd 'dat willen we nadrukkelijk onderdeel maken van die ombuigingen. Hoe gaan we daarmee om?' Er is al een aantal zaken voorbijgekomen, D66 refereerde bijvoorbeeld al aan de energietransitie en zei 'misschien komt er straks geen geld meer, hoe gaan we daarmee om?' VVD refereerde aan de statushouders; hoe gaan we daarmee om? Kortom, ik kan wel een aantal van die taken opnoemen. Forza! gaf aan dat er bij de zorgtaken vanuit Den Haag ook geld moet.

Dat kunnen we best op een rijtje zetten, welke taken en knaken er allemaal uit Den Haag komen, dan kunt u daar samen over beslissen. Maar dat hebben we echt in onze oren geknoopt en dat is ook echt iets dat we mee willen nemen in het Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

24

proces richting de ombuigingen. De VOORZITTER: Mijnheer Rip. Ja, ik krijg net te horen van de griffier dat er heel weinig tijd voor interrupties is en voor u helemaal niet. En dat vind ik niet handig. Dus ik ga even aan de raad vragen om toch deze interrupties te kunnen toestaan, zodat er duidelijkheid is. Want anders wordt het wel heel lastig voor u. Want de meesten van u hebben geen tijd meer om te interrumperen op het college. Dus ik vraag aan de raad of u het goed vindt dat ik dat tot op zekere hoogte wel toesta omdat dit toch het moment is om met elkaar… Kunt u daarmee instemmen? Dan geef ik de heer Rip het woord. De heer RIP: Ja voorzitter, dat gaat natuurlijk om de motie over geen knaken, geen taken. Die motie ligt er al een tijdje en ik had zo gehoopt… Want ik zie namelijk de resultaten vanuit Den Haag wel tot ons komen, want alle verkiezingsprogramma's zijn afgelopen week doorgerekend en daar staat in dat ze de zorgen van de gemeenten omarmen en dat ze het willen vergoeden. Dus ik had zo gehoopt dat u die opdracht die staat in deze motie met verve heeft verdedigd in Den Haag en dat dit het resultaat zou zijn. De VOORZITTER: Ik ga naar de heer Nobel, want anders wordt het heel lang. Wethouder NOBEL: Nee, voorzitter, uw boodschap is luid en duidelijk overgekomen.

De VNG heeft dat ook overgenomen, heeft ook bij Den Haag aangegeven 'bij de zaken die u van ons verlangt, horen ook knaken'. Dus dat hebben we niet alleen namens Haarlemmermeer, maar heel veel 150.000plusgemeenten en überhaupt vanuit de VNG ook bij Den Haag neergelegd. Ik zie inderdaad veel politieke partijen die daar nu ook iets moois over hebben opgeschreven. Maar ik weet niet hoe dat afloopt natuurlijk. Dus daar moeten we samen nog even op wachten, maar dat signaal dat u al eerder heeft afgegeven, hebben we ook gezamenlijk in Den Haag afgegeven. De VOORZITTER: Oké, mijnheer Boerman. De heer BOERMAN: Ja voorzitter, dank. Dit verheldert al een beetje. Maar om nog even door te gaan op Geen Haagse knaken, geen taken. Wij doopten hem net al een beetje om tot Geen Haagse knaken, geen nieuw nieuwe daken. De HAP had het over 'we zouden ook kunnen zeggen, die woningbouw is de knop die wij in handen hebben om ook richting Den Haag iets te doen'. Kan het college daar een bespiegeling op geven? Want ik heb nog geen antwoord gehoord op die vraag van de HAP 'als we dan wat minder krijgen, dan kunnen we ook minder bouwen'. De VOORZITTER: Helder, dat komt nog allemaal, dus als we nog even doorgaan, dan komt het vanzelf. De heer Nobel. Wethouder NOBEL: U heeft voorspellende gaven, voorzitter, want inderdaad, dat wilde ik nog doen.

Maar niet voordat ik ben ingegaan op de vraag van HAP over het realistisch kijken naar die investeringsagenda, want daar heeft u een terecht punt. We constateren dat eigenlijk al een aantal jaren, en GroenLinks haalde dat ook aan, we zetten die investeringen niet weg. Dat is ook de reden dat we in deze programmabegroting de realisatiegraad naar beneden hebben gebracht. Dat is ook meteen een antwoord op de vraag van de PvdA. En we denken dat 65% wel realistisch is. We moeten met elkaar ook kijken of dat daadwerkelijk realistisch is. Mocht het hoger zijn, dan stellen we het weer naar boven bij. Mocht het toch zo zijn dat het weer structureel lager blijkt te zijn, dan moeten we misschien nog verder naar beneden bijstellen, dan wel bepaalde investeringen niet meer doen. Maar we hebben hier al dit signaal opgepakt in deze programmabegroting. Dan de vraag over het bouwen, de HAP stelt heel terecht 'we krijgen 1/3e van het geld, zullen we dan ook niet 1/3e bouwen?' Ik snap wat u daarmee zegt, maar het zit iets complexer in elkaar om twee redenen. Aan de ene kant, ja, we zouden graag nog meer geld krijgen vanuit Den Haag. Laat ik dat Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

25

maar vooropstellen. Maar de tweede reden is ook dat we met projectontwikkelaars ook overeenkomsten hebben gesloten. En we kunnen niet zomaar zeggen 'we hebben iets afgesproken met elkaar, maar we hebben niet helemaal gekregen uit Den Haag wat we hadden verwacht, dus we bouwen nog maar 1/3e'. Dat ten eerste, die complexiteit zit erin. Het tweede is dat we ook niet al het geld uit Den Haag hoeven te krijgen, want projectontwikkelaars verdienen ook veel geld aan de bouw van woningen. Dus een deel van die kosten kunnen we ook bij projectontwikkelaars verhalen. En dan blijven er ook nog inkomsten die we eventueel van derden kunnen krijgen, denk bijvoorbeeld aan de VRA of andere overheden, zoals de provincie. Kortom, niet alles hoeft vanuit Den Haag te komen. Dus dat er 1/3e vanuit Den Haag komt, betekent niet dat je ook maar 7000 woningen kunt bouwen. Veel belangrijker is dat ze ook de andere randvoorwaarden, naast geld, in Den Haag oplossen. Denk bijvoorbeeld aan de netcongestie. Het is ingewikkeld als je aan gemeenten vraagt om woningen te bouwen, terwijl ze die woningen niet op het stroomnet kunnen aansluiten. Het is belangrijk dat ze met stikstof aan de slag gaan, nu speelt dat iets minder in onze gemeente, maar dat soort randvoorwaarden die we heel duidelijk ook in die woondeal opgeschreven hebben, moeten naast het geld ook gerealiseerd worden.

Anders wordt het vervullen van die woningbouwambitie lastig. U vroeg ook naar de transformatie van bestaande woningen en ook kleine ontwikkelingen. U gaf aan 'ik zou daar liever de prioriteiten op zetten'. Dat snapte ik niet helemaal, omdat we ook vrij recent in de raad met elkaar die prioriteringsdiscussie hebben gehad en toen kwamen we ook tot de conclusie 'al zouden we een leegstaand gebouw hebben, het is maar de vraag of je dat sneller tot een woning ombouwt dan je de plannen uitvoert die je al met ontwikkelaars hebt van bijvoorbeeld akkerland naar woningbouwlocatie'. Daar hebben we in ieder geval tegen elkaar gezegd 'daar gaan we niet op inzetten, want we vermoeden dat dat heel veel energie kost en een gebrek aan plannen is er gelukkig in Haarlemmermeer niet. Alleen we hebben niet de handjes om het allemaal uit te voeren'. En toen hebben we gezegd 'daar gaan we niet op inzetten'. Sterker nog, we hebben bij kleine ontwikkelingen gezegd 'daar doen we tijdelijk een stop'. Niet omdat we het leuk vinden, maar omdat we ergens moeten kiezen. En daar heeft uw raad, op een kleine kanttekening na, namelijk 'zorg er wel voor dat er in kleinere kernen waar misschien grote projecten niet van de grond komen, ook nog gebouwd wordt'. En dat heb ik toegezegd, dat ik wel oog houd voor de kleine kernen als daar ontwikkelingen zijn. De VOORZITTER: Korte vraag van de heer Rip.

De heer RIP: Nou misschien begrijpen we elkaar verkeerd. Kijk, wij als fractie, zitten nog te wachten op een prioriteringsagenda van dit college; wat gaan we nou het eerst doen? En die 31 kernen vragen ook om woningen en kleinschalig is vaak wel sneller uit de startblokken. Dat is eigenlijk onze gedachtegang. Vandaar dat we ook ingezet hebben op plan B en vandaar ook dat we inzetten op die projectwethouder Rijsenhout want wij vinden Rijsenhout om andere redenen belangrijk. De VOORZITTER: Helder. Dank u wel, de heer Nobel. Wethouder NOBEL: Ja, ik begrijp wat de heer Rip vraagt. Alleen is dat niet iets wat het college heeft toegezegd, we gaan aangeven 'hier zit de prioriteit'. We hebben alleen gezegd 'dit gaan we oppakken', dat is de prioriteringsdiscussie. Maar we hebben niet gezegd, 'Vijfhuizen doen we eerst en dan komt Lisserbroek'. Nee, we hebben gewoon gezegd 'dit zijn de zaken waarmee we doorgaan, dat heeft prioriteit en dit valt voor ons tijdelijk af'. Dat waren bijvoorbeeld kleine projecten.

Daarbij werd er eigenlijk raadsbreed gezegd 'ja, maar we willen wel dat u oog heeft voor de kleine kernen, dus kunt u toezeggen dat als daar kleine projecten zijn, u daar dan toch kijkt of u dat niet door kunt laten gaan?' Dat heb ik toegezegd omdat ik niet wil dat er alleen in Lisserbroek of in Hoofddorp of Nieuw-Vennep en Badhoevedorp, waar we gewoon zien dat de grote aantallen gerealiseerd worden, wordt gebouwd en dat de rest stilvalt.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

26

De VOORZITTER: Goed, gaat u verder met de beantwoording van de volgende. Wethouder NOBEL: De projectwethouder Rijsenhout was volgens mij de laatste vraag. Dat begrijp ik, maar tegelijkertijd zou ik het willen omdraaien vanuit het college: wees blij dat we niet één wethouder hebben die naar Rijsenhout kijkt maar dat alle wethouders zo betrokken zijn bij wat er in Rijsenhout gebeurd. En de PvdA vroeg 'wanneer komt u nou eindelijk eens met plannen wanneer er gebouwd kan worden in Rijsenhout?' En dat hebben we u ook al eerder verteld, daar zijn we in gesprek met het rijk en ook met de provincie, maar het is de wetgeving van die twee overheden die voorlopig belet dat daar gebouwd kan worden. Dus ja, ik verwacht dat er een oplossing komt maar ik kan u echt niet vertellen wanneer daar de eerste palen de grond in gaan. Mevrouw DENIE: Dank u wel voorzitter, ik hoor de wethouder een heleboel zeggen over 'het is fijn dat we zo veel wethouders hebben die betrokken zijn bij Rijsenhout, maar regels en wetgeving'. Daar bent u goed van op de hoogte. Wanneer kunt u dan met een tijdlijn komen en wel echt iets gaan doen? Want ik hoor nu alleen maar een beetje gepraat. De VOORZITTER: De wethouder. Wethouder NOBEL: Ja voorzitter, dat heb ik zojuist aangegeven. Ik kan dus niet met die tijdlijn komen en zeggen 'dan wordt er een paal de grond ingeslagen'.

Juist omdat de landelijke overheid vanuit LIBwetgeving op dit moment voorkomt dat er gebouwd kan worden en vanwege de provincie, die overigens wel heeft aangegeven bereid te zijn het beleid aan te passen. Dat zijn gewoon belemmeringen waar ik op dit moment niets aan kan doen. Dus dan kunt u nog een keer naar de interruptiemicrofoon en nog een keer, maar dat gaat helaas niet helpen. Geloof me als ik zeg dat het aan ons niet zal liggen. En dat we in die gesprekken met de NOVEX-gebieden er alles aan zullen doen om die 400 woningen, laten we er ook maar wel gewoon een concreet aantal op blijven plakken, te realiseren. Dat zal onze inzet blijven. En zodra ik weet wanneer er een paal de grond in kan, dan bent u de eerste die ik daar graag over bericht. De VOORZITTER: Ga verder. De raad bedoelt u dan hè? Wethouder NOBEL: Zeker, uiteraard voorzitter. De PvdA, die vroeg ook naar de realisatiegraad. Daar hebben we het volgens mij al over gehad, maar de PvdA had het ook over een aantal reisjes en we hebben toch in het college naar elkaar gekeken 'wie mag er naar Curaçao?' Ik hoop dat ik het ben, maar we konden daar niet helemaal achter komen, dus wellicht gaat u dat nog aan ons vertellen. En de Haagse taken- en knakendiscussie en de vraag 'wanneer informeert u ons daarover?', daar komen we nog over te spreken bij de ombuiging. De VOORZITTER: Mevrouw Denie. Mevrouw DENIE: Dank u wel.

Dat betreft de voorzitter in kwestie die een werkbezoek bracht aan Curaçao, zagen we uitgemeten op social media. En daarnaast, met betrekking tot het laatste over wat de wethouder net zei, over dat naar u terugkomen. In de motie stond over Haagse knaken, Haagse taken periodiek te informeren. Deze is aangenomen. Wanneer bent u van plan te gaan starten met dat periodieke informeren? Wethouder NOBEL: Ja, voorzitter op die laatste vraag: gisteren, want in deze programmabegroting stond heel duidelijk dat we de VNG-richtlijn volgen, dus ik ga ervan uit dat u natuurlijk van A tot Z die programmabegroting gelezen heeft want daar stond het in. En ja, wij hebben een voorzitter die zo hard werkt, dat wil ik hier toch wel zeggen, dat ze, als ze op Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

27

vakantie is in Curaçao, misschien tegen de wil van haar man in, toch nog een werkbezoek bij de KMAR aflegt. Dus dat is toch wel goed om hier even aan te halen, dat ging om een vakantie en was geen werkbezoek. Ik weet niet of dat thuis ook zo werd ervaren maar in ieder geval kan ik me voorstellen dat de voorzitter ontzettend hard werkt, ook op vakantie. De PvdA gaf aan 'bezuinigingen zijn eigenlijk niet nodig'. De heer Rip had al gerefereerd aan de bezuinigingen van de vorige periode. Die hebben we gewoon ingezet met elkaar, die zijn echt heel erg nodig, want anders hebben we geen sluitend meerjarenbeeld. Sterker nog, we zien helaas dat het beeld nog slechter is dan we toen konden vermoeden en daar moeten we verder met elkaar over in gesprek. Maar wat betreft de oude bezuinigingen, en daar zullen mijn collega's straks ook nog antwoord op geven hoe het gaat met die gesprekken, zijn we als heel college van de week nog op bezoek geweest bij in ieder geval de grote vier subsidie-instellingen om daar verder met elkaar over in gesprek te gaan. Maar daar krijgt u zo nog een antwoord op van een van mijn collega's. D66 heeft wijze opmerkingen gemaakt, maar niet heel veel vragen gesteld. SRH vroeg wel iets, die vroeg naar de lastenverhoging. Ja, ik kon me heel erg vinden in de balans tussen de inkomsten en uitgaven. Dat vond ik een rake opmerking.

Het helpt me ook een beetje, namelijk als de VVD zegt 'geen belastingverhoging' en de HAP zegt 'geen bezuinigingen', dan kijk ik toch een beetje met een glimlach naar D66 die me nog enige hoop en houvast biedt. Maar zonder gekheid, de SRH had echt een vraag. Dat ging over de lastenverhoging en of er geen andere optie was. Kijk, niemand verhoogt voor zijn of haar lol de belastingen. Zeker deze wethouder van Financiën niet, maar eerder hebben we geen belastingverhoging doorgevoerd en toen was er ook al sprake van inflatie. Toen hebben we gezegd 'we kijken of we het toch kunnen volhouden om dat niet te doen'. Maar we zien gewoon, niet alleen bij de gemeentebegroting, maar ook als je de supermarkt inloopt, dat het overal duurder is geworden. Ondanks het feit dat we nu toch die correctie hebben moeten toepassen, hebben we nog steeds geen sluitend meerjarenbeeld. Dus helaas, ik denk echt dat er geen andere oplossing is. Sterker nog, als je kijkt naar het beeld dat er nu nog steeds is, denk ik ook niet dat het verstandig is om te zeggen dat die belastingen misschien niet nog verder stijgen. Dat moet je niet nu al, denk ik, willen uitsluiten. Datzelfde geldt overigens voor bezuinigingen. Daar is het beeld gewoon niet naar. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen.

De heer VERMEULEN: Voorzitter, kan de wethouder bevestigen dat ik het correct heb dat wij eigenlijk met het vaststellen van de voorjaarsrapportage al ingestemd hebben met de belastingverhoging? Want die zat daarin en daar is ook volgens mij een extra indexering, een nacalculatie van kracht geworden en we hebben de indexering van vorig jaar. Mag ik concluderen dat dat bedrag dat we nu hebben de som is van die die drie dingen? Wethouder NOBEL: Voorzitter, volgens mij niet, maar dan kijk ik ook met een schuin oog even naar de bankjes. Ja, die zit 'ja' te knikken. Ja, ik dacht namelijk dat er ook in de begroting nog een stukje zat waarvan we verwachten dat het er nog aankomt. En als dat niet zo is – namelijk bijvoorbeeld bij de rioolheffing, want dat is een gesloten systeem – we dat dan laten corrigeren als het net iets anders blijkt te zijn. SRH had het over de lastenverhoging en daarnaast over de baatbelasting, maar daar gaat u ongetwijfeld straks verder over praten. Het CDA vroeg naar de raadswerkgroep en had het ook over beslispunt 6, om dat dan nu niet te doen. Nou, daar heb ik al uitvoerig iets over gezegd. Ik denk dat het verstandig is dat u daar eerst in openbaarheid iets over zegt. Ik denk dat het onverstandig is om nu niet het huiswerk te doen, om te kunnen laten zien, in ieder geval, 'we hebben nagedacht, als er bezuinigingen aankomen, dan zouden we het zo aanpakken'.

De VOORZITTER: Mijnheer Van der Peet. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

28

De heer VAN DER PEET: Ja, dank u wel voorzitter. Heeft de wethouder het amendement ook gezien? Of niet? Want wat wij voorstellen, is alleen maar een zin erbij. We zeggen niet dat beslispunt 6 moet worden geschrapt, maar we geven alleen een extra noot, ten aanzien van het werk dat de Raadswerkgroep gaat uitvoeren en eventuele aanpassingen die daaruit komen. Wethouder NOBEL: Oké, nee, dat heb ik niet gezien, want ik ben uitgegaan van uw bijdrage zoals ik die zojuist heb gehoord. En toen gaf u aan 'wij kunnen niet instemmen met beslispunt 6', dus daar ben ik van uitgegaan. Ik ben blij in ieder geval dat u dan wel kunt instemmen met beslispunt 6 met eventueel nog een zin en die zal ik nog even tot mij nemen. Juist omdat u zich in de openbaarheid nog niet tegen elkaar heeft uitgesproken lijkt me dat onverstandig. De ChristenUnie-SGP vroeg zich af 'die areaaluitbreiding, moet dat dat nou wel?' Ik was juist zo blij dat we hier voor de eerste keer iets konden zeggen over die areaaluitbreiding en dan moet ie er bijna meteen weer uit. Ik denk dat het onverstandig is om dat te doen en dat heeft met het volgende te maken.

Als je het huidige beleid gewoon wilt uitvoeren, dan moet je eigenlijk ook, als je het op het huidige niveau wilt doen, die areaaluitbreidingen meenemen, anders krijg je wat andere grote groeigemeenten zoals Almere hebben meegemaakt, dat je in één keer de inhaalslag moet doen. Dat is denk ik onverstandig. Als je dan al iets wilt doen, moet je volgens mij met elkaar het gesprek aan over 'is dit nog de kwaliteit die we willen, voor bijvoorbeeld de buitenruimte?' Maar dat is een heel ander gesprek. FVD vroeg 'kunnen we niet kijken naar de belastingen en kunnen we dan niet op basis van grootte huishoudens die belastingen differentiëren?' Het korte antwoord is: in ieder geval voor de ozb kan dat niet. Dus om die reden zou ik ook die motie willen ontraden, maar daar komen we straks nog, denk ik. EEN Haarlemmermeer had het ook over de indexatie en daar heb ik volgens mij antwoord op geven. De VOORZITTER: Goed, we hebben niet zo lang meer als college, dus ik ga kijken wat uw interruptie is en dan ga ik even door, want anders dan komen we tijd tekort. Mevrouw ANTOLINI: Ja, ik houd het kort, het gaat echt om een onderzoek, dus niet het meteen ook aanpassen en dingen doen. Dus gewoon een onderzoek om te kijken wat mogelijk is. Ik weet dat er andere gemeenten zijn die ook belasting heffen op basis van eenpersoonshuishoudens. Wethouder NOBEL: Dat doen wij ook.

Bij bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing, maar bij de ozb, geef ik u mee, kan het niet. En we hebben dus al zo'n systematiek, dus om die reden lijkt me het niet verstandig om dat verder te onderzoeken. De VOORZITTER: Bent u klaar? Dan ga ik naar de beantwoording van de vragen en de reactie op de moties, naar mevrouw Steffens. Wethouder Steffens spreekt namens het college. Dit zijn wat kortere bijdragen, want we hebben nog een kwartier voor alle bijdragen. Wethouder STEFFENS: Nee, de microfoon stond niet aan, griffier. Ja, dank u voorzitter, voor het woord. Er zijn een paar dingen waar ik op inga, niet zo veel als mijn voorganger die natuurlijk als wethouder van Financiën vooral vanavond een aantal dingen met u heeft willen doornemen. Ik wil allereerst even tegen mevrouw Van Straten van de VVD zeggen dat mijn collega van asiel en integratie straks eventjes een integraal antwoord aan u geeft over de vraag die u stelde 'waar ligt de grens als het gaat over het opvangen van mensen?' Wat ik nog meer zou willen zeggen is, even kijken… Waar heb ik het? De PvdA vroeg – en ik was even op zoek naar de concrete vraag, maar ik denk dat ik wel begrijp wat u wilt zeggen – naar hoe wij oplossingen voor mensen met een beperking verankeren, van beleid tot uitvoering.

Er is natuurlijk… Dat stond bij uw naam, maar ik dacht bij mezelf 'we hebben ook een motie van HAP, dus ik denk, dan kom ik er toch nog op terug'. Dus misschien is er een verkeerde naam bij gezet. Want ik had u dan Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023

29

willen zeggen, naast dat we dat al enkele jaren doen, bevestigen we u ook jaarlijks in raadsbrieven hoe we dat doen. We hebben het al verankerd in woonbeleid, in gemeentelijk vastgoed en ook in de LIOR, een extra onderzoek naar jongeren met een beperking, juist om het jeugdbeleid daarin te actualiseren. En we schouwen natuurlijk met de BGH. Om dan maar uit te komen bij de Belangengroep Gehandicapten Haarlemmermeer, daar heeft mijnheer Rip van HAP namens een aantal fracties van u een motie over ingediend en daar zou ik als volgt op willen reageren: de Belangengroep Gehandicapten Haarlemmermeer is een heel belangrijke partner voor ons, een heel belangrijke gesprekspartner. Net als een aantal van u was ik ook aanwezig bij die soort speeddates die zij hebben gedaan in deze raadzaal. En ik herken dan ook een aantal van de signalen waar in uw motie over wordt gesproken. Jaarlijks heb ik overleg met de BGH en als het nodig is, vaker. Nou, dat is nu nodig, als ik uw motie lees. Dan ga ik met plezier een extra overleg met hen inplannen want dat is volgens mij een van de vragen die u stelt. En dan gaan we met elkaar kijken hoe we invulling kunnen geven aan de vraag die in uw motie staat. U vraagt ten eerste of er ook ambtelijke organisatie aanwezig kan zijn? Uiteraard, dat lijkt me een goed voorstel, bij een volgende meet and greet, zoals aangekondigd door de BGH.

En tegelijkertijd om te kijken of ik op die signalen waar u naar verwijst, die uit de praktijk kwamen van verschillende ervaringsdeskundigen die hier waren, ook een inhoudelijke reactie kan geven zodat u weet hoe wij daarmee omgaan en u dan kunt besluiten wat u vindt dat we daar meer mee zouden moeten doen. Dus daarmee omarmen wij uw motie zoals die voorligt. Even kijken. Dan heb ik volgens mij nog de motie van de PvdA en GroenLinks over die gaat over biodiversiteitsonderzoek voor te kappen bomen. Die ontraad ik u en ik zal ook uitleggen waarom. Wij zien nu geen meerwaarde voor het nogmaals uitvoeren van een biodiversiteitsonderzoek omdat op basis van de ontheffing die wij hebben al op diverse momenten moet worden gecheckt hoe dat zit en of er schade kan ontstaan. En ik heb even kort navraag gedaan nadat ik uw motie zag. Daaruit bleek al dat we rond de twintig ecologische onderzoeken hebben uitgevoerd naar de Geniedijk en deze specifieke situatie en dat de uitvoering van het werk ook wordt begeleid door een ecoloog. Dus ik denk niet dat ik hier iets nieuws in zou kunnen vinden als ik mijn best zou doen. Dus ik wil u ontraden om die motie aan te nemen. Voorzitter, volgens mij heb ik niets meer over. Dank u wel. De VOORZITTER: Fijn, dank u wel. Dan ga ik naar wethouder Ruigrok voor een enkele opmerking. Gaat uw gang. Wethouder RUIGROK: Dank u wel. Ik heb twee vragen gehoord.

De eerste was van GroenLinks, wanneer komt het Fietsplan? In het eerste kwartaal van 2024. De tweede is eigenlijk alvast een voorzet over de SAR van het CDA en de heer Van der Peet vroeg 'laten we dat verkeersveiligheidsplan meenemen'. Daar komen we in het derde kwartaal van 2024 mee en dan ook met een voorstel voor monitoring. En dan had ik één motie en die was van FVD. Die gaat over Smart City. Die wil ik ontraden want we houden ons aan die wet- en regelgeving en de voorbeelden die u noemt in uw motie, dat is die Swungapp waarmee je met je fiets sneller door groen kan en de thermische camera's, zijn nu juist niet iets waar sprake is van surveillance. Maar we vinden wel dat je altijd in gesprek moet blijven over ethische kwesties en digitalisering. Dus heeft wethouder El Idrissi al aangekondigd dat er een informatieve bijeenkomst komt over dit onderwerp. De VOORZITTER: Dank u wel, dan heb ik nagelaten aan te geven dat de heer Van Laar inmiddels aanwezig is, sinds de schorsing, dus dat is voor de notulen. En dan ga ik de heer El Idrissi vragen om een korte reactie op de vragen en de motie. Wethouder EL IDRISSI: Zeker voorzitter. Dank ook voor het woord en dank ook voor de inbreng van alle fracties en alle vragen tot nu toe. Ik begin bij de VVD. Die had een vraag over statushouders en asielzoekers en u gaf aan 'het is voor Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 9 november 2023