2022-10-27 Raadssessie RV Vastst. beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2026.docx

VERSLAG VAN DE SESSIE VAN DE RAAD DER GEMEENTE HAARLEMMERMEER OP DONDERDAG 27 OKTOBER 2022 Onderwerp:

RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 2022-2026 (2022.0001926)

Voorzitter:

mw. H.J. van den Berg

De leden: dhr. M. Achterbergh-Copier, dhr. M.L. Beusenberg, mw. N.M. Elfers, mw. K. van Goethem, dhr. E. Hagemeijer, mw. J.M. Hup, mw. G. Knikker, dhr. H.C.M. Koning, dhr. J.A. Kos, mw. S. Mekern, dhr. F. Sidali, dhr. H.P. Spijker Griffier: dhr. M. Gerding Portefeuillehouders: dhr. C. El Idrissi Insprekers: Geen

De VOORZITTER: Dames en heren, ik mag u allemaal van harte welkom heten. Ik mag vandaag uw voorzitter zijn. Welkom bij de sessie inzake het raadsvoorstel Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 2022-2026. Er hebben zich geen insprekers gemeld. Ik zal nog even kort de procedure uitleggen, de meesten kennen hem wel. We beginnen met de eerste termijn waarvoor u spreektijd heeft. Ter afronding van de eerste termijn zal de wethouder op de gestelde vragen reageren. De gestelde technische vragen zijn grotendeels beantwoord. Het is niet de bedoeling dat u tijdens deze sessie technische vragen stelt. Die kunt u schriftelijk stellen. In de tweede termijn is er ruimte voor vrij debat. Wie kan ik als eerste het woord geven. Mevrouw Van Goethem. Mevrouw VAN GOETHEM: Dank u wel voorzitter. Voor ons ligt een beleidsplan met een moeilijke taak op zich, namelijk schuldhulpverlening. GroenLinks is ervan overtuigd dat het beleid dat het rijk al jarenlang voert het er voor elke gemeente niet gemakkelijker op maakt. Het idee dat mensen door een eigen schuld in schulden raken, is diepgeworteld in onze samenleving en maakt ook dat preventie of vroeg ingrijpen vaak niet lukt door schaamte of de weg niet weten. Een onheilspellende stand van zaken zo net voor een recessie.

Op pagina 3 van het beleidsplan lees ik: met name op landelijk niveau hapert het systeem van toeslagen en subsidies regelmatig en kan een breder perspectief op de financiële positie van inwoners veel bijdragen. Wij zijn het daar geheel mee eens en we danken de schrijver van het stuk. Maar we zitten hier in de gemeenteraad van Haarlemmermeer. En los van dat het landelijk een probleem is, kunnen we wel degelijk als gemeente een andere rol aannemen als het gaat om schuldhulpverlening dan we nu doen. Een meer menselijkere houding waarbij we niet doorverwijzen naar de tig instanties maar als gemeente het voortouw nemen, al dan niet uitbesteed en de inwoner de weg wijzen. Waarbij we een netwerkfunctie vervullen en gebruikmaken van alle mogelijkheden die er binnen de gemeentelijke rol ligt om te zorgen dat schulden bij inwoners zo vroeg en zo menselijk mogelijk kunnen worden op- en aangepakt. We vragen ons dan ook af of er ook echt met die blik is gekeken tijdens het schrijven van dit plan. Graag een bevestiging van de wethouder. Hoe ziet de wethouder de rol van de gemeente binnen de schuldhulpverlening? We hebben het idee dat we de worsteling van de nieuwe rol namelijk wel zien plaatsvinden op de pagina, maar nog niet helder zien worden uitgesproken. We lezen in het stuk zeer veel goede zaken, van de Eropaf! campagne! tot de nazorg die er kan worden geboden.

Maar wat we nog missen is de regiefunctie van de gemeente, waarin de gemeente zichzelf positioneert tussen alle partners, de leiding geeft waar moet Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

1

en de partners laat samenwerken waar nodig. Zodat de inwoner overzicht en regie heeft op diens eigen leven. We vragen ons ook af in hoeverre de goede volgorde wordt aangehouden. Want waarom vindt er nu al een aanbesteding plaats terwijl we met dit beleidsplan de kaders vaststellen. In hoeverre kunnen we dan nog wijzigen? In hoeverre zijn we als de raad dus in de lead. Ook maken we ons zorgen over de overname van de aanbesteding. Als PLAN per 1 januari a.s. stopt, welke afspraken zijn er dan gemaakt met betrekking tot een goede overdracht en hoe schat de wethouder in dat de aanbesteding ook echt per 1 januari 2023 rond is? Dat laatste is een technische vraag, ik heb daar zojuist antwoord op gekregen, maar ik hoor het graag nog een keer van de wethouder zelf. We zijn niet de enigen die aanvullingen en kritische opmerkingen hebben, want de Participatieraad heeft ongevraagd advies gegeven waarvan we ons bij de beantwoording afvragen of de toezeggingen die zijn gedaan ook al zijn verwerkt in het beleid. Dus graag een toelichting van de wethouder hierop. Als we de nieuwe website gaan verbeteren, zoals de Participatieraad adviseert, wordt dit dan ook een nieuw SMART-doel? Dan even terug naar de SMART-doelen. Op pagina 31 van het stuk lezen we de opgaven die er staan. En is er ook al toegezegd dat de methode Duisenberg bij dit stuk zit.

Wij vinden de opgaves die op pagina 31 staan niet SMART geformuleerd en we vragen ons af of de wethouder dit met hen eens is en of hij er nog even kritisch naar kan kijken. Voorafgaand aan deze sessie heeft ze technische vragen gesteld, die zijn een beetje laat voorzien van een antwoord. GroenLinks dient twee moties in, tenzij de wethouder straks kan uitleggen waarom de moties niet handig of niet nodig zijn. Een is er al rondgestuurd, dit is om het college op te dragen de gemeente te laten aansluiten op de Nederlandse Schuldhulproute (NSR), conform het advies van de Tweede Kamer aan de Nederlandse gemeenten. En een ander gaat om het SMART maken van de opgaves die in het stuk worden genoemd omdat we deze nog niet conform de methode Duisenberg verwerkt vinden. We horen graag van de andere partijen en de wethouder wat ze van de moties vinden. Tot zover voorzitter, dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Van Goethem. Mijnheer Spijker, EEN Haarlemmermeer. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter. Gemiddeld wachten mensen vijf jaar voor ze hulp zoeken. Waarvoor? Je kunt toch geen vijf jaar betalingsachterstanden hebben? Want dan heb je natuurlijk al verschillende deurwaarders aan je deur gehad. Bij vroegsignalering ligt het aantal meldingen tussen de veertig0 en 500 per maand. Dit zal alleen nog maar toenemen.

Voorzitter, hopelijk beschikt u over voldoende (directe en indirecte) mankracht om deze meldingen te onderzoeken en hun ook te helpen. Mensen vroeg benaderen middels een kaartje, sms of telefoontje klinkt goed. Maar zullen de betrokken personen hier altijd positief op reageren? Schaamte of angst kan helaas wel groot zijn. We zijn positief dat u ook zelfstandige schuldhulpverlening wilt bieden. Dat is zeer actueel. Hoe gaat de gemeente om met zelfstandigen die hun energienota niet meer kunnen betalen en de zaak moeten stopzetten? Ziet u dit als een ondernemersrisico? EEN Haarlemmermeer maakt zich ook zorgen over wie de schuldhulpverlening zal overnemen in de aanbestedingsperiode naar een nieuwe opvolger van de PLANgroep. Graag hoor ik een reactie van de portefeuillehouder. Toch adviseren wij u een krachtig overlegnetwerk te bouwen met de partijen die de inwoners helpen. Waarvoor gebruikgemaakt kan worden van elkaars competenties. Dit was onze bijdrage. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel heer Spijker. Dan gaan we nu naar de heer Achterbergh, VVD. De heer ACHTERBERGH: Dank u wel voorzitter. Ik denk dat wij over de moties in de tweede termijn meer kunnen uitweiden. Ik wil in ieder geval de schuldhulproute van de portefeuillehouder weten en wat de kosten zijn. Volgens mij is in de beantwoording iets gezegd over kosten, maar niet hoeveel. Dat vind ik wel een belangrijk gegeven.

De schulden moeten voorkomen worden en als die er zijn moeten ze worden aangepakt. Dat is waar het vanavond uiteindelijk over gaat. We zullen het snel eens zijn dat inwoners met problematische schulden onwenselijk is. Deze inwoners hebben uiteindelijk een duidelijk contactpunt nodig en moeten op een laagdrempelige manier worden geholpen. Dit beleidsstuk Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

2

onderstreept het belang van de aanpak van die schulden. En de methode Duisenberg werpt in ieder geval een aantal vruchten af, want de bijlage met de tabel meetbare doelen is wat ons betreft een hele fijne toevoeging. De VVD-fractie vraagt wanneer we als raad nu echt tevreden zijn. Als we over twee jaar terugkijken op dit beleid, wat is dan een situatie waarin we zeggen: dit hebben we goed gedaan, we hebben de doelen behaald. Ik denk dat dit een goede vraag is die we in de tweede termijn, ik wil dit dan graag als onderwerp inbrengen, kunnen bespreken. Met de WGS wordt extra aandacht gevraagd voor zelfstandige ondernemers die met oplopende schulden te maken krijgen. Zeker nu de coronaondersteuning afloopt en die ondernemers de schulden moeten terugbetalen is dit een zeer kwetsbare groep die ook volgens de VVD extra aandacht verdient. We zijn dat ook heel erg blij met het feit dat dit beleidsstuk sterk inzet op vroegsignalering. Dat is namelijk het moment waar we als gemeente invloed op kunnen hebben. Voorkomen is beter dan genezen. Dan wil ik toch even stilstaan bij de olifant in de kamer. PLANgroep. Dus vooralsnog is er geen reden tot zorgen, het wordt opgelost, dat hoorde ik de toenmalige wethouder Rip eind vorig jaar nog zeggen. Inmiddels is wel duidelijk dat PLANgroep het niet voor elkaar krijgt en dat het zeker wel een reden is tot grote zorgen.

Verhalen dat Wsnpbewindvoerders van PLANgroep niet voor minder, maar juist voor meer schulden bij inwoners zorgen. Dat is iets dat de VVD Haarlemmermeer onacceptabel vindt. Een overheid hoort namelijk betrouwbaar te zijn, ook als ze zaken uitbesteedt. Er is een aanbesteding aanstaande voor deze uitbesteding. In het stuk staat: met de aanbesteding garanderen wij voor onze inwoners kwalitatief goede schuldhulpverlening door samen te werken met een professionele marktpartij. De vraag aan het college is: hoe gaat het college dit inderdaad garanderen? PLAN is namelijk ook uit een aanbesteding gekomen en daarvan weten we de afloop. Hoe gaat het college deze kwalitatief goede schuldhulpverlening precies dan meten? Mijn fractie maakt zich zorgen over het feit dat PLANgroep hier in theorie weer aan mee zou kunnen doen. Mijn fractie wil dan ook van het college een toezegging dat het zich gaat inspannen om een betrouwbare partner te vinden waarin ICT-systemen wel voldoende werken en de partner voldoende op sterkte is om wel aan de hulpvraag die we hebben te kunnen voldoen. En een partner waar inwoners niet meer door Wsnp-bewindvoerders dieper in de schulden komen. Volgens mij is dat de omgekeerde wereld. Dit betekent dat wij vragen aan het college om de samenwerking met PLANgroep in ieder geval niet te verlengen, zover dat mogelijk is.

Dat de gemeente de conclusie trekt dat ze op korte termijn niet de kwaliteit van dienstverlening kan bieden aan onze inwoners, dat deelt de VVD. Echter, als verantwoordelijke dient de gemeente wel te waken voor de kwaliteit van die schuldhulpverlening. Kwaliteit die nu op dit moment te wensen overlaat. Het college belooft dan ook te gaan sturen op de uitvoering. Maar voorzitter, hoe gaat het college sturen op de uitvoering als de gemeente zelf de conclusie trekt dat het onvoldoende expertise in huis heeft. Ik hoor het graag van het college. Dan nog een citaat uit het stuk: binnen vier weken nadat de inwoner zich meldt, voert de schuldhulpverleningsorganisatie een gesprek met de inwoner waarin de hulpvraag wordt vastgesteld. Deze termijn willen we terugbrengen naar twee weken. Hierin mist de VVD de 'hoe'-vraag. Hoe wordt ervoor gezorgd dat die termijn wordt teruggebracht naar twee weken, wetende dat er sprake is van een enorm personeelstekort. Betekent dit dan ook dat het probleem sneller wordt opgelost, of wordt er dan personeel weggetrokken bij andere afdelingen waardoor het weer langer gaat duren? Dat blijkt niet uit het stuk. In december 2022 zal het college aan de hand van de eerste analyse van de Divosa Monitor Vroegsignalering Schulden beoordelen of de werkwijzen moeten worden aangepast. Dat staat op pagina 9 van het raadsvoorstel.

Betekent het ook dat als daar noodzaak toe is dat we van het college in Q1 2023 een wijzigingsvoorstel op dit raadsvoorstel kunnen verwachten? Ik kom tot een afronding. Nog twee punten. Verder mist de VVD het scenario bij de vroegsignalering waarbij er een partner of ouder overlijdt en de nabestaanden met mogelijke schulden achterblijven. Dit is echt een probleem. De vraag is hoe krijgt het college er zicht op? Kunnen we er als raad misschien iets mee? Past het hier misschien om er een passage over op te nemen, middels een amendement? Ik hoor het graag van het college en misschien ook om het daar even over te hebben met de collega's in tweede termijn. Tot slot wil de VVD ook graag actief op de hoogte worden gehouden van het experiment waar Haarlemmermeer naar alle waarschijnlijkheid aan gaat meedoen met betrekking tot het ontvangen van de informatie van Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

3

de Belastingdienst. Dat is een partij waar we nu nog geen informatie van krijgen. En waarvan wij zeggen: dat is eigenlijk de allerbelangrijkste partner die we hebben. Wellicht kan het college hier al iets over laten doorschemeren. Verder zijn we heel blij met het stuk en we kijken uit naar de tweede termijn. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel heer Achterbergh. Dan geef ik nu het woord aan de heer Sidali, PvdA. De heer SIDALI: Dank u wel voorzitter. Het beleidsstuk is conform de wet, voorzitter en dat is keurig gedaan. Maar er is wat ons betreft meer dan alleen de theorie. De praktijk is vaak grillig. Eropaf! is prima, maar vroeg Eropaf! is nog beter. Hoe krijgen we de mensen nog voor de melding in het vizier? We willen niet wachten tot er meldingen binnenkomen, maar daarvoor al. Met allerlei organisaties die daarvoor in het leven zijn geroepen. Ik vraag het college hoe we het voor elkaar krijgen dat we mensen kunnen helpen, nog voordat ze echt gemeld worden. We hebben gezien dat onze inwoners werden overgeleverd aan de PLANgroep. Hulp bieden aan bewoners is volledig uitbesteed. We hadden graag gezien dat de gemeente de regie meer in handen zou nemen door het juist meer intern te houden in plaats van bij externen neer te leggen. Nu wordt er gezegd dat we dat niet in huis hebben.

Ik begrijp dat we niet alles in een keer in huis hebben maar het had op onderdelen ook best wel gekund. Met name ook naar het vertrouwen toe van onze inwoners en ik had van het college graag een voorstel gezien waarin je dus verschillende scenario's had dat we misschien wel in huis hadden kunnen houden. Nu is er wederom een aanbesteding. We weten niet wat de criteria zijn. Een gemiste kans dat het college dit niet heeft gedeeld met de raad. Juist op dit onderwerp. Waar veel schade is aangericht door PLANgroep bij onze inwoners. Binnenkort komt er een winnaar uit de aanbesteding. Voorzitter, de vraag: is het denkbaar dat PLANgroep als winnaar uit de bus komt? Is het college het met de PvdA eens dat dit als een mokerslag binnenkomt bij onze inwoners met schulden. Heeft het college überhaupt gebruikgemaakt van de kennis bij ervaringsdeskundigen om tot dit beleidsplan te komen? Zo ja, kunt u ons dan een uitwerking daarvan toesturen en wie zijn dat dan? Terugdringen van het niet gebruiken van inkomensondersteunende voorzieningen. We lezen dat het college... De VOORZITTER: Mijnheer Sidali, u krijgt een interruptie van de heer Beusenberg. De heer BEUSENBERG: Dank u voorzitter.

Via u, ik zou de heer Sidali willen vragen of de PvdA er een voorstander van is dat we eigenlijk direct een eigen team volledig gaan opzetten in de gemeente Haarlemmermeer en dan niet de boel uitbesteden maar direct onder onze vleugels. En dat we dan eventueel de expertise van buitenaf in huis halen. Hoe staat de PvdA daar tegenover? De heer SIDALI: Ik heb aangegeven, voorzitter, dat het een wens is om zo veel mogelijk intern te houden. Ik begrijp dat het college zegt daar de expertise niet voor te hebben. De PvdA zegt: begin ergens. Dus maak het dan op onderdelen. Maar ik zou het toejuichen om als gemeente veel meer intern te houden. De heer BEUSENBERG: Mag ik nog even, een aanvullende vraag stellen? De VOORZITTER: Heel kort. De heer BEUSENBERG: Dank u wel voorzitter, de heer Sidali heeft het voordeel wethouder te zijn geweest, hij wil eromheen draaien. Nee, de vraag is: is de PvdA voor om direct, eventueel tegen een bedrag, samengesteld of voorgeschoteld door de raad, om direct die expertise van buitenaf in huis te trekken zodat we direct daarmee aan de gang kunnen. De VOORZITTER: Dank u mijnheer Beusenberg. Mijnheer Sidali. Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

4

De heer SIDALI: Dank u wel voorzitter. Ik draai nergens omheen, ik ga alleen over mijn eigen antwoorden. U hoort wat ik zeg. We hadden graag zo veel mogelijk intern willen houden, inderdaad, dat we onze eigen mensen op deze problematiek zetten. Maar we weten ook dat de expertise er niet altijd is. Begin ergens mee, dat is het antwoord. Het liefst zo veel mogelijk intern houden. Voorzitter, tot slot het terugdringen van het niet gebruik van inkomensondersteunende voorzieningen. We lezen dat het college inwoners die geen gebruikmaken van voorzieningen gaat aanschrijven. Een brief is niet echt actief voorzitter. Je zult bij mensen thuis langs moeten gaan. Uitleggen en voorlichten. Arbeidsintensief? Ja. Maar als je actie wilt dan zul je ook zelf in actie moeten komen. Verder zegt het college… is het college het daar met mij eens dat je dus ook echt achter die voordeur moet gaan kijken wat daar leeft. En gewoon ook aan de man brengen waarom mensen geen gebruikmaken van die voorzieningen. Verder zegt het college dat ze bestandskoppelingen gaan onderzoeken om inwoners te kunnen bereiken. Een voorbeeld van de inwoner die gevangen zit in het systeem. We zien liever een voorstel dan weer een onderzoek. Er zijn al gemeenten die hier ervaring mee hebben.

We zien liever Eropaf! – Siri vraagt waar ik naar op zoek ben – ik ben op zoek naar het volgende: Eropaf!, een incidentele uitgave prima plan om te doen. Liever vroeg Eropaf!. Incidentele uitgave van drie jaar. We zijn daar wel een voorstander van maar dan willen we wel ieder jaar toch een evaluatie hebben van het verloop. We gaan er nu mee beginnen, hoe staat het er, wat heeft Eropaf! nu eigenlijk opgeleverd. Dan kunnen we wat ons betreft het nog wel drie jaar doen. Je moet dingen de tijd geven. Maar zou het college het zien zitten? Kunnen ze toezeggen dat we dan gewoon wel ieder jaar worden meegenomen in de vorderingen van Eropaf!. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Sidali. Dan gaan wij nu naar de heer Kos van Forza! De heer KOS: Ja dank u wel voorzitter. Voorzitter, buig de schuldhulpsanering om van een veelkoppig bureaucratisch monster naar een toegankelijke, niet-stigmatiserende en praktisch ingerichte aanpak. Mensen in financiële nood zitten niet te wachten op een voorlichting over allerlei potjes vanuit wetgeving, bestemd voor subdoelgroepen. Geef hun de financiële grip op hun leven terug. Geen onnodig jarenlange doorlooptijd, maar direct hulp in nabijheid.

In het kader van beter laat dan nooit, stop met de PLANgroep, ga het als gemeente niet te veel zelf uitvoeren maar selecteer in de aanbesteding die partij, die op een doortastende manier naast onze inwoners met schulden gaat staan. En maak met regelmaat inzichtelijk wat er moet gebeuren om die schulden de baas te worden en waar men zich op dat traject bevindt. Wat Forza! betreft, gaat de gemeente in de samenwerking met de opvolger van het PLANbureau veel nadrukkelijker in de opdrachtgeverrol zitten. De RKC wijst er in haar reflectie op het stuk 'Leven met de voedselbank' op een rol die de gemeente wat Forza! betreft wel op zich zou moeten nemen. Zorg dat je als gemeente één aanspreekpunt hebt waar maatschappelijke organisaties contact mee kunnen leggen en zorg ervoor dat deze organisaties periodiek in contact staan met elkaar. De signalen uit deze overleggen kunnen een extra voeding zijn voor de vroegsignalering en kunnen de samenwerking in het Sociaal Domein verbeteren door onderliggende problematiek weg te nemen. De VOORZITTER: Mijnheer Kos, u heeft een interruptie van mevrouw Van Goethem. Gaat uw gang. Mevrouw VAN GOETHEM: Ik vraag mij af of de heer Kos bedoelt dat de partij die dat moet gaan doen, die de ene toegang moet zijn, de gemeente moet zijn of de vervolger van PLAN. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Van Goethem. Mijnheer Kos.

De heer KOS: Ja dat klopt, dat de gemeente zorgt dat er één contactpersoon is van de gemeente waar maatschappelijke partijen bij kunnen aansluiten. Zodat je meer de coördinerende rol op je neemt. Dan ga ik verder. Schuldhulpverlening staat vaak niet op zich. Gebruik de partijen die al zichtbaar in de Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

5

wijken en binnen gezinnen met schulden aanwezig zijn dan ook intensiever. Graag horen wij wat de portefeuillehouder met dit advies van de RKC gaat doen. Dan de invulling van de verplichting om als gemeente hulp aan te bieden. Stuur alsjeblieft geen kaartjes of sms'jes met een hulpaanbod van de gemeente, maar pak de telefoon bij een voor de gemeente onbekend gezin met schulden, of liever nog, maak daar waar mogelijk gebruik van partijen in het Sociaal Domein die al bekend zijn met de situatie of met het gezin. Maak het persoonlijker, luister naar het verhaal en schakel vandaaruit de partijen in die nodig zijn. Tot slot zijn wij als fractie van Forza! gecharmeerd van de beginnende resultaten van het project Eropaf!. We zouden het heel interessant vinden om te zien wat nu de succesfactoren daarvan zijn en hoe we die succesfactoren uit dat project meer zouden kunnen gebruiken binnen de gehele gemeentelijke schuldhulpverlening. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Kos. Dan geef ik nu het woord aan mijnheer Koning van het CDA. De heer KONING: Dank u wel voorzitter. De fractie van het CDA wil haar waardering uitspreken voor dit beleidsplan Schuldhulpverlening. Een aantal zaken valt op. De enorme uitbreiding aan activiteiten die door de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening tot stand is gekomen. Het is een plicht van de gemeente geworden.

Ook de vroegsignalering is van groot belang. Vroeger moest je maar afwachten tot het dermate uit de hand was gelopen dat mensen zich gingen melden. Door de signalen van 56 vaste lastenpartners kan de gemeente uit eigen beweging hulp aanbieden. Dat betreft zo een veertig0 tot 500 meldingen per maand. Door dit eerdere optreden kan de oplossing veel efficiënter, goedkoper en korter verlopen. Het is gebleken dat mensen gemiddeld vijf jaar wachten voor ze hulp zoeken. Intensieve trajecten als budgetbeheer en schuldsanering kunnen nu worden voorkomen door preventie en vroegsignalering. Ook het project Eropaf! Haarlemmermeer boekt grote resultaten. Van de 44 voorgenomen uithuisplaatsingen konden er veertig worden voorkomen. Ook hier is sprake van grote kostenbesparingen zoals het voorkomen van opslag van de huisraad, tijdelijke huisvesting en op termijn weer een nieuwe inrichting. Ook achten wij het, net als de VVD, goed dat ex-jonge ondernemers nu ook op schuldhulpverlening kunnen rekenen. Positief is voorts dat wij als borg voor saneringskredieten nauwelijks meer risico lopen. 97% lost het saneringskrediet volledig af en er is een landelijk Waarborgfonds gekomen waardoor we helemaal geen risico meer lopen. Prima dus om het aantal saneringskredieten te verhogen van 54 naar zeventig.

De pogingen om het niet gebruik van inkomensondersteunende maatregelen terug te dringen door het gebruik van BerekenUwRecht en doordat voor het eerst concrete doelen zijn gesteld, staan wij ook achter de extra aandacht voor jongeren om de armoede van generatie op generatie te doorbreken. Moneywise biedt hiertoe een belangrijke aanzet. Minder enthousiast zijn wij over de terughoudendheid met het opleggen van maatregelen wegens het niet nakomen van de inlichtingenverplichting. Fraude mag nooit normaal worden. Een belangrijke, allesbepalende factor voor succes is natuurlijk de uitkomst van de aanbestedingsprocedure. Wij begrijpen heel goed dat de gemeente deze specialistische taak niet zelf kan doen. Maar dat roept wel de vraag aan de wethouder op: wat is het belangrijkste gunningscriterium? Is dat geld of kwaliteit? Tot zover de bijdrage van het CDA. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Koning. Dat was ook uw maidenspeech. Nee mijnheer Beusenberg, een interruptie moet u bewaren voor het tweede termijn. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Hup van de ChristenUnie-SGP. Mevrouw HUP: Dank u wel voorzitter. Voorzitter, wij hebben kennisgenomen van dit beleidsplan en we zijn het eens met de voorgestelde preventieaanpak voor schuldhulpverlening de komende jaren. Ons standpunt is dat het bestrijden van armoede of schulden behoort tot de kerntaken van de overheid.

We zijn van mening dat bij het hebben van schulden en die te ontheffen je weer snel in de schulden kunt raken. Dit heeft namelijk vaak een oorzaak. Het staat ook heel goed beschreven in de preventieaanpak Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

6

schuldhulpverlening. Het is goed uitgewerkt, complimenten. Een deel betalen van iemands schuld is wel vereist vanuit de gemeente, als verantwoordelijke taak, zodat die persoon er weer bovenop kan komen. Anders komen personen er vaak niet meer uit. Het is natuurlijk niet altijd de bedoeling om mensen op die manier te helpen. We roepen wel op voor die ene te zorgen. Het neemt niet weg dat mensen die in schulden raken wel moeten leren van hun fouten. Het vrijspreken van de schuld betekent dat het geld ergens anders vandaan moet komen. De schuldeisers kunnen dit ook niet altijd dragen. Helemaal niet in deze tijd. Een deel kwijtschelden is 25%. Dat is de gangbare norm. Elk persoon is anders. Iedere schuld heeft een eigen verhaal. Daar moet rekening mee worden gehouden. Het is goed om te lezen dat de gemeente een persoonlijke aanpak wil aangaan met echte menselijke maat en gedachten. Als er sprake is van verslaving vinden we dat hier eerst aandacht aan moet worden besteed. Is er een andere oorzaak? Dan moet het uiteraard eerst worden aangepakt. Is het pech? Dan willen we het college echt oproepen om buiten de kaders te kijken en in afstemming te kijken naar mogelijke hulp. Normaliter kan een persoon binnen vijf jaar schuldenvrij worden gemaakt door bewindvoering. Maar wij hebben uit het stuk vernomen dat we beter op voorhand iets anders moeten doen zoals preventie.

De aanpak zoals deze nu is uitgewerkt stelt ons dan ook zeer tevreden aangezien het beleidsplan een goed uitgangspunt heeft. Het voorkomen is beter dan genezen. Wat ons wel opvalt, is dat een X-aantal participanten de raad ongevraagd advies heeft gegeven. Ik heb dat niet helemaal kunnen teruglezen, dat vind ik toch jammer, er zijn wat tips gegeven. De vraag aan de wethouder is: waarom niet? Graag vernemen we dit van het college. De VOORZITTER: Mevrouw Hup, gaat u afronden? Mevrouw HUP: Ik ben benieuwd wat de collega's verder nog willen bespreken in tweede termijn. Tot zover, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Hup. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Elfers van HAP. Mevrouw ELFERS: Dank u wel voorzitter. Ja, schuldhulpverlening is een onderwerp waarvan je in de ideale samenleving zou hopen dat het nooit nodig is. Helaas is de realiteit anders. Het staat voor mijn fractie onomwonden vast dat het iedereen kan overkomen om in financieel uitzichtloze situaties terecht te komen. Voorzitter, het actualiseren van het huidige schuldhulpverleningsbeleid is een goede zaak. De aanpak op het gebied van vroegsignalering ins een compliment waard. Preventie is de basis om in staat te worden gesteld om erger te kunnen voorkomen. Ik heb dat inmiddels meerdere partijen horen zeggen, ik ben blij om dat te horen. We lezen ook dat u vroegsignalering wilt gaan intensiveren.

Als partij die preventie hoog in het vaandeel heeft staan kunnen wij daar natuurlijk niet op tegen zijn. Wel is mijn fractie benieuwd hoe u deze extra gelden gaat inzetten. Anders gezegd: wat is het plan? Voorzitter, geschrokken zijn we over het feit dat inwoners gemiddeld vijf jaar wachten om om hulp te vragen. Voor mijn partij weer de bevestiging dat we als gemeente aan de voorkant moeten zitten om inwoners te helpen. Diverse geluiden vanuit inwoners, maar ook bewindvoerders en de signalen van uit het RKCrapport bevestigen voor HAP dat we als gemeente nog te ver af staan van onze inwoners die in de problemen zitten. Wij horen dan ook graag van het college wat het met de aanbevelingen uit het RKCrapport gaat doen. Voor HAP is het allerbelangrijkst dat de kwetsbare inwoners in onze samenleving, vaak in uitzichtloze situaties, zich gehoord, veilig en thuis voelen en niet het gevoel hebben maar een nummer te zijn. Wij vragen het college dan ook op scherp toe te zien dat de menselijke maat voor deze groep inwoners weer merkbaar wordt. Ook vragen wij het college om serieus te overwegen om de schuldhulpverlening in eigen beheer te doen. Ondanks dat wij begrijpen dat de organisatie daar op dit moment nog niet aan toe is. Wellicht in een overgangssituatie daarom gebruikmaken of c.q. de samenwerking op te zoeken met bijvoorbeeld de gemeente Haarlem.

Want wij hebben vernomen dat zij dat al in eigen beheer doen. Voorzitter, u schrijft in de nota onder 3.2.2 wat gaan we daar voor doen, dat u onderzoek heeft gedaan en dat uit dit onderzoek is gebleken dat gezien de klachten en de ervaren Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

7

knelpunten in het proces een nieuwe aanbesteding de beste oplossing is want met een aanbesteding garanderen wij voor onze inwoners kwalitatieve goede schuldhulpverlening door samen te werken met een professionele marktpartij. Ik ga bijna herhalen wat andere partijen ook al zeiden, maar ik ga er toch een eigen sausje overheen gooien. U schrijft ook dat dit scenario past bij Haarlemmermeer als regiegemeente en de uitgangspunten van het Haarlemmermeermodel. Kan de portefeuillehouder de raad deze onderzoeksresultaten doen toekomen? En dan aan het college een vraag ter verduidelijking. Begrijpen wij u goed dat het Haarlemmermeermodel en het zijn van een regiegemeente de bepalende factoren zijn? Klachten en ervaren knelpunten afgelopen periode waren juist aanleiding voor veel mediaaandacht en ophef en juist geen garantie voor kwalitatieve schuldhulpverlening. Hoe gaat het college voorkomen dat er geen herhaling gaat plaatsvinden. Dan ter afronding voorzitter. Ook in onze gemeente bevinden zich slachtoffers van de toeslagenaffaire en die worden in dit stuk niet genoemd. Kan de portefeuillehouder hiervoor de reden aangeven en wellicht is het ook een idee om daar hiervoor een aparte passage op te nemen, net als voor de ondernemers die op dit moment ook een kwetsbare groep worden. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Elfers. Exact op tijd.

Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Knikker, D66. Mevrouw KNIKKER: Dank u wel voorzitter. Geldgebrek zorgt voor veel onzekerheid en stress bij onze inwoners. Het is dus belangrijk dat we als gemeente ook aandacht hebben voor de samenhang tussen werkloosheid, schulden, gezondheid en een gezinssituatie. En het voorkomen of zo snel mogelijk oplossen van problematische schulden levert dan ook enorme maatschappelijke winst op. Niet alleen voor de gemeente doordat er minder beroep gedaan hoeft te worden gedaan op een GGZ, een WMO, de Jeugdwet of de Participatiewet, maar vooral ook voor onze eigen inwoners, behoud van een baan of een woning en mee kunnen doen met de maatschappij. Zo kunnen we de cirkel van armoede tussen generaties doorbreken en krijgen de kinderen in onze gemeente een eerlijke kans om hun talenten te ontwikkelen. D66 is dus blij met dit beleid dat steeds meer inzet op preventie en vroegsignalering met als doel om die mensen met schulden beter te helpen en het aantal mensen met problematische schulden verder terug te dringen. In de komende periode spreken we als raad ook nog over het RKConderzoek over leven met de voedselbank. Ik hoorde mijn collega's er ook al over. De rol van schuldhulpverlening komt daarin ook nadrukkelijk naar voren.

Mensen ervaren onduidelijkheid, onbekendheid, over het tijdig aanbieden van hulp die voorafgaat aan een schuldregeling of sanering. Belangrijk dus dat we als gemeente werken aan die toegankelijkheid van onze website en de informatie die we bieden. Hier valt dus zeker veel winst te halen met onze Vroeg Eropaf! inzet. Dan een aantal opmerkingen en een aantal vragen. We zien in het stuk de nadruk op preventie goed verwoord en we vinden het ook belangrijk dat we die groep mensen proberen te bereiken die dus nu niet zelf aan de bel trekken, waaronder ook een nieuw beleidsstuk over de zelfstandig ondernemers als specifieke doelgroep. Zeker in deze economische tijden is het belangrijk dat we daar oog voor hebben. Net als het CDA zijn we blij met het resultaat van de inzet van de Vroeg Eropaf! campagne. Van de 44 huisuitzettingen zijn er toch veertig voorkomen. Dat zijn resultaten die we graag zien. Dan een aantal vragen. Ik hoorde de VVD er ook al over. In het stuk wordt gesproken over landelijke experimenten om nog meer informatie met elkaar te delen, zoals met de Belastingdienst. We zouden hierover heel graag geïnformeerd worden, wat betekent het voor Haarlemmermeer en of we daar ook bij aansluiten. Het zorgpunt van D66 zit op de aanbesteding en de uitvoering van het schuldhulpbeleid.

Daar heb ik al heel veel fracties over gehoord, onze fractie is voorstander van het zo dicht mogelijk bij de inwoners staan. En dus het zelf in de hand houden van deze uitvoering. Omdat we daarmee sneller kunnen schakelen en we de dienstverlening persoonlijker kunnen houden. Zou er een denkbare situatie zijn of een scenario waarin er een overgangssituatie kan worden gecreëerd? We horen graag meer van de portefeuillehouder over het traject waarin we op dit moment zitten, als dat in ieder geval mogelijk is qua aanbesteding. En hoe kunnen we erop vertrouwen dat de dienstverlening vanaf januari a.s. kwalitatief Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

8

goed op orde is. Hoe sturen we daar dan op? De laatste twee vragen. De schulphulpverlening verwijsindex NVKK. We hebben geconstateerd dat we nu nog niet in de lijst van deelnemende gemeenten staan. Terwijl dit nu juist zo een mooi landelijk collectief is waarbij gemeenten en al die particuliere organisaties en incassobureaus samenwerken. Is er als Haarlemmermeer over nagedacht om ons daar bij aan te sluiten? Hebben we daar kennis van? De laatste vraag gaat over het adviesrecht. Want als onderdeel van de kabinetsbrede actieplan Brede schuldenaanpak mogen wij als gemeente conform deze nieuwe wet gebruikmaken van het adviesrecht. We mogen als gemeente de rechter adviseren over oplossingen zoals schuldbewind of gemeentelijke schuldhulpverlening. Zo kunnen we als gemeente ook een regierol pakken. De vraag van D66 is ook: doen we dit al in Haarlemmermeer? Zijn er casussen van bekend en hoe kijkt het college naar deze adviesrol die we mogen opnemen? Tot zover. De VOORZITTER: Dank u mevrouw Knikker. Wie mag ik nu het woord geven? De heer Beusenberg, gaat uw gang. De heer BEUSENBERG: Dank u voorzitter. Voorzitter, ik heb al meerdere partijen horen zeggen dat we het eigenlijk gewoon in eigen beheer en met eigen expertise, eigen ambtenaren dit probleem moeten en kunnen tackelen. Ik zie de gemeente Haarlemmermeer als een volwassen gemeente.

Waarom zouden wij dan niet zelf een heel goed team op poten kunnen zetten om dit probleem en de problemen die er komen, want er komen veel meer problemen, een halt toe te roepen. En in ieder geval vroeg ingrijpen. Ik vind het ook een goed stuk. Alleen mis ik een paar zaken. Waarom moeten we het uitbesteden? Als je het dan uitbesteedt, besteedt het dan maar een jaar uit. En zorg dat je in dat jaar, of voor mijn part twee jaar, zelf een heel goed team opzet die dit gaat aanpakken. Want er komt heel veel aan. Daar hoeven we ons geen zorgen over te maken, dat komt er gewoon aan. Ik heb ook van de wethouder gehoord, ik ben blij met die informatie, dat een huisuitzetting rond de € 80.000,00 kost. Er zijn er al veertig voorkomen. De VOORZITTER: Mijnheer Beusenberg, u heeft een interruptie van de heer Achterbergh. De heer ACHTERBERGH: Dank u wel voorzitter. Ik denk in een wondere wereld waar overal overschotten zijn zou het een perfecte situatie zijn. Alleen ik hoor mijnheer Beusenberg zeggen dat er ontzettend veel op ons afkomt. Is mijnheer Beusenberg het met ons eens dat het juist een goed idee is om een professionele partij, die jarenlange ervaring heeft, juist in te schakelen. In plaats van zelf een team te gaan oprichten waarvan de mensen op de markt niet te vinden zijn op dit moment. De VOORZITTER: Mijnheer Beusenberg. De heer BEUSENBERG: Dank u.

Mijnheer Achterbergh heeft mij horen zeggen dat het eventueel een jaar of twee jaar uitbesteed gaat worden zodat we zelf de expertise hebben door of opleiden of bij de experts in dienst laten treden. Wel voor de gemeente Haarlemmermeer. Er zijn duizend-en-een manieren om die expertise in huis te krijgen. Wat ik de laatste jaren heb gezien: we hebben al een goed team op sociaal gebied. Waarom kan dat niet worden uitgebreid in deze moeilijke tijden. Ik ben ervan overtuigd dat we dat wel degelijk kunnen. Ik vind ook dat het gemeentelijke armoede is als we dat niet kunnen doen. Moet je jezelf als een volwassen gemeente zien als je iedere keer met deze materie naar een expertisebureau moet? Of een partij die dat dan voor ons gaat doen. Wij kunnen dat zelf. En als we het niet kunnen dan moeten we het leren. Dat is het voor mij dan even. De VOORZITTER: Mevrouw Elfers heeft een interruptie. Mevrouw ELFERS: Dank u wel voorzitter. De vraag aan de heer Beusenberg is: bent u er mee bekend Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

9

dat het ook voor de expertisebureaus zeer moeilijk is om de juiste expertise in huis te halen en personeel te vinden? De heer BEUSENBERG: Via de voorzitter. De VOORZITTER: Mijnheer Beusenberg, u heeft niet heel veel tijd meer, een kort antwoord. De heer BEUSENBERG: Ik werd gevraagd. Dat geeft al aan dat je zelfs de expertisebureaus eigenlijk niet hoeft in te schakelen. Want ze hebben zelf al de expertise niet in handen. Richt een campagne op en zorg dat je de juiste personen in je team krijgt. Laten we heel eerlijk zijn, we hoeven elkaar helemaal geen mietje te noemen, er is schuld en dat moet worden opgelost. Die expertisebureaus doen ook handjeklap. Dat kan ons team ook. Een kort antwoord? Dat is een kort antwoord. De VOORZITTER: Dank u wel heer Beusenberg. Dan geef ik nu het woord aan de heer Hagemeijer, GEZOND Haarlemmermeer. De heer HAGEMEIJER: Dank u wel voorzitter. Schuldhulp, je hoopt er zelf nooit mee te maken te krijgen. Het is ook moeilijk je te verplaatsen in een situatie waarin helaas heel veel mensen zich bevinden. Maar dat het een heel groot effect op deze mensen heeft, dat is voor ons wel helder. Extra steun om uit een soms uitzichtloze situatie te komen is gewoon hard nodig en elke hulp is dan welkom. Want niet iedereen is bij machte om het zelf te regelen of zelf moeilijke beslissingen te nemen.

Graag wel meer aandacht voor vroegtijdige signalering en beter nog, preventie van betalingsachterstanden. Want hoe meer we aan de voorkant voorkomen, hoe beter het is. Maar zal een kaartje of sms nu echt mensen bewegen om contact met de gemeente op te nemen, wij betwijfelen het. Over het gevraagde incidentele budget van € 150.000,00 hebben we nog wel een paar vragen. Een onderdeel van dit bedrag is € 128.000,00 voor 32 uur per week inzet door Stichting Meerwaarde. Dat lijkt ons best veel. 32 uur per week, € 128.000,00. Best aan de hoge kant. Blijft het dan ook bij totaal € 150.000,00? Of gaan we hier snel oplopende kosten van zien. Er staat vermoedelijk een recessie voor de deur, de inflatie loopt op, het spaargeld van mensen is bijna op, dus meer mensen krijgen problemen met het betalen van de rekeningen. Dus meer hulpaanvragen. Er staat in het beleidsplan: onder voorbehoud van deze € 150.000,00. Betekent dit dat als we het budget niet goedkeuren dat dan het hele beleidsplan de prullenbak ingaat? Is het niet ironisch dat met de € 150.000,00 geen rekening is gehouden in de programmabegroting die we over een paar weken gaan bespreken? Komen deze kosten als verrassing? Zijn niet juist dit soort verrassingen waardoor er schuld ontstaat? Het is een beetje gek. Het was afgelopen week ook in het nieuws.

Er wordt meer vraag verwacht naar schuldhulpverlening en we weten allemaal hoe moeilijk het is op de arbeidsmarkt. Verwacht de wethouder oplopende wachtlijsten als gevolg van deze extra vraag en huidige arbeidsmarktproblemen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Hagemeijer. Dan heb ik alleen BVNL nog. Mag ik u het woord geven mevrouw Mekern? Mevrouw MEKERN: Zoals velen al voor mij zeiden: voorkomen is beter dan genezen. Ook wij sluiten ons aan bij het feit dat het beter in handen kan zijn van de gemeente in plaats van het uitbesteden. Dus inderdaad, een overgangsperiode lijkt mij een heel goed idee. Omdat het dan expertise is die in huis wordt gehaald Daarmee versterk je jezelf als gemeente zonder dat je afhankelijk wordt van anderen. Daarnaast is ook een sms of een briefje niet afdoende voor degene die vroeg gesignaleerd worden. Het lijkt ons beter om daarbij langs te gaan of juist, zoals ook werd aanbevolen, voorlichtingen te houden voor bijvoorbeeld achttien jarigen die op hun verjaardag een kaart krijgen dat ze achttien zijn en meer verantwoordelijkheden hebben. Maar ze echt uitnodigen bij voorlichtingssessies lijkt ons een beter idee. Dan heb ik ook nog ergens gelezen dat 12% van de inwoners laaggeletterd is. Dus daarbij lijkt het mij Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

10

heel slecht om inderdaad met een sms of een briefje te informeren dat er hulp is. Ga er inderdaad actief naar toe. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Mekern. Dan hebben we nu iedereen gehad en gaan we over tot de beantwoording van het college. Wethouder El Idrissi. Wethouder EL IDRISSI: Dank u wel voorzitter en dank ook aan alle fracties voor de inbreng. Over het algemeen hoor ik positieve geluiden. Positieve geluiden over het beleid dat nu op tafel ligt en het daarbij gekoppelde raadsvoorstel. Ik heb een aantal mooie dingen gehoord en ik sluit ook even aan bij mevrouw Van Goethem. Ze begon haar bijdrage: mensen komen niet zomaar in de schulden. Waar voorheen een aantal jaar geleden vaak werd gewezen richting: eigen schuld, dikke bult als je in de schulden komt. Moet je maar niet zoveel kredieten aangaan. Dat is tegenwoordig gewoon anders. We hebben te maken met inflatie, hoge prijzen, energiecrisis. Mensen komen niet graag in de schuldproblematiek en hebben gewoon hulp nodig om op eigen kracht te komen staan. Dan komen wij in dat plaatje en proberen wij ons best te doen om de mensen zo goed mogelijk te helpen om zo snel mogelijk uit de schulden te komen, uit de armoede te komen en weer op eigen benen te staan. Want dat is dat we volgens mij met zijn allen willen en wat ik uit jullie verhalen heb gehoord. Even naar de vragen die naar voren zijn gekomen.

Ik probeer ze een voor een te behandelen. Het is nogal een aantal vragen. Ik zal ook ergens een koppeling maken want er zitten dubbele vragen in als het gaat om dit intern te doen en wat zijn daar dan de gedachten van de wethouder bij. De rol van onze gemeente binnen schuldhulpverlening. Dan begin ik bij GroenLinks. Hoe zien we dat? Heel laagdrempelig. Dicht bij de inwoners staan. Een veilige haven om je problemen ook op tafel te leggen. Vervolgens ook hulp te krijgen op weg naar gezonde financiën. Dat is de algehele gedachte die we hebben bij dit beleidsplan en raadsvoorstel. Mevrouw Van Goethem vraagt waarom nu al de aanbesteding terwijl dit nog niet is vastgesteld. Het gevolg is een beetje de verkiezingen en de vorming daarvan. Dit beleidsplan is een soort van basis geweest voor de aanbesteding. Ik geef u mee: als u zaken toevoegt of anders wilt dan zullen we daar ook in die aanbesteding ook invulling aan proberen te geven. Welke afspraken over goede afdracht vroeg u ook, dat was uw derde vraag. Er is altijd sprake van een goede overdrachtsperiode. Daar kunt van op aan. Wanneer we van de ene naar de andere aanbieder gaan hebben we afspraken gemaakt over hoe we het deden en hoe gaan we naar de toekomst. Dan de vraag over het raadsvoorstel. Meetbaar en SMART.

Wat ons betreft, mevrouw Van Goethem, is het raadsvoorstel meetbaar en SMART en stelt het ons ook in staat om het contract goed te monitoren, want daar gaat het ook om en daarop ook te blijven sturen. Dan even over de vraag van EEN Haarlemmermeer, hoe gaan we om met die zzp'ers die bijvoorbeeld de energiekosten niet kunnen betalen. Ook voor ondernemers, dat staat ook in het stuk, hebben we schuldhulpverlening en daar hebben we een bepaalde partner voor die dat al jaren doen, dat is Menzing en Partners. De VVD stelde de vraag over de schuldhulproute, wat zijn daar de kosten van. Het antwoord, mijnheer Achterbergh, is dat het bedrag € 12.500,00 bedraagt. Dat zal niet kosteloos zijn. Bij PLANgroep blijven grote problemen naar boven komen. Hoe gaan we dit nu beter doen? We hebben ook intern de monitoring en het contractmanagement verbeterd. Hier is op geïnvesteerd. We hebben er nu voor gekozen om een contractmanager aan te stellen die korte lijntjes houdt met de schuldhulporganisatie en de gemeente zodat inwoners zo goed mogelijk worden geholpen. Kunnen we garanderen dat PLANgroep niet de volgende wordt, is ook een vraag van de VVD. Nee, het antwoord is simpel. Nee mijnheer Achterbergh want we hebben te maken met Europese aanbestedingsregels. Dat zijn bindende voorwaarden en iedereen kan zich daarop inschrijven.

Vroegsignalering, wat als iemand overlijdt? Dat is ook een interessante vraag, het is een stukje maatwerk dat we willen leveren. We kijken dan echt naar de individuele situatie van wat zich daar heeft afgespeeld. Dan kom ik bij de vragen van de PvdA. Gemiste kans dat we weer uitbesteden geeft u aan. U wens is zo veel mogelijk binnenhouden. Dat kan ook een onderdeel zijn, ik kan u meegeven dat hier een gedegen onderzoek aan ten grondslag heeft gelegen. Ik moet ook eerlijk toegeven: in deze tijd is het gewoon niet realistisch om het intern te doen. Dat heeft Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

11

gewoonweg te maken met de krappe arbeidsmarkt waarin we nu zitten en de korte tijd ook om dit contract te vernieuwen. Laat ik duidelijk zijn, het idee van intern doen wordt niet overboord gegooid. We doen de aanbesteding en we zien een externe organisatie het doen. Maar we hebben ook gezegd dat we niet een contract van vier jaar aangaan maar van twee jaar zodat we halfjaarlijks kunnen kijken hoe we ervoor staan. Zijn we tevreden over hoe het nu gaat? En in de tussentijd is het altijd mogelijk om het eventueel intern te doen. Randvoorwaardelijk daarbij is wel dat we de arbeidsmarkt mee hebben. Als we nog steeds te maken hebben met een krappe arbeidsmarkt is het lastig om die kennis, expertise binnenhuis te houden. Dat is iets. Ik zie een interruptie van de heer Sidali. De VOORZITTER: Nee, geen interruptie nu, dat gaan we aan het einde doen. Wethouder EL IDRISSI: Oké, dat is nieuw. Dan ga ik nog even door. U vraagt het niet-gebruik terug te dringen, een brief om mensen hierop te wijzen is in uw optiek niet genoeg. Het is zo dat we graag bij iedereen langs willen gaan, mijnheer Sidali. Dat zou ik zelf persoonlijk willen doen. Maar hier zijn ook gewoonweg grenzen aan als het gaat om haalbaarheid. De manier waarop we het nu inzetten is eigenlijk een manier om zo veel mogelijk mensen in een korte tijd te bereiken. U vroeg ook naar een evaluatie van Eropaf!.

U wilt daar graag elk jaar een evaluatie op. Aan het einde van de driejarige pilot, die we nu ook doen, krijgt u van mij een gedegen evaluatie. Ik denk dat elk jaar iets te veel is voor de organisatie op dit moment. Het is een succesvolle pilot. We gaan er gewoonweg mee door. We hebben het net ook al gehoord, we zorgen ervoor dat mensen niet hun woning hoeven te verlaten. Dat gaat gewoonweg goed. Het bespaart ons in kosten. Dan even Forza! Een loket zou beter zijn. We zetten juist in op zo veel mogelijk ingangen met verschillende partners. We hebben Meerwaarde die de pluspunten heeft, Humanitas met de financiële cafés en we hebben Schuldhulpmaatje. En uiteindelijk komen ze allemaal weer terecht bij een loket en dat is de Schuldhulpverlener in dit geval. U heeft een vraag over het RKCrapport. Wat doet u met dat RKC-rapport? Dat zijn we nu aan het bestuderen. Het is tot ons gekomen en u krijgt binnen een paar weken ook een bestuurlijke reactie. Het moet ook nog even door het college heen. Daar kan ik niet op vooruitlopen. De VOORZITTER: Mijnheer El Idrissi, gaat u een beetje afronden? Wethouder EL IDRISSI: Het zijn veel vragen, ik probeer echt mijn best te doen. Het CDA spreekt waardering uit, dank daarvoor mijnheer Koning. U gaf aan dichter erop, sneller erbij. Dat is precies ook onze insteek. U noemt precies dat wat wij voor ogen hebben.

U gaf de belangrijkste gunningscriteria aan. Wat is dat? Prijs of kwaliteit? Dat is sowieso kwaliteit. Daar kunt u van op aan. ChristenUnie-SGP vraagt wat er is gebeurd met de tips van externen. We nemen dat altijd mee dus is iets dat logischerwijs ook gewoonweg is meegenomen. Schulden gaan vaak hand in hand met multiproblematiek, dat is ook zo. Daarom werken we ook met die sociale partners. Denk even aan Meerwaarde. Multiproblematiek proberen we ook multi aan te pakken. Dan naar HAP. Waar gaat het extra geld naartoe? Het extra geld gaat naar het project Eropaf!. U sprak over de toeslagenaffaire als een aparte doelgroep. Deze inwoners krijgen ook gewoonweg die dienstverlening die alle inwoners krijgen. Vanzelfsprekend bekijken we ook hun problematiek in de context en hebben we ook aandacht voor hun situatie. Ik ga er even wat sneller doorheen. D66 vraagt: sluiten we aan bij de Belastingdienst? Ja, we kijken er op dit moment naar. We zijn al aangemeld. U had het ook over de aanbesteding. We kunnen er op dit moment niet iets specifieks over zeggen. We zitten precies nog in die hele wedstrijd waarin we nu zitten. Willen we ons aansluiten bij de Nederlandse Vereniging Voor Schuldhulpverlening en sociaal bankieren? (NVVK) Ja, daar gaan we ons bij aanmelden. Die toezegging kunnen we alvast doen.

SRH stelt voor om twee jaar uit te besteden en dan te kijken wat het beste is voor de toekomst, dat is precies hoe wij het willen aanvliegen. Ik vind het een fantastisch goed idee omdat we het ook op die manier gaan doen. We gaan na twee jaar kijken naar de evaluatie. Dan hebben we het idee van intern doen nog altijd in ons hoofd.

Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

12

De heer SIDALI: Voorzitter, ik heb een punt van orde, als ik dat mag doen. Ik merk dat ik het moeilijk vind om niet te kunnen interrumperen want het gaat zo een beetje weg als we straks alles achteraf weer moeten vragen. Dan wordt het voor het college ongelofelijk moeilijk om dat weer te beantwoorden. Ik had liever gewild dat u van tevoren had gezegd pas aan het eind interrumperen. Het loopt een beetje weg nu voorzitter. De VOORZITTER: Oké, dit kan alsnog. Ik heb wel de volgorde genoteerd. Mevrouw Van Goethem heeft eerst gereageerd. Ik dacht eerst te kijken of alle vragen zijn beantwoord. Wethouder EL IDRISSI: De laatste is van GEZOND Haarlemmermeer, anders doe ik echt GEZOND Haarlemmermeer tekort als we de € 150.000,00 niet goedkeuren. Dat is uw vraag. Gaat het hele plan dan de prullenbak in? Dat is niet het geval. Het enige dat dan de prullenbak ingaat is het project Eropaf!, dat zo succesvol is. Daarbij kom ik bij het einde van de beantwoording van de vragen. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer El Idrissi. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Van Goethem. Ze heeft nog een extra vraag. Daarna mijnheer Sidali, daarna mevrouw Knikker en daarna de heer Beusenberg. Mevrouw VAN GOETHEM: Dank u wel voorzitter. Allereerst dank aan de portefeuillehouder om dit allemaal te beantwoorden. Ik blijf toch nog een beetje met een ontevreden gevoel zitten.

Ik hoor de wethouder zeggen dat de adviezen van externen, zoals door mevrouw Hub is aangegeven, zijn meegenomen. Maar ik zie gewoon op pagina 38, bij de Participatieraad vraag 11, staan: gemeente maak als een van uw doelen dat meer organisaties zich aansluiten bij het melden van schulden of het niet voldoen van betalingsachterstanden. Daarvan is het antwoord nee, dat gaan we niet doen. Dan wordt het niet meegenomen in het beleid. Dat is klein bier zullen we maar zeggen. Maar wat me ook een beetje ontevreden maakt is het feit dat er nu wordt gezegd: we kunnen niets zeggen over de aanbesteding terwijl volgens mij de volgorde altijd is eerst beleid, beleid wordt vastgesteld door de raad, de raad gaat over de kaders en vervolgens kan er een aanbesteding worden gedaan. Ik begrijp echt... De VOORZITTER: Mevrouw Van Goethem, wat is uw vraag? Mevrouw VAN GOETHEM: Mijn vraag is of de wethouder het met mij eens is dat het op deze manier erg moeilijk is om als raad kaders mee te geven. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Van Goethem. Mijnheer El Idrissi. Wethouder EL IDRISSI: Dank u wel mevrouw Van Goethem. Zijn er andere externe partijen hierin meegenomen vraagt u. Het antwoord is ja. We hebben alle adviezen afgewogen. We hebben namelijk ook het gesprek met Humanitas en Meerwaarde gehad. Dat zijn adviezen die we daarin hebben meegenomen. Dat is echt iets dat we hebben gedaan.

Het zijn ook adviezen mevrouw Van Goethem. Sommige nemen we over en sommige zien wij anders. Dat is ook hoe dat precies is. De VOORZITTER: Mevrouw Van Goethem. Mevrouw VAN GOETHEM: Dank u wel voorzitter. Ja ik begrijp heel goed dat als u in gesprek bent met externe partijen dat u niet alles klakkeloos hoeft over te nemen, gelukkig maar. Maar we horen ook dat deze partijen graag willen aansluiten bij de Nederlandse Schuldhulproute. Op deze vraag heb ik nog geen antwoord gehad. Ook dat was een advies van Humanitas heb ik me laten vertellen. De VOORZITTER: Dank u mevrouw Van Goethem. Mijnheer El Idrissi.

Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

13

Wethouder EL IDRISSI: Dank u wel mevrouw Van Goethem. Kijk, uw tweede vraag gaat over de motie, de schuldhulproute. Daar kan ik kort over zijn. We zijn bekend met dat initiatief. We zijn wel van mening dat die motie wel overbodig is. Dat zit hem in het volgende: bij de aanpak van schuldproblematiek zetten wij als gemeente in op een laagdrempelige benadering. Dat doen we bijvoorbeeld door de vroegsignalering, die persoonlijke benadering waarbij mensen budgetcoaches krijgen, de tafelgesprekken krijgen. Onze schuldhulpverlener en Meerwaarde komen dan echt bij de mensen thuis. Het college is van mening dat de Nederlandse Schuldhulproute een goed doel nastreeft. Dat staat echt buiten kijf, maar dat ze gelijk wel weer een tussenpersoon zijn. Dat is iets dat wij niet willen. Wij zijn van mening dat het rechtstreekse contact met onze inwoners veel meer gaat helpen. Dat is ook de insteek van het stuk geweest. Rechtstreeks contact en de persoonlijke benadering. Dat is ook precies wat ik wil meegeven, dat het niet kosteloos is, als tweede punt. De € 12.500,00 is net al genoemd. Er is op dit moment geen ruimte binnen de begroting om die kosten te dekken. Al met al ontraden we uw motie, mevrouw Van Goethem. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan de heer Sidali, PvdA. De heer SIDALI: Dank u wel voorzitter. Ik heb nog iets over de ervaringsdeskundige gevraagd.

Dan even de PLANgroep. Ze doen mee aan de aanbesteding, dat kennen we, we weten hoe de wet ervoor is. Maar het is toch wel duidelijk dat dit zo een groot onderwerp is geweest, voorzitter en dat ons allemaal heeft beziggehouden. Wat heeft het college dan belet om gewoon de raad te vragen denk eens mee over de criteria. Waar zullen we het eens over gaan hebben? Hoe kunnen mensen aanbesteden? Misschien hadden we dan wel als criterium kunnen zeggen: u heeft de afgelopen twee jaar niet in het nieuws gestaan of wat dan ook, of dat u het vertrouwen heeft van de inwoners. Misschien had dat een van de criteria kunnen zijn. Nu is ons helemaal niets voorgelegd, voorzitter, bij zo een groot onderwerp. Stel je voor dat je een nieuw raadhuis gaat bouwen en de criteria voor de architecten niet voorlegt aan de raad? Nou de wereld is te klein. Dit is precies hetzelfde voorzitter. Waarom zijn we daarin niet meegenomen? Dat is wat ik het college vraag. Verder zegt het college dat we dicht bij de mensen willen staan. Maar niet bij hen achter de voordeur staan en gewoon kijken teken hier bij het kruisje, u heeft er recht op, u hoeft nergens bang voor te zijn, heeft u het vertrouwen. Waarom zou dat niet kunnen? In Amsterdam, een stad met bijna 1 miljoen inwoners, die doen dat gewoon. Die gaan achter de voordeur staan bij de mensen. Ze gaan met hen in gesprek.

Waarom is dat hier allemaal te veel gevraagd? We kunnen dat vragen via de gesubsidieerde instellingen die wij daartoe subsidiëren. Tot slot de schuldhulproute is niet storend maar aanvullend. Het is aanvullend op wat we doen. € 12.500,00 mensen lief, wat een enorm bedrag is dat voor Haarlemmermeer. Maar je maakt het de mensen wel makkelijker mee. Je geeft ze daarmee de route. Voorzitter, hoe kan het college nu hier nu al zeggen: we gaan dit ontraden? De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Sidali. U wilt een interruptie op de heer Sidali. Mijnheer Beusenberg. De heer BEUSENBERG: Ja dank u voorzitter, ik ga het nu toch even opnemen voor de wethouder. Ja, het is vreemd, maar dat ga ik wel doen. We kunnen natuurlijk de portefeuillehouder verwijten waarom nu pas, waarom nu pas. Schulden bestaan al ik weet niet hoe lang. Ook in Haarlemmermeer. Voordat de heer Sidali hier zat waren er toch al andere partijen... De VOORZITTER: Mijnheer Beusenberg, wat is uw vraag? De heer BEUSENBERG: Mijn vraag is of de portefeuillehouder dat met mij eens is. De VOORZITTER: Mijnheer Sidali. Verslag Raadssessie RV Vaststelling Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Haarlemmermeer 20222026 27 oktober 2022

14

De heer SIDALI: Ik denk dat de zeer gewaardeerde collega Beusenberg niet goed luistert. Ik spreek het college aan via de voorzitter. Ik heb nooit de portefeuillehouder genoemd. Dus u moet het ook niet persoonlijk maken. De schulden zijn er al heel lang inderdaad. We moeten ons blijven ontwikkelen. Ik heb nergens de portefeuillehouder aangesproken of wat ook, ik spreek het college aan via de voorzitter. Dus u moet er ook geen potje van maken voorzitter. De VOORZITTER: Nee, mijnheer Beusenberg, we gaan nu even naar de wethouder voor zijn antwoord. Wethouder EL IDRISSI: Dank voorzitter. Even reagerend op de heer Sidali: kan dat als het gaat om het vragen van kaders aan de raad. In de Aanbestedingswet is dat gewoonweg niet mogelijk. Mijnheer Sidali doet een suggestie die onwettig is. Het verhaal over Amsterdam, langs de deuren gaan, ik weet niet of dat zo is mijnheer Sidali. Ik ken mensen die in Amsterdam werkzaam zijn, het is een beetje lastig want de suggesties die u voorstelt, rijmen niet helemaal met de werkelijkheid. Dat is waar ik het nu bij wil laten. De heer SIDALI: Voorzitter, ik wil toch even interrumperen. De VOORZITTER: Ik wil eigenlijk het woord geven aan mevrouw Knikker, ze heeft ook nog een vraag. En ik wil u mededelen dat we nog een halfuur hebben.