Document · PDF

2021.0001186 Voorjaarsrapportage 2021.pdf

Raadsplein: Agenda en raadsstukken 1 juli 2021, gemeente HaarlemmermeerBij agendapunt: RV Voorjaarsrapportage (2021.0001186)29.309 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel

onderwerp

Portefeuillehouder Steller Collegevergadering

Voorjaarsrapportage 2021 drs. Jurgen Nobel Hans leeuwen 1 juni 2021

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2021.0001186 1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. in te stemmen met het financiële kader voor de jaren 2022-2025 zoals opgenomen in de Voorjaarsrapportage 2021; 2. in te stemmen met de 42e kredietverstrekking van 2021 waarbij de volgende kredieten worden geautoriseerd en vrijgegeven: a. € 92.000, vervangen BAG-software; b. € 120.000, vervangen paspomaat (beveiligde opslag rijbewijzen en reisdocumenten); c. € 75.000, Islamitische basisschool, eerste inrichting en leerpakket; d. € 300.000, dorpshart Rijsenhout; e. € 304.000, dorpshuis Marijke te Burgerveen; f. € 2.329.000, kredieten tijdelijke huisvesting gemeentelijke organisatie; 3. voor het nemen van opkomstbevorderende activiteiten voor de gemeenteraadsverkiezingen 2022 een budget van eenmalig € 75.000 te ramen; 4. de uit de Voorjaarsrapportage 2021 voortvloeiende begrotingswijzigingen vast te stellen, te weten: a. de 5e begrotingswijziging van 2021 voor de autonome mutaties conform bijlage 1 van de Voorjaarsrapportage 2021; b. de 6e begrotingswijziging van 2021 voor de neutrale mutaties conform bijlage 2 van de Voorjaarsrapportage 2021; 5. de Voorjaarsrapportage 2021 vast te stellen. 2. Samenvatting In de voorjaarsrapportage wordt de raad geïnformeerd over de beleidsmatige en financiële stand van zaken van het lopende begrotingsjaar 2021.

Verder wordt het meerjarenbeeld herijkt en worden de kaders voor het opstellen van de Programmabegroting 2022-2025 door de raad vastgesteld. De mutaties in de voorjaarsrapportage zijn gebaseerd op het bestaande beleid. De strategische heroriëntatie leidt tot een nieuw beleid op basis waarvan de ombuigingstaakstellingen ingevuld worden.

Voorjaarsrapportage 2021

pagina 2

Na verwerking van de mutaties ziet het meerjarenbeeld er als volgt uit: Omschrijving (bedragen x € 1.000; - is nadeel) 2021 2022 2023 Begroting na wijziging stand 1.860 -853 -1.186 Najaarsrapportage 2020 Mutaties voorjaarsrapportage 2021 -15.529 -8.835 -11.788 Totaal meerjarenbeeld -13.669 -10.021 -12.641 De belangrijkste oorzaken van deze tekorten zijn: Omschrijving (bedragen x € 1.000; - is nadeel) Jeugdzorg en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Extra middelen jeugdzorg in 2021 en stelpost compensatie jeugdzorg op basis van rapport AEF jaren 2022 en verder Coronamaatregelen Reservering Uitvoeringsstrategie schaalsprong wonen Kapitaallasten/financiering Kapitaallasten nieuwe investeringen Toeristenbelasting vervallen meeropbrengst uitbreiding kamers

2024

2025

-1.614

-12.312 -13.926

-13.601 -15.215

2021

2022

2023

2024

2025

-9.739

-12.629

-13.217

-13.366

-13.536

3.350

3.066

-2.000

3.769 -870

3.636 -1.970

2.050 -3.012

-3.000

-8.647

696 -6

3.198 -209

In de voorjaarsrapportage worden deze mutaties toegelicht. Stelpost compensatie jeugdzorg op basis van rapport AEF Middels het opnemen van een stelpost wordt rekening gehouden met een compensatie van het Rijk van de structureel hogere kosten van de jeugdzorg die volgens het rapport Stelsel in groei van adviesbureau Andersson Elffers Felix (AEF) € 1,5 miljard zijn. Op 28 mei jl. heeft de arbitragecommissie een duidelijke uitspraak gedaan over het geschil tussen de VNG en het Rijk. De commissie oordeelt dat er extra rijksbudget beschikbaar moet worden gesteld om de jeugdzorg duurzaam te verbeteren. In ons meerjarenbeeld houden wij er op een realistisch manier rekening mee dat deze middelen beschikbaar worden gesteld. Wij gaan ervan uit dat het Rijk zijn verantwoordelijkheid neemt en minimaal 50% van dit tekort compenseert. Dit kan zijn door het beschikbaar stellen van extra middelen of door te komen met wettelijke maatregelen om de toegang tot de jeugdzorg te beperken. Nu het Rijk voor 2021 al extra middelen ter beschikking heeft gesteld, wat neerkomt op circa 50% van het door AEF becijferde tekort, achten wij het verantwoord ook in 2022 en verder hiermee rekening te houden. Landelijk gaat het dan om een bedrag van € 750 miljoen.

Op basis van eerdere afspraken met het Rijk en de toezichthouders wordt middels een structurele stelpost al rekening gehouden met een compensatie van landelijk € 300 miljoen. Het aandeel van Haarlemmermeer hierin is berekend op € 2,0 miljoen, 0,68%. Dan is het aandeel van landelijk € 450 miljoen voor Haarlemmermeer € 3,1 miljoen vanaf 2022.

Voorjaarsrapportage 2021

pagina 3

Strategische heroriëntatie Het meerjarenbeeld laat een groot tekort zien. De raad is hierover al geïnformeerd in de brief van 14 januari 2021 met als onderwerp Decembercirculaire 2020 en perspectief meerjarenbeeld (X.2020.07188). In deze brief is als indicatie gegeven dat het tekort een bandbreedte zou hebben van € 10 tot € 20 miljoen in de laatste jaarschijf. Deze indicatie wordt nu bevestigd, waarbij het tekort in 2025 nu geraamd wordt op € 15,2 miljoen. Het samenstellen van het meerjarenbeeld is altijd een inschatting van de toekomstige ontwikkelingen. In de ramingen wordt zo goed mogelijk rekening gehouden met bekende informatie. Maar het blijft een inschatting, waarbij sprake is van onzekerheden. Op basis van de gemaakte inschattingen van de ontwikkeling van het meerjarenbeeld is een pakket aan ombuigingen noodzakelijk om in de toekomst tot een sluitende begroting te komen. Het college voert meerdere gesprekken met de gemeenteraad om tot een gebalanceerd pakket aan ombuigingen te komen. De besluitvorming voor dit pakket zal vooruitlopend zijn op de Programmabegroting 2022-2025, waarbij de gemeenteraad zal besluiten over concrete voorstellen om het meerjarenbeeld weer toekomstbestendig te maken. De verwerking van dit pakket zal zo concreet mogelijk worden opgenomen in de Programmabegroting 2022-2025.

Het totaal van de ombuigingsvoorstellen dat de raad moet vaststellen, moet reëel zicht bieden op een structureel sluitende meerjarenbegroting in de Programmabegroting 2022-2025. De verwachting is dat de ombuigingen niet direct in het begrotingsjaar 2022 tot een structureel en reëel evenwicht leiden. Een incidentele onttrekking aan de Algemene dekkingsreserve ter dekking van het tekort zal dan nodig zijn. Om te voorkomen dat de gemeente onder preventief toezicht van de provincie komt te staan, is het noodzakelijk dat in de programmabegroting een meerjarenbeeld wordt opgenomen dat op basis van concrete voorstellen en besluiten structureel en reëel in evenwicht is. Coronacrisis De maatregelen in verband met het bestrijden van het coronavirus hebben grote impact op onze samenleving en daarmee ook op onze gemeente. Het beheersen van de crisis kost veel aandacht en energie van ons allemaal. En heeft gevolgen voor de gemeentelijke financiën, in ieder geval op de korte termijn, maar ook op de langere termijn. Hoe groot de gevolgen structureel zijn is niet in te schatten. Berichtgeving dat de economie waarschijnlijk weer snel zal aantrekken als de pandemie bedwongen is, biedt hoop. Door alle maatregelen worden veel ondernemers ondersteund. En ook voor werknemers en zzp'ers worden extra maatregelen genomen.

Bijvoorbeeld door de regeling lijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (JONK). Voor 2021 wordt in de voorjaarsrapportage rekening gehouden met incidentele lasten en inkomstenderving voor een totaalbedrag van € 13,7 miljoen. Hier staat een formeel toegezegde compensatie van het Rijk tegenover van € 5,1 miljoen. Per saldo resteert dan een incidenteel nadeel van € 8,6 miljoen. Het geprognosticeerde nadeel wordt vooral veroorzaakt door de lagere toeristenbelasting en parkeeropbrengsten. Door het Rijk is toegezegd dat inkomstenderving als gevolg van de coronacrisis wordt gecompenseerd. Net als in 2020 zal de compensatie van de inkomstenderving op basis van de realisatiecijfers gebeuren. In 2021 volgt de afrekening over 2020 waarschijnlijk in de septembercirculaire gemeentefonds. De compensatie voor 2021 zal waarschijnlijk in 2022 ontvangen worden. In een volgend P&C-product en in brieven over de circulaires gemeentefonds wordt de raad geïnformeerd over de van het Rijk ontvangen compensatie.

Voorjaarsrapportage 2021

pagina 4

De nu verwerkte mutaties zijn gebaseerd op de bekende informatie per eind maart 2021. Indien het noodzakelijk is om extra ondersteuning te bieden aan onze inwoners, ondernemers en instellingen dan worden hier voorstellen voor gedaan. Mocht hiervoor meer budget nodig zijn dan de gemeente ontvangt als compensatie van het Rijk, dan kunnen de extra incidentele lasten worden gedekt uit de Algemene dekkingsreserve. Dit laatste gebeurt dan bij de vaststelling van de Jaarstukken 2021. Om transparant in beeld te houden wat de financiële gevolgen van de coronacrisis zijn, wordt er tussentijds geen bedrag ten laste van de Algemene dekkingsreserve gebracht. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken? Zoals benoemd in het coalitieakkoord staan wij voor een gedegen financiële koers. Een sluitende begroting en een gezond meerjarenperspectief zijn hierbij noodzakelijke randvoorwaarden. Dit betekent dat er, zowel op de korte als ook op de lange termijn, sprake moet zijn van een evenwicht tussen de structurele baten en lasten. In termen van de wet- en regelgeving moet de begroting materieel sluitend zijn. Voor het opvangen van incidentele tegenvallers, bijvoorbeeld als gevolg van de coronacrisis, is het van belang dat de Algemene dekkingsreserve op voldoende niveau blijft. Op basis van de huidige stand is het saldo van deze reserve voldoende robuust.

3.2 Wat gaan we daarvoor doen? In de voorjaarrapportage wordt het financieel meerjarenbeeld 2022-2025 en het financieel kader 2021 bijgesteld ten opzichte van de Programmabegroting 2021-2024 met de volgende onderwerpen: • Voordelen • Ombuigingen • Loon- en prijsontwikkelingen • Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en niet-woningen • Autonome ontwikkelingen • Genomen besluiten • Coronamaatregelen • Overige voorstellen • Nieuwe investeringen • Reserves en voorzieningen Hiernaast wordt ingegaan op ontwikkelingen die (nog) geen financiële gevolgen hebben, worden de risico's geactualiseerd en zijn de ratio's van de schuldbeheersing herrekend.

Voorjaarsrapportage 2021

pagina 5

Meerjarenbeeld Alle in de voorjaarsrapportage opgenomen mutaties leiden tot het volgende meerjarenbeeld: Omschrijving (bedragen x € 1.000; - is nadeel) Saldo meerjarenbeeld Programmabegroting 2021-2024 Structurele effecten Najaarsrapportage 2020 Begroting na wijziging Voordelen Uitgangspositie VJR2021 Loon- en prijsontwikkelingen Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en nietwoningen Autonome ontwikkelingen Genomen besluiten Overige voorstellen Kapitaallasten nieuwe investeringen Coronamaatregelen Subtotaal Totaal meerjarenbeeld

2021 2.272 -412 1.860 2.786 4.646 0

2022 -155 -1.031 -1.186 7.206 6.020 110

2023 439 -1.292 -853 7.623 6.770 110

2024 -827 -787 -1.614 8.180 6.566 110

2025 -827 -787 -1.614 6.581 4.967 110

2.550

781

483

414

1.834

-10.966 79 -1.325 -6 -8.647 -18.315 -13.669

-13.326 -194 -3.203 -209 0 -16.041 -10.021

-16.356 -200 -2.578 -870 0 -19.411 -12.641

-15.764 -205 -3.077 -1.970 0 -20.492 -13.926

-15.923 -205 -2.986 -3.012 0 -20.182 -15.215

De mutaties in de verschillende rubrieken worden gespecificeerd en toegelicht in de voorjaarsrapportage. Hierna gaan wij in het algemeen nog in op een aantal onderwerpen. Jeugdzorg en Wmo Hiervoor is al aangegeven dat een grote oorzaak van de tekorten in het meerjarenbeeld ligt in de stijgende kosten van de jeugdzorg en de Wmo, beleidsdoelen A en B van het programma Zorg en Werk. In het hoofdstuk ontwikkelingen van de voorjaarsrapportage wordt hier op in gegaan. Het totale tekort kent meerdere oorzaken en is als volgt opgebouwd: Omschrijving

(bedragen x € 1.000; - is nadeel)

2021

2022

2023

2024

2025

Volumestijging Jeugdzorg en Wmo 2021

-1.048

Prijsstijging Jeugdzorg en Wmo

-1.035

-450

Jeugdzorg zonder verblijf

-6.108

-6.469

Jeugdzorg met verblijf

-2.033

Wet maatschappelijke ondersteuning

-1.232

-1.424

-106

-314

-12.012

-12.773

-3.119

-4.779

-5.996

-7.238

-15.892

-17.552

-18.769

-20.011

Persoonsgebonden budgetten (PGB's)

Diverse overige mutaties Subtotaal extra lasten beleidsdoelen A en B Stelpost volumegroei jeugdzorg en Wmo 20222025 1. Totaal extra lasten beleidsdoel A en B

-12.012

Voorjaarsrapportage 2021

Omschrijving

(bedragen x € 1.000; - is nadeel)

pagina 6

2021

2022

2023

2024

2025

Volumegroei jeugdzorg en Wmo vanuit algemene uitkering

1.048

2.088

3.160

4.228

5.300

Stelpost indexatie sociale uitkering in natura

1.035

190

140

Specifieke dekking:

Overige specifieke dekkingen 2. Subtotaal specifieke dekking

2.273

3.263

4.335

5.403

6.475

3. Subtotaal (1+2)

-9.739

-12.629

-13.217

-13.366

-13.536

3.066

4. Subtotaal extra compensatie Rijk

3.350

3.066

Totaal (3+4)

-6.389

-9.563

-10.151

-10.300

-10.470

Extra compensatie Rijk: Extra middelen jeugdzorg via algemene uitkering Stelpost compensatie jeugdzorg op basis van rapport AEF

3.350

Kredietaanvragen Op basis van de Financiële verordening Haarlemmermeer 2016 (2016.0024990 d.d. 30 juni 2016) kunnen nieuwe uitbreidings- of vervangingsinvesteringen via de voorjaarsrapportage worden toegevoegd aan het investeringsplan. Hiermee wordt bereikt dat de raad een goede integrale afweging kan maken bij het bestemmen van de, schaarse, financiële ruimte in het meerjarenbeeld. Bij een voorgenomen investering worden de benodigde kapitaal- en exploitatielasten geraamd onder een stelpost. Deze is opgenomen onder het meerjarenbeeld van het Overzicht algemene dekkingsmiddelen. De daadwerkelijke besluitvorming om een investeringskrediet te autoriseren en vrij te geven kan op verschillende momenten gebeuren: 1. bij de besluitvorming over een planning- en controlproduct. Dit is de standaard werkwijze voor investeringen kleiner dan € 2 miljoen. Uitzondering hierop zijn investeringen waar de raad aparte besluitvorming over wil, eventueel op advies van het college; 2. door de vaststelling van een separaat inhoudelijk raadsvoorstel over een specifieke investering. Dit geldt in ieder geval voor investeringen van € 2 miljoen en hoger. Over een dergelijk raadsvoorstel kan voorafgaand aan de vaststelling van de voorjaarsrapportage besloten worden, echter onder voorbehoud van het dekken van de betreffende lasten in de voorjaarsrapportage.

Ook is het mogelijk dat een dergelijk raadsvoorstel later ter behandeling aan de raad wordt aangeboden. Met de lasten is dan al rekening gehouden in het meerjarenbeeld, zodat de nadruk kan liggen op de inhoudelijke behandeling van het voorstel.

Voorjaarsrapportage 2021

pagina 7

Met deze voorjaarsrapportage wordt voorgesteld de volgende investeringen toe te voegen aan het investeringsplan: Omschrijving (bedragen x € 1.000) Vervangen BAG software Vervangen paspomaat (beveiligde opslag rijbewijzen en reisdocumenten) Vervanging materieel onderhoud recreatiegebieden en sportvelden Dorpshart Rijsenhout Dorpshuis Marijke Islamitische basisschool, eerste inrichting en leerpakket Sporthal bij Hoofdvaart College/De Linie (IHP) Plesmanschool (IHP) Aanleg Bos bij Abbenes Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (UPM) 2022 Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (UPM) 2023 VOR 3 jaarschijf 2022 VOR jaarschijven 2023 en 2024 Kredieten tijdelijke huisvesting gemeentelijke organisatie Bouw nieuw gemeentehuis Digitale Dienstverlening jaarschijf 2025 Totaal

Totaal brutoTe investering autoriseren 92 92 120 105 300 304 75 2.000 215 610 4.920 2.400 16.850 24.591 2.329 49.516 600 105.027

120

300 304 75

2.329

3.220

Voorgesteld wordt om met de vaststelling van de voorjaarsrapportage een totaalbedrag van € 3,2 miljoen te autoriseren en vrij te geven in 2021, Kortheidshalve wordt verwezen naar het hoofdstuk 'Nieuwe investeringen' voor een toelichting op deze kredieten. Onder de nieuwe investeringen is ook 'Opnieuw inrichten Spoorzicht-Noord' opgenomen. Dit krediet heeft de raad al geautoriseerd met het raadsbesluit 'Herstellen en inrichten van de openbare ruimte Spoorzicht-Noord te Nieuw-Vennep' (2020.0003280). Conform het genomen raadsbesluit worden in de voorjaarsrapportage de financiële gevolgen verwerkt. Wat zijn de kanttekeningen en risico's? Het is dit jaar extra lastig om de financiële ruimte voor de jaren 2022 en verder te ramen. Dit heeft meerdere oorzaken. Zo is de structurele doorwerking van de coronacrisis moeilijk tot niet in te schatten. Verder is niet bekend of het Rijk de gemeenten (voldoende) gaat compenseren voor de extra lasten op het gebied van de jeugdzorg en nieuwe taken zoals de Omgevingswet, Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen en het Klimaatakkoord. Tevens is nog onzeker wat het regeerakkoord van het nieuwe kabinet voor positieve of negatieve effecten heeft voor de gemeentefinanciën. Een andere onzekerheid zijn de woningbouwprognoses.

Voorjaarsrapportage 2021

pagina 8

Voor de jeugdzorg is duidelijk dat de gemeenten grote tekorten hebben die niet beïnvloedbaar zijn binnen het bestaande stelsel. Uit het rapport Stelsel in groei van AEF van 15 december 2020 blijkt dat het niet beïnvloedbare structurele tekort van de jeugdzorg € 1,5 miljard is. In ons meerjarenbeeld gaan we ervan uit dat het Rijk minimaal 50% van dit tekort gaat compenseren. Een bedrag van € 5,1 miljoen dat wij als stelpost hebben verwerkt. Het risico bestaat dat het Rijk geen compensatie of een lagere compensatie verstrekt. Dan ontstaat er een extra structureel nadeel voor het meerjarenbeeld. De hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is voor een belangrijk deel afhankelijk van het aantal inwoners. In de ramingen is er rekening mee gehouden dat het aantal inwoners groeit door de toename van het aantal woningen. Uit de woningbouwprognoses blijkt een groei van het aantal woningen met 5.800 in de periode 1 januari 2021 - 1 januari 2025. Bij deze prognose is rekening gehouden met de harde en zachte plannen voor de woningbouw. Ook de uitkomsten van de herijking van de verdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds blijven onzeker. Begin 2021 zijn de eerste uitkomsten gepubliceerd, wat voor Haarlemmermeer een nadeel van circa € 0,6 miljoen liet zien. Dit herverdeelvoorstel is om advies voorgelegd aan de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB).

Naar aanleiding van vragen van de ROB en van gemeenten heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) aangegeven het verdeelvoorstel nog een keer kritisch tegen het licht te houden. De verwachting is nu dat in juni 2021 een aangepast verdeelmodel gereed is. Hierdoor blijft het nu onzeker wat de effecten voor Haarlemmermeer zijn. 3.3 Wat mag het kosten? Aan de uitvoering van dit voorstel zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk? De raad heeft het budgetrecht en stelt de voorjaarsrapportage vast. Het college is verantwoordelijk voor het tijdig aanbieden van een notitie over de kaders voor het volgende begrotingsjaar en de drie opvolgende jaren en voor het tijdig aanbieden van een rapportage over de realisatie van de begroting van het lopende jaar. De portefeuillehouder Financiën is binnen het college eerste aanspreekpunt voor de totstandkoming van de voorjaarsrapportage. 3.5 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd? De raad wordt via de reguliere Planning en control cyclus geïnformeerd. Het eerstvolgende P&C-product is de Programmabegroting 2022-2025. Over de realisatie van het lopende jaar wordt de raad geïnformeerd in de najaarsrapportage. 4. Ondertekening

Voorjaarsrapportage 2021

Colofon Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl Deze rapportage is online te raadplegen via planningencontrol.haarlemmermeer.nl Kees van der Veer, Jur Engelchor fotografie, Danny de Casembroot, en Blue-Sky fotografie Juni 2021

Gemeente Haarlemmermeer

Inhoudsopgave Inleiding...................................................................................................................................................................................................... 3 1. Leeswijzer...............................................................................................................................................................................................4 2. Financiën op hoofdlijnen 2021-2025.......................................................................................................................................5 2.1 Uitgangspunten Programmabegroting 2022-2025...............................................................................................................6 2.2 Meerjarenbeeld 2021-2025................................................................................................................................................................ 8

3. Toelichting mutaties ..................................................................................................................................................................... 11 3.1 Voordelen....................................................................................................................................................................................................12 3.2 Loon- en prijsontwikkelingen..........................................................................................................................................................14 3.3 Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en niet-woningen........................................................................................ 15 3.4 Autonome ontwikkelingen................................................................................................................................................................ 17 3.5 Genomen besluiten.............................................................................................................................................................................

23 3.6 Coronamaatregelen...........................................................................................................................................................................24 3.7 Overige voorstellen...............................................................................................................................................................................27 3.8 Nieuwe investeringen......................................................................................................................................................................... 32 3.9 Reserves en voorzieningen.............................................................................................................................................................. 39

4. Ontwikkelingen................................................................................................................................................................................44 Invoering omgevingswet......................................................................................................................................................................... 45 Ontwikkelingen sociaal domein.......................................................................................................................................................... 46 Verleende subsidies op basis van de Algemene wet bestuursrecht (Awb)..................................................................50

5. Actualisatie risico's......................................................................................................................................................................... 51 6. Ratio's schuldbeheersing...........................................................................................................................................................54 Bijlagen..................................................................................................................................................................................................... 57

Gemeente Haarlemmermeer 1

Bijlage 1: Overzicht autonome mutaties.........................................................................................................................................58 Bijlage 2: Overzicht neutrale mutaties............................................................................................................................................. 63 Bijlage 3: Overzicht niet meegenomen mutaties...................................................................................................................... 66 Bijlage 4: Verloop stelposten................................................................................................................................................................. 67 Bijlage 5: Omschrijving taakveldnummers.................................................................................................................................... 69

2 Gemeente Haarlemmermeer

Inleiding Hoewel er licht is aan het einde van de coronatunnel, is dat nog geen reden voor optimisme. In heel Nederland heeft corona grote gevolgen gehad, voor iedereen. Natuurlijk vooral voor de mensen die ziek zijn geweest of er zelfs aan overleden zijn. Iedereen kent wel iemand die geraakt is. Financieel en economisch heeft Haarlemmermeer ook harde klappen te verduren gekregen. De maatregelen die genomen zijn om het virus te bestrijden, hebben veel ondernemers het water aan de lippen gebracht. En mede door het grotendeels stilvallen van Schiphol slonk de economie met 18 procent. Een ander negatief effect komt door teruglopende inkomsten uit toeristenbelasting. In Haarlemmermeer, de tweede hotelstad van Nederland, gaat het dan over bijna € 9 miljoen aan misgelopen inkomsten. Dat het financieel meerjarenbeeld een structureel tekort laat zien, komt ook omdat de jeugdzorg en de Wmo met hoge kosten kampen. Met name de kosten voor de jeugdzorg rijzen de pan uit. Hier hebben veel gemeenten last van. Maar ook het onderhoud van onze buitenruimte en de investeringen die horen bij de schaalsprong woningbouw spelen een belangrijke rol.

we geld kunnen vinden, aan zowel de inkomstenals aan de uitgavenkant. Het tekort is echter zo groot, dat kleine ingrepen niet genoeg zullen zijn. Bij de ombuigingen zitten geen gemakkelijke boodschappen. Daarom moeten we hier zorgvuldig mee omgaan, want elke beslissing heeft impact op de inwoners, ondernemers en de maatschappelijke organisaties in Haarlemmermeer. We hebben in dit traject ook de inwoners om hun mening gevraagd. Zij konden op allerlei manieren suggesties insturen. Enkele van deze ideeën zijn meegenomen in de besluitvorming. Bij deze voorjaarsrapportage zijn de bezuinigingsvoorstellen nog niet verwerkt. In de brief van 23 april 2021 hebben we de raad hierover geïnformeerd. Deze rapportage wordt begin juni aangeboden aan de raad, die er daarna over besluit.

We voorzien nu een tekort van € 14 miljoen in 2021, dat oploopt tot € 15 miljoen in 2025. Dat er bezuinigd moet worden, is dus duidelijk. We hebben in de gemeenteorganisatie gekeken waar

Gemeente Haarlemmermeer 3

1. Leeswijzer In hoofdstuk 2 zijn de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2022-2025 opgenomen en worden de uitkomsten van het meerjarenbeeld samengevat. De mutaties die tot het actuele meerjarenbeeld hebben geleid worden toegelicht in hoofdstuk 3. De mutaties zijn onderverdeeld in diverse rubrieken, die tezamen het resultaat van het meerjarenbeeld bepalen. Elke rubriek start met een totaaloverzicht van de mutaties in de betreffende rubriek. Daarna worden de mutaties van € 75.000 of hoger nader toegelicht. Belangrijke ontwikkelingen in de voortgang, accentverschuivingen in bestaand beleid of noemenswaardige wijzigingen die (nog) geen consequenties hebben op het resultaat worden benoemd in hoofdstuk 4. De risico’s die de gemeente heeft gedefinieerd worden in hoofdstuk 5 geactualiseerd. Dit is een actualisatie ten opzichte van de Jaarstukken 2020. Het gaat hier om de belangrijke risico’s die een negatief effect kunnen hebben op het bereiken van de gemeentelijke doelstellingen of risico’s die mogelijk een gevaar kunnen vormen voor het adequaat uitvoeren van de gemeentelijke taken. Hoofdstuk 6 wordt gebruikt om de schuldratio’s te actualiseren en inzicht te geven in de ontwikkeling van deze ratio’s ten opzichte van de prognoses in de Programmabegroting 2021-2024.

4 Gemeente Haarlemmermeer

De voorjaarsrapportage wordt afgesloten met diverse bijlages. Voor de getallen in de diverse tabellen geldt dat een min (-) een nadeel is. Door het geautomatiseerd genereren van tabellen kunnen afrondingsverschillen ontstaan.

2. Financiën op hoofdlijnen 2021-2025

Gemeente Haarlemmermeer 5

2.1 Uitgangspunten Programmabegroting 2022-2025 Voor het opstellen van de programmabegroting worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: een structureel sluitende begroting van baten en lasten; een solide financiële positie; financiële meevallers vloeien terug naar de algemene middelen; tegenvallers worden zoveel als mogelijk opgevangen binnen het desbetreffende onderdeel van de programmabegroting en nieuwe taken die in de toekomst door het Rijk worden overgeheveld naar gemeenten, moeten worden bekostigd met de middelen die daarvoor van het Rijk worden ontvangen.

de Programmabegroting 2022-2025. De verwachting is dat de ombuigingen niet direct in het begrotingsjaar 2022 tot een structureel en reëel evenwicht leiden. Een incidentele onttrekking aan de Algemene dekkingsreserve ter dekking van het tekort zal dan nodig zijn. Om te voorkomen dat de gemeente onder preventief toezicht van de provincie komt te staan, is het noodzakelijk dat in de programmabegroting een meerjarenbeeld wordt opgenomen dat op basis van concrete voorstellen en besluiten structureel en reëel in evenwicht is.

Het meerjarenbeeld laat een groot tekort zien. De raad is hierover al geïnformeerd in de brief van 14 januari 2021 met als onderwerp Decembercirculaire 2020 en perspectief meerjarenbeeld (X.2020.07188). In deze brief is als indicatie gegeven dat het tekort een bandbreedte zou hebben van € 10 tot € 20 miljoen in de laatste jaarschijf. Deze indicatie wordt nu bevestigd, waarbij het tekort in 2025 nu geraamd wordt op € 15,2 miljoen.

Onzekerheden Het is dit jaar extra lastig om de financiële ruimte voor de jaren 2022 en verder te ramen. Dit heeft meerdere oorzaken. Zo is de structurele doorwerking van de coronacrisis moeilijk tot niet in te schatten. Verder is niet bekend of het Rijk de gemeenten (voldoende) gaat compenseren voor de extra lasten op het gebied van het sociaal domein ( jeugdzorg en abonnementstarief Wmo) en nieuwe taken zoals de Omgevingswet, Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen en het Klimaatakkoord. Ook de uitkomsten van de herijking van de verdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds blijven onzeker. Begin 2021 zijn de eerste uitkomsten gepubliceerd, wat voor Haarlemmermeer een nadeel van circa € 0,6 miljoen liet zien. Dit herverdeelvoorstel is om advies voorgelegd aan de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Naar aanleiding van vragen van de ROB en van gemeenten heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) aangegeven het verdeelvoorstel nog een keer kritisch tegen het licht te houden. De verwachting is nu dat in juni een aangepast verdeelmodel gereed is. Hierdoor blijft het nu onzeker wat de effecten voor Haarlemmermeer zijn. Tevens is nog onzeker wat het regeerakkoord van het nieuwe kabinet voor positieve of negatieve effecten heeft voor de gemeentefinanciën.

Het samenstellen van het meerjarenbeeld is altijd een inschatting van de toekomstige ontwikkelingen. In de ramingen wordt zo goed mogelijk rekening gehouden met bekende informatie. Maar het blijft een inschatting, waarbij sprake is van onzekerheden. Op basis van de gemaakte inschattingen van de ontwikkeling van het meerjarenbeeld is een pakket aan ombuigingen noodzakelijk om in de toekomst tot een sluitende begroting te komen. Het college voert meerdere gesprekken met de gemeenteraad om tot een gebalanceerd pakket aan ombuigingen te komen. De besluitvorming voor dit pakket zal voorlopend zijn op de Programmabegroting 2022-2025, waarbij de gemeenteraad zal besluiten over concrete voorstellen om het meerjarenbeeld weer toekomstbestendig te maken. De verwerking van dit pakket zal zo concreet mogelijk worden opgenomen in de Programmabegroting 2022-2025. Het totaal van de ombuigingsvoorstellen dat de raad moet vaststellen, moet reëel zicht bieden op een structureel sluitende meerjarenbegroting in

6 Gemeente Haarlemmermeer

Voor de jeugdzorg is duidelijk dat de gemeenten grote tekorten hebben die niet beïnvloedbaar zijn binnen het bestaande stelsel. Uit het rapport Stelsel in groei van Andersson Elffers Felix (AEF) van 15 december 2020 blijkt dat het niet beïnvloedbare structurele tekort van de jeugdzorg € 1,5 miljard is. Hiervan heeft het Rijk tot en met 2022 € 0,3 miljard eenmalig gecompenseerd. In ons meerjarenbeeld gaan we ervan uit dat dit bedrag structureel beschikbaar komt, voor onze gemeente een bedrag van € 2,0 miljoen. Nu het Rijk voor 2021 al extra middelen ter beschikking heeft gesteld, wat neerkomt op circa 50% van het door AEF becijferde tekort, achten wij het verantwoord ook in 2022 en verder hiermee rekening te houden. Middels een stelpost wordt nu rekening gehouden met een compensatie van € 5,1 miljoen. Het risico bestaat dat het Rijk geen compensatie of een lagere compensatie verstrekt. Dan ontstaat er een extra structureel nadeel voor het meerjarenbeeld.

Omdat het demissionaire kabinet geen extra middelen wil toekennen, heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een arbitrage in gezet. De uitkomst van die arbitrage zou in mei 2021 bekend moeten zijn. Maar die uitkomst is voor het Rijk semi-bindend, wat inhoudt dat het kabinet een voorbehoud maakt voor de instemming van de Eerste en Tweede Kamer. Of voor de genoemde nieuwe taken voldoende compensatie komt, wordt wellicht duidelijk in de Voorjaarsnota 2021 van het Rijk en in de meicirculaire gemeentefonds 2021. Zoals hiervoor aangegeven bieden wij de raad een pakket aan ombuigingen aan dat voldoende is om het nu geconstateerde structurele tekort te dekken. Het debat over de ombuigingen en de besluiten die de raad hierover neemt, samen met het de vastgestelde voorjaarsrapportage moeten leiden tot een meerjarenbegroting die sluitend is.

Gemeente Haarlemmermeer 7

2.2 Meerjarenbeeld 2021-2025 In de onderstaande tabel staat de samenvatting van de mutaties die in deze rapportage verwerkt zijn. In de volgende hoofdstukken worden de verschillende onderdelen toegelicht. Tabel 1

Subtype

2021

2022

2023

2024

2025

Meerjarenbeeld Programmabegroting 2021-2024

2.272

-155

439

-827

-1.031

-1.292

Structurele effecten Najaarsrapportage 2020

-412

Begroting na wijziging

1.860

Voordelen

2.786

Uitgangspositie Voorjaarsrapportage 2021

4.646

Loon- en prijsontwikkelingen Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en nietwoningen Autonome ontwikkelingen

-1.186 7.206

6.020

-853 7.623

6.770

-787

-1.614 8.180

6.566

-787

-1.614 6.581

4.967

110

2.550

781

483

414

1.834 -15.923

-10.966

-13.326

-16.356

-15.764

Genomen besluiten

-194

-200

-205

Overige voorstellen

-1.325

-3.203

-2.578

-3.077

-2.986

-6

-209

-870

-1.970

-3.012

-8.647

Kapitaallasten nieuwe investeringen Coronamaatregelen Subtotaal

-18.315

Totaal

-13.669

-16.041

-10.021

-19.411

-12.641

-20.492 -13.926

-20.182 -15.215

Overzicht van baten en lasten Hieronder wordt de ontwikkeling van de baten en lasten per programma voor het begrotingsjaar 2021 getoond. Uitgangspunt is de begroting na verwerking van de mutaties van de Najaarsrapportage 2020. Ook wordt inzichtelijk welk percentage aan afwijking nu wordt gerapporteerd. De kolom mutaties VJR2021 is opgebouwd uit de autonome - en neutrale mutaties (bijlagen 1 en 2). Tabel 2

Programma (bedragen x € 1.000; min is nadeel) Bestuur, samenleving en publiekscontact

Baten en lasten

Zorg en werk

Ruimtelijke ontwikkelingen

3.081

-662

2.419

-21,5%

203

-14.891

-1,3%

-12.013

-459

-12.472

Baten

1.027

3.851

4.878

375,0%

Lasten Saldo

-19.108

-18.081

-3.435

417

-22.542

-17.664

18,0%

Baten

32.280

5.645

37.925

17,5%

-131.610

17,1%

Lasten

-112.355

-80.075

-19.255

-13.610

-93.685

Baten

18.941

-133

18.808

-0,7%

Lasten

-100.825

-2.477

-103.302

2,5%

-81.884

-2.610

Baten

163

1.523

1.685

936,3%

Lasten

-8.801

-295

-9.096

-84.494

3,4%

Saldo

-8.638

1.227

Baten

72.788

-2.435

70.353

-3,3%

Lasten

-71.431

3.688

-67.743

-5,2%

Saldo

8 Gemeente Haarlemmermeer

Mutatie VJR in %

-15.094

Saldo Mobiliteit

begroting 2021 na VJR*

Lasten

Saldo Maatschappelijke ontwikkeling

Mutaties VJR 2021

Baten Saldo

Veiligheid

begroting na wijziging

1.357

1.253

-7.411

2.610

Programma (bedragen x € 1.000; min is nadeel) Wonen

Baten en lasten

Economische zaken

Overzicht algemene dekkingsmiddelen

217

455

672

210,1%

-407

-2.612

18,5%

33.313

378

33.691

1,1%

Saldo

-35.594

-1.189

-70.096

1,7%

Baten

3.261

0,0%

Lasten

-7.971

457

-7.515

-5,7%

-4.710

457

-7.515

303.897

1.181

305.078

0,4%

Lasten

-8.429

-434

-8.862

5,1%

Overzicht algemene dekkingsmiddelen

5 Totaal van lasten reservemutaties

6 Resultaat reservemutaties (4-5) 7 Totaal van baten incl. reservemutaties (1+4) 8 Totaal van lasten incl. reservemutaties (2+5) 9 Gerealiseerd resultaat (7-8)

748

296.216

0,0%

Lasten

-60.735

-1.922

-62.657

3,2%

-60.664

-1.922

-62.657

-475.860

-25.066

-500.925

5,3%

Baten/ begroting na lasten wijziging omschrijving

mutaties

begroting 2021 na VJR*

Mutatie VJR in %

469.039 -6.821

9.803

-15.263

478.841

-25.416

2,1%

Baten

3.117

1.065

4.182

34,2%

Lasten

-160

0,0%

Saldo

2.957

1.065

Baten

2.053

-580

1.473

-28,3%

Lasten

-1.253

4.022

0,0%

801

-580

Baten

16.777

-4.532

12.246

-27,0%

Lasten

-16.850 -73

3.037

-1.495

-13.814

-18,0%

Baten

192

246

356,9%

Lasten

-48 6

192

-48

0,0%

Baten

381

0,0%

Lasten

0,0%

-1.568

198

381

Baten

100

1.420

1.520

1.420,0%

Lasten Saldo

100

-1.020

0,0%

Baten

11.152

152

11.304

1,4%

Lasten

-6.643

0,0%

31.351

-6,8%

4.510

221

Saldo

Saldo 4 Totaal van baten reservemutaties

295.468

Baten

Saldo

Economische zaken

-36.405

Baten

Saldo

Kwaliteit fysieke omgeving

-811

Saldo

Wonen

-1.941

-68.907

3 Saldo van baten en lasten (1-2)

Ruimtelijke ontwikkelingen

Lasten

2 Totaal van lasten excl. reservemutaties

Mobiliteit

-1.988

Baten

1 Totaal van baten excl. reservemutaties

Maatschappelijke ontwikkeling

Mutatie VJR in %

-2.205

Saldo

Programma/Mutaties reserves

begroting 2021 na VJR*

Lasten

Saldo Overzicht overhead

Mutaties VJR 2021

Baten Saldo

Kwaliteit fysieke omgeving

begroting na wijziging

400

152

33.634

-2.283

8.681

-266

-24.953

502.673

-500.813

1.860

2.017

7.520

-23.049 -15.529

381

500

4.662

-22.937 8.415

510.193

-523.862

-13.669

-8,1%

1,5%

4,6%

* VJR: Voorjaarsrapportage 2021

Gemeente Haarlemmermeer 9

Toelichting De kolom mutaties VJR 2021 is opgebouwd uit de autonome - en neutrale mutaties (bijlagen 1 en 2). De autonome mutaties worden in het volgende hoofdstuk toegelicht. Hieronder wordt per programma kort toegelicht wat de belangrijkste mutaties zijn als de afwijking 20% of groter is. Bestuur, samenleving en publiekscontact De lagere baten betreft vooral de bijstelling van de exploitatie van de Schipholbalie. Als gevolg van de coronamaatregelen wordt een substantiële afname van de dienstverlening aan niet-ingezetenen verwacht. Veiligheid De grootste mutatie betreft de overdracht van de brandweerkazernes aan de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK). Door de VRK worden de panden overgenomen tegen de boekwaarde. Hier staan hogere lasten tegenover, de eenmalige afschrijving van de boekwaarde. Verder geeft de vrijval van de voorziening Onderhoud gebouwen voor het deel van de brandweerkazernes een voordeel. Mobiliteit Van het Rijk is een specifieke uitkering MIRT 2019-2020 ontvangen voor het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB). In dit programma werken Rijk, provincie en gemeenten in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) samen aan maatregelen op het gebied van wonen, werken, bereikbaarheid en leefbaarheid. De ontvangen specifieke uitkering is bestemd voor de Gebiedsaanpak Groot Schiphol Bereikbaar en voor de Integrale Fietsaanpak Schiphol.

Wonen Voor het versneld realiseren van (flexibele) huisvesting voor kwetsbare doelgroepen is van het Rijk een specifieke uitkering ontvangen. Hierdoor nemen zowel de baten als de lasten toe. Reservemutaties De hogere onttrekking aan de reserves bij het programma Maatschappelijke ontwikkeling betreft voor het grootste deel een bijdrage uit de reserve Stichting Mainport en Groen. Deze onttrekking is bestemd voor de dekking van de projecten Mainport en Groen die uitgevoerd worden. In het programma Mobiliteit wordt de bijdrage uit de reserve Dekking afschrijvingslasten verlaagd in verband met de actualisatie van de kapitaallasten van de bijdrage aan de omlegging van de A9. De mutaties bij het programma Ruimtelijke ontwikkelingen betreffen de actualisatie van de stortingen en onttrekkingen aan de reserve Ruimtelijke investeringen Haarlemmermeer (RIH). Deze zijn geactualiseerd in het Meerjarenperspectief grondzaken (MPG), standlijn 1 januari 2021. Bij het programma Wonen wordt een hogere onttrekking aan de reserve Wonen geraamd ter dekking van hogere lasten. Dit betreft onder andere beheerkosten accommodaties voor spoedzoekers en statushouders en voor het woonbeleidsprogramma.

De verhoging van de stortingen en onttrekkingen in het programma Economische zaken betreft de bijdrage uit de reserve Herstructurering bedrijventerreinen ten behoeve van Spoorzicht-Noord ten gunste van de reserve Dekking afschrijvingslasten. Verder wordt een bedrag onttrokken aan de reserve Versterking van de (lucht)vrachtketen ter dekking van een subsidie aan het project Schiphol Cargo Mainport Program (SCMP).

10 Gemeente Haarlemmermeer

3. Toelichting mutaties

Gemeente Haarlemmermeer 11

3.1 Voordelen Tabel 3

Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

2021

2022

2023

2024

2025

Resultaatbestemming Veiligheidsregio Kennemerland

883

Budget kernen en buurtschappen voormalig HenS Huur en tijdelijke huisvesting onderwijs (IHP)

291

-56

620

606

Kapitaallasten/financiering

696

3.198

3.769

3.636

2.050

Vrijval stelposten indexeringen 2021

853

842

844

858

859

3.066

Compensatie jeugdzorg op basis van rapport AEF Extra opbrengst interne doorbelastingen Totaal - Voordelen

2.786

7.206

7.623

8.180

6.581

2021

2022

2023

2024

2025

883

2021

2022

2023

2024

2025

291

-676

-234

606

620

854

Veiligheid

Resultaatbestemming Veiligheidsregio Kennemerland Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

Beleidsdoel B Het verzekeren van de doelmatige en slagvaardige hulpverlening op het gebied van brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening.

Bij het opmaken van de jaarstukken 2020 van de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) blijkt het resultaat groter dan bij de programmabegroting en de tweede bestuursrapportage over 2020 was voorspeld. De VRK verwacht 2020 af te sluiten met een positief exploitatieresultaat van voorlopig € 4,8 miljoen. De overtollige gelden worden grotendeels uitgekeerd aan de deelnemers. De gemeente Haarlemmermeer ontvangt incidenteel een bedrag van € 883.000, waarvan € 156.000 betrekking heeft op Veilig Thuis. Het dagelijks - en algemeen bestuur dient de jaarstukken, op het moment van opmaken van de voorjaarsrapportage, nog vast te stellen. Als het uiteindelijk exploitatieresultaat afwijkt van het voorlopige resultaat, dan wordt dit geraamd in de Najaarsrapportage 2021.

Maatschappelijke ontwikkeling Huur en tijdelijke huisvesting onderwijs (IHP)

Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

Beleidsdoel B Onze jonge inwoners ronden een opleiding af die past bij hun mogelijkheden en ontwikkelen maximaal hun talent. Huur en tijdelijke huisvesting Vrijval stelpost IHP

Huur en tijdelijke huisvesting onderwijs (IHP)

291

-56

620

In verband met onderwijshuisvesting wordt een aantal panden gehuurd. De benodigde capaciteit is geactualiseerd. Hetzelfde geldt voor de tijdelijke huisvesting. Deze tijdelijke huisvesting is nodig voor toekomstige renovatieprojecten. Voor onderwijshuisvesting is in het meerjarenbeeld een stelpost opgenomen in de jaren 2023 tot en met 2025 ter dekking van de lasten voortvloeiende uit het IHP. Op basis van de actualisatie kan deze stelpost tot en met 2024 vrijvallen. Vanaf 2025 moet deze beschikbaar blijven ter dekking van de toekomstige lasten.

12 Gemeente Haarlemmermeer

606

Overzicht algemene dekkingsmiddelen Kapitaallasten/financiering

Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

Onderdeel C Financiering/bespaarde rente/dividend.

2021

2022

2023

2024

2025

696

3.198

3.769

3.636

2.050

2021

2022

2023

2024

2025

853

842

844

858

859

2021

2022

2023

2024

2025

3.066

Voor de berekening van de rentelasten als gevolg van de benodigde (her) financiering is voor 2021 rekening gehouden met 0% voor kort geld (tot de kasgeldlimiet) en 1% voor lang geld. Voor de jaren 2022 en verder is rekening gehouden met 0,5% voor kort geld. Voor het aantrekken van langlopende geldleningen is voor 2022 rekening gehouden met 1,5% en voor de jaren 2023 en verder 2%. De rentelasten worden met behulp van een rekenrente verdeeld over de taakvelden in de programmabegroting. Op basis van een door de commissie BBV voorgeschreven berekeningswijze is de rekenrente vanaf 2021 vastgesteld op 2,0%. Dit is 0,5% lager dan de rekenrente waarmee in de Programmabegroting 2021-2024 rekening is gehouden. De rente- en afschrijvingslasten (kapitaallasten) geven per saldo een voordeel in de jaren 2021 tot en met 2025. Dit wordt vooral veroorzaakt door de lagere rentelasten door de aanpassing van de rente van nieuw aan te trekken leningen. Het voordeel in de jaren 2022 tot en met 2024 is hoger dan in 2025 door het doorschuiven van investeringen. Dit omdat realistischer geraamd wordt in welk jaren de voorgenomen investeringen uitgevoerd worden. Omdat er realistischer geraamd wordt, in 2020 is een realisatiegraad van 80% bereikt, is in de berekening van de kapitaallasten voor het meerjarenbeeld rekening gehouden met een realisatiegraad van 75%. Dit was in de afgelopen jaren 70%.

Vrijval stelposten indexeringen 2021

Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

Onderdeel D Onvoorzien/saldo kostenplaatsen.

In de Voorjaarsrapportage 2020 is voor 2021 en verder rekening gehouden met een stelpost voor het opvangen van loon- en prijsstijgingen. Bij de Programmabegroting 2021-2024 en bij deze voorjaarsrapportage is een beroep gedaan op deze stelpost, waarna er nog een saldo resteert. Wij gaan er van uit dat alle prijsstijgingen zijn verwerkt in de reguliere budgetten en dat het restant van de stelpost kan vrijvallen. Alleen voor indexatie van de loonkosten van het gemeentelijk personeel en gemeenschappelijke regelingen blijft nog een stelpost staan, omdat de collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) per 1 januari 2021 is afgelopen. De onderhandelingen over een nieuwe CAO lopen nog. Compensatie jeugdzorg op basis van rapport AEF Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

Onderdeel D Onvoorzien/saldo kostenplaatsen.

Middels het opnemen van een stelpost wordt rekening gehouden met een compensatie van het Rijk van de structureel hogere kosten van de jeugdzorg die volgens het rapport van AEF (Stelsel in groei) € 1,5 miljard zijn. Wij gaan er vanuit dat het Rijk zijn verantwoordelijkheid neemt en minimaal 50% van dit tekort compenseert. Dit kan zijn door het beschikbaar stellen van extra middelen of door te komen met wettelijke maatregelen om de toegang tot de jeugdzorg te beperken. Nu het Rijk voor 2021 al extra middelen ter beschikking heeft gesteld, wat neerkomt op circa 50% van het door AEF becijferde tekort, achten wij het verantwoord ook in 2022 en verder hiermee rekening te houden. Macro gaat het dan om een bedrag van € 750 miljoen. Op basis van eerdere afspraken met het Rijk en de toezichthouders wordt middels een structurele stelpost al rekening gehouden met een compensatie van macro € 300 miljoen. Het aandeel van Haarlemmermeer hierin is berekend op € 2,0 miljoen, 0,68%. Dan is het aandeel van macro € 450 miljoen voor Haarlemmermeer € 3,1 miljoen. Dit bedrag wordt toegevoegd aan de stelpost gemeentefonds.

Gemeente Haarlemmermeer 13

3.2 Loon- en prijsontwikkelingen Tabel 4

Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel) Indexatie loon- en prijsontwikkelingen

Totaal - Loon- en prijsontwikkelingen

2021

2022

2023

2024

2025

110

2021

2022

2023

2024

2025

Loonkosten (stelpost voor nieuwe CAO)

-1.390

Materiële budgetten

-980

Subsidies en bijdragen aan derden

-700

Bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen

-560

Belastingen, leges en huren

1.470

Algemene uitkering

2.800

Sociale uitkeringen in natura

-530

Tabel 5

Overzicht algemene dekkingsmiddelen Indexatie loon- en prijsontwikkelingen

Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

Onderdeel D Onvoorzien/saldo kostenplaatsen.

Indexatie loon- en prijsontwikkelingen

110

Jaarlijks wordt de indexering van lonen, prijzen, areaalontwikkeling en baten voor de (meerjaren)begroting vastgesteld. Voor de salarisaanpassing en prijsstijging van goederen en diensten wordt uitgegaan van de prognoses van het Centraal Plan Bureau (CPB) zoals op 31 maart 2021 gepubliceerd in het Centraal Economisch Plan 2021 (CEP). Voor loon- en prijsmutaties is bij het berekenen van het meerjarenbeeld rekening gehouden met de volgende percentages: • • • • • •

loonkosten gemeentepersoneel 1,5% materiële budgetten (goederen en diensten) 1,4% inkomensoverdrachten (subsidies) 1,5% sociale uitkeringen in natura 1,0% bijdrage gemeenschappelijke regelingen, loongevoelig deel 1,5%, overige budgetten 1,4% investeringsbudgetten 1,9%

De indexering voor inkomensoverdrachten (subsidies) is gelijk gesteld aan het inflatiecijfer van de Consumentenprijsindex (CPI). Dit conform het beleid dat is vastgelegd in het Subsidiebeleidskader Haarlemmermeer 2012. Dit inflatiecijfer blijft achter bij de landelijke loonindexaties. Dit betekent voor onze gesubsidieerde instellingen dat zij het surplus aan loonkosten uit eigen middelen moeten voldoen. Voor een aantal organisaties is de consequentie hiervan dat ze moeten bezuinigen. De opbrengsten van de Onroerendzaakbelastingen (OZB), hondenbelasting en overige tarieven (onder andere leges en huren en pachten) worden verhoogd met 1,5%, de voorspelde inflatie voor 2022 (nationaal consumentenprijsindexcijfer). De indexatie van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de geraamde prijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (Bbp) van 1,6% conform het CEP 2021.

14 Gemeente Haarlemmermeer

3.3 Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en niet-woningen Tabel 6

Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

2021

Mutatie aantal inwoners, woningen en niet-woningen

2022

2023

2024

2025

2.550

3.070

3.670

4.170

6.570

Stelpost volumegroei jeugdzorg en Wmo 2022-2025

-2.079

-2.667

-2.816

-2.986

Stelpost areaaluitbreiding investeringsstrategie

-210

-520

-940

-1.750

2.550

781

483

414

1.834

Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

2021

2022

2023

2024

2025

Algemene uitkering

2.680

2.600

3.200

3.700

6.100

Onroerendezaakbelastingen

1.570

2.170

Stelpost correctie WOZ-waarden niet woningen

-1.700

2.550

3.070

3.670

4.170

6.570

Totaal - Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en niet-woningen

Overzicht algemene dekkingsmiddelen Mutatie aantal inwoners, woningen en niet-woningen

Onderdeel A Belastingen (OZB, parkeren, toeristenbelasting, precariobelasting).

Mutatie aantal inwoners, woningen en nietwoningen

De ontwikkeling van het aantal inwoners en het aantal woningen is van belang voor de berekening van de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de te begrote opbrengst uit de Onroerendezaakbelastingen (OZB). Bij het opstellen van de Programmabegroting 2021-2024 is rekening gehouden met de prognoses uit januari 2020. Op basis van de waardeprognoses die 17 november 2020 zijn ontvangen van Cocensus is de opbrengst van de OZB over 2021 met € 1,6 miljoen verhoogd. Dit wordt veroorzaakt door een grotere areaaluitbreiding bij de niet-woningen (zie ook raadsvoorstel 2020.0003100). Doordat de voorlopige WOZ-waarden voor niet-woningen fors lager zijn vastgesteld als gevolg van de impact van de coronacrisis op de objecten in het luchthavengebied is een voordeel ontstaan op de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor 2021 is dit voordeel berekend op € 1,8 miljoen. Gezien de onzekerheid van de prognoses van de WOZ-waarden is er voorzichtigheidshalve rekening mee gehouden dat 50% van het totale voordeel niet gerealiseerd wordt. In februari 2021 is een geactualiseerde prognose opgesteld van het aantal inwoners en de woningproductie. In de prognose voor de woningbouw is rekening gehouden met een waarschijnlijkheidswaarde voor de realisatie. Hierbij wordt onder andere gekeken naar 'harde' en 'zachte' plannen.

Bij de harde plannen zijn bestemmingsplannen vastgesteld of bouwvergunningen afgegeven. Als gevolg van de nieuwe prognoses wijzigen de ramingen voor de te ontvangen algemene uitkering en de OZB in de jaren 2022 en verder.

Gemeente Haarlemmermeer 15

Stelpost volumegroei jeugdzorg en Wmo 2022-2025 Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

2021

2022

2023

2024

2025

Stelpost volumegroei sociaal domein

-3.119

-4.779

-5.996

-7.238

Volumegroei sociaal domein ten laste van areaaluitbreiding

1.040

2.112

3.180

4.252

-2.079

-2.667

-2.816

-2.986

2021

2022

2023

2024

2025

-210

-520

-940

-1.750

Onderdeel D Onvoorzien/saldo kostenplaatsen.

Stelpost volumegroei jeugdzorg en Wmo 2022-2025

Voor de jeugdzorg en de Wet maatschappelijke ontwikkelingen (Wmo) wordt rekening gehouden met een stelpost voor volumegroei van 5,6% in 2022, 2,8% in 2023 en 2% in 2024 en 2025. Zie voor een nadere toelichting de paragraaf Ontwikkelingen. Deze stelpost wordt deels gedekt uit de groei van de algemene uitkering uit het gemeentefonds als gevolg van areaaluitbreiding. Stelpost areaaluitbreiding investeringsstrategie Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

Onderdeel D Onvoorzien/saldo kostenplaatsen.

In de prognoses van het aantal woningen en inwoners wordt rekening gehouden met een grote toename van het areaal te beheren openbare buitenruimte, onder andere als gevolg van de schaalsprong. Via een stelpost worden de hogere lasten van gemiddeld € 300 per woning als gevolg van deze areaaluitbreiding geraamd. Deze hogere lasten worden gedekt door de hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds. In de ramingen van de algemene uitkering is rekening gehouden met de toename van het aantal woningen en inwoners. Prognose ontwikkeling aantal inwoners en woningen In deze voorjaarsrapportage is rekening gehouden met de volgende prognoses voor de aantallen inwoners en woningen: Tabel 7

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

Inwoners

157.798

159.100

160.600

163.000

167.300

Woningen

65.214

65.900

66.940

68.350

71.050

Geactualiseerde prognose (stand 1 januari)

In de periode 1 januari 2021 - 1 januari 2025 wordt de groei van het aantal woningen geraamd op afgerond 5.800. Mede hierdoor stijgt het aantal inwoners naar verwachting met afgerond 9.500 in deze periode.

16 Gemeente Haarlemmermeer

3.4 Autonome ontwikkelingen Tabel 8

Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

2021

2022

2023

2024

2025

-10

-9

-8

-7

-72

-64

-65

-61

-64

Afname leges rijbewijzen 2022-2025 Aanpassing FLO-bijdrage Veiligheidsregio Kennemerland Persoonsgebonden budgetten (PGB's)

-450

Jeugdzorg zonder verblijf

-2.758

-6.469

Jeugdzorg met verblijf

-2.033

Wet maatschappelijke ondersteuning

-1.232

-1.424

Beleidswijziging hulp bij huishouden

-174

Herwaardering functie medewerkers uitkeringsadministratie

-35

Inzet middelen huisvesting kwetsbare groepen

-50

Boekwaardeverlaging Sarabande 7a te Nieuw-Vennep

-113

-45

-30

Resultaat anterieure overeenkomsten De Monarch en Bauhaus

-263

Straatreiniging

-358

Areaaluitbreiding fysieke omgeving

-661

Uitvoeringsovereenkomst Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

-147

Herberekening kostendekkendheid riolering

-9

-155

171

Uitkeringen gemeentefonds

-5

-17

-574

Toeristenbelasting

-3.000

-410

Software aansluiting landelijk Omgevingsloket

Parkeeropbrengsten garage naast raadhuis en Apriscoterrein Dividend Omzetting krediet IT-voorzieningen naar exploitatie Continuïteit IT-basisvoorzieningen

Totaal - Autonome ontwikkelingen

-192

-35

-2.003

-1.073

-582

-336

-176

-10.966

-13.326

-16.356

-15.764

-15.923

2021

2022

2023

2024

2025

-450

Zorg en werk

Persoonsgebonden budgetten (PGB's)

Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

Beleidsdoel A Inwoners ontvangen zorg en ondersteuning thuis.

De uitgaven voor PGB's nemen sinds 2019 toe. Op basis van de realisatie in 2020 zijn de budgetten voor PGB Wmo en PGB Jeugdzorg onvoldoende om de uitgaven te dekken. Bij de PGB's Jeugdzorg wordt dit veroorzaakt, doordat meerdere kinderen dure vormen van zorg ontvangen. Tevens zijn PGB's toegekend voor producten die niet zijn ingekocht als zorg in natura, zoals vaktherapie. Voor de PGB's Wmo is de stijging te verklaren door een toename van de inzet op huishoudelijke hulp na invoering van het abonnementstarief, dure vormen van zorg en ruime PGB budgetten voor informele zorg.

Gemeente Haarlemmermeer 17

Jeugdzorg zonder verblijf

Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

2021

2022

2023

2024

2025

Jeugdzorg zonder verblijf

-6.108

-6.469

Extra middelen jeugdzorg via algemene uitkering

3.350

Beleidsdoel A Inwoners ontvangen zorg en ondersteuning thuis.

Jeugdzorg zonder verblijf

-2.758

-6.469

In de Najaarsrapportage 2020 is aangegeven dat de vraag naar zorg, met name die van behandeling Jeugd en JGGZ zonder verblijf, verder toeneemt. Na de eerste twee maanden in 2021 zien we wederom een stijging, vooral bij de Jeugd GGZ, maar ook de andere vormen van jeugdzorg nemen verder toe. In lijn met de landelijke ontwikkelingen, zien we dat de doelgroep steeds complexer wordt en daarmee de intensiteit en duur van behandeling toeneemt. Er zijn niet alleen meer kinderen die zorg krijgen, maar er wordt ook zwaardere zorg en intensievere begeleiding ingezet. Daarnaast stijgen tarieven meer dan de op basis van het CEP geraamde indexatie. Per 1 juli 2021 zal de aanbesteding van de gecertificeerde instellingen (GI's) afgerond moeten zijn. De huidige gecontracteerde GI's geven sinds 2019 aan dat de lopende tarieven hun kosten niet voldoende dekken. Nader onderzoek heeft uitgewezen dat wij per traject 23% tot 43% minder betalen dan omliggende gemeenten en dat de GI's realistische tarieven opvoeren. De prognose is dat de kosten met ruim 30% zullen stijgen. In 2020 heeft één van de GI's een Early Warning afgegeven bij de accounthoudende regio Amsterdam in verband met dreigende discontinuïteit.

Het instrument Early Warning is (door VNG, Rijk en brancheorganisaties) ontwikkeld om tijdig een verslechterende financiële positie te herkennen en deze met de gemeenten die de betreffende GI hebben ingekocht, te bespreken. Er is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de jeugdzorgregio's, waaronder die van Haarlemmermeer, om deze GI in bedrijf te houden. Het Rijk en VNG hebben op 22 april afspraken gemaakt over extra middelen en maatregelen voor de actuele problematiek van de jeugdzorg in 2021. Via de algemene uitkering ontvangen de gemeenten eenmalig € 493 miljoen. Het aandeel van Haarlemmermeer is berekend op € 3,35 miljoen. Dit bedrag wordt vooruitlopend op de meicirculaire gemeentefonds 2021 geraamd. Jeugdzorg met verblijf

Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

2021

2022

2023

2024

2025

-2.033

2021

2022

2023

2024

2025

-1.232

-1.424

Beleidsdoel B Inwoners ontvangen zorg en ondersteuning met verblijf.

De vraag naar Jeugdzorg met verblijf neemt toe. In lijn met de landelijke ontwikkelingen, zien we dat de doelgroep steeds complexer wordt en daarmee de intensiteit en duur van verblijf toeneemt. Daarnaast zien we dat de uitstroom stagneert, doordat er wachtlijsten zijn voor beschermd wonen en het dus lastig is om geschikte plekken te vinden. Wet maatschappelijke ondersteuning

Beleidsdoel (bedragen x € 1.000; min is nadeel)

Beleidsdoel A Inwoners ontvangen zorg en ondersteuning thuis.

De instroom in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) blijft toenemen en doet zich vooral voor binnen de categorieën hulp bij het huishouden, vervoer, woningaanpassingen en begeleiding. Op het gebied van de Wmo zijn er drie ontwikkelingen die zorgen voor een volumestijging: de invoering van het abonnementstarief, krapte op de woningmarkt en extramuralisering. Per 1 juli 2021 hebben aanbieders, voor het eerst sinds drie jaar, de mogelijkheid om de tarieven te indexeren. Gezien de Algemene Maatregel van Bestuur die aangeeft dat reële tarieven binnen de Wmo gehanteerd moeten worden en de CAO ontwikkelingen van de afgelopen drie jaar, wordt met een prijsstijging rekening gehouden. In 2021 gaan we daarnaast uit van een incidenteel voordeel binnen de Wmo, doordat het vraagafhankelijk vervoer minder ingezet wordt als gevolg van de coronamaatregelen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Haarlemmermeer&id=059873e2-6049-460c-bae1-b613b17558d8