2022-11-10 Raad - Begroting.docx

Index raadsvergadering

raadsplein

raadsgriffie

raadsvergadering d.d. 10 november 2022

Index

Pagina

1.

Opening en mededelingen

2.

Vaststelling van de agenda van de huidige vergadering, verslagen van de raadspleinen van 27 oktober 2022, ingekomen brieven en stukken ter kennisname

2-3

3.

RV Programmabegroting 2023-2026 (2022.0001893), RV Belastingvoorstellen 2023 (2022.0001937), RV Septembercirculaire 2022 Gemeentefonds (2022.0002040), Ringvaart Vaststellen Strategische Agenda van de Raad bij de Programmabegroting 2023-2026 (2022.6897808).

3-65

4.

Stemmingen

65-78

5.

Sluiting

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

2

78

1

VERSLAG VAN DE VERGADERING VAN DE RAAD DER GEMEENTE HAARLEMMERMEER OP DONDERDAG 10 NOVEMBER 2022 Voorzitter: mw. M.H.F. Schuurmans-Wijdeven De leden: dhr. M. Achterbergh-Copier, mw. B.M. Antolini, mw. H.J. van den Berg, dhr. M.L. Beusenberg, dhr. T.M. Beusenberg, dhr. S. Blankestein, dhr. T.M. Blom, dhr. M.F. Boels, dhr. P.J. Boerman, mw. M.K. Denie, mw. N.M. Elfers, mw. K. van Goethem, mw. A.E. Gumbert, mw. M.R. Hogervorst, mw. G.D.W. van 't Hull-Bettink, mw. J.M. Hup, mw. R.F. Hussain, dhr. C.L. Klaassen, mw. K. Kliphuis, mw. G. Knikker, dhr. H.C.M. Koning, dhr. J.A. Kos, mw. S. van de Meeberg, mw. A.N. Mees-Marhe, dhr. E.J. van der Peet, dhr. A. Salhi, dhr. P.J.M. Schouten, dhr. F. Sidali, dhr. H.P. Spijker, mw. B.C. van Straten-van Diepenbeek, dhr. K. Sulmann, mw. D.E. van der Veldt, dhr. E. Vermeulen, mw. M. Woolthuis, dhr. D.P.F. Zuyderwijk Griffier: dhr. J. van der Rhee Portefeuillehouders: dhr. C. El Idrissi, mw. C.F.M. van der Meij, dhr. J.N.J. Nobel, mw. M.H. Ruigrok, mw. M.H.F. Schuurmans-Wijdeven, mw. M.L. Sedee-Schuitemaker, mw. M. Steffens-van de Water Insprekers: Geen

1.

Opening en mededelingen

De VOORZITTER: Dames en heren van harte welkom bij deze gemeenteraad. Een heel speciale versie, de Begrotingsraad, de Begroting 2023 gaat u vandaag bespreken. En vandaag is het 10 november 2022. Leden van de raad hartelijk welkom, leden van het college welkom, alle medewerkers en aanwezigen hier en ook u thuis als u dit volgt of later terugkijkt, van harte welkom. Ik heb bericht van afwezigheid ontvangen van de heer Rip, mevrouw Smand, de heer Meijer en mevrouw Koolmoes. Heb ik dan iedereen genoemd die afwezig is? Ja, dan gaan wij als eerste over tot een beëdiging en in dit geval gaat het over de heer Geurtsen. De heer Geurtsen is lid geworden van de Rekenkamercommissie. U heeft dat op 27 oktober jl. besloten en wij gaan hem beëdigen. Ik vraag u om naar voren te komen, mijnheer Geurtsen, u gaat de belofte afleggen. Ik wil u graag vragen om daarbij te gaan staan. U mag komen staan tegenover mij, dat ik u kan zien. Ik ga het voorlezen en dan zegt u 'dat verklaar en beloof ik'. "Ik verklaar dat ik, om tot lid van de Rekenkamercommissie benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen.

Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de Rekenkamercommissie naar eer en geweten zal vervullen." De heer GEURTSEN: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Van harte gefeliciteerd! (applaus) We hebben een bos bloemen, alstublieft. 2.

Vaststellen van de agenda

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

2

De VOORZITTER: Dan gaan we over naar het vaststellen van de agenda van vanavond die natuurlijk voor een groot deel in beslag zal worden genomen door de behandeling van de begroting. Er is een aantal raadsvoorstellen dat door het presidium aan u gevraagd is aan de agenda van vandaag toe te voegen, en dan gaat het met name om de stemming daarover. Het betreft drie voorstellen: de Bekrachtiging geheimhouding bijlagen bij het raadsvoorstel 'Benoemen supervisoren welstand', Bekrachtiging geheimhouding bijlage bij nota 'Goedkeuring benoeming lid Raad van Toezicht/voorzitter Auditcommissie Stichting Het Cultuurgebouw Haarlemmermeer’ en Bekrachtigen geheimhouding Aanbesteding schuldhulpverlening, financiële begeleiding en vroegsignalering. Stemt u ermee in om deze toe te voegen aan de stemmingenlijst? Is iemand daarop tegen? Nee, dan zijn ze bij dezen onderdeel daarvan en dan breng ik ze meteen in stemming.

2.2.1 RV Bekrachtiging geheimhouding bijlagen bij het raadsvoorstel 'Benoemen supervisoren welstand' (2022.0002250) 2.2.2 RV Bekrachtiging geheimhouding bijlage bij nota 'Goedkeuring benoeming lid Raad van Toezicht/voorzitter Auditcommissie Stichting Het Cultuurgebouw Haarlemmermeer’ 2.2.3 RV Bekrachtigen geheimhouding Aanbesteding schuldhulpverlening, financiële begeleiding en vroegsignalering (2022.0002256) De VOORZITTER: Is iemand tegen deze drie voorstellen? Niet aan de orde, dan zijn ze alle drie aangenomen. Verder verzoekt het presidium de volgende raadsvoorstellen toe te voegen aan de stemmingenlijst van vanavond. Als eerste het raadsvoorstel Bekrachtiging Noodverordening klimaatactie Schiphol en de tweede het benoemen van een lid van de klankbordgroep van de Rekenkamercommissie. En dat laatste is een schriftelijke stemming. Kunt u instemmen met deze toevoegingen vanavond aan de lijst? Dat is het geval. Dan zijn ze daar aan toegevoegd. En daarmee zou ik willen voorstellen met deze amendementen de agenda van vandaag te arresteren. Daar kunt u het mee eens zijn. Dan gaan we als zodanig de rest van de vergadering volgen. Wij gaan naar het verslag van 27 oktober jl. Er zijn bij ons geen op aanmerkingen ontvangen. Zijn er nu nog leden van de raad die op- of aanmerkingen over dit verslag zouden willen maken? Niet aan de orde, dan is het verslag vastgesteld.

De lijsten van ingekomen stukken met betrekking tot week 40, week 41 en week 42, dat zijn de weken van 10 oktober tot en met 24 oktober jl., vindt u terug in iBabs onder agendapunt 2.3, het document Verzoek om afschriften bij lijsten ingekomen stukken 40, 41 en 42. En dan kunt u ook zien van welke stukken is verzocht om een afschrift te leveren. En daar neemt u kennis van. Er zijn verder geen aanvullingen? Dan ga ik u vragen of u kunt instemmen met de voorgestelde afdoening van de lijsten zoals die in uw stukken staan. Iemand die daar tegen is? Niet, dan is daarmee ook deze afdoening door u goedgekeurd. Dan ga ik naar de programmabegroting. 3.

RV Programmabegroting 2023-2026 (2022.0001893), RV Belastingvoorstellen 2023 (2022.0001937), RV Septembercirculaire 2022 Gemeentefonds (2022.0002040), RV Vaststellen Strategische Agenda van de Raad bij de Programmabegroting 2023-2026 (2022.6897808)

De VOORZITTER: Het betreft de Programmabegroting 2023-2026, Belastingvoorstellen 2023, de Septembercirculaire 2022 Gemeentefonds en het Vaststellen Strategische Agenda van de raad bij de Programmabegroting 2023-2026. U gaat dat allemaal tegelijk behandelen. U heeft een brief ontvangen waarin de orde van vandaag is toegelicht, maar toch ga ik het een en ander met u delen zodat u dat nog even ter herinnering meekrijgt.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

3

In uw eerste termijn kunt u in uw bijdrage aandacht besteden aan uw algemene beschouwing, bondig want u heeft beperkt de tijd, en het benoemen van onderwerpen voor het debat. Daarnaast vraag ik u om moties en amendementen in te dienen. Elke fractie heeft een eigen spreektijd gekregen en u weet dat we bij de begrotingsvergadering altijd beginnen bij de eerste oppositiepartij en dan de grootste coalitiepartij en dan die volgorde verder aflopen. natuurlijk wordt u van harte uitgenodigd om te interrumperen. U moet zich realiseren dat iedereen mag interrumperen, dus niet alleen de woordvoerders, maar het gaat wel van de tijd af van degene die interrumpeert. Ook het antwoord gaat van die tijd af. Ik stel voor dat als het gaat over interrupties, dat ik namens u twee interrupties per partij toesta, want anders gaat het heel lang duren. Maar goed, u heeft ook beperkt de tijd. Mevrouw Gumbert, gaat uw gang. Mevrouw GUMBERT: Dank u wel, ik heb nog een vraag, gaat het beantwoorden van de interrupties af van de spreektijd van degene die interrumpeert of van degene die het antwoord geeft? De VOORZITTER: Het gaat af, zowel de vraag, als het antwoord, van de spreektijd van degene die interrumpeert, dus degene die interrumpeert zal kort en bondig moeten zijn en die nodigt daarmee degene die antwoordt uit om dat ook te zijn.

Het is natuurlijk wel mooi als u wilt interrumperen, maar als u langdradig zou zijn, dan blijft er weinig over van de tijd. Ik zag nog een hand in het gezelschap. Of was dat dezelfde vraag? Oké, helder. Daarmee zijn de vragen hierover beantwoord. Als eenieder aan de beurt is geweest, dan is het diner en zal het college eerste termijn reageren, waarna u in tweede termijn met elkaar in debat gaat. Ten behoeve van die tweede termijn is er geen clusterlijst voorbereid en wordt direct met de conceptstemmingenlijst gewerkt. Elke fractie krijgt via loting het woord en krijgt zes minuten om de inleiding te doen en het debat erover te voeren. Dat betreft dus relevante thema 's die u zelf aan de orde wilt stellen. Maar het zijn dus ook uw moties en amendementen die u daar verder kunt verdedigen en in het debat kunt brengen. Elk onderwerp wordt één keer behandeld en het is uw eigen verantwoordelijkheid wat u wel of niet in wilt brengen in die zes minuten die u heeft. Voor wat betreft de moties en amendementen wil ik voor de goede orde nog het volgende meegeven, moties en amendementen die zijn aangekondigd zijn te vinden in iBabs onder de agenda van vandaag. Onder het kopje 'aangekondigde moties en amendementen'. U dient ze in en op dat moment gaan ze over naar het kopje 'ingediende moties en amendementen' en aan het eind vindt u ze gewoon terug op de stemmingenlijst.

Als u nu tussentijds tekstueel gewijzigde moties en amendementen heeft, dan kunt u die sturen naar de griffiepostbus, waarbij u wel wordt verzocht, want dat kan complex worden, om voor een goed versiebeheer een versienummer bij aanlevering te vermelden. En ook of het meteen gepubliceerd kan worden, of dat het pas kan op het moment dat u het officieel inbrengt. En voor een goede verwerking zal de raadsgriffie alleen bij de eerste verspreiding van de moties en amendementen de logo's van de mede-indieners toevoegen en daarna zullen die niet meer gewijzigd worden. En bij de stemverklaring kunt u de definitieve mede-indieners vermelden en die worden dan op de stemmingen en besluitenlijsten opgenomen. Wijzigingsvoorstellen voor die stemmingenlijst, als u uw motie of amendement wilt indienen, wilt u dat dan doen bij de griffie tot uiterlijk 22.00 uur? Maar ja, ik lees voor wat de griffier mij aanreikt, maar als u ter plekke hier zou zeggen, 'nou, ik trek mijn motie of amendement ook in', dan kan dat natuurlijk altijd, maar het is prettig als u het van tevoren aangeeft. En ten slotte wil ik u aanraden om iBabs dus zeer regelmatig te verversen, zodat u precies de laatste stand van zaken weet, want begrotingsvergaderingen zijn per definitie zeer dynamisch. Goed.

Dat zijn de huishoudelijke mededelingen die ik met u wilde delen en laten we gauw overgaan tot de eerste termijn waarbij ik mevrouw Gumbert wil uitnodigen om naar voren te komen voor het woord namens GroenLinks. Gaat uw gang. GroenLinks

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

4

Mevrouw GUMBERT: Voorzitter, deze begroting staat bol van de onzekerheid. Enerzijds gebeurt er heel veel in de buitenwereld: inflatie, oorlog, enorme klimaatverandering, dreigende armoede, onrust in de samenleving. Anderzijds zijn er andere, interne factoren. Veel pro-memorieposten, stelposten, onduidelijkheid over de inkomsten, over de werkelijke inflatie, over de realisatiegraad, ofwel: hoeveel van deze ambities kunnen we werkelijk waarmaken? Maar wat GroenLinks betreft is de belangrijkste vraag: wat voor gemeente willen we zijn? Welke keuzes maken we voor de komende jaren? Deze begroting is bij uitstek het moment om dat duidelijk te maken. Wat willen we behouden, wat juist veranderen? Waar zitten de grootste problemen, welk beleid hebben onze inwoners de komende periode het hardst nodig? In de begroting vinden we die antwoorden niet. Het is zoeken naar de focus van dit college, al valt wel de € 10 miljoen structureel op die u in de eigen organisatie wilt investeren. De dringende behoefte aan extra capaciteit begrijpen wij. We willen er als raad graag met het college over van gedachten wisselen. Hoe verhouden we ons tot andere gemeenten? Wat doen we wel, wat doen we niet, wat doen we eventueel samen met anderen? We vragen om een visie op de organisatie en stellen voor om dat debat op de Strategische Agenda van de Raad te zetten.

Het is een groot bedrag dat hiervoor is ingeboekt. Los van de manier waarop de organisatie versterkt gaat worden, vragen we ons af hoe realistisch het is dat we die € 10 miljoen hier werkelijk aan uit kunnen geven. Per motie stellen we voor om deze post van € 10 miljoen vanaf 2025 te verlagen naar € 7,5 miljoen. Een realisatiegraad van 75% van het oorspronkelijke bedrag lijkt ons al behoorlijk ambitieus. De vrijkomende € 2,5 miljoen structureel kan worden gebruikt om de ombuigingen op het Programma Maatschappelijke ontwikkeling met hoge maatschappelijke impact terug te draaien. De € 2 miljoen verzachting van de strategische heroriëntatie, die wel verwerkt is maar nog niet uitgewerkt, zijn tot en met 2024 voldoende om deze categorie ombuigingen te verzachten, maar vanaf 2025 is daarvoor extra geld nodig. Het college zegt over de uitwerking van de verzachtingen: wacht maar op de Najaarsrapportage, dan komen we daarmee. Maar we stellen nu toch de begroting vast? Hoe weten we nu of die € 2 miljoen de pijn in de samenleving voldoende verlicht? GroenLinks wil beslist voorkomen dat het sociale cement in onze samenleving wordt afgebroken, want als we dat eenmaal kwijt zijn, is het voor geld niet meer terug te kopen. Het gesprek over de invulling van de € 2 miljoen verzachtingen willen we ook met de raad voeren en daarom dienen we een amendement in om ook dit op de SAR te zetten.

De Strategische Agenda van de Raad is opgezet als een instrument van de raad om te prioriteren en te agenderen, en wat GroenLinks betreft, kan de SAR veel beter gebruikt worden. De raad moet in een eerder stadium en beter voorbereid over de plannen van het college kunnen meepraten. Wij vinden de SAR belangrijk en we stellen dan ook voor om nog een aantal stukken toe te voegen, namelijk het aangekondigde Integraal Veiligheidsplan, de VSP’s die nodig zijn voor het Fietsplan, de aangekondigde kadernota Sociaal Domein, en de evaluatie van het recent besproken Beleidsplan Schuldhulpverlening. Onze inwoners kunnen in deze onzekere tijden met een beetje pech in de schulden terechtkomen. We bereiden ons als gemeente voor om als het nodig is onze inwoners, ondernemers en organisaties te ondersteunen. Maar zijn we zelf goed voorbereid? GroenLinks kijkt ongerust naar het indexatiepercentage dat gebruikt wordt in de begroting. We begrijpen dat er veel onzekerheid is, en dat in een begroting niet alle eventuele extremen verwerkt kunnen worden, maar toch lijkt een inflatie van 2,2% ons lang niet realistisch genoeg. Achteraf, als blijkt dat de lasten meer zijn gestegen dan begroot maar de baten niet, kan bezuinigen onvermijdelijk zijn. Recent, bij de actualisatie Meerjarenonderhoudsplanning moest er geld gevonden worden omdat er niet geïndexeerd was.

Daarom stellen we voor om het gehanteerde indexatiepercentage in de begroting aan te passen op basis van nacalculatie en dit aan de raad voor te leggen bij de Voorjaarsrapportage. We dienen hiervoor een motie in. Naast alle onzekerheid over inflatie en bezuinigingen is er wel degelijk geld om uit te geven. Het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit bijvoorbeeld, zomaar € 4 miljoen erbij, en dat drie jaar lang. Dan hebben we de stelpost Schaalsprong nog, van jaarlijks € 2 miljoen, de RIH’s van diverse projecten, en Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

5

allerlei subsidies van andere overheden, zoals de miljoenen die we van het rijk ontvangen om het centrum van Hoofddorp autoluw te maken. Wat GroenLinks betreft, ontbreekt de toelichting over wat we met dat geld eigenlijk gaan doen en dus ook het debat of we dat willen doen. Dit is geen structureel geld. Het college benoemt graag dat de raad met incidentele middelen geen structurele uitgaven kan doen. We begrijpen die redenering, maar we zijn toch ook eigenwijs. Er zijn wel degelijk structurele oplossingen die met incidentele middelen betaald kunnen worden: het isoleren van gemeentelijk vastgoed, het subsidiëren van woningisolatie, het vullen van het Klimaatfonds, of van een noodfonds tegen energiearmoede waar diverse van onze collega’s vorige week voor pleitten. Het organiseren van een schoolontbijt. Het verbeteren van klimaatbestendigheid en biodiversiteit in woonwijken door meer bomen en minder verharding in tuinen te faciliteren. Dit zijn voorbeelden, het gaat erom dat incidenteel geld een structureel verschil kan maken. Tijdens het debat vorige week over dat noodfonds beweerde het college stellig dat incidentele middelen altijd naar de Schaalsprong vloeien. Wat GroenLinks betreft, is dat helemaal niet in beton gegoten.

Waarom zouden alle incidentele middelen apart gezet moeten worden om ooit, als de stikstofwolk is opgetrokken, nieuw asfalt te kunnen betalen? Waarom niet ten minste een deel van dat geld nu investeren in toekomstbestendig leven in Haarlemmermeer? Ook hierover dienen we een motie in. Als u heeft meegeteld, voorzitter, komen we op zes amendementen op de SAR en vier moties. We kijken uit naar het debat met onze collega’s. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik heb inderdaad met uw meegeteld en u heeft amendement AM 01 tot en met AM 06 ingediend en moties 08, 09, 10, 11, 12 en 13. Mevrouw GUMBERT: Motie 13 is uiteindelijk teruggetrokken want dat was een motie van de Jongerengemeenteraad…? Gaat het wel door? Oké, die gaat wel door. De VOORZITTER: Goed, daarom is het goed dat ik het verifieer. Mevrouw GUMBERT: Dan zijn het er vijf. De VOORZITTER: Ja, gaat uw gang. Mevrouw VAN GOETHEM: Excuus voorzitter, maar motie 13 is herteld en dan gaat motie 13 dus in dit geval over het afschaffen van de SAR dat we daar niet… Dus de motie van de Jongerengemeenteraad, even voor de duidelijkheid, die is ingetrokken. En die staat ook niet in iBabs, voor de duidelijkheid. De VOORZITTER: Helder. Dus ik ga nog een keer herhalen, u heeft zojuist ingebracht amendementen 1 tot en met 6 en moties 8 tot en met 13 en daarmee zijn ze onderdeel van de beraadslaging. Ik dank u wel.

Dan kijk ik naar mevrouw Van Straten, zij gaat het woord voeren namens de VVD. VVD Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter, in tijden waarin de ene crisis de andere crisis opvolgt, is het best lastig om verstandige keuzes te maken en het geld goed uit te geven. Dat is een hele uitdaging! Voor die uitdaging staan we in het bijzonder vandaag, bij de bespreking van de begroting voor 2023 en het meerjarenperspectief. Die uitdaging vraagt iets van ons als politici. Wat ons betreft vraagt die om drie dingen: 1. moed, 2. het hebben van een duidelijk doel en 3. de schouders eronder. Moed is nodig om moeilijke keuzes te maken, waarbij je weet dat je niet iedereen blij kan maken. Er is ook moed nodig om je moreel kompas te hanteren. In een samenleving waarin social media zo’n grote invloed heeft, is het nog noodzakelijker om moed te hebben om het goede te doen. We zien in diverse Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

6

landen, maar ook in onze gemeente dat de negativiteit en het selecteren op extremen door de algoritmes van social media effect hebben op hoe politici communiceren. Waar we op het schoolplein proberen kinderen aan te leren dat je niet stoer bent als je anderen naar beneden haalt of bedreigt, zien die kinderen tegelijk op social media dat je wel beloond wordt daarvoor. De druk om ofwel mensen naar de mond te praten, ofwel juist anderen negatief neer te zetten, is daarom groot. Er zijn weinig beroepsgroepen waarin mensen zoveel via social media communiceren als in de politiek en ik denk ook dat het daarom in de politiek extra nodig is om moed te hebben om mensen ofwel niet naar de mond te praten, ofwel niet belachelijk te maken. We zitten hier om het goede te doen voor onze inwoners en dat is niet altijd wat op social media beloond wordt. Er is ook een duidelijk plan nodig voor het maken van verstandige keuzes; GroenLinks zei het net ook al, je moet duidelijk voor ogen hebben wat voor gemeente we willen zijn. Dat plan heeft de VVD, wij hebben duidelijk voor ogen wat voor gemeente we willen zijn: • Een gemeente waarin je veilig en goed kan opgroeien, ondernemen en wonen. • Een gemeente waarin er genoeg woningen zijn. • Een gemeente waar iedereen werkt of bijdraagt, een gemeente waarin werken loont.

• Ntuurlijk ook een gemeente met een rechtvaardig vangnet of trampoline voor mensen die dat echt nodig hebben of tijdelijk nodig hebben. Dit is het perspectief waarvoor de lokale VVD-fractieleden iedere dag weer opstaan en waarvoor we ons iedere dag weer inzetten. Dit is het perspectief waarop wij onze keuzes baseren. In tegenstelling tot GroenLinks zien wij dat perspectief wel terug in de begroting: we blijven investeren in woningbouw, we blijven investeren in mobiliteit om die woningbouw mogelijk te maken, op het gebied van veiligheid wordt snoeihard gewerkt met mooie resultaten. Op het gebied van goed wonen is het ook nodig dat we zicht hebben op natuur en biodiversiteit en ook in deze begroting zien we terug dat we daarvoor gaan investeren. Wat betreft het perspectief op 'iedereen aan het werk of iedereen draagt bij' verwachten wij snel zichtbare resultaten want ook op de arbeidsmarkt is inmiddels sprake van een crisis. In deze begroting zien we terug dat we daar ook flink geld in investeren, maar we zouden als VVD graag ook regelmatig terugkoppeling krijgen over de resultaten.

We zien dat we op het gebied van woningen inmiddels vaker op de hoogte worden gehouden, net als op het gebied van veiligheid en mobiliteit en wat ons betreft, hoop ik dat we vanavond kunnen rekenen op een toezegging van het college dat we ook op dit vlak regelmatig op de hoogte gehouden zullen worden. Als je dan werkt, moet dat ook lonen, het moet echt een voordeel opleveren ten opzichte van een uitkering. Wij zien ook in deze raad de tendens om vooraan te staan om het leven voor iedereen, werkend of niet, zo aangenaam mogelijk te maken. Dat is op zich heel sympathiek. In het onderwijs noemen we dat curling ouders. Ouders die alle hobbels in het leven van hun kinderen graag willen voorkomen, die hun kinderen in feite een de boodschap geven 'dit is heel vervelend, dit is best moeilijk voor je, wij gaan het voor je oplossen'. In het onderwijs weten we inmiddels heel goed dat je kinderen daar geen plezier mee doet, hoe verleidelijk ook. Ze krijgen er minder zelfvertrouwen door, ze leren er minder door en ze zijn minder voorbereid op een volwassen leven. Het lijkt er ook op dat sommige politici inmiddels ook curling politici zijn geworden.

Politici die over elkaar struikelen om als eerste degene te zijn die zegt ervoor te zorgen dat je niks merkt van de diverse crises waarmee we te maken hebben, die zeggen ervoor te zorgen dat in tijden van crisis niemand hoeft af te zien, niemand de schouders eronder hoeft te zetten, dat de overheid dat allemaal wel kan regelen. Wat de lokale VVD betreft, is dat niet het eerlijke verhaal en bovendien ook niet 'het goede doen'. Crisis is een werkwoord en dat betekent ook af en toe afzien en de schouders eronder. Maar als er perspectief is, kan dat heel lonend zijn. Sterker nog, daar groeien mensen van, daar groeien samenlevingen van. We leven in een tijd dat we moeten vechten voor onze vrijheid. De Oekraïners zijn verwikkeld in een bloedige strijd. En die strijd gaat ons ook aan. Het is namelijk een strijd tussen autocratische regimes en de liberale, vrije wereld. Wij voeren hier gelukkig geen bloedige gevechten, maar wij merken wel de gevolgen op onze energierekening. Wat ons betreft blijven we volharden in die strijd en zetten we in om Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

7

dat voor iedereen haalbaar te maken. Maar we gaan niet vertellen dat we geen offers zullen moeten brengen. We zullen minder energie moeten gaan verbruiken met elkaar, we zullen slimmer energie moeten opwekken en we zullen het slimmer moeten opslaan. We zien veel ondernemers in onze gemeente die de schouders eronder zetten en creatief omgaan met de tekorteneconomie. Ik doe hierbij alvast een aankondiging; volgende week, tijdens de Dag van de Ondernemer, zal de lokale VVD drie lokale ondernemers, die laten zien dat je creatief kan omgaan met tekorten, in het zonnetje zetten. Wij nodigen iedereen uit om daarbij aanwezig te zijn om inspiratie op te doen. Tot slot nog enkele financieel-technische opmerkingen. Het werd net ook al gezegd, er worden enkele winstwaarschuwingen gegeven in deze begroting en dat worden dan vooral stelposten genoemd. Wij zien er ook nog wel een paar die niet genoemd zijn maar waarvan we toch denken 'het is goed dat we die in het vizier hebben.' Het werd net ook al genoemd, de inflatie lijkt iets te optimistisch voorgesteld. We zien dat de voorzieningen onderhoud gebouwen wellicht wat optimistisch voorgesteld is. Onze grondprijzen zijn gebaseerd op de residuele waarde, dat betekent dat als verkoopprijzen van huizen dalen, ook de grondprijs daalt. Dat zien we hier nog niet terug, maar dat is ook een risico waar we rekening mee moeten houden.

En we zullen steviger moeten inzetten op ondermijning, daar gaan we beleid op maken. Dat blijkt een blinde vlek te zijn. Wat ons betreft, kan daar misschien geld naartoe moeten, en dat moet wat ons betreft ook. Dus ook daar willen we een kleine winstwaarschuwing geven. Kortom, genoeg redenen om nog voorzichtig om te gaan met onze uitgaven en om ons zelf niet te snel rijk te rekenen. Daar komt nog bij dat de schuldenlast zich negatief ontwikkelt en daar zullen we ook alert op moeten blijven. Dan mijn laatste puntje. We zien in de oplegnotitie dat het college wil breken met het voorzichtige financiële beleid dat we tot nu toe altijd hebben gevoerd en waar de VVD altijd erg blij mee is. Er wordt voorgesteld om maximaal de laatste twee jaren van het meerjarenbeeld negatief te laten mogen zijn. We zien dat een jaar, 2026 negatief staat. Wat ons betreft is dat acceptabel, helemaal met de argumentatie die door het college wordt gegeven, maar we vinden het onverstandig om hier zomaar te zeggen 'de helft van het meerjarenperspectief mag negatief zijn'. Ik hoop dat het college ons straks in de reactie kan uitleggen wat daarmee bedoeld wordt en dat het toch wel de bedoeling is dat als we twee jaar een negatief beeld krijgen, het college in actie treedt en daar iets aan gaat doen. Dat was het, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel.

Dan ga ik voor de woordvoering namens Forza! naar mijnheer Vermeulen. Forza! De heer VERMEULEN: Dank u wel dat u mij het woord heeft gegeven. Voorzitter, net voor het zomerreces bespraken we de voorjaarsrapportage waarbij onder meer de kaders voor het opstellen van de Programmabegroting 2023-2026 door de raad werden vastgesteld. Vanavond bespreken we het resultaat. Die begroting is wat de fractie van Forza! betreft nog steeds louter een grote opsomming van goede bedoelingen en wat die goede bedoelingen dan wel niet mogen gaan kosten. Een document met ronkende marketingtaal die met een paar kleine wijzigingen copy en paste vanuit het voorgaande jaar naar ons toe komt, waar we op geen enkele wijze iets terugzien van een coalitieakkoord. Misschien wordt alles wat concreter volgend jaar, of in het ergste geval bij een volgend college. Een college dat wel concreet durft aan te geven wat het denkt te gaan bereiken en dat de raad handvatten verschaft om daarover in gesprek te gaan. Door de methode Duisenberg toe te passen op deze begroting hebben we al mogen constateren dat, hoewel er stapjes in de goede richting worden gezet, onze begroting nog lang geen sturingsinstrument is. Of er doeltreffend en doelmatig zal worden besteed? Het staat er niet in. Niets is meetbaar. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

8

Sturingsinformatie ontbreekt. Ambities zijn boterzacht. We denken dat we onze inwoners meer verschuldigd zijn dan dat. We vragen ons überhaupt af waarom we niet in een keer een begroting vaststellen en die hele voorjaarsrapportage overslaan. Onze ervaring is dat we tijdens de behandeling van de begroting die hele debatronde van de voorjaarsrapportage nog eens dunnetjes overdoen en eigenlijk is die indruk die ik heb al bevestigd door de vorige twee sprekers. In Hoogeveen doen ze dat efficiënter. Daar komen ze in een keer met de eigenlijke begroting. Nog voor de meicirculaire worden de plannen en de bijbehorende middelen voor het volgende jaar vastgesteld. Dat levert het bestuur en de organisatie niet alleen een enorme tijdsbesparing op maar ook meer transparantie en betere sturing. Het enige wat er dan in het najaar, zeg maar nu, nog gebeurt, is de vaststelling van de begrotingswijziging. Forza! komt met de motie Twee vliegen in een klap om het college te laten onderzoeken of dit concept ook voor onze gemeente een optie kan zijn. Dan de belastingvoorstellen. GroenLinks gaf het ook al een beetje aan, door met een geprognotiseerde inflatie te werken in plaats van de werkelijke inflatie hebben we jarenlang verkapte belastingverhogingen doorgevoerd met bijbehorende meevallers.

Toen heb ik niemand daarover gehoord, behalve Forza! Met deze werkwijze schieten we ons, nu de werkelijke inflatie torenhoog is, in de voet. Een onzekere factor van belang voorzitter. Welke invloed gaat die inflatie het komende jaar hebben op onze uitgaven voor zover die wel meestijgen met de huidige geldontwaarding? Die 10% hogere inflatie op een begroting van een € 0,5 miljard is € 50 miljoen. Misschien is dat noodfonds waar voor geleend moet worden toch niet zo’n goed idee. Over inflatie gesproken, kan de wethouder ons vertellen hoe we ervoor staan met de kosten van het nieuwe raadhuis? Maar goed, de onzekere financiële situatie is reden voor Forza! om aan te dringen op een prudent financieel beleid en de 'kleine' meevaller uit de septembercirculaire te reserveren om in de onzekere tijd die voor ons ligt begrotingen sluitend te krijgen en de gevolgen van inflatie op te vangen zonder te hoeven snijden in programma's. Ondanks dat de raad er al mee heeft ingestemd, wil ik hierbij nogmaals benadrukken dat Forza! de enorme verhogingen van de parkeertarieven zeer onverstandig vindt. Forza! komt dan ook niet met allemaal moties om te gaan sinterklazen, maar met nog een motie die behalve een kleine inspanning geen kosten met zich meebrengt voor de organisatie.

Namelijk om, ondanks dat het is weggestemd in de Kamer, namens de raad er nogmaals op aan te dringen bij de minister in de vorm van een brief of de btw op openbaar vervoer toch niet naar 0% kan zodat vervoer betaalbaar blijft voor dat deel van de bevolking dat midscheeps geraakt wordt door de aanslag op hun koopkracht. Tot slot, voorzitter. Haarlemmermeer staat bekend om haar pioniersmentaliteit. Werkelijk waar? De fractie van Forza! mist die pioniersmentaliteit volledig en vraagt zich af of Haarlemmermeer überhaupt wel bekendstaat. We geven geld uit aan citymarketing maar grote woningbouwprojecten als Hyde Park hebben het over Amsterdam. Het Expocenter dat achterbleef nadat de gemeente wat geld had afgeschreven op de Floriade gaat ook Amsterdam in zijn naam dragen en steeds meer ondernemingen associëren zich met de hoofdstad. Alsof men zich schaamt voor onze gemeente. Het college vindt het allemaal prima, zo bleek naar aanleiding van vragen van Forza! Het is dat we nog een burgemeester hebben – en daar zijn we erg blij mee – maar dat is het enige wat ons nog onderscheidt van de andere stadsdelen van Amsterdam. Stop met citymarketing en laat Amsterdam daar lekker voor betalen. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Ik wilde net wat zeggen over de mooie versiering van uw moties, maar ik ben blij dat u geen onderwerpen over spinnen heeft.

U heeft twee moties ingebracht, die worden deel van de beraadslagingen. Dat brengt me naar HAP, mevrouw Woolthuis, gaat uw gang. HAP

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

9

Mevrouw WOOLTHUIS: Dank u wel voorzitter, als eerste een woord van dank aan het college en vooral ook aan de ambtelijke organisatie voor de goed leesbare stukken en de informatie tijdens het vragenuur. Wij waarderen jullie inzet enorm. Voorzitter. De afgelopen jaren hebben verschillende omstandigheden tot grote onzekerheden geleid. Onzekerheden die vaak volledig buiten onze eigen macht lagen en nog steeds liggen. Haarlemmermeerders die voorheen al heel erg hun best moesten doen om de spreekwoordelijke eindjes aan elkaar te knopen, hebben nu vaak een zo groot gat te overbruggen dat ze niet genoeg touw over hebben om überhaupt nog de eindjes aan elkaar te kunnen knopen. Mijn fractie heeft grote zorgen over de gevolgen hiervan. Als er niet voldoende middelen zijn, moeten er keuzes worden gemaakt. Vaak heeft elk van deze keuzes gevolgen, zeker als ze direct impact hebben op basisbehoeften zoals eten, kleren, verwarmen van het huis, naar de tandarts gaan, wel of geen sport of het betalen van de huur en andere rekeningen. Als we de site van het Nibud raadplegen, zien we dat bij 1,5 miljoen huishoudens sprake is van geldproblemen en ruim 16% van de Nederlanders staat maandelijks rood. Bij dit soort problemen komt vaak schaamte en stress kijken, waardoor mensen de situaties vaak proberen te verbergen voor de buitenwereld, deze negeren of geen en niet op tijd om hulp vragen.

In Haarlemmermeer duurt het gemiddeld vijf jaar voordat inwoners hulp gaan zoeken. Als we dit lokaal bekijken voorzitter, dan vindt mijn fractie dat we met een ambitie om te groeien naar 200.000 inwoners, ook zouden moeten kijken of we zelf de schuldhulpverlening kunnen organiseren. Problemen die direct onze bestaanszekerheid raken, besteden we liever niet uit aan externe organisaties. De dienstverlening van onze gemeente hoort menselijk te zijn en maatwerk leveren is hierbij essentieel, hoe dichter bij huis, hoe beter je dit kunt regelen, is de overtuiging van mijn partij. Natuurlijk zijn we trots op de inzet die wordt gedaan rondom het minimabeleid en het vroeg signaleren van schulden en toch herhaal ik het nog eens; wiij maken ons grote zorgen over de steeds groter wordende groep Haarlemmermeerders die het financieel moeilijk heeft. Niet alleen mensen met een uitkering, maar ook ondernemers en andere hardwerkende mensen hebben steeds meer moeite om rond te komen door de alsmaar stijgende kosten. Ook de Voedselbank ziet het aantal mensen dat gebruik moet maken van deze onmisbare instelling stijgen. Onze samenleving heeft het begrip 'Voedselbank' ondertussen als een voldongen feit geaccepteerd en recentelijk zijn er nog twee extra uitgiftepunten geopend. Wij vragen ons wel af of er straks nog wel voldoende middelen bij de Voedselbank zijn om iedereen te bedienen.

Juist omdat ook zij afhankelijk zijn van donaties en gezien de verschillende kostenstijgingen, hoogstwaarschijnlijk deze donaties ook minder zullen worden. Kan het college aangeven of dit nu al speelt en kunnen we als gemeente extra hulp bieden aan de Voedselbank, naast de subsidie voor de huur, als er niet genoeg middelen blijken te zijn om iedereen te kunnen voorzien? Wij horen het graag. In tijden van onzekerheid, is het van nog groter belang dat inwoners, ondernemers en organisaties blind kunnen vertrouwen op de eigen gemeente. We hebben niet alleen het vertrouwen in 'de politiek' op landelijk niveau te herstellen, maar ook van de lokale politiek. Als wij die dienstbare, betrouwbare en daadkrachtige overheid willen zijn, moeten we echt stappen gaan maken om de bestaanszekerheid voor alle Haarlemmermeerders te waarborgen. Goede participatie en communicatie zijn daar onderdeel van en kunnen helpen het vertrouwen te versterken en herstellen. In het programma Zorg en Werk, beleidsdoel A; inwoners ontvangen zorg en ondersteuning thuis, zien wij een lichtpuntje. Naar aanleiding van het inspectierapport Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd heeft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd aan gemeenten de opdracht gegeven om samen met de gecertificeerde instellingen een doorbraakplan te maken.

Dit moet gaan voorkomen dat jeugdigen moeten wachten op een jeugdbeschermer of passende hulp. De jeugd heeft de toekomst voorzitter, dat hoort u mijn fractie regelmatig zeggen. HAP kijkt daarom uit naar implementatie van de doorbraakmethode, wij zullen de in- en uitvoering op de voet volgen en zijn benieuwd naar de hopelijk positieve effecten die dit zal hebben op de mensen die nu in de praktijk nog niet de zorg en ondersteuning krijgen die zij zo hard nodig hebben. Wat HAP betreft, kun je alleen de juiste zorg en Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

10

ondersteuning bieden wanneer je alleen die wetten en regels toepast die passen bij de situatie van de betrokkenen. Op die manier kan er echt maatwerk worden geleverd want geen enkel mens is hetzelfde. Dus één gezin, één plan en altijd multidisciplinair bekeken en aangepakt, dat is the key naar een doorbraak om zo een goede fundering voor de toekomst van deze jongeren te leggen. Voordat je begint met bouwen, moet je zorgen voor die sterke fundering. Wat HAP betreft, gaan we nu ook zorgen dat die fundering versterkt wordt voor onze inwoners zodat bestaanszekerheid voor iedereen gegarandeerd is. En ja, we kunnen niet alles oplossen, maar we danken de wethouder voor de toezegging van vorige week om te kijken of er voor minima naar een structurele oplossing kan worden gezocht. We wachten meer informatie hierover met vertrouwen af, maar wij zien ook dat er nu iets gedaan moet worden, vanuit de tijden waarin deze onzekerheid speelt. We willen zekerheid kunnen bieden als bestaande regelingen niet voldoen. Daarom dienen we het volgende amendement in dat voortvloeit uit de sessie over het noodfonds van 3 oktober 2022. Samen met PvdA, D66 en CDA en EEN Haarlemmermeer, GroenLinks, GEZOND Haarlemmermeer en SRH dienen we het amendement Voorziening bestaanszekerheid in.

Mijn fractie wil niet naar de borden langs de A4 'Den Haag' staren en met de beentjes op het bureau wachten op Haagse keuzes en lokale reparaties, want die traagheid is echt tenenkrommend. Deze traagheid raakt ook onze eigen meerjarenbegroting keer op keer, omdat er niet op tijd zekerheid wordt gegeven over extra middelen die wij van het rijk ontvangen. In de voorjaarsrapportage hebben we al gezien dat de laatste jaarschijf negatief is en het vooruitzicht blijft dat we ook in 2027 een min kunnen verwachten. We horen graag van het college wat de impact zal zijn van twee jaarschijven in de min, want nog een ronde bezuinigingen is geen optie. Zeker niet omdat achteraf toch weer blijkt dat we meer geld van het rijk krijgen dan gedacht. Dit heeft ook gelijk een raakvlak met de volgende vraag: is het college echt van plan om in 2024 de aangekondigde verzachtingen van de bezuinigingen door te voeren of heeft het college een meer praktische oplossing die wellicht volgend jaar al ingevoerd kan worden? Want ook onze inwoners en andere organisaties zijn hier heel benieuwd naar. Voorzitter, de onzekerheden zetten ook de sociale cohesie van onze samenleving onder druk. De balans tussen arm en rijk slaat door en zorgt voor onbegrip en een andere realiteit waarin deze twee groepen leven.

Maar ook het onbegrip over individuele keuzes, het niet respecteren van elkaars culturele achtergrond of gedachtengoed en het voor eigen rechter willen spelen breekt onze samenleving op. Het is tijd om onze verschillen te vieren, naar elkaar te luisteren en het eens te worden over het feit dat het oké is om het niet altijd met elkaar eens zijn kunnen. Laten we elkaar in de waarde laten en hier juist een kracht van maken! Voorzitter, ik ga afronden, de basisbehoefte van de Haarlemmermeerders moet gewaarborgd zijn. Dit moet de fundering zijn voor het beleid dat we voeren en de beslissingen die wij nemen. Mijn volledige fractie zet dan ook het garanderen van bestaanszekerheid van Haarlemmermeerse inwoners, ondernemers en instellingen op de eerste plaats en wij hopen dat de rest van de raad dit ook doet. Samen die fundering versterken, samen sterker dan ooit door de onzekere tijden navigeren, samen voor een solide en sterke Haarlemmermeerse samenleving. Tot zover, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel, dan ga ik voor de woordvoering namens de PvdA naar mijnheer Sidali. PvdA De heer SIDALI: Dank u wel voorzitter, de vorige keer bij de algemene beschouwingen bij de voorjaarsnota was ik wat langdradig en u had mij toen wat blessuretijd gegeven en ik beloof u, die blessuretijd is deze keer niet nodig. De VOORZITTER: Die had ik van de tijd van vandaag afgetrokken, dat begrijpt u.

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

11

De heer SIDALI: Daarom wilde ik zeggen: start de tijd. De eerste algemene beschouwingen van de meerjarenbegroting van deze nieuwe raadsperiode zijn radicaal anders dan de laatste algemene beschouwingen van vorige meerjarenbegroting. Er moest drastisch bezuinigd worden. Een tekort van bijna € 17 miljoen hadden we in 2025. Er is nu sprake van een flink positief resultaat. Voorzitter, de wereld ziet er ook drastisch anders uit dan een jaar geleden. Oorlog in Europa, een volslagen gek in Rusland, waardoor we, mede, in een energiecrisis zitten en een torenhoge inflatie zo hoog dat veel Haarlemmermeerse inwoners en ondernemers het niet meer bij kunnen benen. Ook voor Haarlemmermeerders ziet het er dus drastisch anders uit, zeg maar dramatisch anders uit dan vorig jaar. Gelukkig heeft het rijk een aantal maatregelen genomen om mensen zoveel mogelijk bij te staan. Helaas zal dat niet voldoende zijn voor iedereen. En gelukkig hebben wij middelen om onze inwoners, maatschappelijke instellingen en MKB'ers bij te staan. We wachten niet af totdat mensen kopje onder gaan maar gooien een reddingsboei uit. We vinden dan ook dat dit in de begroting moet worden opgenomen. Met het amendement Voorziening bestaanszekerheid willen we de Haarlemmermeerders die het nodig hebben bijstaan. We trekken hier incidenteel € 4 miljoen voor uit. De middelen hiervoor worden gevonden uit de algemene reserve.

Bij dezen dienen we het amendement Voorziening Bestaanszekerheid in, samen met HAP, D66, CDA en EEN Haarlemmermeer, GroenLinks, SRH en GEZOND Haarlemmermeer. In dit kader dienen we samen met andere partijen ook een drietal moties in. Een motie om energietoeslag uit te keren aan inwoners en studenten met een inkomen tot 130% van het bestaansminimum, de motie Als de nood hoog is, is de gemeente nabij. Een motie voor ondernemers, Wie het MKB steunt, steunt ook de werknemer, en een motie voor verenigingen en stichtingen, de motie Help een handje, geef verenigingen en stichtingen een kansje. Dan voorzitter, het verzachten van de bezuinigingen met € 2 miljoen. We weten nog steeds niet waar die verzachting eindelijk gaat landen. Graag helpen we het college een handje met een voorstel. We hebben dat al eerder gedaan en we gaan daarvoor geen motie indienen, maar het is een voorstel. De PvdA heeft al eerder gepleit om niet te bezuinigen op ambulant jongerenwerk. Ons voorstel is dan ook om hier niet op te bezuinigen. Sterker nog, we willen dit jongerenwerk zelfs graag uitbreiden. Hiervoor willen we de discussie aangaan met het college en de raad over de inrichting van ons jongerenwerk. En ik weet niet of dit nu de juiste plek is en hoe u dat gaat regelen en voorlegt, maar we dienen bij dezen een sessieverzoek daartoe in.

En eigenlijk voorzitter, vinden we € 2 miljoen verzachten van de bezuinigingen erg karig. We zien liever dat er € 4 miljoen verzacht wordt waarvan € 3 miljoen ten goede van het Sociaal Domein en tegelijkertijd voor kleine maatschappelijke organisaties met een kleine subsidie die met vrijwilligers veel werk verrichten. We halen deze structurele middelen voor de verzachting van de bezuinigingen door minder te investeren in de capaciteit van de organisatie. Dit is nu wel heel erg ambitieus. We zijn er voorstander van om hierin te investeren, maar dan wel realistisch. Er is geen personeel te vinden terwijl dit college vele miljoenen daarvoor reserveert. Tot slot voorzitter, al onze inspanningen moeten gericht zijn op een zo optimaal mogelijk werk- en leefklimaat voor onze inwoners en ondernemers. Een inkomen waar je van rond kunt komen in deze dure tijden. Nu hebben we de ruimte. Nu kunnen we onze inwoners, ondernemers, verenigingen en stichtingen die dat nodig hebben meer lucht geven. De VOORZITTER: Mijnheer Sidali, mijnheer Vermeulen heeft een vraag aan u. De heer VERMEULEN: Dank u wel voorzitter.

Ik zou via u graag vragen aan mijnheer Sidali, die blijkbaar opnieuw kaders aan het stellen is voor een begroting die we eigenlijk nu bespreken, of hij zich ervan bewust is dat deze begroting tot stand is gekomen onder auspiciën van het vorige college, want daar was tenslotte voor het nieuwe college geen tijd voor, en dat hij eigenlijk nu zijn eigen inbreng aan het bekritiseren is. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

12

De VOORZITTER: Mijnheer Sidali. De heer SIDALI: Misschien dat de heer Vermeulen wat duidelijker kan zijn over wat ik dan bekritiseer. De heer VERMEULEN: U staat hier, via de voorzitter, doorlopend keuzes te bekritiseren, waarvan u vindt dat die anders moeten, maar hebben wij die keuzes niet gemaakt afgelopen juni? De VOORZITTER: Mijnheer Sidali. De heer SIDALI: Ik snap wat u zegt, over de verzachting van de ombuigingen? Daar heeft de PvdA – want u spreekt mij aan als vorige wethouder – toen samen met andere partijen moties over ingediend om daar waar we straks geld over hebben de ombuigingen te verzachten en te beginnen bij het Sociaal Domein. Dus ik doe helemaal niets anders dan wat de PvdA altijd heeft voorgesteld, voorzitter. En als het dan gaat dan om de capaciteit van de organisatie. Ook daarvan zegt de PvdA 'we willen daar graag in investeren. Dat doen we ook, maar we vinden dit te ambitieus'. Dus ik zie niet in wat daar nou verkeerd aan is. De VOORZITTER: Laatste vraag. De heer VERMEULEN: Ik ben klaar met vragen stellen, mijnheer Sidali is opnieuw kaders aan het te stellen. De VOORZITTER: Mijnheer Sidali. De heer SIDALI: Goed dat we hier ook staan om kaders te stellen met elkaar en daar waar u, voorzitter, via u, de heer Vermeulen zich geroepen voelt om daarmee aan de slag te gaan met bijvoorbeeld met de voorziening bestaanszekerheid kunt u ons volgen daarin.

De motie over de brief zullen wij steunen, maar brieven brengen echt geen geld in het laatje. Voorzitter. Ik was eigenlijk toe aan de laatste zin. En die pak ik nu even terug. Nu kunnen we onze inwoners ondernemers, verenigingen en stichtingen die dat nodig hebben, meer lucht geven, want voorzitter, als de nood hoog is, is de gemeente nabij! Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. U heeft zojuist moties 14, 15 en 16 ingediend en het amendement 07. Die worden onderdeel van de beraadslagingen en u heeft gevraagd of we een sessie kunnen organiseren over ambulant jongerenwerk, de vraag is of daar genoeg medestanders voor zijn. Wie is voor het organiseren van deze sessie? Zonder het te tellen, volgens mij steekt iedereen zijn hand op en is dat unaniem, daarmee zullen we het presidium vragen de sessie te organiseren als u een mooie motivatie schrijft. Gaat uw gang. De heer VERMEULEN: Ik heb een punt van orde want wij hadden begrepen, en dat heb ik net ook begrepen van een collega, dat het nu net niet de bedoeling was om bij dit debat sessies aan te vragen. Ik ben nu verbaasd dat het wel mag want dan zou onze fractie ook graag een sessie aanvragen. De VOORZITTER: Ik weet niet anders dan dat u altijd sessies kunt aanvragen dus als u dat nog wilt doen, u heeft nog veertig seconden en dat is net genoeg om voor te stellen welke sessie u wilde, dus gaat uw gang.

De heer VERMEULEN: Dat is meer dan voldoende. Ik denk dat dit een sessie is waarmee we als raad u zouden kunnen helpen. We moeten even de vragen afwachten die BVNL al heeft gesteld maar we Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

13

zouden graag een sessie houden over de manier waarop we met grote demonstraties omgaan in deze gemeente met het oog op het uit de hand lopen en daar zou ik graag met de collega's over van gedachten wisselen. De VOORZITTER: Inmiddels zijn er ook een heleboel vragen ingediend door GroenLinks dus als die sessie wordt georganiseerd, is het na het beantwoorden van de vragen. De vraag is wie dit sessieverzoek wil steunen en ook daar zie ik afdoende handen en dat betekent dat ook dit met een goede motivatie van u naar het presidium zal doorgaan. Daarmee heb ik dit geregeld en ga ik naar D66 en namens D66 zal mevrouw Knikker het woord voeren. Gaat uw gang. D66 Mevrouw KNIKKER: Dank u wel voorzitter. Koersvast en wendbaar. Voorzitter, de rij met urgente onderwerpen die aandacht vragen is lang. En groeit. Van het aanpakken van de woningnood, het versterken van de natuur om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen tot aan het stimuleren van brede economische ontwikkeling en innovatie in onze gemeente. Waarbij we ook aandacht vragen om het welzijn en welbevinden van onze inwoners; onderwerpen waar we als gemeente de komende jaren volop mee bezig zijn. Voor D66 is het daarbij van belang om dat maatschappelijke rendement niet uit het oog te verliezen: een gezonde leefomgeving en een samenleving waarin we gelijke kansen als uitgangspunt nemen.

De mens staat centraal bij alles wat we doen. Wie had een jaar geleden gedacht dat we na een coronacrisis opnieuw voor een onvoorspelbare winter komen te staan met elkaar. Ditmaal niet vanwege een pandemie met als gevolg dichte winkels, gesloten horeca en lege cultuurzalen, maar vanwege een opeenstapeling van grote maatschappelijke uitdagingen die ons allemaal raken. Een nieuwe realiteit is daarmee een feit; onzekere tijden is niet iets waar we af en toe mee te maken krijgen. Vorige week spraken we in de raad al met elkaar over de nood die ook in onze gemeente hoog is en gevoeld wordt door onze inwoners. De hoge inflatie, de boodschappen die steeds duurder worden en hoge energiekosten die voor veel stress zorgen. Bij studenten die niet in aanmerking komen voor een energietoeslag. Bij sportverenigingen die zich genoodzaakt zien om een eenmalige energietoeslag voor leden in te stellen en bij onze ondernemers die met torenhoge maandelijkse lasten te maken krijgen terwijl ze nog aan het herstellen zijn van de impact van de coronacrisis. We dienen daarom vandaag samen met een aantal andere partijen een amendement en een aantal moties mede in om die bestaanszekerheid te kunnen waarborgen met elkaar.

Een fonds waarmee we de gevolgen van de energiecrisis kunnen dempen voor de groep die hier het meest behoefte aan heeft zodat we aanvullende regelingen kunnen treffen voor deze winterperiode. Nu de nood zo hoog is, is hulp vanuit de gemeente wenselijk. Voorzitter, de vreselijke oorlog in Oekraïne heeft ook de noodzaak blootgelegd om energieonafhankelijk te worden van een land als Rusland. Afgelopen week maakte de Europese Commissie dan ook bekend dat ze noodwetgeving gaat inzetten om de bouw van duurzame energiebronnen extreem te versnellen om zo de energiecrisis aan te pakken. Daarmee komt ook de energietransitie in een stroomversnelling de komende tijd. Wat D66 betreft, benadrukt dit ook de noodzaak om nog steviger in te zetten op energiebesparing. Laten we kijken hoe we kunnen faciliteren in het versneld verduurzamen van gebouwen om energiebesparing een zetje te geven. En tegelijkertijd onze aandacht blijven richten op het verder verduurzamen van onze energiebronnen. Kortom voorzitter, we leven in tijden waarin een daadkrachtig optreden van de overheid absoluut noodzakelijk is om het verschil te kunnen maken. We hebben veel vertrouwen in de voorgestelde begroting en de coalitie die het gaat uitvoeren. En dat in een wereld die steeds verandert waarbij we het

Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

14

belangrijk vinden om te zeggen dat we als gemeente koersvast en tegelijkertijd ook wendbaar moeten zijn om telkens onze doelen te bereiken. De begroting laat zien dat het college ambitieus is: met veel aandacht voor het bouwen van woningen en het investeren in optimale bereikbaarheid. Het vraagt ook veel van onze organisatie om al die maatschappelijke uitdagingen het hoofd te kunnen bieden; terecht dat we geld vrij maken om de ambtelijke organisatie duurzaam te versterken. We dienen in het kader van werkdruk en de capaciteit dan ook de motie Twee vliegen in een klap in om te onderzoeken of we in het kader van werkdrukverlaging de behandeling van de begroting in een nieuwe stijl kunnen gieten. Dat levert tijdsbesparing en transparantie op. Voorzitter, een paar aandachtspunten van mijn fractie voor vandaag, te beginnen met de uitdagingen rond stikstof en woningbouw. Vorige week heeft de Raad van State een streep gezet door de bouwvrijstelling. Dat was een belangrijke pijler van het Nederlands stikstofbeleid waardoor woningbouwontwikkelingen in de knel komen. We zijn dan ook benieuwd wat de portefeuillehouder ons kan vertellen over de impact van deze beslissing op onze bouwplannen in de polder.

Welke opties of scenario's zijn er? En hoe worden we als raad meegenomen in deze ontwikkelingen? We willen namelijk veel woningen voor onze inwoners bouwen, voor onze starters, gezinnen en senioren. Betaalbaar, klimaatadaptief en levensloopbestendig. Woningen die we keihard nodig hebben, in al onze kernen. En wat gaan we doen als deze plannen nu zodanig in de knel komen dat een herprioritering nodig is? Dan de verzachting van de ombuigingen. Voor D66 was en is het enorm belangrijk dat we in deze collegeperiode de strategische ombuigingen verzachten waar het kan. Nu zien we enkel nog maar het bedrag van € 2 miljoen opgenomen, we kijken dan ook uit naar de najaarsrapportage waarin dit verder wordt uitgewerkt. Daarbij staat bij ons voorop dat de betreffende organisaties goed en tijdig betrokken worden over hoe de verzachting precies vorm krijgt. Dan iets over jeugd. Onze fractie is blij met het initiatief van een jongerenleefbaarheidstoets om te kijken of de JOP's aansluiten bij wat jongeren zoeken. Beleid voor jongeren kan pas echt goed werken als we jongeren optimaal betrekken. In dat kader is D66 trots op de rol die de jongerengemeenteraad pakt in onze gemeente. De brief over het Skatepark die aan de raad gestuurd is nemen wij dan ook serieus. Tegelijkertijd zien we gelukkig ook dat de gemeente op dit moment hard aan het werk is om het skatepark te vernieuwen.

Dan een vraag over de jeugdzorg. In de programmabegroting zien we dat er geen extra middelen opgenomen zijn om de wachtlijsten weg te werken. Onze vraag aan de portefeuillehouder is simpel: waarom gebeurt dit niet? En wat gaan we nu doen om de wachtlijsten weg te werken? Iedereen op een wachtlijst moet hulp aangeboden krijgen, en het liefst zo snel als het kan, zodat hun problematiek niet verergert. Over onderwijs. We lezen dat onze aandacht uitgaat naar het terugdringen van het langdurig verzuim en het aantal thuiszitters en dat we alles ervoor doen wat nodig is om deze groep zo snel mogelijk terug te laten keren naar een passende onderwijsplek. Kan de portefeuillehouder toelichten hoe we dit nu anders gaan aanpakken dan eerst? Want in feite was dit een middel dat we al inzetten. Als gemeente vinden we inclusiviteit belangrijk en we zijn blij dat er tegenwoordig ook maandelijks voor jongeren een Roze Regenboog Café wordt georganiseerd, nadat we dat eerst ook al voor ouderen hebben opgezet. En gemeente, vergeet ook niet om organisaties uit de samenleving als Haarlemmerqueer te betrekken bij beleid en uitvoering op dit vlak. Afrondend voorzitter, er ligt een begroting voor met drie sluitende jaren en een negatief eindbeeld in 2026. De oorzaak daarvan is bekend en de onzekerheid over wat het rijk gaat doen met de financiering blijft nog even boven de markt hangen.

De extra stelposten die nu opgevoerd zijn in de begroting om de hoge inflatie op te vangen, zijn wellicht ook niet toereikend als we kijken naar het huidige tijdsbeeld. Daar heb ik al meerdere partijen over gehoord. We horen graag van de portefeuillehouder hoe wendbaar we zijn als gemeente en wat het precies gaat doen bij de najaarsrapportage. Tot zover voorzitter. Verslag raad der gemeente Haarlemmermeer 10 november 2022

15

De VOORZITTER: Dank u wel. Dan ga ik voor de woordvoering namens SRH naar de heer Beusenberg. SRH De heer T. BEUSENBERG: Voorzitter, onze democratie is gebouwd op vertrouwen en op 16 maart 2022 hebben onze inwoners hun vertrouwen uitgesproken in een partij waar zij voor hebben gekozen. 2 november jl. is er een vonnis uitgesproken tegen een van deze gekozen volksvertegenwoordigers. Uit dat vonnis blijkt dat deze volksvertegenwoordiger geld van onze inwoners voor privédoeleinden heeft gebruikt en hiermee is het vertrouwen in ons als raadslid, en überhaupt in de politiek, enorm geschaad. Om erachter te komen dat het is gebeurd, heeft de gemeente kosten gemaakt, voor onderzoek en dergelijke. SRH is van mening dat deze kosten verhaald zullen moeten worden op de dader. Daarom dient SRH de motie Lange vingers in. In de tweede termijn zal de motie worden onderbouwd door onze fractievoorzitter. Wel kunt u de motie in iBabs vinden. Voorzitter, waar rook is, is vuur en daarom dient SRH nog een motie in, namelijk de motie Wie zijn billen brandt. Ook deze motie zal door onze fractievoorzitter in de tweede termijn worden behandeld. Zeker als wij het over een begroting hebben, is vertrouwen in ons als gemeenteraad genoodzaakt. Wij beslissen hier immers een groot gedeelte van de koers voor de komende jaren.

SRH wil zich distantiëren van de feiten waar de dader – voorzitter, ik weet niet of ik hem bij naam mag noemen? Ja? Oké – de heer Meijer zich schuldig aan heeft gemaakt. Ik dacht 'voor ik voor mijn kiezen krijg dat ik geen namen mag noemen'. Daarom dien ik ook een motie van afkeuring in tegen mijnheer Meijer. Normaal zou hij daar zitten, maar helaas. Wij mogen niet de dupe worden van iets wat een collega van ons heeft gedaan. En u hoort het goed. Hij is nog steeds een collega van ons. Hij is een gekozen volksvertegenwoordiger, al zie ik hem hier zelf persoonlijk liever vertrekken. Dit soort praktijken hoort niet thuis in de politiek en niet alleen zijn kiezers zijn in de steek gelaten, maar alle inwoners van Haarlemmermeer, en wij als raad zullen daarop worden aangekeken. Hoe heeft het zover kunnen komen? Dat is de eerste vraag die bij inwoners natuurlijk omhoog komt. Het is niet gebruikelijk om een motie van afkeuring in te dienen tegen een collega-raadslid, maar het is vaker gebeurd in andere gemeenten. Dat is ook de reden geweest dat ik heb besloten het toch te doen. Ik hoop dat mijn collega's zich herkennen in deze motie, want laten we duidelijk zijn, het vertrouwen in ons allemaal is beschadigd. Eerder hebben we al aangegeven dat we niet gediend zijn van wat er is gebeurd. Toen hadden wij al een vermoeden. Alleen er was nog geen vonnis van de rechtbank. Dat is er nu wel.

Nu staat het vast. In de media is er al een hoger beroep aangekondigd, maar SRH heeft vertrouwen in de gang van zaken bij hoe dit vonnis tot stand is gekomen. Daarom spreek ik middels deze motie mijn afkeuring uit over de daden van mijnheer Meijer, waar hij in het vonnis van 2 november jl. schuldig aan is verklaard en wil ik een signaal afgeven naar onze inwoners dat wij er niets mee te maken hebben gehad en dit ook niet zullen tolereren en werken aan het herstel van het vertrouwen in ons als raadslid. Voorzitter, ik denk dat ik bijna door mijn tijd heen ben, dus ik heb me even laten gaan, maar wat de begroting betreft, zullen wij instemmen met de begroting. We zien dat we 2023 voorlopig nog kunnen afsluiten met een positief saldo. Dat zou natuurlijk mooi zijn, maar we weten allemaal niet wat ons te wachten staat de komende maanden. Welke crisis zich dan voordoet? Maar de tijd zal het leren. Voorzitter, ook dienen wij de motie Twee vliegen in een klap mede in. Er zijn meer moties die we medeindienen. Om af te sluiten, kom ik nog even terug op de motie die ik indien, namelijk mijn motie van afkeuring. Ik wil graag afsluiten met een quote van Jean-Jacques Rousseau: ‘Om rechtvaardig te zijn tegenover anderen, moet men eerst eerlijk zijn tegenover zichzelf’. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel.