2022-05-12 Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040.doc

VERSLAG VAN DE SESSIE VAN DE RAAD DER GEMEENTE HAARLEMMERMEER OP DONDERDAG 12 MEI 2022 Onderwerp:

RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 (2022.0000047)

Voorzitter:

dhr. M. Achterbergh-Copier

De leden: dhr. T.M. Beusenberg, mw. M.R. Hogervorst, mw. J.M. Hup, dhr. C. el Idrissi, dhr. W.J.J.M. Klijn, dhr. H.C.M. Koning, mw. C.F.M. van der Meij, mw. M.C.M. Roos, dhr. P.J.M. Schouten, dhr. H.P. Spijker, mw. B.C. van Straten-van Diepenbeek Griffier: dhr. B. Heerema Portefeuillehouders: mw. M.L. Sedee-Schuitemaker Insprekers: Geen

De VOORZITTER: Goedenavond allemaal, ik open deze sessie. We gaan het hebben over een mooi onderwerp in de ruimtelijke ordening, namelijk de Verdichtingsdivisie Haarlemmermeer 2040. Op 28 april jl. is er een hoorzitting geweest, maar die ging niet door want we hadden geen insprekers. We hebben twee termijnen. De eerste termijn is met spreektijden en de tweede termijn is vrij debat. Ik heb nog geen handjes gezien voor wie als eerste wil. O, er willen heel veel mensen als eerste. Dan beginnen we bij mijnheer Klijn van de PvdA. De heer KLIJN: Dank u wel voorzitter. Ik ga hier kort over zijn. De PvdA vindt het een uitstekende visie. Complimenten aan het college, aan de ambtenaren en aan de inwoners voor het zeer uitgebreid en zorgvuldig doorlopen participatietraject. We zijn wel benieuwd naar de verdere uitwerking. Hoe zorgen we ervoor dat een groot deel van de geschetste toekomstbeelden richting 2040 werkelijkheid wordt? In de visie staat terecht dat grondexploitaties in het stedelijk gebied, vaak verliesgevend zijn. Ook is er in Haarlemmermeer een schrijnend tekort aan betaalbare woningen. De PvdA vindt dat 40% van die te bouwen woningen, sociale huurwoningen zouden moeten zijn en we vinden dat er goedkope koopwoningen moeten komen, tot bijvoorbeeld € 250.000,00. Dat vinden wij echt betaalbaar voor de mensen met een wat minder inkomen.

We denken dat dit ook in stedelijk gebied mogelijk moet zijn, als er hoger gebouwd wordt dan tot nu toe gebruikelijk is. In delen van Hoofddorp bijvoorbeeld. Ik las vandaag dat de Deining, het V&D-gebouw, zeven verdiepingen hoog wordt. Het lijkt ons een heel mooie hoogte om dat bij meer gebouwen in Hoofddorp te doen want dan is het waarschijnlijk mogelijk om iets goedkoper te bouwen waardoor er ook in het echt betaalbare segment mogelijkheden zijn. Ik hoor graag van het college hoe het dat ziet en ik ga graag daarover in tweede termijn in debat met mijn collega's. Dat was het, dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, mijnheer Klijn. We gaan naar mevrouw Hogervorst, Forza! Mevrouw HOGERVORST: Voorzitter, vandaag bespreken we de verdichtingsvisie. De vorige raad stelde op de valreep de omgevingsvisie vast. Daar is deze verdichtingsvisie reeds in opgenomen. Wat heeft bespreken dan überhaupt nog voor zin? Met als hoofdreden de grote woonopgave want zoals in de bijgaande brief valt te lezen, moeten we niet als eerste het woonprobleem oplossen, we moeten zorgen dat we een van de tien grootste gemeentes van Nederland worden. Wij vragen ons af of de Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

1

inwoners van de Haarlemmermeer deze ambitie delen of gewoon graag zien dat het woonprobleem wordt opgelost. Ook valt te lezen dat de naoorlogse wijken en kernen moeten plaatsmaken voor bevolkingsgroei en verstedelijking. Wat Forza! betreft, zijn wij een poldergemeente en moet onze opdracht het huisvesten van onze eigen inwoners zijn en moeten we niet de ambitie hebben het woonprobleem van omliggende gemeenten op te lossen of om massa-immigratie te faciliteren. Er moeten duidelijke keuzes worden gemaakt. Gaan we voor economische groei, of voor leefbaarheid? Gaan we voor behoud van alle kernen? En welke beperkingen leggen we onszelf en daarmee onze inwoners op met deze visie? Onder het mom 'slim omgaan met beperkte ruimte' is er de laatste jaren meer ingezet op verdichting en hoogbouw. Deze oplossingen blijken in de praktijk vooral erg duur te zijn. De fractie van Forza! vraagt zich af of we echt wel zo slim zijn. Innovatie en oplossingen uit de lokale markt lijken geen ruimte te krijgen en onbebouwde of vervallen kavels die staan te springen om vernieuwing wachten tientallen jaren op ontwikkeling, zoals bijvoorbeeld het centrum van Nieuw-Vennep. Wat Forza! betreft, is de belofte die alle partijen voorafgaand aan de verkiezingen hebben gedaan, namelijk om betaalbare woningen te bouwen, leidend.

Bijna alle partijen waren het erover eens dat om dit te bereiken desnoods in het groen gebouwd mag worden. Binnenstedelijk bouwen is nu eenmaal duurder. Forza! ziet er geen heil in om voor onze bouwplannen afhankelijk te moeten zijn van Haagse subsidies. Dit is ook iets wat we willen bespreken in de tweede termijn. De fractie van Forza! ziet met al die raadsvoorstellen die als visie worden gepresenteerd een intensivering van problemen. De Rekenkamer concludeerde vorig jaar al dat veel beleid haaks staat op elkaar, waardoor ambtelijke beslissingen onderhevig kunnen zijn aan willekeur en verschillende interpretaties. Ook landelijk zien we dat de tsunami aan tegenstrijdige regels het land al bijna op slot hebben gezet. Als gemeente moeten we duidelijke keuzes maken. Als we alles willen hebben, dan gaan tegenstrijdige belangen elkaar in het vaarwater zitten. We hebben nu al zoveel beleid dat projecten bijna onuitvoerbaar zijn, vertraging oplopen of helemaal niet doorgaan. De visie staat over 125 pagina's. De VOORZITTER: Gaat u afronden? Mevrouw HOGERVORST: De fractie van Forza! heeft al vaker aangedrongen op kleine visies op hoofdlijnen. Maak ambities kleiner, houd vast aan de prachtige poldergemeente die we zijn, betrek je lokale ondernemers voor innovatieve oplossingen. Die hebben al aangegeven heel graag mee te willen denken.

Tot slot, sluit uitbreiden niet uit en vergeet vooral onze eigen inwoners niet. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Hogervorst, dan gaan we naar mijnheer Spijker. EEN Haarlemmermeer. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter. Verdichting is geen doel, maar juist de combinatie van stedelijkheid en open rust, vergroening is van groot belang. Dit kan ook verticaal, in de hoogte. Neem bijvoorbeeld de flatgebouwen in Amsterdam. Zorg ook voor de juiste mix van type woningen, voor kleine huizen – daar komt mijn favoriet – Tiny Houses. Voor elke verdichting moeten alle bewoners en ondernemers goed worden geïnformeerd en naar hun mening moet worden geluisterd. Deze inbreng moet goed worden gebruikt. Dan heb ik nog een heel nieuw idee, voorzitter. Kijk eens goed naar de scriptie van Sjaak Punt. Dat is een landschapsarchitect. Hij heeft over de Haarlemmermeer geschreven. Hij had heel interessante oplossingen zoals spaarbekkens bouwen bij de Geniedijk, betere biodiversiteit en nog een heel belangrijke: bouw woningen op wegen en sporen. Dat zou een heel interessant idee zijn. Dat vind ik misschien wel leuk voor de tweede ronde. dit is mijn bijdrage.

Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

2

De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Spijker. Ik was wel blij dat u de Tiny Houses noemde want anders was ik wel teleurgesteld. Dan gaan we naar de VVD, mevrouw Van Straten, u heeft het woord. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter, ik zal eerst namens de VVD iets algemeens zeggen over deze visie. Ik heb een algemeen punt om mee te geven en ik wil iets kwijt over de participatie ten aanzien van deze visie. In het algemeen – ik hoorde Forza! ook al iets zeggen in die richting – hoort een visie wat ons betreft ook kort te zijn. Deze is heel uitgebreid. Hij ziet er fantastisch uit, dat moet ik echt meegeven. Alleen als wij dan gaan bedenken hoe dit in de praktijk werkt als een initiatiefnemer hier aanklopt bij onze gemeente… Krijgt hij dan dit hele boekwerk mee? We denken dat dat al snel veel initiatiefnemers afschrikt. Wat ons betreft, dat hebben wij ook al gezien in Rijsenhout, kan een visie ook belemmerend werken. Dat zou absoluut niet zo moeten zijn, dus wat ons betreft, moet hij niet in beton gegoten zijn en hij moet ook niet de oorzaak zijn van nog meer bureaucratie. En als ik dan hier lees 'organiseer integrale toetsing via gremia zoals HUP en omgevingstafels' dan vraag ik me echt af of de initiatiefnemer de moed niet in de schoenen zakt. Dat geeft ons als VVD ook wel de behoefte om iets meer grip te krijgen op de uitvoering straks.

We hebben die omgevingsvisie vastgesteld. We gaan omgevingsplannen maken. We hebben laatst ook in een brief te horen gekregen 'veel van de initiatieven kunnen niet doorgaan door kaders die u zelf heeft gesteld, als raad'. Ik denk dat het handig is dat wij als raad ons ook voorbereiden op het vaststellen van nieuwe omgevingsplannen door wellicht een fictief initiatief eens onder de loep te nemen en te kijken 'waar loopt zo iemand nou tegenaan als die straks via de Omgevingswet een initiatief bij ons gaat indienen?' We hebben dat in de vorige periode ook al een beetje gedaan. We hebben geoefend, ook met een app, maar ik denk dat het ook voor nieuwe raadsleden zinvol is om daar zicht op te krijgen. Want we zien nu dat we er vaak tegenaanlopen dat we hier hartstikke mooie plannen in de raadzaal maken, maar dan loopt het bij de uitvoering nog wel eens spaak. Ik denk dat we het nu zo moeten doen dat we vooraf ook beter zicht krijgen op wat wij met elkaar hier bedenken aan visie en kaders en hoe het in de uitvoering uitwerkt. Dat voor het algemene deel. Inhoudelijk miste de VVD een ding en dat sluit aan bij onze motie Ruimte met ruimte maken. We missen eigenlijk dat we in die verdichting ook slimmer gaan inzetten op multifunctioneel gebruik en misschien ook wel wisselen van bestemmingen.

Durven we misschien ook wel in die verstedelijkte gebieden free zones in te richten? Proberen we, durven we daar iets meer mee te experimenteren? Ik ben ook benieuwd wat onze collega's daarvan vinden. En dan tot slot de participatie. Voor de VVD is dat nooit een doel op zich, maar het is een heel nuttig instrument voor betere besluitvorming. Met name bij deze visie zie ik wel dat heel veel mensen de moeite hebben genomen om dit indrukwekkende stuk te lezen en ook heel zinvolle zienswijzen hebben ingediend die de gemeente over heeft overgenomen. Dus dat is heel mooi om te zien. Ik wil al die mensen die de moeite hebben genomen om dat te doen, bedanken. Er kwam wel een soort gemene deler uit, wat mij betreft een belangrijk punt, dat de kaarten in de toekomst toch wel duidelijker moeten zijn, want daar hadden veel mensen moeite mee. Die klopten niet altijd, waren niet altijd duidelijk. Dus ik hoop dat het college dat punt in ieder geval meeneemt bij de verdere uitwerking. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Van Straten. Dan gaan we naar mijnheer Koning van het CDA. De heer KONING: Dank u wel voorzitter. Ook het CDA heeft niet veel tijd nodig voor dit voorstel, mijnheer Klijn. De Haarlemmermeer van toen is niet meer de Haarlemmermeer van nu. Waar we vroeger een uitgestrekte polder waren, ziet onze gemeente er nu heel anders uit.

Soms vraag ik me weleens af, kun je een maximum bereiken? En hoe kun je dat met elkaar afspreken? Ons open landschap Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

3

behouden, dat is echt een CDA-onderwerp. Het is dus een eenvoudige optelsom. Als we de woningnood willen aanpakken, daarbij het polderlandschap willen behouden en het dorpse karakter van onze kleine kernen willen beschermen, dan is er maar een oplossing: verdichten. Verdichten waar het kan. Het gaat om een goede inpassing in de omgeving, kijken wat past en wat niet past. Verdichting betekent ook niet altijd de hoogte in, gelukkig niet. Het gaat om efficiënt gebruikmaken van de ruimte en de mogelijkheden die een omgeving biedt. En deze afwegingen die ik nu net opnoemde, lezen we terug in deze verdichtingsvisie. We spreken hier met elkaar kaders af, zijn eerlijk over onze ad hoc ontwikkelingen en vooral over dat we het dus anders willen doen. Iedereen kent wel een lelijke open plek in de bebouwde kom, die schreeuwt om ontwikkeling. Op die plekken woningen ontwikkelen in welke vorm dan ook – en net als mijnheer Spijker benoem ik ook de Tiny Houses maar even – levert een bijdrage aan de kwaliteit van de leefomgeving. Juist in onze kleine kernen is dit van belang. Waar woningen zijn, daar zijn mensen en dat zorgt voor levendigheid. Als laatste wil ik afsluiten met de hoop dat ik het goed uitspreek, Swipocratiespel. Onze complimenten voor hoe mooi en toegankelijk deze manier van participeren was.

Het visueel maken van toekomstbeelden van Haarlemmermeer en dan kunnen aangeven of het beeld je wel of niet aansprak. Deze manier van participatie kunnen we zeker vaker inzetten, als het aan ons ligt. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Koning. Dan gaan we naar mijnheer El Idrissi, HAP. De heer EL IDRISSI: Dank u wel voorzitter. Voorzitter, regeren is vooruitkijken. De verdichtingsvisie heeft twee doelen; inspireren en kaders meegeven voor hoe verdichting een meerwaarde kan zijn voor Haarlemmermeer. De visie kent een langetermijnontwikkeling met een horizon tot 2040 die vanuit allerlei domeinen is bekeken, met oog voor integraliteit en de mens centraal. Complimenten aan het ambtelijk apparaat en het college voor een gedegen stuk. Iets te ambitieus? Ik hoorde het een aantal andere partijen ook zeggen, maar wat mijn fractie betreft, zeker niet. Sterker nog, de verdichtingsvisie is noodzakelijk om te behouden wat we hier zo belangrijk vinden. Leefbare wijken met maatschappelijke voorzieningen, locaties waarin wonen en werken gecombineerd plaatsvindt en het open polderlandschap maken dat onze gemeente uniek blijft om te wonen, werken en recreëren. Het uitgroeien tot een van de tien grootste gemeenten van Nederland – ik hoorde het Forza! zeggen – is dan ook geen doel op zich, maar het uitvloeisel van hoe wij hier met de schaarse ruimte omgaan.

Het beschermen van bestaande kwaliteiten en het versterken van samenhang tussen kernen, is hierbij leidend. Het verbreden van het aanbod van leefmilieus, zodat mensen langer in hun wijk kunnen blijven wonen, is voor HAP al jarenlang een belangrijk speerpunt. Door de verdichting worden gebruikers centraal gezet en daarmee wordt ingezet op het versterken van de sociale samenhang. Door middel van het versterken van de publieke ruimte en het creëren van aantrekkelijke plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en kunnen verblijven, wordt de sociale samenhang verbeterd. Haarlemmermeer blijft ook de aankomende jaren een groeigemeente. Willen we die groei slim en efficiënt laten plaatsvinden, dan moeten we nadenken over de verantwoorde verdichting. Alles volbouwen, zonder oog voor groen en de daarbij horende maatschappelijke voorzieningen zal uiteindelijk een doodlopend pad zijn, wat ten koste zal gaan van de leefbaarheid van onze kernen. Dit college onderkent dat en biedt middels deze gedragen visie, opgesteld in samenspraak met belanghebbenden, dat moeten we niet vergeten, kans voor een kwaliteitssprong. Verdichting is dus geen doel, maar een middel. Drie belangrijke pijlers voor mijn partij: bestaande kernen versterken, het landschap open houden en Haarlemmermeer klaar maken voor toekomstige ontwikkeling. Al onze 31 kernen hebben een eigen karakter.

Die zullen door de verdichting zeker niet verdwijnen of opgaan in de meer stedelijke kernen. De verdichting voegt juist aanvullende stedelijke milieus toe en Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

4

koestert die authentieke parels. Een uitstekende voorwaarde om de authenticiteit van de kernen te behouden. Het streven naar een krachtige en toekomstbestendige economie blijft ook voor mijn fractie in deze visie heel belangrijk. Het inzetten op diversificatie binnen het luchthavencluster en op kansrijke, niet aan de luchthaven gerelateerde bedrijven – denk even aan ICT en Life Sciences en Health sectoren – is nog nooit zo actueel geweest als de dag van vandaag. Ook de MKB'ers spelen een belangrijke rol in het toekomstbestendig maken van onze economie. Onder het MKB vallen allerlei soorten bedrijven. Denk aan die startende bedrijven, internationale bedrijven, kantoren, hoofdkantoren, maar ook voor al die ondernemers die lokaal actief zijn, hier in onze gemeente. Denk bijvoorbeeld aan de detailhandel en de horeca. Het inzetten op de toekomstbestendig maken van de werklocatiemarkt is hierbij dan ook van essentieel belang. Vooral het inzetten op de menging van functies, van wonen, werken en voorzieningen op locaties waar het nodig is, is een belangrijke voorwaarde om onze gemeente aantrekkelijk te blijven houden. Voorzitter, ik ga afsluiten. Iedereen profiteert van groei. Dat is voor ons van belang en belangrijk. Haarlemmermeer kan alleen groeien als de directe omgeving meeprofiteert. Het creëren van winwinsituaties is van essentieel belang.

De mens en de gebruiker moeten te allen tijde ook centraal staan in deze visie. Voorzitter, tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer El Idrissi. Dan gaan we naar mevrouw Hup, ChristenUnieSGP. Mevrouw HUP: Dank u wel voorzitter. Geachte voorzitter, de Verdichtingsdivisie Haarlemmermeer 2040 is een belangrijk ijkpunt om met elkaar te bespreken hoe wij ons Haarlemmermeer op sommige plaatsen het liefste zien. Juist meer stads, of juist meer groen, meer ruimte voor recreatie, dat bekende open polderlandschap? Vanuit onze fractie ChristenUnie-SGP vinden wij het belangrijk dat de gemeente een aantrekkelijke locatie is met verschillende sferen om te wonen, te werken en te recreëren. Daar doen wij het ten slotte voor als lokale overheid. Het is goed om te lezen in het stuk dat verdichting voor het college geen doel op zichzelf is, maar een instrument om Haarlemmermeer aantrekkelijker te maken en leefbaar te houden. Het is van uiterst belang dat het stuk polder dat wij hebben als open landschap beschermd zal blijven, de bestaande kernen en wijken versterkt zullen worden en daardoor dus ook meer samenhang zal worden gecreëerd. Een van onze speerpunten is dat wij het belangrijk vinden dat gemeente Haarlemmermeer de variatie behoudt in het landschap van onze prachtige Haarlemmermeerse polder. Dat betekent dus dat wij verantwoord moeten omgaan met het landschap.

De variatie moet erin blijven. Dat is prachtig en moet dus ook behouden blijven. Niet alles volbouwen, maar rustpunten aanbrengen in het landschap. Akkers behouden en recreatie mogelijk maken. Denk hierbij aan het nog steeds wel aardige prestige van PARK21. Het zou mooi zijn dat het nog steeds benut zou kunnen worden voor lokale initiatieven en activiteiten die wel passen binnen onze polder. Want hoe mooi is het als een lokale ondernemer onderdeel kan zijn van onze recreatie, maar ook onze bewoners zelf? Een nieuw perspectief dat hiermee gegenereerd zal worden, klinkt wat ons betreft goed. Daar kun je niet tegen zijn. Vooral omdat er middels het stellen van kaders bij inspiratie voor slimme, zorgvuldige en efficiënte doorontwikkeling zal worden stilgestaan en wij hiermee een stuk vooruit kunnen, om deze visie daadwerkelijk te realiseren. De VOORZITTER: Rondt u af, mevrouw Hup? Mevrouw HUP: Ja. We zijn echter nog wel benieuwd naar de uitwerking die in de ontwikkelingspaspoorten per locatie beschikbaar zullen komen. Het lijkt ons dus vooral nut en noodzaak om per locatie en regio in de polder te kijken naar wat er nodig is zodat je op gepaste wijze de polder toekomstbestendig kunt maken. Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

5

Als afsluitende zin, die wil ik jullie niet onthouden: Het gaat er uiteindelijk om dat we de identiteit van de gemeente Haarlemmermeer waarborgen, mede dankzij onze gemalen en dijkgraven hebben wij tenslotte dit mooie stukje poldergrond gekregen. Laten wij dus koesteren wat we hebben, maar aanjager zijn om het een stukje mooier te maken. Ik sluit nu echt af, voorzitter. Ten slotte is een ding een feit, God created the world, maar the Dutch made Holland. Voor degenen die dat niet helemaal snapten: God schiep de wereld, de Nederlanders maakten Nederland tot wat het nu is. Wat ons betreft een mooie gedachte om mee te nemen in onze visie van een stukje kostbare poldergrond. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Hup. Maar als de voorzitter praat moet u wel echt stoppen met praten. Mevrouw HUP: Ik zie het zelf ook op mijn timer, ik zal het voortaan meenemen. De VOORZITTER: Ja, ik moet wel even streng zijn en ik wil meteen even een punt maken, als de tijd op is, is die op en dan moet u ook stoppen met uw inbreng want anders lopen we uit de tijd als we dat met twaalf partijen doen. Dus ik wil echt iedereen nogmaals vragen, als hele raad: houd u zich aan uw spreektijd want anders gaat het niet lukken. En u helpt me daar als voorzitter heel erg mee als u dan ook echt stopt als ik dat verzoek.

Mijnheer Heimerikx heeft daar een heel college over gegeven, hoe dat dus niet moet. Dank u wel mevrouw Hup. Dan gaan we naar mijnheer Schouten van GroenLinks. De heer SCHOUTEN: Dank u wel voorzitter, meteen maar naar de conclusie. GroenLinks vindt het een goede visie. Een goede visie naar de toekomst, kijken naar hoe we gecontroleerd kunnen groeien en daarbij niet de hele polder vol bouwen. De visie is een punt op de horizon. Een droombeeld, een ambitie 'hoe willen we eruitzien in 2040?' De visie staat bol van de ambities en doelen. Mooie ambities en doelen, maar de volgende vraag rijst bij GroenLinks al snel: we gaan naar de top 10 grootste gemeenten van Nederland maar wat gebeurt er met de leefbaarheid? We hebben een verplichting naar onze inwoners om een gezonde, veilige en plezierige woonomgeving te creëren, maar ook om deze goed te onderhouden. Net als EEN Haarlemmermeer, en ik was bang dat hij mijn quote zou afnemen, las ik ook de Master afstudeerscriptie. Ik las onder meer – ik hoop dat ik het in een keer goed uitgesproken krijg – 'de Haarlemmermeerpolder is een schoolvoorbeeld van onhoudbaar sectoraal pragmatisme en de daarbij behorende problematiek, zoals verzilting, zeer lage biodiversiteit, geluidsoverlast, luchtvervuiling, filedruk en stedelijke woonmonoculturen, wat erg drukt op de leefbaarheid'. Ik wil iedereen de link sturen als iemand daar behoefte aan heeft.

De VOORZITTER: U krijgt een interruptie van mevrouw Van Straten, VVD. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Ik wilde vragen of mijnheer Schouten ervan op de hoogte is dat de actualiteit is dat de biodiversiteit de laatste jaren is toegenomen in deze gemeente. De VOORZITTER: Mijnheer Schouten. De heer SCHOUTEN: Als we van nul toenemen, is het nog steeds te weinig. Voor GroenLinks staat de leefbaarheid voorop, maar hebben we zelf overal de controle over? Ik denk dan bijvoorbeeld aan de stikstofproblematiek en de relatie tussen Schiphol en wonen. Het zwaartepunt wat betreft leefbaarheid zal liggen binnen de grootschalige verdichting met hoogbouw. Dit is voor Haarlemmermeer RO 2.0 GroenLinks houdt wat dat betreft de voortgang van Hyde Park nauwlettend in de gaten. Dit is de proeftuin voor de verdichtingsvisie. Hoe zal het er daar straks uitzien? Hoe klimaatbestendig zal het zijn, hoe groen zal het zijn, hoe is het daar geregeld met de mobiliteit, energievoorziening, de kwaliteit en de kwantiteit van de buitenruimte en het beheer en Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

6

onderhoud? Zal Hyde Park er inderdaad uit gaan zien zoals de flyers het beloven en de verbeelding het laat zien? Is het daar erg prettig wonen? Er is keihard gewerkt aan een visie. Veel inwoners hebben hun mening gegeven en er is naar geluisterd. Er ligt een visie voor de toekomst die wat GroenLinks betreft verder kan worden uitgerold, waarbij we ongetwijfeld nog de nodige debatten gaan voeren. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Schouten, dan gaan we naar mevrouw Van der Meij, D66. Mevrouw VAN DER MEIJ: Dank u wel voorzitter. Ook ik begin met complimenten, ze zijn al meer gegeven, het is een fantastisch stuk, het ziet er enorm mooi uit en de plaatjes erin geven ook, op sommige kaarten na dan, heel duidelijk inzicht. Het is alleen wel echt heel erg veel voor een visie, want ik hoor collega's zeggen, 'een visie is een punt op de horizon'. Maar dat is het niet helemaal, want het is ook een kader en dat betekent dus dat je zo'n visie gaat toepassen. En een visie van meer dan 200 pagina's, dat vindt mijn partij twijfelachtig. En bovendien, en dat heeft VVD al aangekaart, is het een risico dat het wat te gemoduleerd is. Oftewel, het ziet er inderdaad op papier prachtig uit, maar er is denk ik geen initiatiefnemer die die 200 pagina's gaat doornemen.

En sluit het op het moment dat het zo in modellen is gegoten, nog wel aan bij datgene wat initiatienemers graag willen realiseren? Schrikt het dus niet zodanig af dat die initiatiefnemers bij het opslaan van de eerste pagina, het stuk weer dichtslaan en denken 'we gaan maar ergens anders heen'? Dat wil ik graag aangeven. Verder kijkt D66 ontzettend uit naar de ontwikkelpaspoorten want mijn collega van GroenLinks zegt 'Hyde Park is the proof of the pudding', maar wat D66 betreft, zit dat ook in de ontwikkelpaspoorten. Dus die zien wij graag tegemoet. Dan nog een klein stukje over de participatie waar veel mensen hoog over opgeven. Die is inderdaad goed verlopen, maar zoals de Dorpsraad van Badhoevedorp, die weliswaar niet in heeft ingesproken, maar wel heeft aangegeven dat het onduidelijk is wie er eigenlijk precies geparticipeerd hebben. We hebben bij de windmolens gezien dat er mensen van Texel mee hebben gedaan aan de participatie hier in Haarlemmermeer, dus dat is toch wel risicovol. En op het moment dat we die participatie dus verder door gaan zetten, zou die, daar waar mogelijk, mogelijk ook wat begrensd moeten worden, zodat je ook daadwerkelijk degenen bevraagt die het betreft. Dat wil ik nog heel even meegeven. En tot slot met betrekking tot Tiny Houses.

Onze partij is uiteraard groot voorstander van Tiny Houses, maar als we het hebben over verdichting, slaat dat wat mij betreft de plank wel mis, want we zoeken daar juist ruimte om een stedelijk woonmilieu te creëren en om veel woningen op beperkte ruimte te bouwen. Dat red je niet met Tiny Houses, hoe graag we ze ook in onze gemeente zien. Dat was het voorzitter, maar ik geloof dat ik een interruptie krijg. De VOORZITTER: U lokt van mijnheer Tiny Houses toch een reactie uit, de heer Spijker. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter. Ja, mevrouw Van der Meij, over Tiny Houses en u gaat provoceren? Dan heeft u mij meteen wakker. Bent u ermee bekend dat Tiny Houses ook gestapeld kunnen worden? Het is niet 'een huisje en enorm veel groen'. Ik heb prachtige modellen gezien in echt megastapelbouw en dat is nog steeds tiny. Mevrouw VAN DER MEIJ: Ik krijg ingefluisterd… Pardon voorzitter, mag ik reageren? De VOORZITTER: U heeft het woord. Mevrouw VAN DER MEIJ: Dank u wel. Ik kreeg ingefluisterd 'Tiny Houses gestapeld, dat heet een flat'. We zien ze ook bij Nieuw-Vennep en ik rijd daar regelmatig langs, waar de tijdelijke woningen staan. U heeft mij aan uw zijde als het gaat om Tiny Houses, maar als het daadwerkelijk gaat om Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

7

verdichten en om zorgen dat we met elkaar voor al die inwoners, wat iedereen hier graag wil, een woning hebben, denk ik dat we er echt met Tiny Houses niet komen en dat we op een andere constructieve manier zo snel mogelijk de hoogte in moeten gaan. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Een tiny flatgebouw. Dank u wel, dan gaan we naar SRH, mijnheer Beusenberg. De heer BEUSENBERG: Dank u wel voorzitter, ik zal het kort houden want u bent streng, heb ik gemerkt. De Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040; hoe ziet Haarlemmermeer er dan uit? Dat is de grote vraag. Zijn er bijvoorbeeld genoeg betaalbare woningen voor onze inwoners? De verwachting is dat wij in 2040 boven de 200.000 inwoners zitten. Daarmee komen wij in de top 10 grootste gemeenten van Nederland, het is al een aantal keer gezegd. SRH ziet zowel de urgentie van het verdichten, als ook van het spreiden. Verdichten in de twee grootste kernen, Hoofddorp en Nieuw-Vennep en het spreiden in de kleinere kernen. Verdichten houdt natuurlijk nieuwe projecten in en dus ook nieuwe woningen. Sociaal Rechts Haarlemmermeer is bang voor kopieën van Hyde Park. Het zal er best prettig wonen zijn, maar voorzitter die prijzen, dat moeten we echt niet meer willen met z'n allen. Om met iets positiefs af te sluiten.

Ja, voor de rest zat de visie keurig in elkaar dus dank aan de wethouder en het ambtelijk apparaat daarvoor en voorzitter, u bedankt voor mijn tijd. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we naar mevrouw Roos, FvD. Mevrouw ROOS: Dank u wel voorzitter. Samen bouwen aan een krachtig nieuw Haarlemmermeer, prachtig streven. Belangrijk is het om de leefbaarheid, het leefplezier en de betaalbaarheid daarbij goed in het vizier te houden. Gezien het feit dat de gemiddelde vraagprijs voor een woning op dit moment al € 534.000,00 is in Haarlemmermeer, is de betaalbaarheid een grote zorg. Als starter is de aankoop van een garagebox het enige haalbare in de Haarlemmermeer. Daarnaast zijn de mensen die willen huren, gezien de lange wachttijden in Haarlemmermeer aangewezen op particuliere huur waarvan de prijzen tevens enorm hoog zijn. Het bouwen in een reeds bebouwde regio zal hoogst waarschijnlijk extra kosten met zich meebrengen en de prijzen dus ook alleen maar weer opdrijven. Laten we voorkomen dat het wonen in de Haarlemmermeer straks alleen nog maar mogelijk is voor de happy few. Bij de verdichting rond het station hoort ook de ontwikkeling van winkels, zo heb ik begrepen uit het stuk. Graag zien we in de verdere uitwerking aangegeven hoe die verhouding wonen winkels dan wordt en wat het nieuwe winkelaanbod voor effect heeft op de huidige winkelcentra in Hoofddorp en Nieuw-Vennep.

Er is nu al sprake van leegstand en hoe werkt dat? Dan krijgen we hier bijvoorbeeld zoiets als de koopgoot in Rotterdam, wat natuurlijk en enorm aanzuigende werking heeft op de mensen. En worden de andere winkelcentra vergeten? Er wordt geanticipeerd op het doortrekken van de Noord/Zuidlijn. De VOORZITTER: Rondt u af, mevrouw Roos? Mevrouw ROOS: Hoe zeker is het dat deze doortrekking eigenlijk doorgang krijgt en prioriteit geven aan die OV-knooppunten daarvan hangt af van de Noord/Zuidlijn. Van het polderlandschap wordt aangegeven dat dat belangrijk is. Daarbij hoor ik dan dat we ook meedoen met die Metropoolregio Amsterdam. We zijn toch bang dat… De VOORZITTER: Mevrouw Roos, nog een zin. Mevrouw ROOS: Oké. We zijn bang dat de Haarlemmermeer een enclave wordt van Amsterdam. We willen toch de identiteit van Haarlemmermeer echt behouden. Dank u wel voorzitter. Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

8

De VOORZITTER: Dank u wel, dan zijn alle aanwezige partijen aan het woord geweest. BVNL is afwezig. Dan wil ik aangeven dat Forza!, HAP en ChristenUnie-SGP geen tijd meer hebben en dus geen vragen meer kunnen stellen, en FvD ook niet. Dan gaat het woord nu naar u, namens het college. Mevrouw Sedee. Wethouder SEDEE: Dank u wel voorzitter. Laat ik maar beginnen, ik durf het bijna niet meer te zeggen, na de opmerking van D66, met bedanken voor alle complimenten want die heb ik natuurlijk wel gehoord. Er is ook keihard aan gewerkt. Als je kijkt naar de participatie, waar ook verschillende complimenten over zijn gegeven, is die participatie heel erg intensief geweest. We hebben de Swipocratie gehad waarbij duizenden mensen hebben meegedaan om antwoorden te geven op de vragen die betrekking hadden op het verdichten en hoe zij dat zagen. Om dan even op de opmerking en op het verzoek van D66 in te gaan 'moeten we dat niet begrenzen, zodat we zeker weten dat niemand van Texel meedoet?' Ik weet niet of dat privacy technisch wel kan, want dan moet je op postcode sorteren of zo. Ik weet niet precies hoe je dat zou kunnen doen, maar op zich is het natuurlijk een interessante suggestie om te kijken of dat zou kunnen. Aan de andere kant kan ik me ook zo voorstellen – we zijn onderdeel van de MRA – dat iemand in Amsterdam denkt 'hé, ik wil best meedoen'.

Het is op zich prima om meer meningen te krijgen en niet alleen maar te focussen op je eigen inwoners, want buitenstaanders kijken weer net anders, misschien wel met een frissere blik, dan de mensen die met weemoed kijken naar hoe het vroeger allemaal was. De uitleglocaties, de VINEXlocaties, het moeten allemaal doorzonwoningen zijn want we willen graag wonen in het groen. Dat bedoel ik niet badinerend, maar daar zijn natuurlijk de meningen over verdeeld. Laat ik even beginnen met de PvdA. Ook u bedankt voor de complimenten, mijnheer Klijn. De verdichtingsvisie gaat natuurlijk niet over het aantal sociale woningen, betaalbare koop en betaalbare huur. Dat gaat over verdichten. Hoe je dat gaat doen, moet je natuurlijk afspreken met de projectontwikkelaars en andere stakeholders. Maar tegelijkertijd hebben we daar natuurlijk normen voor gesteld, dus als je die normen hoger wilt stellen, moet u dat met elkaar afspreken. Maar volgens mij hebben we daar al afspraken over gemaakt. De VOORZITTER: Mevrouw Sedee, u krijgt een interruptie van mijnheer Klijn, PvdA. De heer KLIJN: Even voor mijn duidelijkheid, hoe ziet u dat? Dit stuk, deze visie is kaderstellend, zogezegd. We hebben nog een ander kader op dit moment in de coalitieafspraken staan over het aantal betaalbare woningen.

De volgende coalitie zal daar wellicht wat anders op inzetten, maar die twee moet je wel met elkaar combineren en het stuk geeft duidelijk aan dat in stedelijk gebied bouwen duurder is en de grexen negatief uitpakken. Dus mijn vraag is dan toch: hoe ziet u dan voor u dat u betaalbare woningen kunt bouwen in stedelijk gebied? Want er komen 20.000 woningen bij, schrijft u in de visie, en die moeten wel voor een deel betaalbaar zijn. De VOORZITTER: Mevrouw Sedee. Wethouder SEDEE: Nou ja, daar heeft u natuurlijk een punt. Tegelijkertijd kun je ook zeggen 'als je weer gaat uitleggen, moet je ook weer infrastructuur bouwen en je moet nu in de uitleg ook weer een school, een sportclub en dergelijke aanleggen'. Die voorzieningen horen dan ook weer bij die uitleg. Dus dat kost ons als gemeente natuurlijk ook veel meer geld. Het is ook maar de vraag of binnenstedelijk bouwen echt zoveel duurder is dan wanneer je dat in een weiland doet. Ik lees daar regelmatig over. De ene ontwikkelaar zegt 'ja, binnenstedelijk moet best kunnen als je het handig aanpakt'. De ander zegt 'lekker makkelijk even snel een wijk erop zetten'.

Dus ik ben daar geen expert in, maar ik weet wel, als je gaat uitleggen… Dat is overigens ook nog eens totaal niet duurzaam natuurlijk want we stappen allemaal weer in de auto, we gaan allemaal weer forenzen en moeten Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

9

allemaal weer vanuit die uitleg naar het centrum van Hoofddorp. Dus het is juist zo van belang dat we in de grotere kernen wel verdichten en het liefst beginnen bij de OV-knooppunten. De VOORZITTER: Moment mevrouw Sedee. U mag nog een korte opmerking maken, mijnheer Klijn. De heer KLIJN: Heel kort want ik pleit niet voor uitleglocaties. Ik heb het wel degelijk over verdichting en hoe u dat vindt in combinatie met betaalbare woningen. Ik hoorde net zeggen 'als je de goede projectontwikkelaars uitkiest, dan moet het kunnen'. Dus heel erg dank daarvoor. De VOORZITTER: Mevrouw Sedee. Wethouder SEDEE: Ik heb volgens mij hier geen enkele toezegging gedaan over ontwikkelaars en hoe zij om moeten gaan met hun woningen en daar wil ik me echt verre van houden. Het lijkt me wel een leuk onderwerp voor het debat straks. Dan de omgevingsvisie. Daar zit al verdichting in. Ja, maar de omgevingsvisie is natuurlijk niet de verdichtingsvisie. We hebben aangegeven in de omgevingsvisie dat wij ook een verdichting zien voor onze polder. En dat betekent dus dat je een deelvisie maakt en die ligt nu voor u. Dat is de verdichtingsvisie. Overigens komt er over de omgevingsvisie – voor de nieuwe raadsleden geef ik u dat even mee – een informatieavond. Kom vooral want het is hartstikke leuk om daaraan mee te doen.

Dan 'wat levert stedelijk bouwen eigenlijk op?' Dat staat ook in het stuk, maar we beschermen bijvoorbeeld ons landschap. We gaan verdichten juist om te behouden, we realiseren onze gemeenschappelijke ambities en integrale ontwikkeling, slim omgaan met de ruimte bijvoorbeeld, en we geven onze eigen invulling aan regionale ambities en spelen in op een wereldwijde ontwikkeling. Want we weten allemaal, mensen trekken naar de stad. En we willen graag op onze eigen wijze uitvoering geven aan 'hoe zien wij nou die verdichting met behoud van het karakteristieke landschap of polderlandschap?' Even kijken. Hoeveel minuten heb ik nog, voorzitter? De VOORZITTER: Nog drie. Wethouder SEDEE: Dan de VVD. U heeft uw motie Ruimte voor ruimte ingediend en die staat wel in de verdichtingsvisie. Als u zoekt op de zoekterm 'functiemenging', dan vindt u dat. Die gaat gepaard met verdichting dus we hebben daar wel degelijk aandacht aan besteed. Even kijken. De VOORZITTER: mevrouw Sedee, sorry, vol in de rem. Mevrouw Van Straten wilde u interrumperen. Mevrouw VAN STRATEN: Dan staat die ergens verstopt. Ik heb bij 'ruimtelijke visie' gekeken natuurlijk en daar zie ik niet iets over dubbel ruimtegebruik of dat we met verschillende bestemmingen gaan experimenteren of iets dergelijks. Dat lees ik daar toch echt niet in terug.

Dus hoor ik hier nou de toezegging van de wethouder dat het wel zo bedoeld is? De VOORZITTER: Mevrouw Sedee. Wethouder SEDEE: Ik ga u de tekst mailen waar het staat, de pagina's, maar tegelijkertijd is het natuurlijk wel zo dat als je gaat verdichten, je dat met stakeholders doet in de gebiedsontwikkelpaspoorten. Dus als je dat afspreekt met een ontwikkelaar 'we willen graag ruimte met ruimte, we willen graag dubbelfuncties', ga je met die ontwikkelaar in gesprek over hoe je dat graag zou willen en of hij dat ook een goed idee vindt. Maar de kaders worden wel aangegeven en ik ga u mailen waar u die kunt vinden. Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

10

De VOORZITTER: Mevrouw Van Straten nog een interruptie. Mevrouw VAN STRATEN: Ja, dank u wel. Ik houd het kort want we komen daar later ongetwijfeld op terug, maar het gaat er juist om dat die kaders niet te dichtgetimmerd moeten worden. Daar gaat het ons juist om, dat wij niet van tevoren al precies gaan zeggen tegen de ondernemer of initiatiefnemer hoe het allemaal moet. Dat is wat we beogen met die motie en dat zien we hier tot nu toe toch echt te weinig terug. Maar ik hoop dat ik dan de bevestiging krijg dat het er toch echt wel staat. Dat is wel heel belangrijk voor ons. De VOORZITTER: Mevrouw Sedee. Wethouder SEDEE: Maar de verdichtingsvisie bevat juist kaders en het is eigenlijk een soort inspiratiedocument voor de ontwikkelaars. Dus wij dicteren niet hoe hij iets moet doen, wat hij waar moet doen en hoe hij moet verdichten. Maar we gaan wel natuurlijk met elkaar in gesprek over 'wat is onze topprioriteit, bijvoorbeeld de OV-knooppunten, en hoe kun je dat dan bijvoorbeeld doen?' Goed voorbeeld daarvan is bijvoorbeeld de stationsvisie. Daar gaan we natuurlijk ook verdichten. Daar heeft u ook het een en ander van gezien en dat is een manier waarop we graag zouden willen verdichten. Dat is ook een beetje parallel ontwikkeld met de verdichtingsvisie. Voor wat betreft de kaarten. Ja, die waren een wat mindere kwaliteit en daar is ook aandacht voor gevraagd.

Dat is gewoon iets technisch. Dan GroenLinks, die had het over de leefbaarheid. De leefbaarheid is natuurlijk een belangrijk punt als je gaat verdichten. Dus we moeten ervoor zorgen dat er natuurlijk mooie kwaliteit aan openbare ruimte wordt ingericht. Als u het heeft over Schiphol en stikstof – daar gaat het nu even niet over. Ik begrijp wel dat het er weer even bijkwam. En u had het over mijnheer Punt. Ik heb maar een soort uittreksel gelezen van die scriptie. Maar als ik nou een andere promovendus zou aanhalen, een econoom bijvoorbeeld, dan krijg ik een heel ander beeld, namelijk een motor van de economie, pioniersgeest, innovatie. Als ik iemand anders vraag, ik noem maar wat, dan krijg ik een ander beeld. Dit is een landschapswetenschapper, die kijkt op een heel andere manier naar de omgeving dan een econoom of een jurist of een noem nog eens een dwarsstraat. Als je het bijvoorbeeld hebt over onze onderwijsvoorzieningen en je zou een onderwijskundige vragen 'kijkt u eens naar onze onderwijsinfrastructuur?' dan krijg je volgens mij ook een heel positief beeld. Dus het is maar net met welke pet op je naar onze gemeente kijkt. De VOORZITTER: En u krijgt een interruptie van de heer Schouten van GroenLinks. De heer SCHOUTEN: Dank u wel voorzitter.

Natuurlijk is het zo dat mensen praten naar hun eigen geest, maar het zou mooi zijn als we al die geesten op een hoop zouden gooien en een heel mooi stukje Haarlemmermeer zouden creëren waar leefbaarheid als top 1 op het bord ligt. Dank u wel. De VOORZITTER: Mevrouw Sedee. Wethouder SEDEE: Ik ben nog steeds erg dol op onze polder. Ik ben net in Spaarnwoude geweest, op bezoek voor een vergadering, en ik geniet ervan, want ook dat is onderdeel van Haarlemmermeer. Als ik de Ringvaart afga en ik zie die prachtige bomen en overal groen, de vogels die fluiten. Ik kan zo nog wel een tijdje doorgaan, maar persoonlijk vind ik dat onze gemeente zeer leefbaar is. Dan even over de lengte van de visie. De VOORZITTER: Sorry mevrouw Sedee, als de voorzitter niet oplet, dan…

Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

11

Wethouder SEDEE: Dat is ook gewoon leuk want iedereen wil graag meedoen. De VOORZITTER: Mijnheer Schouten, GroenLinks. De heer SCHOUTEN: Ik vind het ook veel leuker dan alleen maar luisteren naar elkaar. Ja, natuurlijk, als je naar Spaarndam gaat en je gaat naar PARK21 en je gaat naar die open ruimtes, natuurlijk is het daar goed toeven. Maar als we gaan verdichten en we gaan de hoogte in en we gaan op een paar vierkante kilometer de lucht in, dan wordt het wel een klein beetje anders. Daar ligt het punt van GroenLinks. Daar moeten we toch ontzettend veel aandacht aan besteden. Als je uit die flat stapt en je schiet meteen de gigantische hittestress in, in de zomer, dan is het daar niet prettig wonen. Dus daar wil ik graag aandacht voor vragen. De VOORZITTER: Mevrouw Van Straten? Nee, mevrouw Sedee. Wethouder SEDEE: Volgens mij hebben we een Nota Biodiversiteit en we hebben een Nota Klimaatadaptatie. In de omgevingsvisie staat ook wat onze ambities zijn dus leest u ze en dan denk ik dat u ook heel blij wordt van al die nota's natuurlijk want die zijn tot stand gekomen met enorme participatie. Dus ik denk dat ik u wel kan geruststellen. We hebben natuurlijk ook heel veel geleerd van de verdichting die we al hebben gedaan.

Dus we kijken gewoon heel zorgvuldig daarnaar want we weten allemaal dat als het warmer wordt, het stedelijk milieu warmer is, dus dan moeten we doen aan verkoeling. We moeten ervoor zorgen dat in de clusterbuien al dat regenwater goed wordt afgevoerd. We moeten zorgen voor groen in de omgeving. Onze kinderen willen spelen en we willen allemaal een ommetje maken. Dus we kijken daar zo integraal mogelijk naar. De VOORZITTER: Mevrouw Sedee, even voor de orde. U heeft ongeveer nog een minuut. Dus start de klok. Wethouder SEDEE: Als compensatie voor de omvang van de visie: hij is interactief. Dan verder ook nog voor FvD: de verhouding wonen-werken wordt als richtlijn in de visie aangegeven. Verder wordt het uitgewerkt en voor het Stationsgebied gebeurt dat nu al dus de uitwerking komt nog. En als onderdeel van de MRA is het van groot belang dat we op een goede manier verdichten en daar hoort ook detailhandel bij. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Sedee. Wethouder SEDEE: Heb ik nog tijd over? De VOORZITTER: U bent eigenlijk al door uw tijd heen maar er zijn zoveel vragen gesteld dat u wel uw verhaal moet kunnen doen. Nog even voor de notulen, ik had aangegeven dat BVNL niet aanwezig is, maar dat geldt ook voor GEZOND Haarlemmermeer. Als u nog wat heeft, of als er nog vragen zijn? Ik kijk even rond. Volgens mij zijn de meeste vragen wel beantwoord.

U kunt nog een minuut vullen als u wilt. Wethouder SEDEE: Ik kan er zo een uur aan vastplakken, dat maakt niet uit. Maar we gaan natuurlijk uit, en die zorg is ook een aantal keer geuit, van de identiteit van de plek. Het CDA begon er ook over, we hebben het karakter van onze polder. We gaan natuurlijk uit van het karakteristieken van onze kernen. Die vinden we van belang en dat betekent dus ook dat we niet overal gaan verdichten. Daar waar we willen en daar waar echt kan, gaan we verdichten. Ik kan me zo voorstellen dat als je in Rijsenhout woont, of in Abbenes, daar niet op een gegeven moment drie appartementencomplexen van zeven verdiepingen hoog worden neergezet. Dus we doen het zorgvuldig, we doen dat op de Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

12

plekken die we willen en de raad is erbij, bij elke stap. Dus we gaan zeker uit van eigenheid zoals mevrouw Hup ook zei. We gaan uit van eigenheid van onze eigen omgeving. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Sedee, namens het college. Als er geen vragen meer zijn, wil ik deze termijn afsluiten. Dan gaan we naar de tweede termijn, dat is vrij debat. Ik heb in de inbrengen twee partijen duidelijk horen zeggen dat ze een onderwerp wilden inbrengen. Dat waren Forza! en de VVD. Zijn er nog andere partijen die ook een onderwerp willen inbrengen? PvdA, wat is uw onderwerp? De heer KLIJN: Dat had ik ook in mijn bijdrage al genoemd, betaalbaarheid in het stedelijk gebied. De VOORZITTER: Betaalbaarheid. Ja, dan hebben we drie onderwerpen en daar gaat het wel mee lukken denk ik. Dan de VVD over freezones, volgens mij, kunt u dat even kort herhalen? Mevrouw VAN STRATEN: Dat was wat ik gehoopt had bevestigd te zien in de verdichtingsvisie. Ik had het niet gelezen, maar volgens de wethouder staat het er ongeveer wel in, dus dat punt wil ik eventjes bewaren. Ik wil graag de aandacht vragen voor zicht krijgen op de uitvoering. Wij zijn nu met elkaar voor allerlei plannen kaders aan het stellen.

Wij vragen ons inmiddels wel af: als je nu aan de andere kant staat van al deze boekwerken, en je belt aan bij de gemeente en je wilt iets voor elkaar krijgen, dan krijg je waarschijnlijk al die boekwerken over je heen gestrooid, of misschien ook niet – wij hopen eigenlijk het laatste – maar hoe gaat dat dan verder? We zien nu dat er veel in de uitvoering niet helemaal goed gaat… De VOORZITTER: Ik ga u even onderbreken want het gaat alleen om het ophalen van het onderwerp dus dat heb ik opgeschreven. Mevrouw Hogervorst, u had ook iets aangegeven in uw bijdrage. Mevrouw HOGERVORST: Bij ons ging het over het stukje dat voorafgaand aan de verkiezingen is gezegd dat betaalbare woningen bouwen leidend is dus dat er ook desnoods in het groen gebouwd mag worden en dat dan meer betaalbaar is. De vraag is dan… De VOORZITTER: Volgens mij is dat een beetje hetzelfde als mijnheer Klijn inbrengt, corrigeert u mij als dat niet zo is. Over betaalbaarheid en waar dan. Klopt dat? Mevrouw HOGERVORST: Ja. De VOORZITTER: Dan gaan we dat als een onderwerp behandelen, dat lijkt mij verstandig. Er zijn geen andere onderwerpen dus wat mij betreft beginnen we met het onderwerp betaalbaarheid. Daarna gaan we het over zicht op de uitvoering van de VVD hebben.

Normaal is er maar een partij die een onderwerp lanceert maar misschien dat u beide dan als eerste het woord kunt voeren en dan de rest van de collega's. Als mijnheer Klijn wil beginnen dan volgt mevrouw Hogervorst. De heer KLIJN: Prima. Wat ik wilde inbrengen ging eigenlijk over het stedelijk gebied. We hebben heel veel behoefte in Haarlemmermeer aan betaalbare woningen en wat mijn partij betreft, zijn dat vooral sociale huurwoningen en koopwoningen aan de onderkant van de markt, zal ik maar zeggen, waar veel behoefte aan is omdat mensen met een gewoon salaris die bijvoorbeeld modaal verdienen geen € 350.000,00 of iets dergelijks kunnen betalen. Dat moet echt minder. Daar is grote behoefte aan. De verdichtingsvisie gaat over 20.000 extra woningen bovenop de plannen die we eigenlijk al hadden. En dan gaat het vooral om stedelijk gebied, waar de meeste woningen moeten komen. Nu is ook waar wat erin staat, dat in stedelijk gebied gebouwde grondexploitaties vaak verliesgevend zijn. Dat is een heel lastig probleem en dat is nationaal zo, maar hier in Haarlemmermeer ongetwijfeld ook. Of je moet Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

13

een projectontwikkelaar hebben waar mevrouw Sedee het over had, die het goedkoper kan. Daar hoop ik dan maar op. En dan is even de vraag: hoe gaan we dat in het vat gieten, dat we toch de betaalbare woningen krijgen en tegelijkertijd gaan verdichten? Dat is een beetje strijdig met elkaar, lijkt het. Wij denken als PvdA dat dat zou kunnen door meer de hoogte in te bouwen. Dat kan niet onbeperkt. Ik heb er ook studies over gelezen en ik weet ondertussen dat als je hoger dan zeven verdiepingen hoog bouwt, het per vierkante meter vloeroppervlak duurder wordt. Dus je moet proberen maximaal zeven verdiepingen hoog te bouwen, gemiddeld. Wij zouden er wel voor pleiten om dat zoveel mogelijk te doen en daar waar kansen liggen, die niet te laten liggen omdat we vinden dat dat lager moet worden want dan kom je er niet. Dat wilde ik eigenlijk inbrengen. De VOORZITTER: Dank u wel, dan gaan we naar mevrouw Hogervorst, Forza! Mevrouw HOGERVORST: Ja. Voorafgaand aan de verkiezingen hebben alle partijen een kieswijzer ingevuld en hierin gaf bijna iedere partij aan dat ze openstaan voor bouwen in het groen om betaalbaar te kunnen bouwen en de vraag van Forza! is: is deze belofte die bijna alle partijen voorafgaand aan deze verkiezingen hebben gedaan, namelijk om betaalbare woningen te bouwen, nog leidend? De VOORZITTER: Die punten kunnen we natuurlijk samen behandelen in de raad.

Dus over betaalbaar en bouwen in het groen. Wie mag ik het woord geven? Mijnheer Spijker. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter, ik zit in een oplossing te denken om stikstofvrij te bouwen, dat is in ieder geval prefab en houtbouw. Laat ik het zo zeggen: zoveel mogelijk dat al in een fabriek in elkaar zetten en in 1 keer afleveren. Dus 1 keer 1 rit ter plekke en dan de hoogte in. Met houtbouw is dat mogelijk, weet ik. Dan hebben we minder stikstofkosten en daar zouden we heel veel mee kunnen doen. We zouden daar met projectontwikkelaars keiharde prijsafstemmingen over moeten maken, zodat ze aan de kant waar geld wordt verdiend, dat niet aan de achterkant in hun zak steken. Maar dit is een idee van ons. Ik hoor graag van de collega's. De VOORZITTER: Mevrouw Van der Meij, D66. Mevrouw VAN DER MEIJ: Dank u wel voorzitter. Ik reageer eerst even op de PvdA die aangeeft 'je moet tot minimaal zeven hoog gaan want anders heeft het niet zoveel zin'. Dat lijkt ons, als je het inderdaad hebt over verdichting en verstedelijking, een prima oplossing. Of de berekening klopt, of de onderzoeken die daaronder liggen, dat heb ik niet gelezen. Dus als het hoger kan op bepaalde plekken, zou het voor D66 ook geen probleem zijn mits de betaalbaarheid daarmee inderdaad niet verder onder druk komt te staan.

Alhoewel, een penthouse dat slechts voor enkelen bereikbaar is – er zijn niet zoveel penthouses dus dat mag ook wat ons betreft. Dan ga ik even naar Forza! want die inbreng voelt bijna alsof we worden gepakt op een verkiezingsbelofte die we hebben gedaan in een stemwijzer. Ik weet niet meer exact hoe die stelling klonk, maar ik weet wel dat veel van die stellingen een soort dubbele ontkenning in zich hebben. Dus dat er vaak iets wordt gesteld als 'als het niet anders kan, dan mag er gebouwd worden in het groen'. Als de stelling zo is geweest, dan mag er gebouwd worden in het groen, maar ik ontken ten stelligste dat, wat D66 betreft, en ik weet bijna zeker meerdere partijen, wij voorstander zouden zijn van bouwen in het groen. Zijn we daarmee geen voorstander van goedkope en betaalbare woningen? Uiteraard wel, maar we weten allemaal dat er geen simpele oplossingen zijn en die suggestie wekt Forza! een beetje. Dat is wat D66 betreft niet helemaal een reële weergave van de werkelijkheid. De VOORZITTER: U krijgt een interruptie mevrouw Van der Meij, van mijnheer Klijn van de PvdA.

Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

14

De heer KLIJN: Meer een bijval eigenlijk, ik steun dat ook. Ook de PvdA vindt dat er niet meer in het groen gebouwd moet worden behalve de uitleglocaties die al gepland zijn; Haarlemmermeer-West, Nieuw-Vennep-West, Lisserbroek en dergelijke. Op het moment dat het niet anders kan, zul je misschien die kant op moeten uitwijken, maar we hebben veel liever dat er verdicht wordt en dat er inderdaad stedelijk gebied bijkomt op een betaalbare manier. Daarmee verbreken we dus geen verkiezingsbelofte wat ons betreft. De VOORZITTER: Mevrouw Van der Meij, D66. Mevrouw VAN DER MEIJ: Dank u wel voorzitter. Ik wil het nog een klein beetje nuanceren want ik zeg niet dat er niet gebouwd mag worden in het groen, maar wel dat als er ruimte is om keuzes te maken daarin, die elders liggen en dat er al uitleglocaties zijn en dat er al plannen zijn, waar we verder niet aan tornen. Dus die nuancering wil ik wel even aanbrengen, dat het niet zo is dat we mordicus tegen bouwen in het groen zijn, maar op het moment dat er ook maar enigszins de mogelijkheid is om dat op een andere wijze te doen, dat de voorkeur verdient. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel dan gaan we naar mijnheer El Idrissi, HAP. De heer EL IDRISSI: Dank, voorzitter, voor het woord. Ook even reagerend op mijnheer Klijn. Die heeft het natuurlijk over betaalbare woningen en die ook kunnen realiseren.

Ik denk dat die zorg wel terecht is en die zorg speelt bij ons ook al langere tijd. Laten we het Stationsgebied pakken. Daar willen we ook verdichten en de lucht in, die Noord/Zuidlijn komt daar natuurlijk langs, die gaan we hopelijk doortrekken als alles goed gaat. Je moet je voorstellen dat dat gewoonweg de Zuidas wordt. Dat worden helemaal geen betaalbare woningen. Die ambitie hebben we wel, maar die kan alleen maar tot stand komen als we geld van het rijk krijgen en geld van de MRA naar ons toetrekken. Anders gaan we dat nooit voor elkaar boksen. We hebben dus wel een ambitie maar met alles wat we willen in die omgeving en het doortrekken van die Noord/Zuidlijn wordt dat gewoon een tweede Zuidas. Dat worden gewoon heel dure huizen en geen betaalbare woningen. Dus dat is één. De vraag is 'hoe moeten we dat dan anders doen?' Ik kan niet anders zeggen dan dat je vanuit onze gemeente daar niet zo heel veel aan kunt doen, behalve dat je afhankelijk bent van externe factoren en dat zijn gelden vanuit Den haag en vanuit de MRA. Dan even reagerend op mevrouw Hogervorst van Forza! die het heeft over betaalbare woningen plaatsen in het groen. De verdichtingsvisie is juist bedoeld om te beschermen. Dat is het hele idee erachter. Verdichten is juist ervoor zorgen dat we die betaalbare woningen kunnen realiseren, die 20.000 woningen. Met behoud van het polderlandschap.

Want dat is wel het unieke van de gemeente Haarlemmermeer, dat we zo'n open polderlandschap hebben, dat mensen daarvan kunnen genieten. We hebben de wethouder al horen zeggen dat ze dat fantastisch vindt, ik vind dat ook prachtig om te zien en dat willen we ook behouden in onze gemeente. Dus ik denk dat het beide kan: het ene behouden en het andere realiseren. Dank u voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we naar mevrouw Van Straten, VVD. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter, volgens mij vroeg de PvdA als ik het kort samenvat 'mogen we de hoogte in om woningen betaalbaar te krijgen of te houden?' Dat mag wat de VVD betreft, wel graag in stedelijke gebieden want we willen de dorpen ook het dorpse karakter laten behouden. Dus dat is een heel kort antwoord. Op mevrouw Hogervorst wil ik reageren door te zeggen 'wij staan ook zeker open voor bouwen in uitleglocaties'. Ik denk dat we ons allemaal heel goed moeten realiseren hier dat dat een van de krachten is van deze gemeente. Ik denk dat bijna iedereen die hier in de raadzaal zit hiernaartoe gekomen is juist omdat je dan wat meer in de ruimte woont en veel mensen uit de stad weggegaan Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

15

zijn om hier meer ruimte te zoeken. Ik durf de stelling aan dat – de wethouder zei net 'steeds meer mensen trekken naar de stad' – we na corona ook een heel grote groep mensen zien die juist uit die stad wegtrekt dus wat dat betreft staat die optie voor de VVD ook nog steeds open. De VOORZITTER: Dank u wel, dan gaan we naar mijnheer Koning CDA. De heer KONING: Dank u wel voorzitter. Betaalbare woningen bouwen ligt voor een belangrijk deel buiten onze invloedssfeer. Het zijn externe factoren die dat bepalen. Dat de vraagprijs van huizen omhooggaat, daar kunnen wij niets aan doen. Dat ligt buiten onze invloedssfeer, zou ik willen zeggen. De bouwkosten zijn 20% gestegen en dat zijn allemaal dingen waar we geen invloed op hebben, maar nu is er een diepgravend onderzoek gedaan naar verdichting als mogelijkheid om een bijdrage te leveren als oplossing voor een gigantische woningnood en dat is mooi. De VOORZITTER: Maakt u uw zin af en dan krijgt u een interruptie van mijnheer Klijn. De heer KONING: Maar het zal dus gewoon nodig blijven, wil je die gigantische woningnood oplossen, om naast die verdichting ook in het groen te bouwen anders komen we nooit aan onze voorgenomen 20.000 woningen waar er misschien nog eens 20.000 bij moeten. De VOORZITTER: Mijnheer Klijn, PvdA. De heer KLIJN: Dank u wel voorzitter.

Ik hoorde mijnheer Koning zeggen dat de gemeente geen invloed heeft op de betaalbaarheid van woningen. Toen vroeg ik me af: u zit nu in een coalitie met een akkoord waarin staat dat 50% betaalbaar moet zijn, u gaat als het goed is meedoen aan een volgende coalitie en in het volgende coalitieakkoord zal er ook iets over staan, hoe ziet u dat dan als de gemeente daar helemaal geen invloed op heeft? Zijn dat dan loze beloftes in zo'n akkoord wat u betreft? De VOORZITTER: Ik ga eerst naar GroenLinks en dan kom ik terug bij mijnheer Koning. De heer SCHOUTEN: Dank u wel, hoor ik het CDA nu zeggen dat we willen bouwen in het groen, op de agrarische gronden? De VOORZITTER: Mijnheer Koning. De heer KONING: Wat dat laatste betreft, is mijn inschatting – maar uw inschatting is anders en dat mag, daarom zitten we in dit huis – dat we met verdichten de woningnood, de gigantische woningnood waar op dit moment sprake van is, niet kunnen oplossen. Dus ik houd rekening met de mogelijkheid dat we daarnaast ook in het groen woningen zullen moeten realiseren, willen we dat oplossen. Maar we zitten allemaal in te schatten en u mag best anders inschatten dan ik, daar heb ik geen enkel probleem mee.

Wat mijnheer Klijn betreft, natuurlijk maken we afspraken over hoeveel sociale huurwoningen er gerealiseerd moeten worden en dat gaan we natuurlijk ook afdwingen als we projectontwikkelaars faciliteren bij hun plannen. Dat wat in het nieuwe coalitieakkoord wordt afgesproken, blijft natuurlijk staan, maar ik heb het meer bedoeld als 'in zijn algemeenheid hebben we niet veel invloed op de stichtingsprijs van nieuwe woningen'. Dat moet je doen door afspraken te maken als 'als je 40% sociale woningen neerzet, dan mag je nog 10% goedkope koopwoningen en op de helft mag je je geld verdienen'.

Conceptverslag Raadssessie RV Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 12 mei 2022

16

De VOORZITTER: Ik zie twee, drie interrupties. Ik ga eerst naar mijnheer Klijn dan naar mijnheer El Idrissi en dan naar mevrouw Hogervorst. De heer KLIJN: Dan constateer ik dat mijnheer Koning en ik het met elkaar eens zijn dat je er als gemeente wel degelijk voor kunt zorgen dat er betaalbaar gebouwd wordt en dat je daar allerlei technieken voor kunt gebruiken in de onderhandelingen om dat ook voor elkaar te krijgen en daar roep ik ook het college toe op. De VOORZITTER: Mijnheer El Idrissi. De heer EL IDRISSI: Dank voorzitter. Inderdaad, je kunt natuurlijk wel… Dat is natuurlijk ook de ambitie die we als gemeente hebben want de krapte op de woningmarkt zit hem in de betaalbare woningen en dat willen we ook op lange termijn oplossen, maar we moeten denk ik ook het eerlijke verhaal vertellen, mijnheer Klijn. Dat betekent ook – en dat zegt mijnheer Koning ook – dat we afhankelijk zijn van het rijk als je die betaalbare woningen wilt neerzetten in de hoedanigheid die we willen. Dan kan dat nog lastig zijn. Dat is het realistische verhaal. We hebben wel die ambitie natuurlijk, maar je bent afhankelijk, je bent gewoonweg afhankelijk. Het tweede punt dat ik ook wil noemen is dat we die betaalbare woningen kunnen neerzetten en die blijven twee, drie jaar staan, betaalbaar, maar op het moment dat ze verkocht worden, zitten ze in het buitencategorie segment.