2023-03-16 Raadssessie RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis.docx

VERSLAG VAN DE SESSIE VAN DE RAAD DER GEMEENTE HAARLEMMERMEER OP DONDERDAG 16 MAART 2023 Onderwerp:

RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) (2022.0002621)

Voorzitter:

dhr. M. Achterbergh-Copier

De leden: dhr. T.M. Beusenberg, mw. A.E. Gumbert, mw. J.M. Hup, mw. B. Kamsteeg, mw. S. van de Meeberg, dhr. E.J. van der Peet, mw. M.C.M. Roos, dhr. A. de Ruiter, dhr. J.J. Schaap, dhr. H.P. Spijker, mw. B.C. van Straten-van Diepenbeek, dhr. K. Sulmann, mw. M. Woolthuis Griffier: mw. M. Damen Portefeuillehouders: dhr. C. El Idrissi, mw. C.F.M. van der Meij, dhr. J.N.J. Nobel, mw. M.H. Ruigrok Insprekers: Geen

De VOORZITTER: Goedenavond allemaal, als ik jullie aandacht mag, gaan we beginnen. Ik open de sessie. We gaan het hebben over het raadsvoorstel Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis. Voor het debat hebben zich geen insprekers gemeld en we starten straks met de eerste termijn waar u allen spreektijd heeft. U heeft een aantal minuten, die minuten zijn ook voor de vragen, dus ik wil vragen om daar rekening mee te houden in uw bijdragen. Ter afronding van de eerste termijn zal het college de tijd krijgen om antwoord te geven. Er is natuurlijk wel een informatieve bijeenkomst geweest waar de raad is geïnformeerd, waar de technische vragen al gesteld konden worden. Er is een viertal fracties dat ook een schriftelijk vragen gesteld hebben en antwoord hebben gekregen. Die maken onderdeel uit van deze beraadslaging. Dan wil ik nog zeggen dat er een geheime stukken zijn. Die geheime stukken kunnen wij eventueel in beslotenheid aan het einde van deze sessie bespreken als daar behoefte aan is. Ik zal aan het einde nog peilen of dat het geval is Dan nog ten overvloede wellicht: er is vanmiddag een stuk van het college naar uw raad gestuurd over de bekabeling, dus geen onderdeel van het raadsvoorstel, maar we kunnen ons zo voorstellen dat dat wel relevant is voor de discussie om ervan op de hoogte te zijn.

Ten slotte wijs ik u graag op het advies van de raadswerkgroep Begeleiding Nieuwbouw, dat inmiddels in iBabs staat en dat heeft u volgens mij ook via de mail gehad. Dat gezegd hebbende, gaan we beginnen aan de eerste termijn en iemand had zich al aangemeld en dat is mijnheer Van der Peet, CDA. De heer VAN DER PEET: Dank u wel voorzitter, toen het CDA vorig jaar haar zorgen uitte over de effecten van de prijsstijgingen op het project Nieuwe raadhuis hadden wij niet voor mogelijk gehouden dat we hier vandaag zouden zitten en spreken over een toename van de investeringskosten van maar liefst 25%. Dat de jaarlijkse lasten nog wel lager zijn dan voorheen is een schrale troost. Het verkoopargument om grootschalig te investeren is echter aan het verdampen. Er zijn drie oorzaken: prijsstijgingen, aanvullingen op PV, maar ook verkeerde aannames en uitgangspunten. En hoewel wij respect hebben voor ambtenaren die al jaren aan het project werken, zien we ook een aantal niet te missen missers. Het gaat niet om kleine dingen, maar zowel letterlijk als figuurlijk om fundamentele uitgangspunten. En dan heb ik het natuurlijk over de kelder. Opdrijvende werking en mogelijkheden en onmogelijkheden van constructieve belastingen zijn immers zaken die elke ingenieur met de paplepel ingegoten krijg. Twintig jaar geleden hebben ze dat ook bij mij geprobeerd.

Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

1

Het CDA heeft het voorlopig ontwerp vooral op functie beoordeeld, heeft het gebouw alles in zich om inwoners van dienst te zijn, een prettige werkplek te bieden en het lokale democratische proces te faciliteren? Wat ons hierbij direct opvalt, is de grote hoeveelheid loze ruimte in het gebouw. Natuurlijk is een open atrium prachtig, maar het heeft grote impact op de effectiviteit van het bouwvolume. We zien een grote ronde balie, een ronde trouwzaal en een ronde raadzaal. Dat alles op elkaar gestapeld met als verrassingselement nog een grote vergaderzaal bovenop. Waar in het atrium volop ruimte is, zien we het in de raadzaal nu al passen en meten worden. Het kan toch niet waar zijn dat de tassen straks nog steeds de zaal niet in mogen vanwege de veilige vluchtroutes? We hebben ook vraagtekens bij de wijze waarop de trouwzaal nu is gesitueerd. Toekomstige bruidsparen zijn straks als een stel etalagepoppen door iedereen van buiten en binnen te bewonderen. Waarom maken we van ons eerste raadhuis niet een permanente trouwlocatie? Een win-winsituatie die kostenbesparend is en de cultuurhistorie een prominentere plek geeft door de nieuwe raadzaal naar het juiste peil te brengen. De cultuurhistorische verwijzingen naar het Cruquiusgemaal die de architect zo bevlogen liet zien in de informatieve sessie zien wij met de beste wil van de wereld niet.

En we denken dat veel inwoners dat ook niet zullen zien. Voorzitter, wij willen realisme terug in de plannen. Een modern en herkenbaar raadhuis voor ambtenaren, bestuurders en inwoners uit alle dorpen en wijken en niet een stadhuis voor Hoofddorp. Daarom stellen wij de volgende wijzigingen voor: trouwzaal naar het oude raadhuis, efficiëntie door minder loze ruimte, duurzaam gebouw zonder BREEAM, geen dakzaal en een lichter groen dak. En de koffiecorner in zijn geheel uit het programma van eisen. En tot slot, bij het realisme hoort ook kostenbewust denken en handelen. Wij willen in control komen. Sturen op resultaat en lagere kosten en zeker, zeker niet nog een keer verrast worden. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Van der Peet, net binnen de tijd dan gaan we naar mevrouw Gumbert, GroenLinks. Mevrouw GUMBERT: Dank u wel voorzitter. Het gaat bij dit raadsvoorstel in feite niet om het voorlopig ontwerp van het nieuwe gemeentehuis, maar om een aantal wijzigingen in het programma van eisen dat door de raad in december 2020 was vastgesteld. Het opvallendste verschil zijn natuurlijk de kosten, in net iets meer dan twee jaar is het plan bijna een kwart duurder geworden. En het ging al niet om een bescheiden bedraag.

Hoe kan dat verschil zo groot zijn? Ja, alles wordt duurder natuurlijk, maar hoe kan de raad toekomstbestendige beslissingen nemen als we zulke grote veranderingen niet zien aankomen? En we vragen ons ook af waarom ons een BREEAM-ambitie werd voorgespiegeld die, terwijl wij erover stemden, al achterhaald was. GroenLinks is ook teleurgesteld dat de eis over het gebruikersgebonden energieverbruik vervalt. Was dit ook weer onmogelijk te voorzien? Sommige wijzigingen staan niet ter discussie, voldoende archiefruimte is gewoon verplicht. Over het aantal werkplekken en de verschillende soorten werkplekken nemen we aan dat de deskundigen verstandig advies geven. Of er een terras moet komen moet verder onderzocht worden. Maar we hebben ook grote vraagtekens. De daktuin. De zonnepanelen die in plaats van die tuin op het dak zouden kunnen liggen, zijn blijkbaar niet voldoende om in het gebruikersgebonden energieverbruik te voorzien, maar is een daktuin dan de beste manier om die overblijvende ruimte op het dak te gebruiken? Wij vinden groen belangrijk. Een daktuin zou leuk zijn, maar die dakzaal is volgens ons echt overbodig, zeker omdat er alleen ambtenaren gebruik van zouden maken en inwoners niet. Dat zou een heel verkeerd signaal zijn. We willen een gemeentehuis met smoel aan een levendig, aantrekkelijk plein.

Dat gaat niet primair over dit gebouw maar over mensen en over groen in plaats van stenen. Eigenlijk is het een meevaller dat de parkeerkelder niet meer bruikbaar is, want dan kunnen we bomen planten. Voor parkeren maakt het toch niet uit. Er komt een nieuwe parkeergarage onder het woongebouw naast het nieuwe gemeenteVerslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

2

huis, probleem opgelost. Echt? Auto' s krijgen parkeerplaatsen, voor wie met het openbaar vervoer naar het gemeentehuis komt, zijn bushaltes dichtbij. Maar fietsers dan? Ik geef toe dat ik persoonlijk mijn fiets liever niet in een kelder zet, maar het is te hopen dat de bezoekers van het gemeentehuis straks hun fiets niet in een armoedig hokje moeten zetten zoals hier. Of aan een nietje waar alleen plaats is als er niet al te veel mensen naar de film gaan die avond, zoals voorheen op het Raadhuisplein. Of ergens aan de andere kant van het winkelcentrum. GroenLinks heeft al vaak aandacht gevraagd voor fietsparkeren en voor een groen, levendig en voor iedereen toegankelijk centrum. En laten we nu eindelijk zorgen dat dat er komt. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we naar mevrouw Van Straten, VVD. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Een nieuw gemeentehuis. Het is een omvangrijk project en ik hoop dat wij met deze raad dit project wel een goed einde kunnen brengen, zodat de komende, naar ik hoop toch wel vijftien raden, zich hier niet meer over hoe het buigen. Het is een omvangrijk stuk. Er staat heel veel informatie in.

Als ik dan kort samenvat wat voor de VVD de belangrijkste kaders zijn waarop wij dit voorstel beoordelen, dan is dat natuurlijk dat als een paal boven water staat dat er een nieuw gebouw nodig is en dat gebouw moet uitnodigend zijn, daar moeten inwoners zich welkom voelen en het moet een functioneel gebouw zijn waar het ook prettig is om te werken. We willen een goede werkgever zijn. Met een goed functioneel, aantrekkelijk gebouw trekken we de kwaliteit aan die we ook willen voor onze werknemers. Het tweede dat voor ons echt heel belangrijk is dat het nieuwe gebouw een bezuiniging moet opleveren. Het nieuwe gebouw moet jaarlijks minder kosten dan het gebouw dat we hadden. Als we dan naar deze twee voor ons belangrijke uitgangspunten kijken, zien we gelukkig dat qua functionaliteit er heel veel mensen meedenken. Dat levert ook verbeteringen op, iedere keer weer. Ik moet ook zeggen dat de raadswerkgroep die heeft gekeken naar het programma van eisen en het voorlopige ontwerp ook weer heel nuttige informatie heeft gegeven en constateringen heeft gedaan waarvan ik zeg 'nou, ik ben blij dat we daar nu tegenaanlopen en niet als het gebouw er al staat'. Dan denk ik bijvoorbeeld aan dat als we willen uitbreiden er zes plekken nodig zijn in plaats van de drie ingetekende en dat we graag fractiekamers op dezelfde vloer hebben als de raadzaal. Dat soort zaken. Het is al eerder gezegd.

Als tweede willen wij natuurlijk dat we financieel ook echt in control zijn. Dat is belangrijk omdat we echt hebben gesteld 'het nieuwe gemeentehuis moet een bezuiniging opleveren'. En het is al eerder gezegd door mijn collega, we hebben wel een aantal verrassingen voor onze kiezen gekregen die nu niet echt heel erg het gevoel geven dat de organisatie in control is. Dan krijg je dat je allerlei vragen gaat stellen, ook als raadsleden, om toch het gevoel te krijgen en de bevestiging 'ze zijn toch wel in control daar'. Ik hoop dat we vanavond met elkaar die balans proberen te zoeken, want eigenlijk moeten we natuurlijk op kaders en op hoofdlijnen aansturen en niet te veel in die uitvoering gaan. Maar zelfs bij ons is die neiging omdat we de afgelopen periode te vaak met verrassingen zijn geconfronteerd. Het werd net al genoemd, een archief dat even vergeten was, asbest waar niet aan gedacht werd terwijl het gebouw toch echt in de tijd is gebouwd dat dat heel gebruikelijk was. Ik ga de lijst niet helemaal opnoemen, maar dat is in ieder geval iets waarvan wij zeggen 'ik hoop dat wij in de toekomst in ieder geval het gevoel krijgen dat daar meer control op is' en daar zullen wij als VVD dan ook op sturen. Als ik dan kijk wat het voorstel inhoudt, wordt ons eigenlijk kort gezegd gevraagd om op zeven punten te beslissen.

Het college stelt ons voor om af te wijken van wat we eerder hebben gezegd en ik wil eigenlijk eventjes met u die punten aflopen. Er wordt gevraagd of wij de eis gebruiksgebonden energieverbruik kunnen laten vallen. Dat is wat de VVD betreft prima. Er wordt heel veel gezegd over de BREEAM. Ik probeer het kort te houden, want er zijn ook diverse vragen over gesteld en als ik die beantwoording lees, krijg ik echt de indruk dat het een super ingewikkeld proces is waar met name de mensen die deze certificering doen en die mogen begeleiden wat aan verdienen. Het is zelfs te moeilijk om de vraag te beantwoorden wat het gaat schelen Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

3

als we een lager niveau willen. Dus voor de VVD is belangrijk dat we een ambitie hebben met betrekking tot duurzaamheid, dat die ambitie realistisch is en dat die duurzaamheid ook tevens een besparing oplevert. Als dat zonder die BREEAM kan, is dat wat de VVD betreft ook prima. Dus ik hoor ook graag van het college wat het voor mogelijkheden daarin ziet. Dan wordt er gevraagd of wij 100 m² archief willen toevoegen. Jammer dat het vergeten is, maar dat zal wel moeten. Dan het doorrekenen van het terras. Voor ons als VVD is het ook heel erg belangrijk dat we een gezellig stadscentrum krijgen. We kunnen ons heel goed voorstellen dat daar een koffiecorner bij hoort. We lopen daar ook risico's bij. Dat hebben we gezien bij het Cultuurgebouw. Zelf horeca in een gebouw exploiteren… De VOORZITTER: Rondt u af, mevrouw Van Straten? U heeft nog een kleine halve minuut. Mevrouw VAN STRATEN: Een kleine halve minuut en ik ben pas bij punt 4 van de zeven. In ieder geval willen wij met die doorberekening die het college voorstelt, doorgaan maar let dan ook op dat mocht het niet zo makkelijk zijn om daar een uitbater voor te vinden, dat je die ruimte ook nuttig in kunt zetten voor iets anders dat misschien ten goede komt aan het gebouw. Dus dat willen we meegeven.

Dan wil ik toch nog even stilstaan – ik zal het echt proberen kort te houden, maar dat is volgens mij een belangrijk punt voor veel raadsleden – bij de daktuin en de dakzaal. Ik ga het zo kort mogelijk zeggen: de daktuin extra light om het zo maar te zeggen. We eisen ook van andere gebouwen dat ze daar iets doen met groen en klimaatadaptatie. Dat zullen wij ook doen. Maar in de vorm zoals dat nu wordt voorgesteld vinden wij dat echt te groots. Van de dakzaal zeggen wij ook 'mocht er gebrek aan ruimte zijn, dan zouden we de trouwzaal wat ons betreft kunnen gebruiken als vergaderzaal en die dakzaal kan wat ons betreft verdwijnen'. We gaan er dan ook vanuit dat dat een besparing oplevert van de kosten die nu vermeld staan in het voorstel. De wijziging flexwerkplekken... De VOORZITTER: Mevrouw Van Straten, ik moet u onderbreken want uw tijd is echt om en we hebben niet veel tijd, dus misschien dat u straks in de tweede termijn nog iets kunt aanvullen. Mevrouw VAN STRATEN: In ieder geval kan ik wel zeggen dat we het met punt 6 eens zijn. Dan kan ik het daar mooi mee afsluiten. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we gauw door naar mijnheer Sulmann, GEZOND Haarlemmermeer. De heer SULMANN: Dank u wel voorzitter. Het nieuwe gemeentehuis. Een plek van ontmoeten, werken en natuurlijk dienstverlening.

Samen met het Voorzetgebouw, het Cultuurgebouw en Aprisco moet het het Raadhuisplein een nieuwe impuls geven. Het nieuwe gemeentehuis zit nu in de fase van het voorlopig ontwerp en in deze fase is de investering al omhooggegaan met 25% tot een kleine € 72 miljoen. Maar ook deze kostenraming is voorlopig. Want de prijs van nu is niet de prijs van morgen. De businesscase geeft wel aan dat zelf bouwen nog steeds goedkoper is dan huren, maar het voordeel wordt steeds kleiner. We wachten de nieuwe businesscase en het definitieve ontwerp dan ook af. De vraag die we ons dan wel moeten stellen, is of het steeds kleinere voordeel een groot financieel risico waard is. Helaas, ervaringen genoeg in onze gemeente. We hopen wel dat er in het definitieve ontwerp niet nog meer missers bij komen, zoals het niet meenemen van verplichte archiefruimte, niet anticiperen op het feit dat we een groeigemeente zijn, terwijl we dat toch vaak genoeg horen, asbest en natuurlijk de kelder. Laten we dan alvast op een mogelijke misser inzoomen: stop met het buitenterras en laat dat gewoon over aan commerciële partijen die al op het Raadhuisplein zitten. Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

4

Dan nog een twijfelachtige verandering – het is al een paar keer genoemd – in het voorlopig ontwerp, de daktuin en de dakzaal. Hoe nodig is dit? Want als de enige reden vergroening van het Raadhuisplein is, vergroen dan het plein zelf, zodat alle inwoners hiervan kunnen genieten en niet alleen de ambtenaren. Zoals gezegd, is op dit moment de businesscase nog in het voordeel van zelf bouwen, maar het verschil wordt steeds kleiner. En als je rekent met de huidige energieprijzen is het verschil zelfs bijna helemaal verdwenen. Nu hebben wij al vanaf het begin ervoor gepleit de publieksfuncties te scheiden van de overige gemeentelijke werkzaamheden. Dus de publieke functies en de raadzaal en publieksbalies in het nieuwe gemeentehuis en de ambtenaren huisvesten op een andere plek. Nu de businesscase steeds minder voordelig wordt voor volledig bouwen, zijn we benieuwd hoe de portefeuillehouder kijkt naar het scenario om een kleiner gemeentehuis te bouwen in Hoofddorp-Centrum, meer woningen te bouwen op die plek – dat levert ook weer geld op – en ambtenaren te huisvesten op een andere plek. We horen het graag. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Sulmann, dan gaan we naar mevrouw Roos, FVD. Mevrouw ROOS: Dank u wel voorzitter. Er is rond het nieuwe gemeentehuis een aantal zaken dat opvalt.

De bouw moet nog beginnen en hetgeen waar zwaar op werd ingezet, het BREEAM-certificaat met betrekking tot de duurzaamheid, sneuvelt als eerste. Voor ons geen must, laat dat duidelijk zijn. Maar het is wel opvallend. De duidelijke verwijzing naar de historie van de gemeente Haarlemmermeer sneuvelt als tweede. Wat overblijft is een glazen, onpersoonlijke kast met misschien een dure daktuin. Voor wie deze tuin is, is niet helemaal duidelijk. We zien graag meer invulling omtrent het meer smoel geven. De horeca moet zorgen voor enige aantrekkelijkheid, maar ik mag toch hopen dat de gemeente niet zelf gaat concurreren met de omliggende horeca. De fietsenstalling onder het gebouw blijkt geen optie te zijn. Is er dan wel nagedacht over andere opties? Een gemeente die zo inzet op het gebruik van de fiets moet hier toch al een plan voor hebben? Pas in 2025 kan de bouw starten omdat leidingen omgelegd moeten worden. Het jaar waarin het gemeentehuis er had moeten staan, is nu het jaar van de eerste leidingen. Hoe lang wist het college al van dit uitstel? En hoe zit het met het gebouw waar we nu zitten? Tot hoelang kunnen we hier blijven zitten? Het nieuwe gemeentehuis wordt duurder dan begroot, geen verrassing natuurlijk. We kunnen uitkijken naar meer berichten over overschrijdingen in de toekomst. Dat is wel duidelijk.

We komen nu reeds voor in het rijtje duurste gemeentehuizen van Nederland. FVD ziet graag gebouwen waar we trots op kunnen zijn en dat de mooie historie van de Haarlemmermeer tot uiting brengt. Dank u voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Roos. Dan gaan we naar mevrouw Hup, ChristenUnie-SGP. Mevrouw HUP: Ik ben dan weer zo netjes dat ik wist dat er nog iemand anders eerst was. De VOORZITTER: U heeft het woord. Mevrouw HUP: Maar dan gaat de tijd nu in. Oké. Voorzitter. Wij mogen nu beslissen over wat wijsheid is voor het VO en dat gaat over een bedrag van € 71,7 miljoen. De ambitie was destijds € 57,5 miljoen. Dat is dus een verschil van € 14,2 miljoen. Een krediet dat je niet dagelijks verstrekt. En los daarvan kan dat nog hoger oplopen want dit is maar een momentopname, nog een indicatie. We zijn best een beetje huiverig voor de nieuwe trends die straks gaan oppoppen. Het pand moet energieneutraal gebouwd worden waarbij de eis voor het gebruikersgebonden energieverbruik komt te vervallen. Dat vinden wij dan toch jammer. Het moet wat ons betreft een toekomstbestendig gebouw zijn en dat zal het ook vast worden. Dat heeft de architect ons ook Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

5

bevestigd, maar dan net buiten de boot vallen om geen BREEAM-certificaat te krijgen, vinden wij dan echt een gemiste kans. Wij snappen dat dit komt door een wijziging van de eisen. Terug naar de tekentafel is te kostbaar maar wat ons betreft, hoeft hierna niet het BREEAM-deskundige expertteam betrokken te worden bij de toetsing. Het is toch weer een extra kostenpost, dus wij zouden eigenlijk adviseren om dat dan achterwege te laten. Maar mede omdat we wel heel veel waarde hechten aan het vastgestelde kader om duurzaam te zijn, hebben we dan nu gekozen voor die hoogste categorie, outstanding, maar maken we het daarmee niet een beetje onnodig moeilijk? Of doe het volgens de regels en bouw volgens de huidige norm uit 2020 of kijk nog waar je eventueel kunt minderen zodat je niet onnodige kosten maakt. Maar goed, dat laat ik aan het college over. Als ik het zou mogen zeggen, heb ik wel een idyllisch beeld. Ik zou het dakterras toegankelijk maken voor onze inwoners en niet alleen voor de ambtenaren en de politieke collega's onder ons. Maak het in ieder geval multifunctioneel zodat er een duale functie ontstaat. Maak het eventueel modulair. De vlag hangt er nu behoorlijk anders bij en ik denk dat het goed is om ook een statement te maken richting onze bewoners en vrijwillige ondernemers dat we toch een beetje zuinig gaan zijn met de kredieten die we gaan geven.

Dat brengt me bij het laatste punt – ik val in herhaling en ga afronden – dat we dus flink de portemonnee moeten trekken. Wij pleiten echt voor zo minimaal mogelijke uitgaven. We weten dat we niet voor een dubbeltje op de eerste rang een nieuw raadhuis opzetten, maar blijf het goed overwegen in het proces zelf. Dat zijn we tenslotte onze inwoners verschuldigd, het is ook hun geld en hun toekomstige gemeentehuis. Dus we dienen de moties in met Forza!, allebei. Tot zover voorzitter. Twee minuten is een uitdaging. De VOORZITTER: Ja, het is een korte tijd, dat klopt. Dank u wel mevrouw Hup. Er is een motie aangekondigd, begrijp ik? Om welke motie gaat dat? Mevrouw HUP: Dat is even een mooie rookie mistake nu. Dat komt later. Maar dan neem ik mijn woorden terug. Dan zal ik dat straks… De VOORZITTER: Waarvan akte. Forza! gaat dat bespreken denk ik. Dan gaan we naar mevrouw Kamsteeg, PvdA Mevrouw KAMSTEEG: Dank u wel voorzitter. Ter bespreking het voorlopig ontwerp nieuw gemeentehuis. Gevraagd wordt om in te stemmen met een aantal wijzigingen in het programma van eisen en de benodigde investeringsraming te verhogen met € 14,2 miljoen tot € 71,7 miljoen. Hoewel de PvdA het betreurt dat er meer geld nodig is voor het realiseren van het nieuwe gemeentehuis, kan zij zich vinden in de argumenten die daarvoor aangedragen worden.

Dan de overige punten die voorgesteld worden om in het programma van eisen op te nemen. De PvdA kan zich in alle voorgestelde punten vinden met uitzondering van het toevoegen van een daktuin en een multifunctionele dakzaal wat € 1,9 miljoen moet kosten. Ik hoorde de collega's er ook al over. Het argument dat dit het openbare deel van het gebouw de uitstraling geeft die past bij een gemeentehuis vindt de PvdA veel te zwak om een dergelijke uitgave te rechtvaardigen. Bovendien is het maar de vraag wat er vanaf de straatkant te zien is van een daktuin op 15 meter hoogte. Mijn fractie ziet veel meer in het vergroenen van het voorliggende plein, zoals dat voor het gemeentehuis in Harderwijk is gerealiseerd. Qua klimaatadaptatie en waterbeheer zien wij meer in een sedumdak met mogelijk overhangend groen langs de randen, of uitbreiding van het aantal te plaatsen zonnepanelen. Bijkomend voordeel hiervan is dat het plafond boven de raadzaal niet extra verzwaard hoeft te worden. Laat dit gewoon een hoog plafond zijn, zoals het in de oude situatie ook was. We ontvingen vanmiddag een brief dat vanwege kabels en leidingen de kelder onder het voormalige raadhuis geheel gesloopt dient te worden en dat daardoor helaas de bouw van het nieuwe Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

6

gemeentehuis pas in 2025 kan starten. De PvdA vraagt zich wel af wat deze vertraging voor effecten op de bouwkosten zal hebben en maakt zich daar ook zorgen over. Tot slot, voorzitter, heeft de PvdA nog een aantal aandachtspunten. Betrek de Belangengroep Gehandicapten Haarlemmermeer al in de ontwerpfase bij de beoordeling of het gebouw en de openbare ruimten goed toegankelijk zijn voor personen met verschillende handicaps. Voorzie in invalidenparkeerplekken dichtbij de ingang. De PvdA heeft al vaker aandacht gevraagd voor het feit dat hoge, voor rolstoelen aangepaste busjes niet in een parkeergarage kunnen parkeren. En maak werk van een goede, bewaakte fietsenstalling in het centrum nu er geen openbare fietsenstalling onder het gemeentehuis gesitueerd kan worden. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Kamsteeg, dan gaan we naar mijnheer Schaap, Forza! De heer SCHAAP: Dank u wel voorzitter. Forza! is altijd van mening geweest dat het beter zou zijn om ons prachtige oude raadhuis te renoveren. Die mening zijn we nog steeds toegedaan. Wij zijn niet verbaasd over de eerste prijsverhoging van € 14,5 miljoen. Wel over het feit dat we die al voor onze kiezen krijgen nog voor de sloop van het oude raadhuis een feit is en nog voordat de raad een besluit heeft genomen over het voorlopig ontwerp. Maar goed, opknappen is een gepasseerd station.

Het nieuwe raadhuis wordt zeer energiezuinig. Het wordt een zogenaamd energieneutraal gebouw. De eis nul op de meter laten we vervallen, want dat lukt niet met dit ontwerp. Net zo min als het voldoen aan de huidige duurzaamheidseisen. Een gemiste kans en een signaal naar iedereen die in de polder wil gaan bouwen. De oude regels zijn goed genoeg. Waarom gingen we ook alweer duur nieuw bouwen in plaats van renoveren? Forza! vindt de koffiebar met terras een leuke toevoeging, mits het om een separate ruimte gaat die verhuurd kan worden aan een commerciële partij, zoals dit ook in het Cultuurgebouw gebeurt. We kijken uit naar de doorrekening van het plan en de implementatie ervan in de volgende fase van het ontwerp. We bouwen een nieuw raadhuis en we willen een gebouw met uitstraling. Het mag er niet als een soort kantoorgebouw uitzien, dus wordt het een soort aquarium. De beoogde uitstraling kost onze inwoners € 1,9 miljoen extra. Dat is best duur. Bovendien vindt de fractie van Forza! een zaal boven de raadzaal onbespreekbaar. Deze symboliek van ambtenaren als hoogste orgaan in de gemeente is ronduit verkeerd. Ook al lijkt het soms wel zo. Als je uitstraling wilt, maak de raadzaal dan nog wat hoger en laat deze boven de dakrand uitsteken. Mevrouw Hup heeft helaas de verrassing verklapt, maar we zullen met een amendement komen. Nee, het wordt een amendement, toch een verrassing.

De VOORZITTER: Gaat u verder, mijnheer Schaap. Het komt allemaal goed. De heer SCHAAP: Dank u wel. Goed. Ook de daktuin kan niet op onze goedkeuring rekenen. We vinden het en te duur en een te decadente optie. We vinden het onderhoud te duur en we achten het, zeker nu blijkt dat we een technisch achterhaald gebouw gaan neerzetten, beter om ook zonnepanelen op de plek van de beoogde tuin te leggen. In het voorlopig ontwerp wordt in plaats van fractiekamers over een vergadercentrum gesproken. Ook dit zien we graag anders, zodat over de vele jaren die ons scheiden van de oplevering van ons nieuwe raadhuis, iedereen nog steeds weet dat dit is wat het is: het huis van de raad. Ook op de laatste twee genoemde punten volgt een motie. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Schaap, even voor de duidelijk. Er is een motie en een amendement door u ingediend? De heer SCHAAP: Er komen twee verschillende, eentje wordt een amendement omdat het een wijziging betreft en de ander is een motie maar daar ben ik nog over in overleg met de griffie. Het kan zijn dat het twee amendementen worden. Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

7

De VOORZITTER: Oké. Ik vermoed dat u dat in tweede termijn wilt bespreken dus dat is wel even handig om te weten. Dat komt dan zo. Dan gaan we naar mevrouw Woolthuis van de HAP. Mevrouw WOOLTHUIS: Dank u wel voorzitter. Vanavond hebben we het over het voorlopig ontwerp van het gemeentehuis. En ik herhaal het nog een keer: het is een gemeente-huis, want dit pand heeft een belangrijke dubbelfunctie. Als eerste is het een huis voor onze Haarlemmermeerse gemeenschap, een plek van service en verbinding, ook met ons als raad. Daarom moet het een warme en voor iedereen toegankelijke plek zijn waar mensen zich welkom voelen en graag binnenlopen. De tweede omvat de functie van een goede werkgever en het verschaffen van een gezonde en veilige, toegankelijke werkplek. Een plek waar ambtenaren prettig kunnen werken en hun functie in dienst van onze gemeente kunnen vervullen. Het oude pand voldeed hier zeker niet meer aan en was aan het einde van zijn levensduur. De sloop is gestart en vandaag hebben we het dan ook over het voorlopig ontwerp. Een ding is meteen duidelijk: over smaak valt niet te twisten. Dit blijkt ook uit de reacties van mijn eigen gezin. Mijn man vindt het prachtig. Mijn dochter vroeg zich af of dit een spiegelhuis was, zoals op de kermis en ik noem het een vissenkom. Maar ook mijn fractie is niet laaiend enthousiast over dit ontwerp.

Het verhaal achter het ontwerp is duidelijk, maar het gebouw oogt sfeerloos. Het heeft niet de uitstraling die hoort bij een gemeentehuis in Haarlemmermeer. Het is een kantoorgebouw geworden op een wel heel mooie en centrale plek, maar niet die warme, toegankelijke omgeving die ook in het stuk genoemd wordt en voor mijn fractie heel belangrijk is, zeker als we het hebben over het openbare gedeelte. Ook sober en doelmatig zien wij niet terug in dit stuk. Tot onze verbazing, en u heeft het al vaker gehoord, is een daktuin met een dakzaal meegenomen van € 2 miljoen. Dit komt voort uit een functionele toets en staat in het stuk als een noodzakelijke wijziging. Maar de onderbouwing van deze noodzaak ontbreekt. College, waar is de onderbouwing waaruit dit blijkt? En als wij dan vervolgens kijken naar de schriftelijke vragen en de antwoorden daarop, blijkt dat dit toegevoegd is op basis van een advies van een bestuurlijke commissie. Wie zijn deze bestuurlijke commissieleden dan? Hebben zij misschien een apart budgetpotje hiervoor klaargezet? Mijn fractie verbaast het nog het meest dat deze daktuin niet toegankelijk is voor onze inwoners, terwijl een deel van de tekst dat toch echt doet vermoeden.

Hoe verklaart u dat wij zo veel geld uitgeven aan iets wat enkel voor personeel toegankelijk is? Gebruik die € 2 miljoen voor het vergroenen van het centrum van Hoofddorp en het plein voor het gemeentehuis en maak daarvan iets waar iedereen dus profijt van heeft. Het dak kan dienen als wateropslag. Ook onze zorgen over de kosten willen wij graag met u delen, voorzitter. Kosten die naar ons idee voorzien hadden kunnen worden. Een opsomming laat ik voor nu maar even achterwege, want hier is al heel veel over gezegd door collega's. Maar dan nemen we ook nog even de enorme vertraging mee die dit project gaat oplopen en het risico van € 15 miljoen. Dan zijn de kosten die wij vandaag de dag zien simpelweg niet reëel. Daarom sluit ik af met vier vragen. 1. Kunt u ons een schriftelijke uitsplitsing geven van alle kosten en de financiële risico's, waarbij ook de vertraging wordt meegenomen en een reëel inflatiepercentage? 2. Wat gebeurt er als we tegen dit voorlopige ontwerp stemmen? Valt er nog wat te kiezen? En wat gaat het extra kosten? Of zitten we klem? 3. Wanneer kunt u ons meer duidelijkheid geven over de afschaling van de BREEAM? Zoals ook schriftelijke vragen al zijn ingediend door D66. 4. En als laatste, zoals het CDA al aangaf, wat denkt u ervan om de trouwzaal uit dit ontwerp te halen en te plaatsen in het Oude Raadhuis? Een prachtig pand dat binnenkort leeg komt te staan.

Voorzitter, als laatste. Wij gunnen onze gemeente een nieuw thuis, maar dit ontwerp voelt niet als een warme thuiskomst. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: U heeft een interruptie, mevrouw Kamsteeg?

Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

8

Mevrouw KAMSTEEG: Ja, al even geleden maar u keek mijn kant niet op. De VOORZITTER: Verdorie, dan heeft u het woord. Mevrouw KAMSTEEG: Ik had een interruptie op mevrouw Woolthuis over haar opmerking dat de bestuurscommissie gevraagd zou hebben om een daktuin. Als je het goed leest, dan staat er dat de bestuurscommissie een oproep deed om de uitstraling van het gebouw te verbeteren en dat de architect de daktuin en de dakzaal bedacht heeft. Dat wilde ik even meegeven, dat dit niet bij de bestuurscommissie… De VOORZITTER: Bent u dat eens met mevrouw Kamsteeg? Mevrouw KAMSTEEG: Bent u dat met mij eens, mevrouw Woolthuis? Mevrouw WOOLTHUIS: Zo heb ik de brief niet gelezen, dus in dat geval ben ik het niet met u eens. De VOORZITTER: Wellicht kan het college daar zo nog duidelijkheid over geven. Dank u wel mevrouw Woolthuis. Dan gaan we naar mijnheer Spijker, EEN Haarlemmermeer. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter. Ik zeg met grote aanhalingstekens 'beter, groter en mooier'. Een fantastisch geldverslindend prestigeproject. Alleen de jacuzzi ontbreekt nog op het terras, waar de doorsnee inwoners absoluut niet welkom zijn. Maar voor onze ambtenaren en voor ons is het natuurlijk ideaal. De geprognosticeerde bouwkosten zijn nu € 71 miljoen, maar we eindigen waarschijnlijk met meer dan € 100 miljoen.

We hebben al eens zo'n Calatravaproject gehad, of noem maar een beroemd stadion dat we hadden. Dan de daktuin, door iedereen al aangehaald. Ook wij zien absoluut geen logica daarvoor, samen met de dakzaal. Die kunt u absoluut schrappen. Dan het buitenterras. Dat is niet opgenomen in het PvE en brengt hoge lasten met zich mee, dus ook annuleren. Dan de BREEAM. Ook onlogisch. Ga dus ook niet voor outstanding, maar doe gewoon de hand op de knip. Dan de warmtekoudeaansluiting. Die wordt door de gemeente betaald. Op het moment dat het gemeentehuis opengaat en de warmtekoudeopslag nog niet klaar is, vormt dit een financieel risico. Daar horen we graag een antwoord op van de wethouder. Dus EEN Haarlemmermeer is inderdaad mede-indiener van de amendementen en moties van Forza! en ChristenUnie-SGP en andere collega's. Voorzitter. EEN Haarlemmermeer zegt: voet op de rem met alle extreme uitgaven en onnodige investeringen. Ga voor een betaalbaar en functioneel gebouw, niet een extreem gebouwd negende wereldwonder. Dan heb ik nog een vraag aan de portefeuillehouder. Kunt u de vele raampartijen niet vervangen door een meer dichte bouw? Dat was onze bijdrage. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Spijker, dan gaan we naar mevrouw Van de Meeberg, D66.

Mevrouw VAN DE MEEBERG: Dank u wel voorzitter, ik was nog even aan het meeschrijven want ik hoorde een aantal dingen waarvan ik dacht 'daar gaan we in tweede termijn nog even over verder'. We hoorden iedereen over de kosten die zijn gestegen. Ik denk dat het goed is om te zeggen dat er nog geen krediet is verstrekt en dat het altijd kostenramingen zijn geweest. Wat ons betreft, is het naïef om te denken dat als je tien jaar over een project praat, de kosten dan niet stijgen. Dat is gewoon naïef. Je ziet het aan alles en iedereen, alles wordt duurder. Het kan gewoon niet zo zijn dat dit niet ook duurder Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

9

wordt. Wij kijken graag naar 'wat levert zo'n nieuw raadhuis nou eigenlijk op?' Dat het noodzakelijk is dat er een nieuw raadhuis komt, zijn we met elkaar hopelijk toch wel eens. Misschien mijnheer Spijker niet, maar er moest een nieuw raadhuis komen. Maar wat levert het nou eigenlijk op? We gaan veel minder gebruikerslasten betalen in het nieuwe raadhuis en wij vinden we het heel belangrijk dat we een voorbeeldfunctie hebben als gemeente als het gaat over duurzaamheid en energiezuinig zijn. De VOORZITTER: U krijgt een interruptie van mijnheer Spijker, mevrouw Van de Meeberg. De heer SPIJKER: Mevrouw Van de Meeberg, heeft u goed naar mij geluisterd? Ik heb gezegd: een nieuw raadhuis is van belang, alleen niet het negende wereldwonder dat een enorme geldverslinding is. Bent u dat met mij eens? De VOORZITTER: Graag via de voorzitter praten alstublieft. Bent u het met mijnheer Spijker eens, mevrouw Van de Meeberg? Mevrouw VAN DE MEEBERG: Ik ben het met de inhoud niet eens. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Gaat u verder. Mevrouw VAN DE MEEBERG: Ik was gebleven bij de voorbeeldfunctie als gemeente als het gaat over duurzaamheid. We willen wel graag zorgen dat onze ambtenaren die voor onze inwoners werken in een droog gebouw zitten waar zij prettig kunnen werken.

En ja, corona heeft natuurlijk heel veel slechte dingen gebracht, maar het heeft misschien ook wel een beetje goede dingen gebracht. Een positieve erfenis is dat we geleerd hebben dat thuiswerken gewoon wel mogelijk is en daarmee is het aantal werkplekken in het raadhuis naar beneden gebracht. Dat vinden wij een goede ontwikkeling. We hebben al vaak gehoord over voortschrijdende inzichten en een daarvan is die fietsenkelder. Ik wil er toch een opmerking over maken dat er in de periode 2014-2018 een college zat dat het niet zo nodig vond om daar onderzoek naar te doen. En nu komen we dus met nieuwe conclusies. Ik denk dat we dat wel eerder hadden kunnen weten. Dan die daktuin. Dat is een populair onderwerp. Ik hoor heel vaak in deze raad fracties praten over verdozing van het landschap. Ze zijn tegen verdozing. Dat begrijp ik wel. Ik denk dat als je die daktuin weghaalt, we weer aan verdozing werken, dat we weer een vierkant, saai uitziend gebouw neerzetten. Misschien hoef je dat hele dak niet vol te zetten met bomen en planten, maar aan de rand is dat toch echt wel welkom, zodat je die verdozing tegengaat. Even kijken hoor. Die koffiebar.

Is dat nou wel verstandig – dat hebben we ook al eerder gehoord – om een commercieel bedrijf in te zetten op een plek waar al heel veel horeca is en hoort zoiets nou wel in het raadhuis? Ik denk dat als ik zo een beetje luister, veel mensen het met elkaar erover eens zijn dat dat niet het geval is. De VVD heeft een aantal dingen gezegd waar ik het eigenlijk wel mee eens ben en een van die dingen is: meedenken levert verbeteringen op. Ik wil de werkgroep ook danken voor hun suggesties. Ik denk dat daar heel zinnige dingen uit zijn gekomen. Ik ga afronden, voorzitter. Wij hebben vanavond vaker gehoord over het eruit slopen van de trouwzaal. Dat vinden wij ook wel interessant, want dat levert ruimte op. Of je dat nu in het oude Oude Raadhuis zou moeten doen, weet ik niet. Ik weet niet of daar genoeg vulling is van zo'n trouwzaal om dat echt interessant te maken. Maar dat is het onderzoeken waard. En mijn tijd dus op, dus ik stop, dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Van de Meeberg. Dan gaan we naar mijnheer Beusenberg SRH.

Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

10

De heer BEUSENBERG: Dank u wel voorzitter. Na een bewogen avond gisteren gaat het leven als raadslid van deze gemeente gewoon weer verder. Ik heb blije en zure gezichten gezien vanavond. Voor ons ligt het voorlopig ontwerp nieuwe raadhuis. Een aantal dingen valt op. Iedereen heeft het eigenlijk al gezegd, maar waar hebben we in hemelsnaam een daktuin voor nodig? We hebben een stadspark op nog geen vijf minuten lopen van het raadhuis. De energietransitie is zo'n hot item in dit gebouw en dan willen wij een daktuin? Ik denk het niet. Gooi dat dak alstublieft vol met zonnepanelen. Geef het goede voorbeeld voor de energietransitie. Dan de investeringsraming. Er moet nog eens € 14,2 miljoen bij. Ons is verteld dat de sloop van het oude raadhuis en daar een nieuw raadhuis voor terugbouwen op lange termijn rendabel zou zijn. Uiteindelijk zouden we geld gaan besparen op die manier. En als er nu nog eens € 14 miljoen bij komt, hoe rendabel is het dan nog? En moet er misschien over twee jaar weer een aantal miljoenen tegenaan? In projecten zoals dit houdt SRH totaal niet van verrassingen. En die hebben we wel gehad. Verder ga ik graag in de tweede termijn in gesprek met mijn collega's over zaken die wij wellicht anders willen zien. Ik heb bijvoorbeeld de trouwzaal al gehoord.

Voorzitter, wij kunnen natuurlijk niet meer terug en ik ga hier vast aangeven dat er een aantal punten is in het raadsvoorstel waar wij niet in mee zullen stemmen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Beusenberg, dan gaan we naar mijnheer De Ruiter, BVNL. De heer DE RUITER: Dank u voorzitter. Voorzitter, de stellingname van BVNL ten aanzien van dit polderpaleis mag bekend worden geacht. We zijn en blijven tegenstander van de plannen, maar beseffen ook – dat werd net ook al aangehaald – dat verschillende points of no return, zoals die wel genoemd worden, inmiddels gepasseerd zijn. We blijven ons daarom wel afvragen waarom we als doorsnee provinciegemeente een raadhuis nodig hebben, waarvan ik u nu maar weer eens voorspel dat het straks zeker tegen de € 100 miljoen gaat kosten. Ik ben van een andere generatie dan mevrouw Hup en maakte de tijd nog mee dat de plannen voor het polderpaleis van tussen de € 38 en € 48 miljoen gepresenteerd werden nog mee. Ook toen vond ik dat al te duur. We zitten in een financiële rollercoaster. Als positief punt… Er komt een volgens mij een interruptie van mevrouw… De VOORZITTER: Een interruptie van mevrouw Hup. Mevrouw HUP: Ja, ik dacht 'ik maak even gebruik van mijn stem', maar ik heb dus een interruptie. Ik snap niet helemaal wat het verband is met mijn achternaam. De VOORZITTER: Mijnheer De Ruiter.

Mevrouw HUP: Waarom heeft u mij genoemd in uw betoog? Dat ik van een andere generatie ben? Dat snap ik niet helemaal. De heer DE RUITER: U noemde een bedrag van… De VOORZITTER: Mijnheer De Ruiter, graag via de voorzitter. 'Mevrouw Hup zei dat…' De heer DE RUITER: Pardon. Voorzitter, ik begrijp de vraag van mevrouw Hup. Mevrouw Hup noemde in haar betoog een bedrag van, naar ik meen, € 58 miljoen waarvoor de eerste plannen gepresenteerd werden. Ik wil alleen maar aangeven dat ik in eerdere jaren nog lagere bedragen gehoord heb. De VOORZITTER: Mevrouw Hup, nog een aanvulling.

Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

11

Mevrouw HUP: Ja, het was € 57,5 miljoen. Dus u heeft niet helemaal goed begrepen wat ik dan zei. En in die tijd was ik er al. Dus ik snap nog steeds niet helemaal het verband. De VOORZITTER: Mevrouw Hup, 'mijnheer De Ruiter heeft begrepen dat…'. Ik wil dat u via de voorzitter praat want dit is een gevoelig politiek onderwerp en ik merk dat er al snel naar de persoon wordt gesproken. Nogmaals, ik wil echt dat u via de voorzitter praat. Mijnheer De Ruiter. De heer DE RUITER: Dank u voorzitter. Ik hoop dat in elk geval duidelijk is dat de eerste bedragen die ik hoorde voor dit polderpaleis vele malen lager waren dan waar we nu op uit gaan komen. Als positief punt kun je dan misschien zien dat het bij de renovatie van het Binnenhof in Den Haag nog veel grootser uit de hand loopt. Het kan altijd erger, is dan de trieste constatering van BVNL. Ik heb nog wel een vraag aan het college en dan rond ik af. Er is bij de informatieve sessie een idee geopperd om bijvoorbeeld een archeologische boot, een archeologisch wrak, op NAP-niveau te plaatsen.

Zijn er zijn zulke dingen voor handen in Haarlemmermeer of zijn er locaties waar dit soort wrakken liggen? Is dat bekend? Is dat überhaupt realistisch? En dan wil ik nog meegeven dat de lagere gebruikslasten die voorgespiegeld worden volgens ons zodanig van aard zijn dat we zeker zestig tot zeventig jaar in een duurder gebouw of in het huidige kunnen blijven zitten, in plaats van investeren in een gebouw dat in veertig jaar afgeschreven wordt met een verwachte levensduur van zestig jaar, waar we dan € 70 miljoen voor moeten investeren om € 1 miljoen per jaar te besparen, zoals ik het begrepen heb. De VOORZITTER: Mijnheer De Ruiter, u krijgt een interruptie van mijnheer Beusenberg. De heer BEUSENBERG: Dank u wel voorzitter. Ik snap dat het gisteren een zware avond is geweest, maar waar gaat u het geld voor dat archeologische wrak dan vandaan halen? De VOORZITTER: Ook voor u geldt, mijnheer Beusenberg, graag via de voorzitter. De heer BEUSENBERG: Excuus. De VOORZITTER: Bent u dat met mijnheer Beusenberg eens, mijnheer De Ruiter? De heer DE RUITER: Voorzitter, ik kan het niet eens of oneens zijn met mijnheer Beusenberg denk ik, want hij vraagt waar ik het geld vandaan wil halen. Mijn vraag is aan het college of er überhaupt zo'n wrak voorhanden is of dat er locaties zijn waar die wrakken bekend zijn, waar het misschien geborgen en geconserveerd kan worden.

Dan zou de volgende vraag misschien worden: quanta costa? De VOORZITTER: Mijnheer Beusenberg, was dat voldoende? De heer BEUSENBERG: Ik denk dat het voldoende was, voorzitter. De VOORZITTER: Mijnheer De Ruiter, rondt u af? Dan kunnen we naar het college. De heer DE RUITER: Verder sluit ik me aan, maar dat wordt misschien iets voor de tweede termijn, bij de voorstellen van het CDA. En ik vond eigenlijk het idee met betrekking tot het Oude Raadhuis bijzonder creatief en dat is zeker iets waar we straks graag verder over willen praten. Tot zover voorzitter. Dank. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan zijn alle partijen aan het woord geweest. De meeste partijen hebben hun tijd ook echt wel gebruikt. Dus dat wordt interessant voor de eerste termijn. Het college heeft veel Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

12

vragen gehad, het verzoek is als ze technisch van aard zijn, ze niet te beantwoorden of schriftelijk te laten beantwoorden maar vooral in te gaan op de beslispunten die nu op het voorstel gaan. Wie van het college mag ik het woord geven? Ik vermoed mevrouw Van der Meij. Wethouder VAN DER MEIJ: Dank u wel voorzitter. Dat vermoeden was natuurlijk correct. Dank u wel. Voorzitter, u gaf aan dat u veel vragen gehoord heeft. Ik moet u eerlijk bekennen dat ik er wel wat gehoord heb, maar het nog behoorlijk vond meevallen. Dat komt misschien doordat u, ondanks dat er nog wel een aantal vraagtekens in zit dat u intern met uw raad moet gaan bespreken, namelijk over de trouwlocatie die ik een aantal keer gehoord heb, over de daktuin die ik een aantal keer gehoord heb en over de dakzaal die ik een aantal keer gehoord heb, het toch in de basis misschien met mij eens bent, en dat hoop ik ook natuurlijk wel, dat wat we neer gaan zetten inderdaad functioneel en doelmatig moet zijn, maar ook, zoals de HAP al aangaf, toch echt een huis voor de democratie, een huis voor onze inwoners en ook een goed huis, zoals ook VVD, HAP en D66 geloof ik aangaven, voor onze werknemers. Het idee is oorspronkelijk natuurlijk juist geweest 'ga met z'n allen nu op een plek zitten, centreer het, zorg dat iedereen ook nabij is'.

Zodat als inwoners zich moeten melden voor een rijbewijs, maar ook nog vragen hebben over, ik noem maar wat, een uitkering, ze niet naar een ander pand hoeven, maar dat ze die afspraken allemaal intern kunnen vinden. Dus dat is ook al een antwoord op wat mijnheer Sulmann van GEZOND Haarlemmermeer aangaf. Is het een overweging? Nee, er is dus in het verleden juist heel goed over nagedacht om dat te centreren. Maar nogmaals. Het ontwerp dat er nu ligt, is functioneel en doelmatig, maar heeft ook uitstraling, is circulair, energieneutraal en daar ben ik eigenlijk ook gewoon heel erg trots op. Dat hebben we met z'n allen op dit moment nu zo neer kunnen zetten. De VOORZITTER: U krijgt een interruptie. Ik wachtte even op de punt. Mijnheer De Ruiter, BVNL. Een korte vraag. De heer DE RUITER: Ja, een korte vraag aan de wethouder. Zij zegt dat het handig is om alle ambtenaren bij de hand te hebben voor als er vragen uit het publiek komen. Kan de wethouder aangeven welk deel van de ambtenaren of welk percentage, globaal, überhaupt publiekscontacten heeft en welk deel van de ambtenaren zich überhaupt niet met het publiek bezighouden? De VOORZITTER: Dat is een technische vraag, mijnheer De Ruiter. Mevrouw Van der Meij, gaat u verder. Wethouder VAN DER MEIJ: Dank u wel.

Dat is inderdaad een technisch vraag die ik op dit moment niet kan beantwoorden, maar het mag duidelijk zijn dat onze uitvoerende ambtenaren, om ze zo maar te noemen, veel contacten hebben en dat het handig is als dat op een snelle en korte manier kan. Ik probeer sommige vragen even gecentreerd te beantwoorden, omdat die een aantal keer zijn langsgekomen. Maar ik loop ook de vragen van de verschillende partijen eventjes af. Dan begin ik bij het CDA, want daar begon u ook mee, en daar ging het over de vraag of de trouwzaal niet in het Oude Raadhuis zou kunnen blijven. Dat is natuurlijk een overweging. Ik laat dat uiteindelijk aan uw raad, maar het betekent ook een wijziging van het voorlopig ontwerp, zoals dat nu voorligt. En wijziging van het voorlopig ontwerp zoals dat nu voorligt, dat is ook een van de risico's die u noemt, maakt gewoon dat dat ook weer kosten met zich meebrengt. Ik durf ook op dit moment niet te zeggen wat dat voor het Oude Raadhuis betekent. Op de dakzaal kom ik zo nog even terug. Mevrouw Gumbert van GroenLinks gaf aan 'die fietsers – ik zet mijn fiets liever niet in zo'n schimmige garage, maar waar dan wel?' Dat wordt op dit moment onderzocht. Dat zit echt in de hele ontwikkeling, dus dat ligt niet in dit raadsvoorstel, maar dat komt bij u terug.

Daar wordt nu onderzoek naar gedaan en er komen veel ontwikkelingen, dus ook veel mogelijkheden om dat fietsparkeren echt goed te regelen voor onze inwoners. Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

13

De VOORZITTER: Een verduidelijkende vraag, mevrouw Gumbert. Mevrouw GUMBERT: Ik begrijp dat het dat het niet in dit plan zit, maar ik begrijp eigenlijk niet dat er dan nu pas onderzoek wordt gedaan, want er is echt al heel vaak om gevraagd. Dus het is een beetje aan de late kant om dan nu te zeggen 'ja, maar dat komt op een ander moment'. De VOORZITTER: Mevrouw Van der Meij. Wethouder VAN DER MEIJ: Dank u wel. Nogmaals, dat Raadhuisplein, en we hebben het nu over een onderdeel van het Raadhuisplein, en de ontwikkelingen van het hele Stadshart of stadscentrum zijn natuurlijk in volle gang. Als we dan nu niet onze eigen parkeergarages kunnen gebruiken en dus op een andere plek ergens moeten gaan bouwen, moeten we wel weten waarvoor we bouwen; voor hoeveel fietsen, voor hoeveel elektrische fietsen en noem maar op? Omdat je nu pas de volgende stap gaat zetten, kom je daar nu aan toe.

Ik ga door naar de VVD, die zegt, en dat is door meerdere partijen overigens gezegd dus hiermee beantwoord ik die vraag ook in een keer, dat BREEAM, dat certificaat, die ambitie van die duurzaamheid willen we eigenlijk nog wel behalen, maar moeten we nog wat met die certificering? Dat is eigenlijk precies waar we nu op uitgekomen zijn, dat we nog steeds wel de ambitie die we hier destijds met elkaar in de raad hebben neergelegd als het gaat om duurzaamheid zeker nastreven en dat is dus ook haalbaar, want zo zijn we in immers ooit dit pad opgegaan, maar dat de certificering achterwege blijft. U gaf ook aan mevrouw Van Straten, 'zitten we nu wel echt in control en hoe kunnen we dat borgen?' Daar gaf mevrouw Van de Meeberg deels een antwoord op. Het is erg ingewikkeld, denk ik ook, om vandaag te zeggen dat dit de kosten van morgen zijn. Daar zitten de experts wel bovenop en die betrekken we er ook zo veel mogelijk bij, zodra het kan. Maar uiteindelijk geeft u aan 'we hebben enorm veel verrassingen en daardoor zijn de kosten zo uit de hand gelopen'. Maar dat valt eigenlijk wel mee natuurlijk, want een groot deel van die kostenstijging waar we nu met elkaar over praten, heeft te maken met het feit dat de wereld ten opzichte van 2020 gewoon enorm veranderd is. Dat biedt ook kansen. Dat wil ik er ook meteen bij zeggen en dat heb ik ook al eerder in deze raad gezegd.

Het feit dat we nu vertraging oplopen doordat we de kabels en leidingen moeten verleggen en dat daardoor de garages gesloopt moeten worden… de bouw ligt of dreigt in ieder geval stil te vallen. Dat heeft ook weer effect op de aanbesteding die we straks moeten gaan doen en dat zou wel eens een positief effect kunnen zijn, in die zin dat het voor ons daarmee goedkoper wordt om te bouwen. Dus ik snap wat u aangeeft, dat u niet altijd het gevoel heeft dat er sprake is van control als het gaat om financiën. Ik denk dat geen enkele organisatie die waar dan ook in de afgelopen twee jaar met bouwplannen bezig is geweest, het gevoel heeft gehad die control te hebben gehad. Sterker nog, ik denk dat veel mensen het als we het hebben over onze eigen gasrekening dit jaar ook niet hebben gehad. De VOORZITTER: U krijgt twee interrupties van mijnheer Spijker en mevrouw Van Straten. Mijnheer Spijker. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter. Begrijp ik goed uit de woorden van onze wethouder dat zij verwacht dat de prijsstijgingen in de toekomst minder zijn doordat de bouw is uitgesteld door de kabels? Anders mag ze het me nog even uitleggen zodat ik het beter begrijp. De VOORZITTER: Helder, en mevrouw Van Straten. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter.

Ik wil het toch ook nog eventjes goed bevestigd krijgen? Krijg ik nu hier te horen 'we vinden het eigenlijk prima dat we niet helemaal in control zijn en Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

14

dat moet u niet van ons verwachten?' De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we naar mevrouw Van der Meij. Wethouder VAN DER MEIJ: Dank u wel voorzitter, ik begin even bij EEN Haarlemmermeer. Dat is niet wat ik zeg en wat ik aangeef, en nogmaals, dat is iets wat ik al eerder heb aangegeven, is dat we in de vertraging lopen door het raadsvoorstel dat u vandaag is aangeboden en we weten waar dat door komt. De tijd doet dingen, dat hebben we wel… Als er iets duidelijk is, is het wel dat aan dit raadsvoorstel dat hier ligt in de afgelopen twee jaar echt iets substantieel gebeurd is. Ik hoorde 25% kostenstijging, mijnheer Van der Peet gaf dat geloof ik aan, maar dat is ook gewoon daadwerkelijk wat er gebeurt. Dat zijn autonome ontwikkelingen die in de markt plaats hebben gevonden waar we geen controle op hebben. Die beweging kan natuurlijk ook een andere kant op. Ik zeg niet dat het zo is, maar het feit dat er tijd is en dat er wel wat gebeurt, ook op het gebied van bouwend Nederland, maakt dat die beweging ook af kan zwakken of zelfs weer een dalende lijn zou kunnen krijgen. De VVD. Nee, uiteraard zei ik niet 'het is oké dat we niet in control zijn'. En ik zeg ook niet dat we niet in control zijn.

Dat we vanaf het programma van eisen nu eigenlijk voor het eerst deze berekening voorleggen, toont ook dat dat ook niet op een eerder moment had gekund, want je kunt pas gaan berekenen als er een voorlopig ontwerp is. Het is u ook bekend – dat staat ook in dit stuk – dat we straks naar een definitief ontwerp gaan en dat er dan opnieuw een kostenberekening aan komt. Alleen als het gaat om de verrassingen, nogmaals, dat is eigenlijk wat ik net al aangaf, zit daar voor een deel een autonome ontwikkeling in die de afgelopen twee jaar van dermate heftige aard is geweest dat dat voor iedereen, overal in Nederland, of je nu in de raad zit of in je eigen huishoudportemonnee kijkt, verrassingen gaf. En nee, dat is dus niet omdat we niet in control zijn. De VOORZITTER: Er zijn nog twee vragen, mevrouw Van der Meij. Een van mevrouw Woolthuis en een van mijnheer Van der Peet. Mevrouw Woolthuis. Mevrouw WOOLTHUIS: Ja, dank u wel voorzitter. Ik vraag me nog wat af. Ik hoorde de wethouder zeggen dat de hogere kosten voor een groot deel komen door de stijging van de bouwkosten.

Voor een deel kunnen wij ons daarin vinden, maar betekent dat dan dat alle extra kosten van de dingen die we vergeten zijn mee te nemen, en ik noem nog maar een keer de archiefruimte en het asbestgehalte dat in het gebouw is gevonden, maar een heel kleine impact heeft op de stijging van de kosten? De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we naar mijnheer Van der Peet, CDA. De heer VAN DER PEET: Dank u wel voorzitter. Ik ga ook even in op die kosten. En volgens mij gaat het niet alleen om kosten, het gaat echt om de verrassingen los van de kosten, zoals de kelders, de archiefruimte en dat soort zaken. Dat zijn voor ons echt fundamentele zaken waarbij je toch kunt twijfelen; waarom is dat gewoon niet gezien? Over dat soort verrassingen gaat het eigenlijk over. Kijk, die prijsstijgingen, die zijn in de hele wereld gaande, daarop kun je niet in control zijn maar het gaat vooral om die elementen. De VOORZITTER: Inmiddels zijn we van de tijd van de tweede termijn aan het afsnoepen, dus ik hoop dat iedereen wat korter van stof kan zijn. Mevrouw Van der Meij. Wethouder VAN DER MEIJ: Dank u wel voorzitter. Uiteraard is de kostenstijging, die € 14,2 miljoen waar we vandaag over praten, niet volledig te wijten aan inflatie, maar wel voor zo'n beetje de helft.

Dat is natuurlijk fors en voor een deel zit het dan vervolgens ook nog in dingen waar we met u, met elkaar straks over in gesprek moeten gaan, over een daktuin en een dakzaal die, nogmaals, niet volledig uit de lucht zijn komen vallen, want daar heeft een commissie zich over gebogen. Die heeft niet gezegd Verslag RV Vaststellen voorlopig ontwerp nieuwe gemeentehuis (geheime bijlage) 16 maart 2023

15

'voeg een daktuin en voeg een dakzaal toe', maar wel, wat ik ook al meerdere van u heb horen vragen, 'zorg dat we een gebouw krijgen dat geen donker kantoorpand is op wat een levendig plein moet worden, waar wij ons ons huis van de democratie en ons huis van onze inwoners neer moeten zetten. Dus ook daar zitten kosten aan verbonden. Mijnheer Van der Peet, even over wat u aangeeft over de verrassingen. Ja, die hebben erin gezeten. Die zijn ook onderdeel van die kostenstijging. Dat geldt voor de parkeergarage en daar is het natuurlijk een fors bedrag, van € 1 miljoen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik de overige bedragen op een project zoals dit en een kostenomvang als dit nog wel beperkt vind. U doet het voorkomen alsof we € 14,2 miljoen, even gechargeerd gezegd, aan verrassingen voor onze kiezen krijgen. Dat bestrijd ik. Als het goed is, wil ik graag doorgaan. De VOORZITTER: Gaat u verder. U heeft nog anderhalve minuut. Wethouder VAN DER MEIJ: Ik kom bij mevrouw Roos. Nee, sorry, eerst nog GEZOND Haarlemmermeer, maar die vraag had ik al beantwoord. Dat ging over het kleine gemeentehuis en alle ambtenaren op een plek. FVD geeft aan 'hoe lang wist u dit eigenlijk al?' en even ter aanvulling, dat ging over dat we de kabels en leidingen moeten verplaatsen.

Het is natuurlijk niet zo dat we dat een jaar geleden al wisten en dat we bewust hebben gewacht 'laten we nou eens eventjes zorgen dat we dat de laatste dag of het laatste uur voordat we over dat gemeentehuis gaan praten met u, dat met u delen'. Sterker nog, we hebben natuurlijk op het moment dat we dat wisten, alles op alles gezet opgezet om dat zo snel mogelijk met u om te delen, omdat het inderdaad van invloed is op het gesprek dat we vanavond hebben. U geeft ook aan 'hoe zit dat? Kunnen we hier eigenlijk wel blijven en wat betekent dat?' We kunnen hier blijven. Daar is in het oorspronkelijk contract al rekening mee gehouden en de contractonderhandelingen lopen nu. Dus hoe dat precies uit gaat pakken, weet ik nog niet, maar die lopen. De PvdA. Ook u gaf iets aan over de dakzaal en de daktuin. Nogmaals, daar kom ik later een keer even op terug, maar uiteindelijk ligt dat wat mij betreft bij u. Maar u vraagt ook: is de belangengroep betrokken bij de ontwikkeling? Er wordt nu gebruik gemaakt van… In alle ontwerptekeningen is de Stichting Ongehinderd betrokken geweest en die toetst ook al die tekeningen. De belangengroep zit daar nog niet bij.