2023-06-29 Raad - kadernota

Index Raadsvergadering

Raadsplein

raadsgriffie

Raadsvergadering d.d. 29 juni 2023

Index

Pagina

1.

Opening en mededelingen

2-3

2.

Vaststelling van de agenda van de huidige vergadering

3-4

3.

Algemene Beschouwingen, Financiële Beschouwingen RV Meerjarenperspectief Investeringen voorjaar 2023 (7735926), RV Voorjaarsrapportage 2023 (7735887), RV Vaststellen Strategische Agenda van de Raad bij de Voorjaarsrapportage 2023

4-71

4.

Stemmingen

71-86

5.

Sluiting

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

86

1

VERSLAG VAN DE VERGADERING VAN DE RAAD DER GEMEENTE HAARLEMMERMEER OP DONDERDAG 29 JUNI 2023 Voorzitter: mw. M.H.F. Schuurmans-Wijdeven De leden: dhr. M. Achterbergh-Copier, mw. B.M. Antolini, mw. H.J. van den Berg, dhr. M.L. Beusenberg, dhr. T.M. Beusenberg, dhr. T.M. Blom, dhr. M.F. Boels, dhr. P.J. Boerman, mw. M.K. Denie, mw. N.M. Elfers, mw. K. van Goethem, mw. A.E. Gumbert, mw. M.R. Hogervorst, mw. G.D.W. van 't HullBettink, mw. J.M. Hup, dhr. C.L. Klaassen, mw. K. Kliphuis (vanaf 14.55 uur), mw. G. Knikker, mw. J. Koolmoes, dhr. J.A. Kos (vanaf 15.45 uur), mw. A.P. Maat, mw. A.N. Mees-Marhe, mw. S. van de Meeberg (vanaf 14.35 uur), dhr. E.J. van der Peet, dhr. J.G. Rip (vanaf 19.00 uur), dhr. A. de Ruiter, dhr. A. Salhi, dhr. F. Sidali, mw. C.R. Smand, dhr. H.P. Spijker, mw. B.C. van Straten-van Diepenbeek, dhr. K. Sulmann, mw. D.E. van der Veldt, dhr. E. Vermeulen, mw. M. Woolthuis, dhr. D.P.F. Zuyderwijk Griffier: dhr. J. van der Rhee Portefeuillehouders: dhr. C. El Idrissi, mw. C.F.M. van der Meij, dhr. J.N.J. Nobel, mw. M.H. Ruigrok, mw. M.H.F. Schuurmans-Wijdeven, mw. M.L. Sedee-Schuitemaker, mw. M. Steffens-van de Water Insprekers: Geen

1.

Opening en mededelingen

De VOORZITTER: Dames en heren, ik open deze raadsvergadering van de gemeenteraad van Haarlemmermeer. Het is vandaag 29 juni 2023. Ik wil u allen van harte welkom heten op deze speciale vergadering, want we behandelen vandaag de voorjaarsnota. Ik heb bericht van verhindering ontvangen van de heer Blankestein van de VVD, de heer Schouten van GroenLinks en ik heb bericht gekregen dat later zullen komen de heer Kos van Forza!, mevrouw Kliphuis van de VVD en mevrouw Hussain van de PvdA zal alleen bij de stemmingen aanwezig kunnen zijn. Dan heeft mevrouw Knikker nog een aanvulling. Mevrouw KNIKKER: Ook mevrouw Van de Meeberg zal later komen. De VOORZITTER: Mevrouw Van de Meeberg is nu genoteerd als later komend. Heb ik iedereen genoemd? Dan ga ik… Ah, mevrouw Rip komt later, mijnheer Rip komt later? Mevrouw WOOLTHUIS: Ja voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan heb ik iedereen genoemd. Dames en heren, deze vergadering staat dus in het in het teken van de behandeling van de voorjaarsnota, Voorjaarsrapportage 2023 en in deze rapportage wordt u als raad geïnformeerd over de beleidsmatige en financiële stand van zaken van het begrotingsjaar 2023 en verder wordt het meerjarenbeeld herijkt en worden de kaders voor het opstellen van de Programmabegroting 2024-2027 door uw raad vastgesteld. U heeft dan ook nu een heel mooi moment om uw visie namens uw partij met ons te delen.

U heeft allen de agenda ontvangen en daar heeft de griffier een toelichting aan toegevoegd. Ik neem aan dat u daar allen kennis van heeft genomen. Ik ga kort met u even door de vergadering van 14.45 tot 16.15 uur staat uw eerste termijn gepland waarin u in uw bijdrage aandacht Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

2

kunt geven aan een bondige algemene beschouwing en het benoemen van onderwerpen voor debat. En daarnaast vraag ik u ook om uw eventuele moties en amendementen in te dienen. Elke fractie heeft spreektijd gekregen en zoals u bekend, is de volgorde dat de grootste oppositiepartij begint en dan de grootste coalitiepartij en zo gaan we alle partijen langs. U bent uitdrukkelijk in de gelegenheid om kort te interrumperen. Ik wil u er nog een keer aan herinneren dat een interruptie bestaat uit een vraag en niet een betoog. En het gaat af van uw eigen spreektijd. Ik ga proberen omdat ik geacht word u door de tijd heen te leiden – en u mag het van mij tot 02.30 uur vannacht maken, het is een belangrijk moment – maar ik heb van het presidium een tijdsframe doorgekregen en het is aan mij u daar doorheen te helpen, dus mijn voorstel is dat ik in ieder geval twee interrupties per spreker toesta. En dan kunt u in de tweede termijn volop met elkaar debatteren, want dan kunt u elkaar volop interrumperen. Dan wordt om 16.15 uur de vergadering geschorst en dan kunt u even een lichte versnapering nuttigen in het bedrijfsrestaurant. Het college geeft dan van 16.45 tot 17.45 uur een reactie op de eerste termijn. Daarna heeft u een diner tot 19.00 uur en tussen 19.00 en 21.00 uur heeft u het raadsdebat in de tweede termijn.

Dan schorsen we van 21.00 tot 21.30 uur en ook dan kunt u uzelf even ophouden in het bedrijfsrestaurant. Dan hebben we van 21.30 tot 22.00 uur nog een mogelijkheid voor het college om eventuele vragen te beantwoorden. Dan schorsen we de vergadering tot 22.15 uur en dan gaan we stemmen. Dat is zoals het op dit moment aan u is voorgesteld. Moties en amendementen die u reeds heeft aangekondigd, vindt u in iBabs onder het kopje 'moties en amendementen aangekondigd', ingediende moties worden vervolgens naar het kopje 'ingediende moties en amendementen' gevoegd op het moment dat u ze ook heeft ingediend. En aan het eind van de avond is natuurlijk de definitieve stemmingenlijst, zoals gewoonlijk in iBabs te vinden. Ik wil u nog een ding meegeven, dan hoeven we dat tijdens de vergadering niet te bespreken. Voor de goede orde: moties en amendementen die reeds zijn aangekondigd vindt u aan het eind op de definitieve stemmingenlijst en zijn genummerd op volgorde van binnenkomst. Tussentijds kunt u de tekst wijzigen en dat kunt u sturen naar de griffiepostbus en we vragen u om daar een versienummer bij te vermelden, zodat het op die manier ook verwerkt kan worden en daar geen misverstanden over kunnen bestaan. Alleen bij die eerste verspreiding zal de griffie bij de moties en amendementen de logo's vermelden van de mede-indieners.

En bij de stemverklaring kunt u dan alsnog mede-indieners vermelden en dan kunnen we die alsnog meenemen. Heel ingewikkeld, maar ik ga u helpen. Wij proberen het zo voor de griffie verwerkbaar te houden. Wijzigingsvoorstellen voor de stemmingenlijst, zoals het intrekken van moties, kunt u schriftelijk indienen tot 22.00 uur bij de griffie en daarna kunt u het mondeling doen, hier in de vergadering. Ik raad u vooral aan om iBabs regelmatig te verversen, want dat is een dynamisch document vandaag, kan ik me zomaar voorstellen. 2.

Vaststellen van de agenda

De VOORZITTER: Dames en heren, het presidium verzoekt u, en ik ben nu bezig met agenda punt 2.1, een raadsvoorstel te vervangen op de stemmingenlijst van vanavond en dat gaat over de het raadsvoorstel over de SAR. U heeft dat gisteravond per mail ontvangen. Het betreft een wijziging die nog op de agenda staat en die vindt u met de titel Raadsvoorstel d.d. 28 juni 2023. De vraag is of u kunt instemmen met het toevoegen hiervan aan de agenda. Dat is het geval, dan is die zo, met deze toegevoegd. Dan wil ik u vragen om de amendementen die niet horen bij de voorjaarsnota nu in te dienen. Dus het gaat om de raadsvoorstellen die op de stemmingenlijst van vandaag staan. Maar er is, zo heb ik me laten vertellen, een aantal amendementen, twee, en moties voorzien die niet gaan over de voorjaarsnota en de vraag is om die nu in te dienen. Wie kan ik het woord geven? Ja, gaat uw gang, mijnheer Boels. De heer BOELS: Mede namens HAP, D66 en Forza! dienen wij een amendement in op de zienswijze op het Recreatieschap Spaarnwoude.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

3

De VOORZITTER: Dank u wel. Dan wordt die onderdeel van de beraadslagingen en dan ga ik naar mevrouw Van Straten. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter, namens mevrouw Kliphuis die wat later is, wil ik graag het amendement op de Investeringsagenda Mobiliteit indienen. De VOORZITTER: Dank u wel. En dan ga ik even kijken, wanneer gaan we daar de reactie van het college op vragen? Aan het einde van de eerste termijn van de raad. Dan zijn ze nu onderdeel van en dan is er nog een motie vreemd voorzien, had ik begrepen. Ik ga naar u, mijnheer Sidali. De heer SIDALI: Dank u wel voorzitter. Mede namens GroenLinks de motie Commissielid is niet je assistent. De VOORZITTER: Dank u wel, dan is die hierbij ook opgenomen en dan ga ik naar de heer Van der Peet. De heer VAN DER PEET: Ja. Er is ook nog een tweede amendement op de Investeringsagenda Mobiliteit, dus die dienen we bij dezen ook in en dan horen we straks van het college de reactie. De VOORZITTER: Die is bij mij niet bekend. Ik hoop dat anderen nu wel denken 'hé? Die ontbreekt op het lijstje'. Heel even kijken. Die is bij u allen wel bekend? Die is bij u in iBabs te zien? Dus daar moeten we heel even nog naar kijken, ik kijk even naar links, dan kunnen we hem toevoegen. Maar hij is bij dezen ingediend en ik neem aan dat het college dat moet reageren, deze heeft gezien. Ja, ik zie de wethouder knikken. Dat komt helemaal goed.

Dank. Dan heb ik alle amendementen en moties opgehaald die niet horen bij voorjaarsnota en dan stel ik voor dat wij naar 3.1 gaan, maar niet voordat ik de agenda van de raad vanavond heb vastgesteld. U kunt allen instemmen met de agenda als zodanig? Dan is die vastgesteld. 3.

Algemene Beschouwingen, Financiële Beschouwingen RV Meerjarenperspectief Investeringen voorjaar 2023 (7735926), RV Voorjaarsrapportage 2023 (7735887), RV Vaststellen Strategische Agenda van de raad bij de Voorjaarsrapportage 2023

De VOORZITTER: We gaan naar de eerste termijn van de raad en dan beginnen we met de grootste oppositiepartij. Wie gaat er namens GroenLinks het woord voeren? Gaat uw gang, mevrouw Van Goethem. Eerste termijn gemeenteraad Mevrouw VAN GOETHEM: Dank u wel voorzitter. En dank ook aan alle betrokkenen die hebben meegewerkt aan de totstandkoming van de voorjaarsnota en onze vragen hebben beantwoord afgelopen week. Voorzitter, daar staan we dan weer. Een jaar verder met dit college. Maar ook een jaar wijzer? Afgelopen jaar staat, wat GroenLinks betreft, in het teken van onzekerheid, gebaseerd op een financiële werkelijkheid, in plaats van de realiteit. Want alles is moeilijk en bezuinigen moet, maar we houden gek genoeg dan wel weer € 34 miljoen over omdat veel niet realiseerbaar blijkt. We zien dat deze voorjaarsnota de toekomst niet veel daadkrachtiger invult in Haarlemmermeer. In plaats van actie te ondernemen op de donkere wolken in 2026 en 2027, houdt dit college zichzelf en ons als raad vast in een soort krampachtige angst. De angst tussen aan de ene kant niet durven te investeren in inwoners en samenleving nu, om zo meteen erger te voorkomen, en aan de andere kant de huidige visies niet te kunnen realiseren door personeelstekorten, inflaties en andere huidige crises. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

4

Daardoor kunnen we incidentele middelen maar constant blijven oppotten tot een bizar hoog weerstandsvermogen. We missen de echte keuzes die gemaakt moeten worden, willen we klaar zijn voor de toekomst. Voorzitter, we hebben het bij de afgelopen jaarrapportage gehad over een marshmallow. Een marshmallow die wel te verstaan meer dan 5% van de daadwerkelijk geplande activiteiten en uitgaven symboliseert, die ten koste van de toekomst van de inwoner, niet zijn gerealiseerd in 2022. Dit is wat ons betreft helemaal geen reden tot juichen, of vergelijking met snoepgoed, maar een teken dat we een dromende gemeente zijn. Een gemeente die zit te slapen. Een gemeente die zo dicht met haar neus in de boeken zit, dat ze de realiteit niet onder ogen ziet, en niet tot de huidige acties durft over te gaan. GroenLinks Haarlemmermeer houdt niet van happen lucht gemaakt van varkensgelatine. Wij geloven in zaaien. Wie zaait, zal oogsten. 5% niet zaaien, betekent voor ons ook minder rendement bij de oogst. En met het risico om in herhaling te vallen, citeer ik mezelf van precies een jaar geleden op deze plek: Willen we klaar zijn voor toekomstige crises, meervoud, dan kunnen we ons er niet met een zesje vanaf maken, maar moeten we systematische veranderingen doorvoeren. Voorzitter, een klein voorbeeld van hoe deze gemeente weigert de systematische veranderingen op te pakken.

We lezen in de schriftelijke beantwoording van vragen van D66 dat deze gemeente wacht met het kopen van biologische bloembollen, omdat deze nu nog te duur zijn. Door daar nu niet in te investeren, houd je het systeem in stand dat je wilt veranderen. Je schuift de moeilijke keuze – in dit geval een aantal jaar wat minder bloemen – voor je uit. En ondertussen vergiftig je mens, dier en bodem verder. Hetzelfde zien wij gebeuren met de weinige investeringen die worden gedaan op andere klimaatmaatregelen. Halfbakken acties, of wachten op het rijk. Daar zijn wij niet van. Daarom dienen wij op dit gebied een motie in die het onder andere vanuit de SVn makkelijker moet maken om gezamenlijk rendement te halen uit klimaatinvesteringen. Zaaien en oogsten kan niet als je als raad niet goed wordt meegenomen in de landelijke ontwikkelingen. Ook daarom legt GroenLinks graag weer aan de gehele raad zaken voor om op onze eigen agenda, de SAR te plaatsen. En we hopen dat we niet de enigen zijn dit jaar – en ik zag toevallig net in iBabs een aantal SAR-maatregelen – en we dienen amendementen in om de Hervormingsagenda Jeugd, de pMIEK, belasting van ons stroomnet, de waterkwaliteit, en antidiscriminatie op te nemen in de raadsagenda van komend jaar.

Allemaal belangrijke ontwikkelingen, waar we gezamenlijk de politieke kaders in dienen mee te geven aan ons college, voordat we verrast worden door de werkelijkheid. Voorzitter, we kunnen ook niet wachten om volgend jaar te kijken wat er van die € 10 miljoen investering op personeel terecht is gekomen, wat in onze ogen nog steeds niet realistisch is in deze arbeidsmarkt. Liever hadden we gezien dat een gedeelte van die middelen ingezet werd op het terugdraaien van de bezuinigingen in het Sociaal Domein, zoals we bij de najaarsrapportage voorstelden. Maar de meerderheid besloot anders, en inmiddels zien we de bezuinigingen met 'grote maatschappelijke impact' in de boeken staan als 'volgens planning'. Welke planning, vragen wij ons af? In hoeverre worden de organisaties hierbij begeleid en gestuurd door het college, en welke integraliteit en afwegingen worden daarbij meegenomen? Hoe worden wij hier als raad in meegenomen? Waar hebben wij als raad mogen sturen? Voor zover we kunnen achterhalen, is ons SAR-amendement van vorig jaar hierover afgedaan met het toezenden van het collegebesluit hierover. Dat is wat ons betreft niet de raad betrekken bij deze belangrijke keuzes. Belangrijker voor nu vinden we het nog om onze inwoners te beschermen tegen nog hardere klappen op het Sociaal Domein, waarmee we blij zijn mede-indiener te kunnen zijn met de motie van de PvdA hierover.

In zijn algemeenheid vragen we de raad en het college nog eens goed te kijken naar de boekhoudkundige werkelijkheid en zoeken we graag gezamenlijk met deze raad naar oplossingen om te voorkomen dat we de aankomende jaren wel vaker het overschot wegstorten in plaats van het te hebben geïnvesteerd. We dienen een motie in, genaamd 'een impuls aan de samenleving', om met elkaar op zoek te gaan naar waar we nu juist incidenteel op moeten investeren, om straks het gat van Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

5

2026 en 2027 te verkleinen. Ook willen we voorstellen om onderzoek te laten doen naar baatbelasting, hiervoor vindt u ook een motie van ons terug in iBabs. Voorzitter, als je blijft doen wat je deed, krijg je wat je kreeg. Wij zien de toekomst, ondanks de donkere wolken, positief-kritisch tegemoet. Omdat we vertrouwen en geloven in onze inwoners. Maar dat vertrouwen van inwoners in de overheid, zakt, en snel, en vaak ook nog terecht. Daarom eindigen we als grootste oppositiepartij niet met nog meer moties of amendementen, maar met een hartenkreet. Het afgelopen jaar hebben we bijna elke raadsvergadering hier inwoners, instanties, bedrijven en organisaties mogen horen die hun onmacht en onvrede uitspraken over de onwelwillendheid van ons college om met hen in gesprek te gaan. Ook bij de bijzondere raadsvergaderingen in Nieuw-Vennep en Haarlemmermeer-West zijn er langslepende dossiers voorbij gekomen waarbij ik me vaak schaam een afgevaardigde van deze gemeente te zijn. Want steeds horen we beterschap, maar beterschap is achteraf, als de crisis al heeft plaatsgevonden. De raad zou het laatste redmiddel moeten zijn voor een inwoner die met zijn handen in het haar zit. Daarom de hartenkreet: kom uit die angst van niet handelen. Stop met het redeneren vanuit de boeken en beleidsregels. Stap af van die procedures. En ga vaker het gesprek aan als college.

Durf te vertrouwen op je inwoner, door in hen, en de maatschappij te investeren en ons als raad te betrekken. Tot zover, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel voor uw bijdrage. Ik heb even een technische opmerking. Mijnheer Van der Peet gaf aan dat er een amendement was vreemd aan de orde, zeg maar, maar het is een motie en hij staat voor overleg met de mede-indieners onder nummer 14, gekoppeld aan de voorjaarsnota. Ja. Toch? Oké, dat is dan helder. Ik krijg nu weer een aanpassing daarvan. We gaan naar de volgende spreker en ik wil mevrouw Van Straten namens de VVD uitnodigen. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Collega's, vandaag hebben we weer de algemene beschouwingen en een algemene beschouwing zullen we u vandaag geven, en naar aanleiding van die algemene beschouwing zullen we ook een sessie aanvragen. Vervolgens wordt ons natuurlijk gevraagd om iets over de financiën te vinden. Daar zullen we een aantal accenten met u delen en naar aanleiding daarvan zullen we een amendement op de SAR indienen. Tot slot zullen we natuurlijk nog even onze visie op het Meerjarenperspectief Investeringen geven en we zullen een nieuw idee voorleggen dat geen extra investering kost.

Het werd net al aangehaald, tijdens de bespreking van het jaarverslag 2022, gaven wij aan dat het belangrijk is om de verleidingen op korte termijn te weerstaan zodat we op de lange termijn onze ambities kunnen waarmaken. En die ambities liggen wat de VVD betreft, niet bij biologische bloembollen, maar bij het oplossen van de woningnood. We hebben hoge ambities op dat gebied. We willen deze coalitieperiode tenminste 3000 woningen bouwen. En als we verder naar de toekomst kijken, willen we zelfs 20.000 woningen bouwen, want we willen echt iets doen aan die woningcrisis. Dat kunnen we niet alleen, daar hebben we ook de provincie en het rijk voor nodig en dat is wat ons betreft ook een gedeelde verantwoordelijkheid, waar ik straks meer over ga zeggen. Maar omdat we die hoge ambities hebben, omdat we echt iets willen doen aan die woningnood, zullen we ook moeten investeren en dat vraagt iets van de capaciteit van onze organisatie. De langetermijndoelen zien wij hier in de voorjaarsrapportage weer duidelijk terug en daar staan wij vierkant achter. Maar toch willen wij aandacht vragen voor twee zaken. Als eerste: zoek een balans tussen dat toekomstperspectief waar we achter staan, maar ook het hier en nu. Wij zien dat veel ondernemers op dit moment ook mee willen denken, mee willen ontwikkelen en mooie dingen willen doen om onze gemeente mooier en welvarender te maken.

En dan horen we soms dat ze moeten wachten. We hebben daarom ook aangevraagd als VVD dat we willen weten hoe het college daarin prioriteert. En daar gaan we binnenkort het gesprek met elkaar ook over hebben, maar ook belangrijk voor de VVD is in ieder geval om hier mee te geven: zorg ook dat de mensen die nu iets willen in onze gemeente de aandacht krijgen. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

6

Verder vragen we aandacht voor de uitvoering. Wij vinden dat we als VVD te veel worden benaderd door ontwikkelaars en initiatiefnemers die totaal vastlopen in regelgeving, in een beleidsbubbel. Ze lopen soms helemaal vast met nieuwe regels, waardoor vaak niemand precies meer weet wat ook alweer de bedoeling was van die regels. Deze tendens hebben we al eerder opgemerkt en we hebben daarom ook al eerder de Rekenkamer gevraagd om onderzoek te doen naar de dienstverlening bij vergunningen en om te kijken hoe die 'ja, mits'-houding die wij zo graag zien en in het coalitieakkoord is opgenomen, zijn uitwerking vindt. De Rekenkamer heeft al enige tijd geleden een aantal constateringen gedaan en onder andere de suggestie gedaan om een gesprek te starten met college, ambtenaren, omgevingsdienst, inwoners en ondernemers, helemaal in aanloop naar de nieuwe Omgevingswet. Met een amendement dat we op 23 december 2021 hebben we aangenomen, hebben we als raad bovendien extra gespreksonderwerpen meegegeven en vervolgens is er niets mee gedaan. Wat ons betreft pakken we dat nu weer op. Aangezien we geen Werkgroep Omgevingswet meer hebben, zullen we als raad met elkaar eerst moeten aangeven hoe we dat voor ons zien. Daarom vragen we bij dezen ook een sessie aan en we hopen op uw steun. En dan wil ik het over de financiën hebben.

Ik heb daar een paar zaken die ik mee wil geven, met name aan het college. Ik wil aangeven, dat heb ik net ook al gedaan, dat die grote gebiedsontwikkelingen waarmee we die woningnood willen verzachten, vragen om een gedeelde verantwoordelijkheid. Het kan niet zo zijn dat wij hier in Haarlemmermeer onze nek uitsteken en ook een grote bijdrage leveren aan het oplossen van die woningnood en dat de provincie en het rijk daar niet in mee dragen. We hebben inmiddels gezien dat ze financieel over de brug komen en dat geeft wat ons betreft ook aan dat ze beseffen dat het een gedeelde verantwoordelijkheid is. Maar wat ons betreft, moet ons college daarop blijven aandringen en ons ook iedere keer goed blijven informeren over de bijbehorende risico's en scenario's. Want dit doen we niet alleen wat de VVD betreft. Als we dan kijken naar het meerjarenbeeld, zien we dat er geen ruimte is voor extra structurele uitgaven. We zien dat we in de komende jaren diverse kosten incidenteel opvangen, maar voor 2026 en 2027 ziet het er financieel slecht uit. Wij hadden graag het budget voor veiligheid verhoogd, zodat er meer aan bewustwording gedaan kan worden met betrekking tot digitale veiligheid, ondermijning en polarisering, maar we zien helaas die ruimte niet om de structurele uitgaven te verhogen.

Als we dan verder kijken, ik gaf het net al aan, zullen we samen weer moeten werken naar een positief meerjarenbeeld voor 2026 en 2027 en daarom dienen wij ook een amendement in voor de strategische agenda, zodat we als raad in positie worden gebracht om daar vroegtijdig met elkaar het gesprek over aan te gaan en duidelijk kunnen maken welke keuzes we willen maken. Dan wil ik ook nog even stilstaan bij de '3 O's'. Het college geeft aan: we hebben niet veel ruimte voor structurele uitgaven, dus wat we doen moet voldoen aan de zogenaamde '3 O's'; onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar. Daar staan we achter, maar we willen ook meegeven dat we af en toe als VVD zien dat sommige uitgaven die als onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar worden gebracht, misschien ook wel een beetje het gevolg zijn van een tijdje wegkijken en er niks mee doen. En dan, op een gegeven moment, komt het als onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar langs. En dan heb ik het bijvoorbeeld over wanneer wij zien dat onderhoud van nieuw aangeplante bomen niet structureel wordt ingeboekt. Dan kunnen we wat ons betreft op een gegeven moment verwachten dat dit onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar wordt en dat zien we vaker bij beheer en onderhoud. Dat hebben we ook gezien bij het gemeentehuis.

En wat ons betreft, dat wil de VVD in ieder geval aangeven; zorg ervoor dat het echt onvoorzien is en niet dat je het had kunnen voorzien. De VVD zal daar kritisch op blijven. En tot slot, qua financieel beleid, wil ik nog even stilstaan bij een nieuw financieel risico, dat aangegeven wordt door het college en dat gaat over het huisvesten van statushouders en de daarbij behorende uitvoering van de inburgering. De toename van het aantal statushouders is ons allen bekend en het college heeft besloten om voor de jaren 2023 en 2024 daar incidenteel geld voor uit te trekken. Wij hebben zelfs ook een pand aangekocht waardoor we niet automatisch statushouders in sociale huurwoningen hoeven te plaatsen. En met dat pand hebben we ook weer woonruimte gecreëerd voor spoedzoekers en jongeren. Dat is wat ons betreft een win-winsituatie en zo zien we graag dat omgegaan Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

7

wordt met situaties. Als we dan lezen hoe het college om wil gaan met dit nieuwe financieel risico, dan lezen we 'we accepteren het en we zullen de landelijke ontwikkelingen op dit gebied volgen'. En dan worden we een beetje ongerust, want dat geeft wat ons betreft niet die proactieve houding aan die we eerder hebben gezien van het college op dit gebied. Dat zou ertoe kunnen leiden dat straks statushouders wel in sociale huurwoningen geplaatst moeten worden en dat we moeten bezuinigen omdat we de kosten van de inburgering anders niet kunnen betalen. Dus van ons hier de vraag aan het college; moeten we die zin inderdaad zo opvatten die in de voorjaarsrapportage staat? Of kunnen we toch weer verwachten dat het college hier proactiever mee aan de slag gaat en ons daar als raad in meeneemt? Dan tot slot het MPI en hier kan ik gelukkig korter over zijn. Ook hier zien we alle ambities weer terug. We gaan meer investeren om woningen te bouwen. Daar hoort ook bij dat we gaan investeren in mobiliteit, ook voor fiets, ook voor het OV. En we gaan investeren in groen. En wat we daar nog bij zien komen, is dat we ook wel weer gaan investeren in de toekomst, want we gaan veel schoolgebouwen moderniseren en op die manier zorgen we ervoor dat veel jongeren zich ook op een inspirerende en gezonde manier zich kunnen ontwikkelen. We zullen dan ook instemmen met dat MPI.

Maar we willen nog wel een ideetje hier lanceren. Want naast de wegen, de fiets en het OV, hebben we ook nog een waterweg. Die ligt al helemaal klaar. Wij zijn door ondernemers benaderd die zeggen 'wij zien ook mogelijkheden om die waterweg te gebruiken als modus van bewegen en mobiliteit' en daarmee kunnen we misschien wat meer ruimte creëren, ook weer voor woningbouw. Wat ons betreft past dat helemaal in de boodschap die we vandaag willen meegeven: kijk ook eens naar het hier en nu en houd dat goed voor ogen en kijk naar wat ondernemers nu zouden kunnen doen. En ik zou daarom ook namens de VVD willen vragen of het college dit kan faciliteren, of dat het hiermee iets zou willen doen. En daarmee sluit ik af voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Voor de notulen is het van belang dat inmiddels mevrouw Van de Meeberg en mevrouw Kliphuis aanwezig zijn. Dan kijk ik voor het betoog namens Forza! naar de fractievoorzitter, mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Voorzitter, we leven in rare tijden. Rekenmodellen bepalen de werkelijkheid waarnaar gehandeld wordt. De mens meent als een god het klimaat te kunnen sturen. In laboratoria wordt gesleuteld aan virussen en we weten inmiddels wat er gebeurt als die ontsnappen. In de nasleep van alle door de mens zelf veroorzaakte crisissen, zitten we nu op een punt dat we geconfronteerd worden met de gevolgen van de oplossingen.

Centrale banken die sinds de kredietcrisis enorme hoeveelheden geld creëerden waar geen verhoogde productie van goederen tegenover stond. De overheid die de problemen van elke door haar zelf veroorzaakte crisis meent te moeten oplossen door geld uit te delen aan groepen die vanwege haar beleid de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen. Het gevolg: gierende inflatie en een stijgende rente. Nog geen twee jaar geleden kreeg ik toegebeten – dat was toen we het nieuwe raadhuis gingen bouwen – dat ik zat te zeuren over het gemak waarmee we schulden maakten. De rente was immers zo laag. Nu bevinden we ons op het punt dat wij bij Forza! reeds van verre aan zagen komen. De keuze tussen de broekriem aanhalen of onze inwoners verder uitpersen. De Haagse geldbron is aan het opdrogen. De thermostaat moet namelijk 0,000036 graden lager. Wat Forza! betreft is de keuze duidelijk. Geen inflatieverhogende maatregelen. Zo is de verhoging van belastingen met 13,7% voor ons onbespreekbaar. Sinds jaar en dag indexeert de gemeente met prognoses afgegeven door het Centraal Planbureau. Die waren altijd veel hoger dan de werkelijke inflatie waardoor de belastingen ieder jaar al een verkapte verhoging kenden. Nu de prognose lager uitvalt is het college opeens wel wakker. Forza! kiest anders dan dit college wel voor onze inwoners. Wij vinden het belangrijk dat die zichzelf kunnen blijven bedruipen.

Naast de beleidskeuze voor een hoge energierekening, de duurder wordende

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

8

boodschappen en de door bestuurlijke onmacht veroorzaakte wooncrisis vindt Forza! het onverantwoord om de belastingen te verhogen en daardoor bij te dragen aan de geldontwaarding. Het college heeft al eens een halfslachtige poging gedaan de uitgaven omlaag te brengen. Maar door luid gekrakeel van het progressieve deel van deze raad zijn die bezuinigingen inmiddels grotendeels teruggedraaid. Forza! zal weer een eerste aanzetje geven om de broekriem wat aan te halen met onze motie 'See You Cebu' die oproept om te stoppen met ontwikkelingshulp. Ook voor verder bezuinigen – dat vertel ik maar vast aan de wethouder – staat bij ons de deur altijd open. Haarlemmermeer is een regiegemeente die de uitvoering maar moeilijk uit handen kan geven. Forza! ziet dat we een tekort aan ambtenaren hebben en denkt dat de werkdruk significant verlaagd kan worden door meer zaken over te laten aan initiatieven van inwoners en marktpartijen. Faciliteren in plaats van frustreren. Een van onze moties die daarbij aansluit is de motie Leef- en Werkbaar 1CD. Dit gebied in Rijsenhout is een schoolvoorbeeld van hoe ambtelijke capaciteit niet gebruikt moet worden. Haarlemmermeer maakt onderdeel uit van de Regio Groot Amsterdam met daarin meer dan 100.000 woningzoekenden. Forza! ziet met lede ogen aan hoe het college, blind voor dit acute probleem, zich bezighoudt met gebakken lucht.

Bij gebrek aan eigen successen wordt het haperende Hyde Park gebruikt voor persmomentjes om een wethouder te laten shinen met nieuwbouw, mevrouw Van Straten noemde het net ook al. Ondertussen staan er, buiten het zicht van de raad – dat had ik natuurlijk niet zo moeten zeggen – tal van ontwikkelaars met concrete nieuwbouwplannen en die vinden tot op heden nul op het rekest. We kopen voor miljoenen via de Wvg panden op in het Stationsgebied omdat daar misschien ooit eens de Noord/Zuidlijn voor de deur stopt. Dat is wat Forza! betreft een verkeerde keuze. Laat risico’s aan ondernemers over. Wij moeten ons beperken tot sturen op hoofdlijnen. Als we alleen nog kunnen bouwen door achter iedere woning belastinggeld aan te smijten, bevinden we ons, wat Forza! betreft, sowieso op een doodlopende weg. Haarlemmermeer geeft verder meer uit aan onderwijsgebouwen dan de bijdrage die wij daarvoor van het rijk ontvangen. Blijf binnen het budget! Investeren in cultuur uit zich ook al hoofdzakelijk in het neerzetten van dure gebouwen. Houd daarmee op. Investeer in cultuur als dat is wat je wilt, maar niet in dure gebouwen. Jarenlang frustreerde het college de bouw van het Marktgebouw in Nieuw-Vennep. De prijs nu is dat we € 3 miljoen meer uit moeten geven voor de verhuizing van de bibliotheek.

Vooropgesteld dat er een marktpartij is die binnen alle eisen die er gesteld worden bij dat gebouw het plaatje rond gerekend krijgt. Wat Forza! betreft moet wenselijkheid uitvoerbaarheid niet langer in de weg staan. Forza! hoopt dat er eindelijk een start gemaakt kan worden met het centrum van Nieuw-Vennep en dat we ontwikkelaars helpen dat voor elkaar te krijgen in plaats ze af te knijpen. Het college wil groeien naar 200.000 inwoners. Daarvoor moeten we bouwen. Maar tegelijkertijd inbreiden in plaats van uitbreiden, verdichten, maar ook de auto voor de deur kwijt kunnen, 30% sociale huur en 50% betaalbaar en dat alles duurzaam en nul-op-de-meter terwijl die duurzaamheid € 40.000,00 tot € 50.000,00 toevoegt aan de kostprijs. Het gat tussen die kostprijs en de te realiseren vrij-opnaamprijs wordt steeds kleiner en toch blijft iedere partij, onze gemeente voorop, zich halsstarrig vastklampen aan hoge grondprijzen. Hoe dan? Tot slot komen we met een derde motie die oproept om voortaan bij publieke werken ook op de borden te vermelden wat de kosten bedragen. Voorzitter, wij zijn van mening dat als deze gemeente kundig bestuurd zou worden, we geld over zouden houden en een rooskleurige toekomst tegemoet zouden kunnen zien. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel dan ga ik voor de woordvoering namens HAP naar mevrouw Woolthuis.

Mevrouw WOOLTHUIS: Voorzitter, in tijden waarin de financiële situatie onzeker is, is het verleidelijk om naar de cijfertjes te blijven staren. Maar deze zeggen weinig over de menselijke impact. Het is van cruciaal belang dat de gemeente, en wij als gemeenteraad, de mens centraal blijven zetten. De focus moet liggen op onze inwoners en de prioriteiten die voor hen van belang zijn; welzijn en Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

9

kwaliteit van leven. Op het bevorderen van duidelijke communicatie en transparantie en op het vinden van een goede balans tussen korte- en langetermijndoelen. Alleen zo kan de gemeente haar inwoners de nodige ondersteuning blijven bieden. Dit vraagt soms om het nemen van moeilijke beslissingen en een gezamenlijke inspanning om duurzame oplossingen te vinden die het welzijn van de Haarlemmermeerse samenleving bevorderen. Als wij kijken naar welzijn en kwaliteit van leven dan ziet HAP op korte termijn de grootste uitdaging voor mensen met de laagste inkomens en de toenemende armoede. Haarlemmermeer heeft een stap gezet. Het kindpakket is verruimd en het draagkrachtpercentage is verhoogd van inkomens tot 120%, naar 130%. Hiermee ondersteunen we ook de middeninkomens die net buiten de boot vielen en kunnen kinderen van ouders met lagere inkomens blijven meedoen. HAP is blij met deze belangrijke en noodzakelijke verhoging. In Den Haag lijken ze het ook te snappen. Het aantal mensen dat in armoede leeft, moet omlaag. Maar slechts dit jaar is er nog een pakket met energie- en koopkrachtsteun. In 2024 stopt dit en zal er alleen financiële steun komen voor mensen die het echt nodig hebben. Benieuwd wie deze mensen dan echt zijn.

Wij vragen ons ook af waar dit plan op gebaseerd is want dit lijkt enkel een goed idee als de inflatie in 2024 een enorme daling laat zien en ook de prijzen in de supermarkt enorm naar beneden gaan. De Haagse mentaliteit van doorschuiven en overlaten aan je opvolgers is illustratief voor dit kabinet en geeft reden tot zorg voor Haarlemmermeer. Al meerdere periodes worstelen we met Haagse besluitvormingen rondom de P&C-cyclussen, voornamelijk met de onvoorspelbaarheid over de hoeveelheid geld die we krijgen en wanneer. Het antwoord hierop is van groot belang, zeker nu het meerjarenbeeld voor 2026 en 2027 donkerrode cijfers laat zien. We krijgen wel Haagse taken, maar geen duidelijkheid over de knaken, terwijl het spook van bezuinigingen hier alweer rondwaart. Er moet op korte termijn iets worden gedaan aan de voorspelbaarheid vanuit Den Haag. Met de motie 'Geen Haagse knaken-Geen Haagse taken' roepen wij het college op de handen ineen te slaan met andere 150.000+-gemeenten en een krachtig signaal naar Den Haag te sturen. Zolang het kabinet geen structurele duidelijkheid geeft over de financiën, gaan wij niet bezuinigen. Voorzitter, de mens centraal geldt voor alle dorpen en zeker ook voor Rijsenhout. Juist hier moet prioriteit worden gegeven aan het bevorderen van het welzijn en de kwaliteit van leven van de inwoners.

Na veertien jaar is eindelijk de grondreservering van de parallelle Kaagbaan van tafel. Veertien jaar waarin er geen plan is gemaakt om Rijsenhout te kunnen laten groeien zodra die reservering geschrapt zou worden. College, wij verwachten met spoed een plan voor de gebiedsontwikkeling in Rijsenhout, voordat iemand in Den Haag zich weer bedenkt. Doe dit dan ook in samenspraak met Rijsenhoutenaren. Geef prioriteit aan het bouwen van die 400 woningen die dit dorp nodig heeft en waar ze al heel lang op wachten. Hiervoor dienen wij de motie 'Gebiedsontwikkeling Rijsenhout' in. Deze woningen zijn ook nodig om de bestaanszekerheid van de voorzieningen, die al jaren onder grote druk staan, te waarborgen. Rijsenhoutenaren zijn blij met de SLS-subsidietoezeggingen, op het gebied van sport, tegelijkertijd zijn ze teleurgesteld dat de plannen maar niet van de grond komen. Juist nu moeten wij als gemeente zorgen dat we dit wel mogelijk maken. Wat HAP betreft een motie waardig. Daarom dienen wij de motie 'Adempauze voor de sportverenigingen Rijsenhout' in, samen met D66. Als we het hebben over communicatie en transparantie bevorderen, is mijn fractie van mening dat we een grote inhaalslag moeten maken. Als we alleen al de signalen meenemen van de Gemeenteraad on tour is het moeilijk te ontkennen.

We horen overal hetzelfde geluid en er zijn genoeg voorbeelden: PARK21, het verbreden van de Nieuwe Bennebroekerweg, grondgebruik rondom de Oude Kruisweg in Cruquius en zelfs het kwijtraken van zienswijzen. Een korte weergave van een lange lijst projecten waar we uiteindelijk veel meer geld en tijd in moeten steken omdat we onze zaakjes niet op orde hebben. Wat HAP betreft is de situatie 1CD in Rijsenhout een echt dieptepunt. Juist de ambitie om te komen tot zo min mogelijk regels om bedrijven en ondernemers niet onnodig te belemmeren, faalt hier hopeloos. HAP kan het niet meer uitleggen en zal daarom elk oplossingsgericht initiatief steunen. En ja, we weten dat het kraakt en piept bij de organisatie, maar structureel excuus vraagt om een structurele oplossing. Ja, er is geld vrijgemaakt en ja, we weten dat het moeilijk is mensen te vinden, Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

10

maar we roepen het college op om in ieder geval de eerstelijnsverbinding met inwoners en ondernemers kwalitatief te borgen. Een tip van HAP: nee is ook een antwoord, zeker met een goede en begrijpelijke uitleg. Dan de balans tussen de korte- en langetermijndoelen. Als gemeente hebben we flinke ambities, maar wat is de houdbaarheidstermijn van een ambitie? We hebben een flinke ambitie voor wonen. 40.000 woningen bouwen is niet meer realistisch in deze tijd. 20.000 woningen lijkt een heel zware kluif, want waarschijnlijk moeten we hier temporiseren. De 31 dorpen- en kernenstructuur hoort echter wel bij onze gemeente en we moeten de leefbaarheid overal garanderen. Wat HAP betreft, is het inbreiden van woningen in de kleinere dorpen daarom ook noodzakelijk en moet je dus ook blijven kijken naar kleinschalige woningbouwprojecten. Als we even kijken naar de ambities en investeringen hebben we ook gemerkt dat de plannen er vooraf altijd goed uitzien. Toch komen er later vaak allerlei zaken boven tafel waardoor de kosten veel hoger uitpakken dan gedacht. Het gemeentehuis is hier inderdaad een voorbeeld van, maar ook de omlegging van de A9. Deze moest geld opleveren, maar een negatief saldo van € 50 miljoen is onze uiteindelijke opbrengst.

De combinatie van het temporiseren van de woningbouwopgave, personele tekorten, lessen uit het verleden en de bezuinigingen vanuit Den Haag zet ook de discussie over het doortrekken van de Noord/Zuidlijn op scherp. Het OV wordt verschraald in de kleinere dorpen vanwege bedrijfseconomische belangen, maar we gaan investeren in de Noord/Zuidlijn, en waarom? Bedrijfseconomische belangen. Dat is wrang voor de inwoners in die kleinere dorpen waar het OV verdwijnt terwijl er in Hoofddorp weer meer bij komt. Onze lokale partij staat voor goed openbaar vervoer in alle dorpen. De Noord/Zuidlijn is oprecht een mooi plan, maar niet tegen elke prijs. Graag horen wij van het college of het deze zorgen met ons deelt. Het laatste dat zowel op korte als lange termijn belangrijk is, is duurzaamheid. Hier moeten we echt flinke stappen gaan maken. Sommigen zien het niet zo somber in, maar de wereldwijde zorgen worden wel steeds groter. Als we niets doen is de klimaatvluchteling de volgende vluchteling waar we naar uit kunnen kijken of worden we die misschien zelf wel. We zien de veranderingen in het klimaat om ons heen: noodweer, bosbranden, hittestress, het opdrogen van sloten en meren. We kunnen niet blijven kijken naar een ander, want een beter milieu begint bij jezelf. Iedereen kan een bijdrage leveren. Dus stel mensen in staat om op een makkelijke manier duurzame keuzes te maken.

Wij hebben een actievere rol nodig in het creëren van bewustwording. Want we willen allemaal dat voor onze kinderen een leefbaar Haarlemmermeer achterblijft. Daarom dienen we de motie 'Duurzame inwoners voor een duurzaam Haarlemmermeer' in. Voorzitter, ik ga afsluiten. Wat HAP betreft, beginnen we morgen in Rijsenhout, we verbeteren die eerstelijnsverbinding met inwoners en ondernemers, we activeren Den Haag om duidelijkheid te geven over die financiën en we pakken een actievere rol in een duurzame samenleving. We bedanken alle betrokkenen voor de heldere, leesbare rapporten die we hebben gekregen en ik dank u voor het woord. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Woolthuis. Dan ga ik naar de PvdA. Fractievoorzitter, de heer Sidali. De heer SIDALI: Dank u wel voorzitter en dank aan de ambtelijke organisatie voor het werk dat ze verzet hebben, bergen werk. Dank ook aan de griffie voor al het werk dat de griffiemedewerkers hebben verzet. Dank ook aan het college en ook zeker dank aan de bodes, de catering en de schoonmakers voor de goede zorgen. Voorzitter, het onmogelijke mogelijk maken. Deze woorden van de directeur van het Cruquius Museum zijn me bijgebleven. Hier staan we als Haarlemmermeerders bekend om. Het meer droogleggen in drie jaar was een enorm staaltje van wilskracht. En dat voor het astronomisch bedrag, in die tijd, van ƒ 14

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

11

miljoen. De grond bracht ƒ 8 miljoen op. Het mocht dus wat kosten, maar dan heb je ook wat. Land, werk, beweging, woningbouw. Het opbouwen van een samenleving. Dit college slaagt erin het mogelijke onmogelijk te maken. Door geen ambitie te hebben en niet bereikbaar te zijn. Het mist signalen, staat niet open voor kansen. Met de rug naar de samenleving wordt volhard in bezuinigingen. Tijdens onze bezoeken aan de verschillende kernen, zoals NieuwVennep, Cruquius en Vijfhuizen, maakten we kennis met verhalen waarbij er vaak geklaagd werd over een onbereikbare gemeente en slechte communicatie. Een college dat zegt er niet over te gaan, of dat iets hen niet bereikt heeft. Mensen wachten heel lang tevergeefs op antwoord en gooien dan maar gedesillusioneerd de handdoek in de ring. Het onmogelijke mogelijk maken zien we ook niet terug in investeringen. Die lopen achter of vinden niet plaats. Realistisch begroten zit er niet meer bij en dat terwijl we bulken van het geld. 170 jaar geleden investeerden bestuurders ƒ 14 miljoen om vervolgens ƒ 6 miljoen verlies te hebben. Tegenwoordig mag het van dit college geen geld kosten. We wachten eerst op Den Haag of we gaan er niet over of we zien geen aanleiding of we hebben geen capaciteit. Voorzitter, we zijn blij met het opheffen van de reservering van de dubbele Kaagbaan. Blij voor de inwoners, ondernemers en verengingen van Rijsenhout.

Veel was in deze kern de afgelopen vijftien jaar niet mogelijk. Daar lijkt nu een einde aan te komen. Maar de vlag kan wat ons betreft nog lang niet uit, we hebben daarvoor eerst resultaat nodig. De eerste spade voor de 400 woningen moet eerst de grond in, het verenigingsleven moet weer een opkikker krijgen, ondernemers moeten weer kunnen ondernemen. Wat tot voor kort onmogelijk was, moet weer mogelijk zijn. Daarom dienen we samen met GroenLinks een motie in, Rijsenhout Vooruit! Laten we samen met Rijsenhout een allesomvattende agenda opstellen om stapsgewijs en weldoordacht Rijsenhout weer nieuw leven in te blazen. Ik ben echt blij met de steun van HAP, dat zij dit ook vinden. Dus ik denk dat we elkaar echt gaan vinden op beide moties. Voorzitter, het lijkt voor dit college nog steeds onmogelijk om de bezuinigingen in het Sociaal Domein voor 2025 voor een deel terug te draaien. Hoewel het financieel mogelijk is, wil deze coalitie er niet aan beginnen. Van een positief overschot van € 29 miljoen kan nog niet eens eenmalig € 300.000,00 af om de bezuinigingen op het jongerenwerk voor 2025 deels terug te draaien.

Hoe staat het eigenlijk met de gesprekken met Meerwaarde over de bezuinigingen? Wanneer wordt duidelijk wat Meerwaarde niet meer gaat doen en wat daardoor het maatschappelijk effect op de samenleving is? Wat zou bijvoorbeeld het effect zijn van de bezuiniging op het ouderenwerk? Graag een antwoord van het college. Hoe staat het met de indexatie van de grote subsidieontvangers? Al jaren zien ze de prijzen stijgen en staat het water tot aan hun lippen, maar de subsidie blijft ver achter. Wanneer worden deze instellingen reëel geïndexeerd en komen ze weer veilig op het droge te staan? Graag een reactie van het college. We gaan niet vragen om de bezuiniging op het jongerenwerk voor 2025 terug te draaien. Deze coalitie lijkt vastbesloten om die bezuinigingen gewoon door te laten gaan, dus we houden er echt mee op. Voorzitter, we willen wel dat er bij een nieuw proces om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting geen bezuinigingen meer mogen worden gedaan in het Sociaal Domein. Hiervoor dienen we samen met Groen Links de motie in Het Sociaal Domein is geen Melkkoe. Voorzitter, het onmogelijke mogelijk maken is soms ook investeren waarbij je kijkt wat het gaat opleveren in de toekomst. Al in de 17e eeuw had Jan Adriaenszoon Leeghwater plannen om het meer droog te leggen, maar hij moest oppositie voeren tegen de coalitie van Leiden en Haarlem die fel tegen de drooglegging waren.

Uiteindelijk was het de storm die de coalitie deed bezwijken. Het water stond Leiden tot aan de lippen. Gaat dit college van deze coalitie volharden in 'het is nu niet nodig' terwijl we zien aankomen dat het leven voor velen, tegenwoordig zelfs met een modaal inkomen, alleen maar moeilijker wordt, onze kinderen steeds vaker te kampen hebben met psychische problemen? Met name de kernen Hoofddorp en Nieuw-Vennep zijn grote steden in wording. Daar komen grotestedenproblemen van. Dat is niet erg zolang je dat maar ziet en ervoor openstaat om aan te pakken. Gaat dit college zitten op de VVD-marshmallows? Of gaan we investeren in de toekomst van

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

12

onze kinderen, ouderen, mkb'ers en verenigingen, waarbij we die marshmallow voor een deel opeten en daar later heel veel marshmallows voor terugkrijgen? Zo moet ook Leeghwater gedacht hebben. Voorzitter, we staan op de schouders van reuzen die het onmogelijke mogelijk maakten. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan ga ik voor de woordvoering namens D66 naar de fractievoorzitter, mevrouw Knikker. Mevrouw KNIKKER: Dank u wel voorzitter. Een stap naar voren. In het coalitieakkoord spreken we ons krachtig uit over het lokaal goed vormgeven van de energietransitie, we kijken vooruit naar de gevolgen van vergrijzing, naar de toekomstbestendige ruimtelijke inrichting op het gebied van wonen en mobiliteit in onze kernen en het versterken van het zorglandschap. We ervaren daarmee een gevoel van urgentie voor het aanpakken van de grote vraagstukken door dit college en daar zijn we als D66 blij mee. Want de uitdagingen zijn groot en het is van cruciaal belang dat we hierop blijven anticiperen, tijdig actie ondernemen en creatieve oplossingen zoeken waar het kan. Tegelijkertijd voorzitter, constateren ook wij een structurele kwetsbaarheid, door een stapeling van taken vanuit het rijk, opdoemende financiële tekorten en structurele personeelstekorten. Samen zetten deze onze gemeentelijke organisatie flink onder druk.

We zijn als gemeente afhankelijk van inkomsten uit het Gemeentefonds, maar tegelijkertijd niet in een positie om daar rechtstreeks invloed op uit te oefenen. Die onzekerheid over het ravijnjaar en tekorten zouden wel tot maatregelen kunnen leiden die op de langere termijn juist weer schadelijk zijn voor onze gemeente. Dat moeten we niet willen. Maar voorzitter, we zijn niet de enige gemeente in Nederland die zorgen heeft over dat ravijnjaar. De noodklok wordt stevig geluid door de gemeenten en de VNG. We hebben er dan ook vertrouwen in dat de nieuwe systematiek van financieren van gemeenten zodanig wordt ingericht dat de tekorten die we nu zien opdoemen geen werkelijkheid worden. Tegelijkertijd is ons uitgangspunt een sluitende begroting en een gezond meerjarenperspectief. De meicirculaire biedt op dat front nog weinig aanknopingspunten met jaarschijven van 2023, 2026 en 2027 negatiever dan verwacht. En voor 2024 en 2025 positiever dan verwacht. Het blijft een beetje koffiedik kijken. Terugkijkend naar de afgelopen jaren kan het maar zo zijn dat de soep niet zo heet wordt gegeten als deze wordt opgediend. Met een uitstekend weerstandsvermogen en goede financiële weerbaarheid van de gemeente staan we er op de korte termijn goed voor.

Voorzitter, voor ons staat vandaag de vraag centraal: zetten we als gemeente de stap naar voren op het juiste moment? We hebben daarbij een aantal onderwerpen: vooruitgang, het inspelen op veranderde behoeften, het aanpakken van problemen en uitdagingen in onze gemeente, want we spelen een cruciale rol bij het bevorderen van de vooruitgang en het nemen van lokaal initiatief. Dat laten we zien in Haarlemmermeer als we kijken naar de opvang van Oekraïense vluchtelingen, en de aankoop van het voormalige Crowne Plaza Hotel om nu tijdelijk vluchtelingen en gemeentelijke spoedzoekers op te nemen. De koop is daarnaast een eerste stap in de toekomstige ontwikkeling van het Stationsgebied Hoofddorp en tegelijkertijd laten we ook zien dat we als gemeente voldoen aan onze verplichting om vluchtelingen op te vangen en statushouders te huisvesten. Hier zetten we een stap naar voren met oog voor de korte- en langere-termijnambities van onze gemeente. Hulde daarvoor. Voorzitter, het aanpassen aan de veranderende behoeften van onze inwoners vraagt ook onze aandacht als we kijken naar de woningbouwambities bijvoorbeeld, want we moeten bouwen voor inwoners, van jong tot oud. D66 is blij met de studentenwoningen die we in Hoofddorp gaan realiseren.

Maar laten we ook kijken of we ervoor kunnen zorgen dat een deel van die woningen dan ook beschikbaar komt voor onze jongeren, of laten we kijken waar de mogelijkheden zitten om een leeg gebouw snel om te bouwen. Want een stap vooruit betekent soms ook lef hebben en creatief zijn en soms een beetje buiten de lijntjes kleuren.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

13

Laten we ook kijken naar initiatieven zoals Bornholmkwartier in Hoofddorp. Daar zit wat ons betreft toekomstmuziek in – betaalbaar wonen, zorg en maatschappelijke voorzieningen bij elkaar. Dat is goed voor het versterken van de sociale cohesie, goed voor de doorstroom en de aanwas van jonge starters. Klimaatverandering vraagt zeker om een stap naar voren en hier moeten we onze verantwoordelijkheid als gemeente nemen. Vol aan de bak om energiebesparing te realiseren en werk te maken van het verduurzamen van onze gebouwen. Maar verduurzaming gaat en vraagt om meer dan alleen de inzet op de energietransitie. Met incidenteel geld voor het klimaat en energiefonds dat we startkapitaal moeten geven, brengen we beweging in duurzame buurtinitiatieven en gezamenlijke projecten. We dienen daarom met GroenLinks en PvdA een motie in waarmee we onze inwoners en bedrijven ondersteunen in de stappen die zij willen zetten op dit gebied. Dan hebben we het over duurzame mobiliteit. Dat vraagt ook onze aandacht, vooral het bevorderen van elektrisch en deelvervoer en een goede infrastructuur voor de fiets. En belangrijk is ook de bereikbaarheid van kleine kernen. Er zijn al veel buslijnen opgeheven. Tijdens het raadsbezoek aan Vijfhuizen en Cruquius hebben we ook gezien dat er veel initiatieven zijn op het gebied van vrijwilligersvervoer.

Zo kunnen slimme aansluitingen tussen OV en vrijwilligersvervoer helpen om de vervoersarmoede in kleine kernen terug te dringen. Daartoe dienen we dan ook een motie in. Voorzitter, ik zei het al, er zijn veel uitdagingen die op ons bord liggen. En vaak moeten ze ook nog eens tegelijkertijd aangepakt worden. Maar met een krappe ambtelijke bezetting is de constatering ook dat het schuurt bij het uitvoeren van onze taken. We horen in de raad toch best vaak dat bepaalde dingen niet mogelijk zijn vanwege een gebrek aan ambtelijke capaciteit. En er komt een vertraging in de woningbouwambities. De nieuwe werkelijkheid is gewoon dat er structureel tekorten en krapte op de arbeidsmarkt zullen zijn. Daar moeten we als gemeente slim mee om gaan, efficiënt werken, prioriteren en samenwerking zoeken waar mogelijk. Als raad willen we daar graag volop bij betrokken zijn. Ten slotte, voorzitter, Rijsenhout. Het is al vaker genoemd vandaag. Hier staan we nu niet bepaald bekend als gemeente als probleemaanpakker. Bij de ontwikkeling van deelgebied 1CD is de situatie dusdanig complex dat we vast zitten. Het 'ja,mits'-principe lijkt ver weg. We ervaren dat we de stap naar voren hebben gezet, maar het probleem adequaat oppakken heeft nog niet tot de gewenste resultaten geleid.

En dat zien we niet alleen hier bij de ruimtelijke ontwikkelingen, maar ook bij pogingen van verschillende sportverenigingen om te komen tot een mooi, nieuw multifunctioneel complex in het dorp. We dienen daarom samen met HAP een motie in om het dorp tijdelijk lucht te geven in afwachting van meer duidelijkheid, want het bevorderen en versterken van sociale cohesie in al onze dorpen en kernen is ontzettend belangrijk. Afrondend voorzitter, D66 wil dat we een gemeente zijn die een stap naar voren zet op het juiste moment. Leiderschap tonen, problemen aanpakken, het stimuleren van innovatie en het vergroten van de gemeenschapsbetrokkenheid, daarmee spelen we in op de veranderende behoeften van onze inwoners. We constateren dat we daarmee al een goed eind op weg zijn, maar D66 spoort het college ook aan om daar het komende jaar volle vaart achter te zetten. Tot zover, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel dan kijk ik naar SRH. De heer Beusenberg. Mijnheer Boerman deed alsof hij op wilde staan. U maakte een schijnbeweging. De heer T.M. BEUSENBERG: Dank u wel voorzitter. Het dondert en het bliksemt, ik mis alleen de meters bier. Het zware weer waar we het eerder over hadden komt nu belachelijk dichtbij. Voorzitter, we staan voor een keuze die we moeten maken, we gaan geld tekort komen. Als je geld tekort komt zijn er twee opties: 1, je geeft minder uit.

2, je moet zorgen dat je meer verdient. De optie minder uitgeven is in de ogen van SRH de mindere optie van de twee, want er is nog zo veel te doen in onze gemeente, en er is ook al heel veel gepland en dat wil SRH natuurlijk niet vertragen. Dan moeten we zorgen dat we meer inkomsten krijgen. Dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door te zorgen dat projectontwikkelaars meer bijdragen aan de kosten die woningbouw met zich Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

14

meebrengt, zoals infrastructuur, maar natuurlijk wel zonder dat die kosten worden doorberekend in de woningen, want dat hebben wij allemaal uitgesproken: er moeten meer betaalbare woningen bij komen in onze gemeente. Een andere optie zou zijn het verhogen van belastingen, maar SRH wil onze inwoners niet opzadelen met nog meer kosten. Voorzitter, ik neem u mee naar 1998, althans, ikzelf zou dat niet kunnen want het jaar 2000 is toch wel de max voor mij. Maar voorzitter, in 1998 heeft Haarlemmermeer iets geprobeerd wat SRH jaren later ook nog probeerde. Dat is namelijk ƒ 1,00 belasting heffen op reizigers van Schiphol. Destijds deed Haarlemmermeer dat om de korting te compenseren die wij kregen uit het Gemeentefonds. Er werd echter een kort geding aangespannen door, u raadt het al, Schiphol. Nu, 25 jaar later, wordt van ons verwacht dat wij de leefbaarheid in onze gemeente kunnen garanderen. Schiphol is alleen maar gegroeid in die tijd, Haarlemmermeer heeft er meer inwoners bij die last hebben van Schiphol. Dan heb ik het niet alleen over het geluid maar ook over andere milieuaspecten. Daarom zal ik hier vanavond de motie, 'Wie niet waagt, wie niet wint' indienen. Deze motie zal het college opdragen om te onderzoeken of er een weg is om deze vorm van toeristenbelasting wel te kunnen toepassen.

Houdt u er wel rekening mee dat dit ruim € 50 miljoen extra inkomsten zouden zijn voor onze gemeente. Tevens staat in de motie dat het geld dat onder deze belasting binnenkomt bij onze gemeente gebruikt zal worden voor het tegengaan van hinder en het verbeteren van de leefomgeving rondom Schiphol. Het zou schandalig zijn als de grootste vervuiler van onze gemeente dit niet toe zou staan. Het kost Schiphol zelf namelijk geen geld. De inkomsten komen alleen voort uit wat reizigers betalen, € 1,00. We kunnen alle plannen die Haarlemmermeer heeft, dekken zonder het geld van onze inwoners te gebruiken. Kortom, een serieuze slag die we kunnen slaan. Mevrouw Woolthuis zei het ook al, een beter milieu begint bij jezelf, dus ik kan niet wachten tot ik de elektrische mobiele fractiekamer van de HAP zie rijden. Dan het Meerjarenperspectief Investeringen. Voorzitter, blijven investeren in je inwoners is altijd goed, dus doe dat dan ook. Ga een keer het gesprek aan met inwoners en ondernemers want zij voelen zich niet gehoord door dit college. Investeer in zaken waar inwoners om vragen, bijvoorbeeld een fietsenstalling in Hoofddorp-Centrum of OV voor de kleine kernen. Maar ook de ontwikkelaars die betaalbare/flexwoningen willen bouwen, krijgen geen gehoor van de gemeente.

Kijk eerst naar wat echt nodig is, bijvoorbeeld een gymzaal in Vijfhuizen, waar de gezondheid van zowel docenten als leerlingen serieus op het spel staat. Inwoners moeten blind op hun gemeente kunnen vertrouwen maar wat blijkt uit de bijzondere vergaderingen die wij hebben gehad? Het vertrouwen in de gemeente is weg. Daar wil ik het voor nu bij laten. De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Van der Peet, de fractievoorzitter van het CDA krijgt nu het woord. De heer VAN DER PEET: Dank u wel voorzitter. Hoewel we de afgelopen weken al midden in de zomer lijken te zitten, bevindt de politieke werkelijkheid zich nog in het voorjaar. We kijken nu vooruit, hoe staan we ervoor als samenleving? Aan het begin van de coronapandemie zijn veel mensen in een overlevingsmodus gekomen, waar ze maar niet uit lijken te komen. De ene crisis is nog niet voorbij of de volgende crisis dient zich aan. Maar hoe gek het ook klinkt, onze beslommeringen vallen in het niet met wat er al meer dan een jaar gaande is aan de oostgrens van Europa. Haarlemmermeer heeft in 2022 veel Oekraïners opgevangen in de hoop dat de ellende snel voorbij zou zijn. De realiteit is anders en nog maar weinigen zijn teruggekeerd. Het conflict is veranderd in een loopgravenoorlog zonder zicht op een einde, laat staan welk einde. Toch houden de mensen hoop en vertrouwen ze op een goede afloop.

Juist dat is wat we hier ook kunnen doen. Vertrouwen in plaats van wantrouwen. Vertrouwen in het goede, in plaats van het kwade. Dat gezegd hebbende, is het tijd voor de inhoud. Het is net alsof ik een heel slechte film heb gezien met een absurd einde. Weinig sterren dus in onze recensie. We koersen vanaf 2026 af op een enorm diepe Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 29 juni 2023

15

financiële afgrond doordat een extra bijdrage van het rijk ineens wegvalt. Hier hebben heel veel gemeenten mee te maken en daarom vertrouwen wij erop dat er, linksom of rechtsom, een oplossing komt. Misschien wordt het woord de-decentraliseren straks wel opgenomen in de Dikke Van Dale. Overigens kent de film toch een lichtpuntje: er is een dorp dat dapper weerstand bood… Rijsenhout! Velen van ons hebben jarenlang op provinciale en landelijke deuren staan bonzen. Dat de groei van de luchtvaart met zijn uitstoot en hinder, uiteindelijk zelf ervoor heeft gezorgd dat de parallelle Kaagbaan er niet gaat komen, is een schrale troost. De komende tijd wil het CDA dat er volop focus komt op de kansen die er nu liggen voor ontwikkeling. Als we kijken naar het meerjarenbeeld, zullen we in beweging moeten komen als er eind 2023 geen zicht is op extra bijdragen van het rijk. Wat ons betreft moet de raad vroegtijdig kaders kunnen meegeven voor scenario’s. Daarom dienen wij bij dezen het amendement ' De raad in positie' in voor de SAR. De kaders die we vanavond al horen bij verschillende partijen, kunnen we dan ook meepakken in het debat. Het college introduceert de drie O’s, onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar. Dat vinden wij een heel goed voorstel en het is in lijn met onze visie op verstandig financieel beleid.