Transcript commissie Ontwikkeling 22 januari 2026

TRANSCRIPT VAN DE COMMISSIE ONTWIKKELING VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 22 januari 2026 1.

Opening en mededelingen door voorzitter Joris Blokpoel De voorzitter: Dames en heren, welkom bij de Commissie Ontwikkeling van 22 januari. We willen graag snel beginnen, want mevrouw Van Loenen moet zo meteen ook weer naar de Commissie Samenleving. Daarom beginnen we stipt op tijd. Welkom allen. Welkom aan de commissieleden, aan de mensen op de publieke tribune, aan de mensen thuis. We hebben bericht van verhindering van mevrouw Klazes van GroenLinks, mevrouw Oudshoorn van D66. En verder zie ik veel leden van de commissie, welkom. De Commissies Beheer, Ontwikkeling zijn door de belangenvereniging ondernemers en bewoners westelijk Tuinbouwgebied uitgenodigd voor een rondleiding en een gesprek op vrijdag 6 januari, februari. Januari is al geweest. Op 6 februari van 9.30 uur tot 13.00 uur. Waarbij er verschillende onderwerpen de revue zullen passeren. U kunt zich daarvoor aanmelden uiteraard. Er gaat een lijst rond met de intekenlijst.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter: Dan gaan we naar het vaststellen van de agenda. Zijn daar opmerkingen over? Niet. Dan stellen we die zo vast

3.

Mededelingen commissieleden en wethouder(s) De voorzitter: Dan mededelingen vanuit de commissie? Ook niet. Wethouder? Nee, ook niet. Hartstikke goed. De heer Roduner zal straks nog een mededeling hebben, maar dat die later als hij aanwezig is.

4.

Mededelingen over gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden De voorzitter: Vanuit de gemeenschappelijke regeling? Mevrouw Van Loenen. Nee, ook geen noemenswaardigheden.

5.

Agenda komende vergadering(en), bestuurlijke agenda en overzicht moties en toezeggingen De voorzitter: Dan de agenda van de komende commissievergadering. Dat is wel een lastig punt. Nee, zo lastig is het niet, dames en heren. Maar we hebben vanmiddag naar de agenda gekeken en die agenda is net niets voor twee vergaderingen. oftewel dan zou u hiernaartoe komen en dan zou na een uurtje weer buiten staan. We hebben besloten er één vergadering van te maken op 5 februari, maar dat betekent wel dat die vergadering vol zit en dat daar dus ook best wat stukken bijhangen. Waarvan een aantal stukken een week van tevoren beschikbaar komen vanuit het college. Dat geeft u ruim voldoende tijd om nog een week dat voor te bereiden, maar dat u dat weet. Mocht u nu hier enorme bezwaren tegen hebben, meld u dan bij mij of de commissiegriffier, zodat we dat met kunnen overleggen of mocht u liever twee avonden hier naar het stadhuis komen, dat kan ook, maar dan zitten we hier wel twee avonden voor een uurtje ongeveer. Vandaar één vergadering. Nogmaals, mocht u daar iets bezwaar tegen hebben, dan hoor ik het graag. Wat staat er dan op? Wij gaan het onder andere hebben over de Kleine Houtweg, aankoop van een pand voor het Noord-Hollands Archief. We gaan het hebben over aankoop en grondbeleid. We gaan het hebben over centrum Schalkwijk, ontwikkeling van een blok, O2.

Dan weet u gelijk waar het over gaat. We hebben het ook over ter bespreking over de uitgangspunten voor de Zuidstrook Waarderpolder en de Korte Verspronckweg, waar vrijgave voor inspraak van het Programma van Eisen voor de Leefomgeving wordt besproken. Dat komt naar u toe en dat

1

gaan we dan op die ene avond met elkaar bespreken. Verder zijn er geen agenderingsverzoeken binnengekomen, dus het blijft hier ook bij. Dat ook is ook wel weer een geruststelling. Dat wat betreft de agenda voor 5 februari, 12 februari kunt u daarmee uit uw agenda schrappen. Tenzij iemand enorm bezwaar heeft. 6.

Stand van zaken bibliotheek Schalkwijk en vrijgeven krediet De voorzitter: We gaan door naar agendapunt 6, ter advisering aan de raad. Volgende week donderdag zitten we hier weer in deze zaal en dan gaan we het hebben over het vrijgeven van een krediet en de stand van zaken van de bibliotheek Schalkwijk. De ontwikkeling van Centrum Schalkwijk is in volle gang. De werkzaamheden zijn begin vorig jaar gestart en het sociaal-maatschappelijke cluster is onderdeel van dit centrum. Binnen dit cluster kan de bibliotheek Zuid-Kennemerland een sleutelrol vervullen samen met Buurts. Aan de raad wordt daarom gevraagd een besluit te nemen om een krediet van 4,7 miljoen vrij te geven voor de aankoop van een pand en het uitwerken van het ontwerp voor de bibliotheek. Het gaat ten laste van het IP bibliotheek Schalkwijk, wat hiervoor beschikbaar was, investeringspost. En u geeft advies aan de raad voor volgende week. Er is één geheime bijlage. Parafraseer daar niet uit, want dat is geheim en daar berust ook uw geheimhouding op. Wie mag ik hierover het woord geven? Mijnheer Van Leeuwen, Actiepartij. Ga uw gang. De heer Van Leeuwen: Dank u wel. Een voorbeeld, dat is pas de derde zin. Ik wilde wel heel snel gaan. De plannen voor de bibliotheek vinden wij een uitstekend voorbeeld, daar heb je hem, van een inpassing van maatschappelijke functies bij dit soort stadsontwikkelingen.

Een fantastisch plan. De verbindende route van plein naar Winkelstraat, het inpassen van Buurts en mogelijk andere functies in hetzelfde gebouw, dat een overmaat heeft voor de bieb. Dat vinden we helemaal passend binnen de filosofie van de Actiepartij. En misschien, dat is dan een kritiekpunt, zijn wij ongeduldig. Want we zien ook in de reeks relevante eerdere besluiten dat we ook alweer heel wat jaren geleden met een startnotitie aan de gang zijn gegaan. En dan had je het al willen bezoeken vandaag de dag. Maar we snappen dat plannen tijd kosten. Er zijn nog wat onzekerheden over programmakosten en aankoopkosten. En dan een krediet vragen, terwijl je nog in onderhandeling zit. Dat voelt dan wel een beetje van laten we zeggen: het heeft iets met actie te maken. We willen door. Laten we daar ook positief over zijn, over het toekomstperspectief. Als deze bibliotheek in deze vorm. met deze maatschappelijke functies, hier gaat komen, dan kunnen we straks met zijn allen heel erg tevreden zijn over wat we daar hebben gerealiseerd. Van harte instemming met deze kredietaanvraag. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Leeuwen. Mijnheer Heinis, Partij van de Arbeid. De heer Heinis: Wij zijn ook ontzettend positief. Ik vond het heel leuk om over het plan te lezen en veel meer te weten te komen. Erg enthousiast ook over de schetsontwerpen. Mooi die samenwerking met Buurts.

En die overmaat van ruimte komt best wel goed uit, omdat Schalkwijk supersnel groeit. Wij zijn hartstikke blij en goed bezig. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Terol, VVD. De heer Terol: Dank, voorzitter. Wij zijn voorstander van een nieuwe bibliotheek in Schalkwijk. Het niveau van lezen en schrijven in Nederland daalt. Daarnaast wonen in Schalkwijk relatief veel mensen die laaggeletterd zijn of een andere taal spreken. Juist daarom is het van groot belang dat lezen actief wordt gestimuleerd. Een nieuwe bibliotheek in Schalkwijk is dan ook onmisbaar in de strijd tegen laaggeletterdheid. Daarnaast is een bibliotheek tegenwoordig veel meer dan een plek om alleen boeken te lenen. Het is een ontmoetingsplek, waar mensen samenkomen om te studeren, huiswerk te maken, koffie te drinken en hun digitale

2

vaardigheden kunnen versterken. Bibliotheken dragen bovendien bij aan een laagdrempelige toegang tot allerlei cursussen, van cursussen over het gebruik van DigiD tot omgaan met sociale media. Deze cursussen zijn waardevol en vergroten de zelfredzaamheid van inwoners. We hopen dan ook dat de samenwerking met Buurts voor een kruisbestuiving gaat zorgen en mensen sneller de weg naar de bibliotheek in Schalkwijk weten te vinden. Juist ook voor activiteiten van Buurts. Deze A-locatie in het hart van Schalkwijk gaat daar zeker aan bijdragen. Tot slot wil ik de wethouder graag twee aandachtspunten meegeven. Ten eerste de raming voor de inrichting op basis van het schetsontwerp. Die ligt nu hoger dan verwacht. En is het mogelijk om ook andere partijen te vragen een ander schetsontwerp te maken om te bezien of dit kosten efficiënter kan? En ten tweede, de overgebleven ruimte. In eerste instantie werd uitgegaan van 1.500 vierkante meter, inmiddels is dat 2.050 vierkante meter. Een deel hiervan wordt ingevuld door Buurts. Dat vinden wij zeer waardevol, maar tegelijkertijd blijft er nog 100 vierkante meter over, waar momenteel geen invulling voor is. Is er al nagedacht over het gebruik van deze ruimte? Zo niet, dan denken we ook daar graag over mee. Mogelijk zijn er andere organisaties die dringend ruimte zoeken en wellicht is Triple ThreaT wel geïnteresseerd. Tot zover.

De voorzitter: Dank u wel. Anderen? Mijnheer Krouwels, D66. De heer Krouwels: Dank u wel. Investeren in de bibliotheek dat staat heel erg dikgedrukt in het partijprogramma van D66, ook voorgaande coalitieperiodes. We zijn wel benieuwd naar het antwoord op de vraag van de VVD. We zien ook in de huidige plek van Schalkwijk hoeveel er al gebeurt. Ik denk dat er weinig plekken, die kruisbestuiving is een beetje een lelijk woord, dat dat daar al gebeurt. Ga hier verder mee, wethouder. Hier worden we heel erg blij van. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Krouwels. Mevrouw Van den Broek, Partij voor de Dieren. Mevrouw Van den Broek: De Partij voor de Dieren is ook akkoord. En we vinden het goed dat we volop investeren in een nieuwe bibliotheek in Schalkwijk. En dat hierin wordt samengewerkt met Buurts, vinden we ook hartstikke positief. We vragen nog wel, is er nog meer mogelijk qua multifunctionaliteit? En ik denk dan bijvoorbeeld even aan dat Forum in Groningen. Daar zit bijvoorbeeld ook nog een medialab gehuisvest in zo’n ruimte voor exposities. De sfeer in de bieb in Noord is al helemaal top, maar ik zou toch de wethouder nog willen uitnodigen om een kijkje te nemen in de bibliotheek Groningen en daar nog wellicht wat inspiratie uit te halen. Soms moet je mensen via een andere route verleiden om toch uiteindelijk bij dat boek uit te komen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel.

Mijnheer Drost, GroenLinks. De heer Drost: Dank u wel, voorzitter. Wat is het toch leuk om te zien hoe we stapje voor stapje dichterbij dat nieuwe centrum voor Schalkwijk komen, dat het zo verdient. Zeker als je wat langer in deze commissie meedraait, dan zie je afgelopen jaar dat dat steeds dichterbij komt. Het gaat soms traag, maar we komen steeds dichterbij dat gewenste einddoel. Zeker als je ziet hoe het nu is. Er is nu op die plek ongeveer een Febo met een kerktoren erop. Is op zich ook een hele mooie combi, maar we vinden het helemaal mooi dat er een bieb daar komt. Daar zijn we hartstikke fan van, die brede bieb, niet alleen de boeken, maar ook het leren, Buurts die er zit. Hartstikke goed. Dat zijn we hartstikke fan van. Het is niet voor niets dat als je de letters PvdA, GroenLinks verhaspelt dat je het woord bibliotheek krijgt. Dat is geen toeval. Maar los daarvan, ga er lekker mee aan de slag. Ga zo door en wij zijn fan. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Oppenhuis, CDA.

3

Mevrouw Oppenhuis: Dank u wel, voorzitter. Die bibliotheek in Schalkwijk dat is een belangrijke plek. Dat is een plek om te lezen, te leren en elkaar te ontmoeten voor jong en oud. Dat past bij het CDA. Het CDA Haarlem vindt het daarom goed dat er wordt gewerkt aan een sterke bibliotheek in Schalkwijk. En tegelijk vinden we het belangrijk dat dit zorgvuldig gebeurt. Duidelijkheid over de kosten is daarom ook van belang. En we willen weten wat de bewoners en de gebruikers hiervoor terugkrijgen. Een bibliotheek is meer dan boeken alleen. Een mooi voorbeeld is dan ook de inpassing van Buurts. Dit past echt bij ons partijprogramma, samenwerking door verschillende voorzieningen. Het is ook een plek voor taal, digitale hulp en ontmoeting. Precies zoals wij het graag zien. Het is van grote waarde voor de wijk. Wij staan positief tegenover dit plan. We blijven wel letten op een verantwoorde besteding van het geld, maar ook op een bibliotheek die echt van en voor de wijk is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Aynan, Jouw Haarlem. De heer Aynan: Ik krabde op mijn hoofd, maar ik wil best wel iets zeggen, voorzitter. Ik wil de bibliotheek nog bedanken voor het mooie werkbezoek in Noord. Dat was verhelderend. Voorzitter, ook mooi om te zien dat de politiek ook eensgezind kan zijn, want volgens mij zijn we allemaal positief.

In ieder geval degenen die het woord hebben gevoerd tot nu toe. En ook mooi om te zien, voorzitter, dat de bibliotheek ook samenwerking zoekt met allerlei andere organisaties, onder andere Buurts en ook echt van betekenis is voor de buurt, voor de buurtbewoners en daar ook verbinding mee gaat zoeken. Wat ons betreft aan de slag. Zet hem op. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Amand, Trots. De heer Amand: Dank u wel, voorzitter. Iedereen ook bedankt voor het werkbezoek van dat we geweest zijn. En het is een prachtige plek in Schalkwijk, dus dat is hartstikke goed. En het is voor de Schalkwijkers ideaal en ook voor de kinderen. Enkel dan krijgen we weleens de vraag: als we een boekje kwijt zijn, moeten we 25 euro boete betalen. Klopt dat nog? Dat hoor ik nu ook, als ze niet inleveren. Dat is de vraag. Wij kunnen in het plan … Maar we willen toch wel dat er op de kosten gelet wordt. Dank u. De voorzitter: Dank. Mevrouw Van Zetten, Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: Je zou een barbaar zijn als je niet voor de bibliotheek zou kiezen. Dat is logisch. Zou ook wel heel gek zijn als hier mensen hun vinger opsteken en zeggen: doet u dan maar niet dat geld.

Wat wij heel belangrijk vinden aan de bibliotheek, is ook de verbondenheid of de opdracht om laaggeletterdheid en analfabetisme, daar heeft Hart voor Haarlem altijd heel erg voor gestreden, dat het juist in deze wijk wordt aangepakt en dat het niet alleen een bibliotheek wordt waar je lolletjes kan beleven, rondrennen en weet ik veel wat. De voorzitter: Mevrouw Van Zetten, voordat u over lolletjes begint, mijnheer Van Leeuwen heeft nog een hele serieuze vraag. Mijnheer Van Leeuwen, Actiepartij. De heer Van Leeuwen: Dank u. Ik hoor over geletterdheid en dat soort dingen zeggen dat Hart voor Haarlem altijd heeft gestreden voor analfabetisme. Hoor ik dat zeggen? Mevrouw Van Zetten: Ik moet een boek lezen om deze fout te corrigeren. De voorzitter: Mevrouw Van Zetten, gaat u verder.

4

Mevrouw Van Zetten: Dank u wel, Actiepartij, voor deze interruptie. Buurts, er is ruimte over. Ik vroeg me af of dat Buurts, ook als het in loop der jaren een andere organisatie wordt of dat dat pand dan aan hun gebonden is of dat het overdraagbaar is. En daarnaast nog het pleidooi, want hiermee wordt weer een stukje cultuur in Schalkwijk versterkt. Wij zijn als Hart voor Haarlem ook voor een dependance van het Frans Halsmuseum in deze wijk. En dat had ook prima daar ergens gekund. En misschien gaat het nog wel lukken, want De Egelantier er is een onhaalbare zaak. De voorzitter: Dank u wel. Anderen? Niemand. Mevrouw Van Loenen. Wethouder Van Loenen: Dank u, voorzitter. En dank aan de commissie. Toch wel weer hartverwarmend om te horen hoe de bieb van iedereen is. Dat horen we hier ook weer terug in onze gemeenteraad. Een paar vragen waar ik even op in zal gaan. Een vraag van de VVD over de inrichtingskosten. Want volgens mij is dat ook aan de orde gekomen in jullie werkbezoek aan de bieb in Haarlem-Noord. Dat is nog een beetje prematuur. Er ligt een raming. Dat matcht niet met de dekking die er nu beschikbaar is, maar dat is ook nog in proces. Er wordt nog gekeken van hoe kun je toch misschien uiteindelijk de inrichtingskosten meer in de richting krijgen van de dekking die er al is? En daar komen we nog op terug.

Dat loopt nog, maar daar wordt zeker gekeken naar optimalisaties daarin. Dan ook nog de suggestie om te kijken bij de andere bibliotheken in Nederland. Forum in Groningen ben ik vorig jaar of twee jaar geleden geweest. Heel gaaf dakterras ook trouwens. Ik weet niet of we dat in Schalkwijk voor elkaar krijgen. Zou wel heel gaaf zijn. Ik denk dat de bibliotheek, zoals die bijvoorbeeld nu in Schalkwijk is, al heel veel functionaliteiten met elkaar verbindt. Er werd net al gerefereerd aan bijvoorbeeld taalvaardigheid. Maar ook daar is een bijvoorbeeld een meemaakpodium nu al. Waarbij allerlei organisaties uit Schalkwijk al activiteiten kunnen ontplooien. De buurtplaats is daar. Waar je heen kunt gaan met je geldzorgen. Er zijn al verschillende functionaliteiten. Het zou kunnen zijn dat Groningen heeft gekeken bij ons, maar zeker dat het belangrijk is dat ook de bibliotheek een soort Huis van de Wijk is. Ik denk niet dat er heel erg veel vierkante meters overblijft, eerlijk gezegd. Eerst 500 vierkante meter over, maar het gebouw is wat inefficiënt. Dat is ook. Want er werd ook even gezegd: jammer dat het lang duurt. We zijn wel afhankelijk van anderen die dit moeten bouwen. Dat heeft wat vertraging opgeleverd. Maar ik denk wel dat we moeten bedenken dat het heel mooi is dat we met Buurts een goede invulling erbij hebben, die ook elkaar aanvullen.

Maar ook niet moeten vergeten dat we vanuit de btw-regelgeving niet meer dan 10 procent aan derden kunnen verhuren. Dat het ook gelimiteerd is wat we dan nog verder kunnen. En ik denk ook dat we met de groei en met Buurts erin er echt al wel ongeveer zijn. En ik denk dat we dan met ook de bibliotheek, die zelf dus een heel divers programma aanbiedt en Buurts gezamenlijk, dat we daar een hele mooie voorziening hebben straks voor Schalkwijk. De voorzitter: Mevrouw Van Loenen, ik zag nog een interruptie van de heer Terol, VVD en mevrouw Van Zetten, Hart voor Haarlem. Eerst de heer Terol, ga uw gang. De heer Terol: Dank, voorzitter. En fijn om te horen dat er wordt gekeken naar optimalisaties met betrekking tot die inrichting. Kan ik daar dan ook uit opmaken dat er naar andere partijen wordt gekeken om een optimalisatieslag te maken? De voorzitter: mevrouw Van Loenen. Wethouder Van Loenen: Er is nu een aanbestedingsprocedure gaande rond het ontwerp. En daar is ook aan de drie partijen gevraagd om een meer kostenefficiënt voorstel te maken, 25 procent efficiënter. Dat is een besparing op die hogere inschatting. Hopelijk levert dat iets op.

5

De voorzitter: Dan hadden we nog een interruptie van mevrouw Van Zetten, Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: En wat kunnen we verwachten van deze wethouder op het gebied van aanpak van taalstoornissen, analfabetisme en laaggeletterdheid? Kunnen we daar nog een programma voor verwachten vanuit de bibliotheek of moeten we dat maar even afwachten? De voorzitter: Wethouder Van Loenen, ga uw gang. Wethouder Van Loenen: Volgens mij zit dat bij mijn collega Van Leeuwen, die we in de Commissie Samenleving weleens hebben gehad. Een heel programma rond taalvaardigheid, taalonderwijs, laaggeletterdheid. Misschien kunt u daar een keertje naar vragen. De voorzitter: Het kan een technische vraag zijn aan de heer Van leeuwen. En de optimalisatie in de investering van de bibliotheek Schalkwijk zie ik niet direct hierin ook, maar het kan altijd aan de heer Van Leeuwen gevraagd worden. Andere vragen nog voor wethouder Van Loenen? Dan hoor ik alleen maar positiviteit over dit voorstel en zou ik willen voorstellen dit als hamerstuk dan ook richting gemeenteraad van volgende week door te zenden. Ik zie instemmend geknik. Hartstikke goed. Dan handelen daarmee dit agendapunt af. Dank ik mevrouw Van Loenen voor haar aanwezigheid en veel succes in de Commissie Samenleving. En we hebben daar 3 minuten van afgesnoept. Dat halen ze vast weer in.

Gaan wij snel door naar agendapunt 7 met mevrouw De Raadt. Alleen zie ik die nog niet. Dan gaan we heel even kijken waar mevrouw De Raadt is, voordat we verdergaan. Dames en heren, we gaan eerst een ander agendapunt doen. We zijn nog even op zoek naar mevrouw De Raadt. 8.

Actieprogramma circulaire economie: voortgang actielijn voedsel De voorzitter: We gaan beginnen met Actieprogramma circulaire economie: voortgang actielijn voedsel. Oftewel agendapunt 8. Het Actieprogramma circulaire economie loopt tot 2027 en werkt aan vijf actielijnen: textiel, bouw, consumptiegoederen, eigen organisatie en voedsel. Deze informatie nota informeert over de voortgang rondom de actielijn voedsel en geeft inzicht in welke stappen er al zijn gezet en waar de komende tijd op ingezet wordt. Het college heeft deze Informatienota naar de commissie gestuurd. Dit gaat niet door naar de gemeenteraad. En het agenderingsverzoek is op voorspraak van de Partij voor de Dieren gedaan. Bij het agendapunt zijn twee insprekers. Van harte welkom, mevrouw De Boer en de heer Boele-De Zeeuw. Er komen inspreekpasjes naar u toe en dan krijgt u 3 minuten per persoon om uw inspreekbijdrage te doen. Daarna kan de commissie nog vragen stellen en kunt u daar uiteraard antwoord op geven. We beginnen met mevrouw De Boer. Als u er klaar voor bent, zijn wij het ook en dan krijgt u 3 minuten de tijd. Ga uw gang. Inspreker 1: Graag, dank u wel. Geachte voorzitter, commissieleden en raadsleden. Dank aan eenieder die vanavond voedsel letterlijk op de agenda heeft gezet. Een belangrijk thema.

Waarom? Elke inwoner van Haarlem eet iedere dag en heeft daarmee impact op zijn gezondheid, de economie van de stad, het sociaal welbevinden en op de leefomgeving en het klimaat. Mijn naam is Marjan de Boer en ik ben een van de oprichters en voorzitter van de stichting Haarlem Food Future. Haarlem Food Future zet zich sinds 2018 voor duurzaam, gezond en lokaal voedsel in, voor alle Haarlemmers. Dat doen we samen met inwoners, ondernemers, stadsboeren, horeca en de gemeente. De gemeente Haarlem mag trots zijn op het feit dat het van de vijftien gemeenten in Nederland is die heeft besloten te werken aan een eerlijk, gezond en duurzaam voedselsysteem. In lijn met de ambitie van de stad om in 2040 circulair te zijn. U laat zien dat Haarlem voedsel ziet als een belangrijke factor die onze stad leefbaar en veerkrachtig maakt. En onderstreept hiermee dat iedereen het basisrecht heeft op toegang tot gezond, duurzaam en eerlijk voedsel. Onze stad kent talloze

6

inspirerende voorbeelden die bijdragen aan het vormgeven van dit basisrecht. Van de kweektuin tot de buurtboerderij, van eettafels in wijken tot de doetuinen, van de dakkas tot gezonde maaltijden op basisscholen, van vrijwilligers die voedsel redden tot buurtkoks die koken voor hen die het nodig hebben. Het zijn initiatieven waar mensen samen eten verbouwen, samen koken en of samen eten. En misschien wel het allerbelangrijkste, waar mensen elkaar ontmoeten, net als in de bibliotheek. Hier gaan gezond eten en sociale samenhang hand in hand. Dit zijn plekken die je ook voedselverbindingsplekken kunt noemen. Maar we kunnen nog zoveel meer in deze stad. Juist nu zijn oplossingen nodig die dicht bij mensen staan, zodat armoede, eenzaamheid, overgewicht, voedselverspilling en voedselonzekerheid wordt teruggedrongen. Dat vraagt om visie en om samenwerking binnen en buiten het gemeentelijk apparaat. Het vraagt om uitvoering en om politieke wil om handen en voeten te geven aan gemeentelijk voedselbeleid. Met de actielijn voedsel zet Haarlem daarin een belangrijke stap. Vanuit Haarlem Food Future vragen wij u nu om deze actielijn te versterken. Door ten eerste een onderliggende voedselstrategie te ontwikkelen, die de verschillende domeinen van de gemeente en de stad makkelijk met elkaar verbindt.

En zo effectiever bijdrage aan gezondheid, welzijn, sociale cohesie, klimaatadaptatie en de lokale economie in onze mooie stad. En ten tweede, om bestaande voedselverbindingsplekken, zoals net beschreven, te ondersteunen en om nieuwe mogelijk te maken. Bijvoorbeeld via een voedselloket, dat initiatiefnemers helpt en begeleidt. Laten we samen verder bouwen aan een stad waar iedereen dichtbij huis toegang heeft tot duurzaam en gezond eten. Een stad die laat zien dat voedsel ons niet alleen voedt, maar ons ook verbindt. Dank u wel. Precies 3 minuten. De voorzitter: Precies, mevrouw Boer, hoorde ik in uw eigen verhaal. Ik zei De Boer, excuus voor de verbastering van uw naam. Dank u wel. Er kunnen zo vragen aan u gesteld worden. Maar eerst gaan we nog luisteren naar Mijnheer Boele-De Zeeuw. Aan u het woord. Inspreker 2: Voorzitter, leden van de commissie. Ik ben Erik Boele-De Zeeuw, eigenaar van de Oesterzwammerij. Sinds kort weer stadsboeren in Haarlem. Wij transformeren koffieprut in oesterzwammen. Van afval naar voedsel. Meer circulair kun je het niet krijgen. Ik spreek hier vanavond ook namens de stadsboeren van Wij telen groente en de buurtboerderij Nieuweweg. We zijn blij dat voedsel vanavond op de agenda staat. En de vraag die voorligt: waar blijven de resultaten op het gebied van gezondheid en voedsel en hoe kan de gemeente hieraan bijdragen? Dat houdt ons ook bezig.

En het antwoord ligt wat ons betreft niet meer in uitdagen van de markt, maar in meer samenwerken. Kijk wat er in de wereld gebeurt. Ons voedselsysteem kraakt. Boeren in Amerika en Europa luiden de noodklok. Ze zitten klem in een systeem van massaproductie en efficiëntie. Als Haarlemse stadsboer kan ik die race nooit winnen. Ik kan niet concurreren op de laagste prijs en dat wil ik ook niet. We willen werken aan een gezonde bodem, gezonde mensen en een gezonde stad. Maar het systeem dwingt ons in de rol van concurrent, instrumenten als aanbestedingen en de right to challenge vragen: kunnen jullie het goedkoper en efficiënter dan de markt? Commissieleden, in mijn ogen is dat de verkeerde vraag. Sterker nog, het is voor ons stadslandbouwers een onmogelijke dubbele uitdaging. Eerst moeten we vechten om de grond, want in de stad wint het vastgoedrendement het bijna altijd van landbouwgrond. Onze positie is daardoor, zelfs op de stad kweektuin, in de kern precair. En als we die grond eenmaal hebben, moeten we via een challenge bewijzen dat we een sluitende businesscase hebben, in een voedselsysteem dat op zijn laatste benen loopt. Ik doe een handreiking. Wij stadsboeren willen de overheid niet uitdagen, we willen ook niet dwarszitten, we willen samenwerken.

Onze Grondwet legt de overheid de plicht op te zorgen voor haar burgers, zeker nu voedselzekerheid geen vanzelfsprekendheid meer is. Kennis en infrastructuur levend houden, is dan essentieel. Daarom zijn wij uw buffer voor de toekomst. Ik ga afsluiten. Mijn vraag aan u: geef ons geen right to challenge, maar een licence to co-operate. Laten we samen kijken naar de schaarse gronden die nog beschikbaar zijn. Laten we die niet verdelen op basis van de hoogste bieder, maar op basis van de hoogste waarde voor de stad. Als wij zorgen voor de bodem en het

7

voedsel, zorgt u dan voor de ruimte en de samenwerking, dan bouwen we samen aan de weerbare stad die Haarlem wil zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Boele-De Zeeuw. Zijn er vragen voor mevrouw De Boer of de heer BoeleDe Zeeuw? Mijnheer Krouwels, D66. De heer Krouwels: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Boele-De Zeeuw. Dank u wel, dat u hier bent. U heeft het over de verdeling van de gronden in Haarlem. Hoe verdeelt u uw voedsel, wat eruit komt? Inspreker 2: Hoe bedoelt u? De heer Krouwels: U bent ... Inspreker 2: Wij bieden wat wij verbouwen aan alle burgers van Haarlem aan. En dat kunnen ze bij ons op de kweektuin of via de Buurderij … En een groot deel gaat ook naar de horecazaken in Haarlem. De voorzitter: Dan was er nog een vraag van mevrouw Van Zetten, Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: Ik denk altijd: er wonen hier toch zeker 160.000 mensen. En u zegt in uw prachtige betoog: laat ons zorgen voor bodem en voedsel en dan kunnen we u bedienen. Maar we leiden allemaal honger als u dat op zich gaat nemen. Inspreker 2: Mijn pleidooi gaat niet over dat wij de hele stad gaan voeden, maar wel dat het belangrijk is dat mensen weten waar voedsel vandaan komt, hoe het verbouwd wordt. En dat op momenten dat er schaarste ontstaat, dat er mensen in de stad rondlopen die verstand hebben van het verbouwen van voedsel.

En we hebben het gezien met, hoe heet da? In corona waren ineens de schappen leeg. En als ik nu, ik noem niet voor niets de boerenstand in Europa en Amerika, de stukken lees, dan staat het grootste deel op omvallen. En denk ik van dan moet je toch kijken hoe kunnen we lokaal blijven zorgen voor onze burgers? En ik heb niet de pretentie om de hele stad te voeden. Maar ik kan wel met heel veel reststromen uit de stad zorgen dat ik het hele jaar door mensen kan voorzien van paddenstoelen. En dat is heel snel op te schalen, als we dat willen. De voorzitter: Dan nog een vraag van de heer Van Leeuwen, Actiepartij. De heer Van Leeuwen: Dank u wel. Ik hoor ook een duidelijk pleidooi voor meer vaste locaties. Maar aan beiden zou ik ook de vraag willen stellen: hoe kijkt u aan tegen tijdelijke invulling van soms jarenlang braakliggende terreinen in Haarlem, waarbij jullie dan ook een invulling kunnen geven? Inspreker 2: Het lastige met braakliggende terreinen is het vaak dat als je erop begint, ze nog ongeschikt zijn om voedsel op te gaan verbouwen. En wat er nu gaande is, er zijn een aantal gronden die jarenlang biologisch verbouwd zijn. Onder andere door Wij telen groenten op de Ramplaan. Zij willen een keer stoppen en het is lastig nu een nieuwe boer te vinden. Maar we moeten die grond, die is nu biologisch, die is gezond, die is vitaal.

En dat soort gronden hebben ook betekenis in het kader van wateropname, CO2-opslag. Dat doen goede bodems ook. En als je daar allemaal naar kijkt dan denk ik van dit moeten we behouden en het liefst nog uitbreiden. En er zijn een aantal gronden in Haarlem die een agrarische bestemming hebben en waar op dit moment nog niets gebeurt. Jullie gaan naar de Ramplaan toe. De gemeente is volgens mij eigenaar van het landje van Boer Piet. Daar zit een agrarische bestemming op. Ik denk: laten we dat effectueren.

8

De voorzitter: Zijn er nog meer vragen? Mijnheer Heinis, Partij van de Arbeid. De heer Heinis: Dank u wel. Ik heb een vraag aan mevrouw De Boer. U had het over dat Haarlem bij een groep van vijftien gemeenten zit die het al best goed doet, maar ook over onderliggende voedselstrategieën. Zijn er dan gemeenten die dat al hebben en die daar echt heel goed in zijn? Daar ben ik benieuwd naar. Inspreker 1: Jazeker, er zijn … Een voorbeeld is bijvoorbeeld de gemeente Den Haag, waar nu heel hard wordt gewerkt aan een voedselvisie die samen wordt gemaakt met de mensen uit de stad, met verschillende partijen die bezig zijn met voedsel. De gemeente Ede heeft een tijd lang zelfs een wethouder voedsel gehad, duurzaam en gezond voedsel voor de stad. En hebben daar ook een hele voedselstrategie gemaakt. In Groningen is ook een voedselstrategie opgezet. Er zijn verschillende gemeenten in Nederland die dat doen. En overigens Almere, waar ik zelf werk, heeft ook een voedselstrategie en is dat heel erg aan het uitrollen. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we over tot behandeling van het stuk. Ik wil mevrouw Boer en de heer Boele-De Zeeuw hartelijk danken voor uw inspreekbijdragen. U mag plaatsnemen op de tribune en dan kan de commissie over het stuk spreken. Wie mag ik hier als eerste … Natuurlijk, mevrouw Van den Broek, Partij voor de Dieren. Want zij hebben het geagendeerd. Ga uw gang.

Mevrouw Van den Broek: Dank u wel, wethouder en voorzitter, voor deze update. En dank ook aan de insprekers. Zoals zij al zeiden, voorzitter, voedsel verbindt en het verbindt mensen met de natuur en dat verbindt mensen met elkaar. Maar veel van het voedsel dat we tot ons nemen, is niet duurzaam, niet diervriendelijk, niet gezond en komt van ver. Maar liefst 54 procent van de volwassen Haarlemmers heeft licht overgewicht tot ernstig overgewicht. En ook bij kinderen is het vrij hoog en er zitten lokale uitschieters bij. En er worden ook nog eens tonnen voedsel verspild. Gezond en duurzaam voedsel is geen nice to have, maar noodzaak. En daarom is het goed om te zien dat Haarlem zich hier op tal van gebieden voor inzet. Maar wethouder, de Partij voor de Dieren vindt deze Informatienota vrij summier en meer een opsomming van de dingen die we doen. Is de wethouder het met de Partij voor de Dieren eens dat Haarlem ook gebaat zou zijn bij zo'n overkoepelende voedselvisie, waarin al die mooie initiatieven een strategische plek krijgen? En zo ja, als je die het eens is, wanneer zouden we die kunnen verwachten? En dit college doet tal van strategische vastgoedaankopen, stenen.

Maar hoe staat het met de aankopen van grond voor stadslandbouw, voor schooltuinen? Hoe zit het met het areaal stadslandbouw, voedselbos en schooltuinen? Willen we nog dat dat gaat toenemen, wethouder? De kaart bij het stuk heeft nog te veel witte vlekken, volgens ons. Zeker wat betreft schooltuinen. Twee derde van de basisscholen in Haarlem doet niet mee met de schooltuinen. De voorzitter: Mevrouw Van den Broek, u heeft een interruptie van de heer Van Leeuwen, Actiepartij. De heer Van Leeuwen: Jazeker, want ik hoor terecht zeggen dat er veel stenen zijn gekocht, maar ik meen ook dat er in de Poelpolder grond is gekocht. Ik meen ook dat er in West grond is gekocht. Dat is toch zeker geen steengrond, dat is echt grond voor recreatief groen, dan wel landbouw. Kent u die plekken ook? De voorzitter: Mevrouw Van den Broek. Mevrouw Van den Broek: Ja, maar precies wat de inspreker net al aangaf, is het Westelijk Tuinbouwgebied wordt nu meer voor recreatie ingezet, nog niet voor stadslandbouw. En de Poelpolder, we hebben ook … We verliezen ook stadslandbouw in het Spaarnepark, omdat we daar volleybalvelden willen gaan doen. Netto gok ik dat we nog niet aan een toename zijn. En …

9

De voorzitter: Vervolgvraag, de heer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Ik spreek … Omdat u een opsomming doet en u noemt die gronden niet. U zei niet dat er sprake was van een netto toename. U gaf aan dat we stenen kopen en de rest niet. En de rest kopen we ook aan. En dat vinden wij ook heel belangrijk. Daar zijn we het ook over eens, maar dan graag een complete opsomming... De voorzitter: Mevrouw Van den Broek. U geeft geen antwoord op ... Mevrouw Van den Broek: Sorry, ik zie een interruptie, dus ik dacht: ik geef … De voorzitter: Mee eens, maar de heer Van Leeuwen stelde u een vraag nog. Dat … Ik zie een interruptie van de heer Krouwels, maar u geeft geen antwoord op de heer Van Leeuwen. Mevrouw Van den Broek: Volgens mij had ik … Volgens mij waren we er al uit, toch? De voorzitter: Mijnheer Krouwels, u heeft een interruptie, ga uw gang. De heer Krouwels: Het gaat zo soepel. Ik heb een vraag. Ik ben benieuwd welke doelen uit de Voedselvisie de Partij voor de Dieren ziet, die ze nog niet terugzien als het gaat om het Actieprogramma circulaire economie. Want meer ambtenaren aannemen om maar visies te gaan schrijven, volgens mij zijn we daar nu een beetje mee opgehouden. Is de Partij voor de Dieren het daarmee eens? De voorzitter: Mevrouw Van den Broek. Mevrouw Van den Broek: Zeker. Wat mij betreft hoeft dat ook niet een stuk van 80 pagina's te worden.

Maar zoals ik al aangaf: ik vind dat er nog te veel witte vlekken zijn op die kaart. En ik heb nog een heel rijtje van punten die ik graag in zo'n Voedselvisie terug zou zien. Die ga ik even aflopen. En ik had het net over de schooltuinen. Ik vind het vrij ernstig dat twee derde van die basisscholen in Haarlem niet meedoen met die schooltuinen, terwijl dat juist het moment is om kinderen te leren over waar hun eten vandaan komt. Wat gaat de wethouder doen om wel al die basisscholen actief te krijgen in de schooltuinen? Ten aanzien van gezond eten mist de Partij voor de Dieren echt een wijkgerichte aanpak voor de hele stad. Er zijn zeker een paar mooie initiatieven genoemd, maar hoe zorgen we dat duurzaam en gezond voedsel toegankelijk is voor iedereen? We willen een dekkend netwerk van zogenaamde voedselverbindingsplekken, zoals bijvoorbeeld Den Haag dat al heeft gedaan of bijvoorbeeld in Maastricht. Die hebben in een winkel, de Gedeelde Weelde, waar biologisch en regionaal geteeld voedsel voor schappelijke prijzen wordt verkocht. Doordat klanten ook een paar uurtjes meehelpen en de gemeente ondersteunt met betaalbaar vastgoed. Zou zoiets ook niet een goed idee zijn voor Haarlem? Vraag ik de wethouder. Dan voorzitter, we verspillen nog steeds te veel voedsel met elkaar, maar gelukkig wordt er ook veel voedsel gered door zogenaamde voedselredders.

Zij geven echter aan dat er nog ruimte is om nog veel meer voedsel te redden. Bent u bereid om met hen naar uitbreidingsmogelijkheden hiervoor te kijken? Dan de ambitie op de gemeentelijke inkoop. We hebben helemaal geen afspraken gemaakt met onze cateraar over regionale en lokale inkoop. En de provincie NoordHolland doet dat bijvoorbeeld wel, 25 procent van hun catering wordt lokaal ingekocht. Is de wethouder bereid om ook met de huidige contractpartner hier het gesprek over aan te gaan en te kijken of we daar een wat hardere ambitie op kunnen zetten? Dan ten slotte, voorzitter, Haarlem gaat The Plant Based Treaty ondertekenen. En zet zich daarmee in via ons voedselsysteem om klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Wij zijn benieuwd naar de verdere uitwerking en wanneer de daadwerkelijke ondertekening gaat

10

plaatsvinden. En ondertussen zouden wij het een goed teken vinden als de catering bij gemeentelijke evenementen plantaardiger gaat worden. Wij krijgen signalen door dat vlees en zuivel hier nog volop aanwezig zijn en hebben dat zelf ook een aantal keer ervaren. Kan de wethouder daar wat meer inzet op plegen? Volgens mij heb ik dan mijn hele rijtje afgelopen. Dank u wel. De voorzitter: Dan gaan we naar de heer Krouwels, D66. De heer Krouwels: U kent mij als een positieveling, voorzitter, maar toch even, als ik kijk naar het doel van de bespreking in het stuk, had er ook kunnen staan heel veel positieve circulaire initiatieven die we hier opsommen. Het belangrijkste wat D66 betreft, is zeker voor het Actieprogramma circulaire economie en überhaupt economie, wil ik aan de wethouder zeggen: ga nu juist voor de meetbare doelen. En dat zie ik dus wel goed in het in het Actieprogramma circulaire economie terug. Hoeveel voedsel is er niet verspild? CO2 dat komt ook wel terug in de oplegnotitie. Dat zijn de dingen die we graag meetbaar willen brengen en niet alleen maar een hoop positieve initiatieven opsommen. Maar als we daar toch mee bezig zijn, voedsel voor kinderen. Wij hebben TommyTomato hier in de stad zitten. Zeker als het gaat om het bereikbaar maken voor mensen bij scholen, dat niet makkelijk is, lijkt dat ons een uitstekend initiatief.

Want zeker als het gaat om, het wordt echt wel genoemd hier ook, kweektuinen en ook die winkel in Maastricht heb ik ook gezien. Maar D66 betwijfelt wel of dat nu echt de mensen bereikt die we hiermee graag zouden willen bereiken. Dat heb ik veel met dat soort initiatieven, ook als het gaat om die free Fashionshops, dat precies vaak op de plekken waar we al … Misschien dat het niet nodig is. Maar ga alsjeblieft voor meetbare doelen, want op basis daarvan moeten we keuzes maken. En dat zien we soms nog te weinig bij economie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Krouwels. Mijnheer Heinis, Partij van de Arbeid. De heer Heinis: Wij werden best wel overwegend blij van de Informatienota, want er staat wel in wat we allemaal aan het doen zijn en er gebeurt ontzettend veel. Ik denk dat dat heel positief is. We denken ook dat we een mooie uitvoering geven aan het Actieprogramma circulaire economie. En we zijn het er ook mee eens, daar moet je visie in komen. Maar aan de andere kant, die liep tot met 2025. We kunnen weer ook aan nieuwe doelen gaan denken en er mag misschien wel een tandje bij op sommige vlakken. De voorzitter: Mijnheer Heinis, u heeft een interruptie van de heer Krouwels, D66.

De heer Krouwels: Is Partij van de Arbeid het wel met D66 eens dat wat je doet niet per se altijd het belangrijkste is, maar wat daar dan uit is gerold en dat we dat niet een klein beetje missen in deze stand van zaken actieprogramma's? De voorzitter: Mijnheer Heinis. De heer Heinis: Misschien mocht het nog wel een iets scherpere evaluatie zijn van die actielijn. En nog een iets kritischer stuk, want het somt heel veel op, maar een goede evaluatie heel graag, want dan kan je ook weer goede nieuwe doelen bepalen. Daar kijken we best wel heel erg naar uit. Waar we vooral aandacht voor willen vragen … De voorzitter: Mijnheer Heinis, voordat u verdergaat met uw aandachtspunten. Mevrouw Van Zetten heeft ook een interruptie. Ga uw gang.

11

Mevrouw Van Zetten: Het zijn allemaal weer mooie woorden, maar vindt u het dan niet onverteerbaar dat dat land waar die stadslandbouw is en die eco-toestand, dat het vervangen wordt door een beachvolleybalplaats? En ik denk: daar begint het dan mee, want we het nota's, ambtenaren zitten alles lekker op te schrijven en we brengen een baby een groentetasje. Hier bij de ingang liggen allemaal zakken chips en nootjes en dingetjes. Dat is toch allemaal leuterkoek van de Partij van de Arbeid dan, om hier zo positief over te praten? Het gaat om de praktische dingen en over circulaire economie. We hebben het net over de bibliotheek gehad. Die gaan we dan helemaal opnieuw inrichten. Terwijl op het stadhuis hebben we allemaal nieuwe meubeltjes, die we weet ik veel waar naartoe sturen, omdat we voor 6 miljoen euro nieuwe meubels gaan kopen voor ambtenaren. Ik bedoel, dat soort dingetjes moet je kijken en niet al dat wensdenken. Het is allemaal wel heel selectief. De voorzitter: Mijnheer Heinis. De heer Heinis: Ik wist niet precies wat de vraag is, maar ik kan er wel op reageren. Het gaat ook om de mindset, die we moeten aannemen om naar een circulair voedselsysteem te gaan. En ik denk als het gaat om Spaarnepark, dan laat precies zien wat er misgaat met die tijdelijke locaties. Want er werd net ook al naar gevraagd.

Dat is zo precair, want dit was een tijdelijke locatie en we gaan het gelukkig nu oplossen door een goede nieuwe locatie te vinden. Maar het was tijdelijk en dit wordt een sportpark. Dit is geen plek voor voedsel, maar gelukkig hebben we daar veel andere plekken voor. En daar wil ik ook mee vervolgen, want in 2023 heeft deze gemeenteraad een hele goede motie aangenomen voor schooltuinen in Schalkwijk. Je ziet op de kaart die erbij zit dat er aan de oostkant van de stad geen locatie is voor schooltuintjes. Ik denk dat het ook een deel de verklaring is van waarom er zo weinig scholen meedoen. En we zouden die heel graag willen en we denken ook dat er super goede kansen voor zijn in het buitengebied, waar we nu een hele mooie strategie voor aan het maken zijn. We hopen dat we daar echt wat meer tempo in gaan krijgen en daar horen we graag ook een reactie op of een update over. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Van Leeuwen, Actiepartij. De heer Van Leeuwen: Voorzitter, in deze verkiezingsperiode is het ook niet gek om te zeggen waar je voor staat. Dat hoor ik net Partij voor de Dieren doen. Ik hoor ook PvdA duidelijke dingen zeggen. Dat kaartje is verhelderend. Er staan vier prachtige worteltjes middenin. Dat zijn die tuinen die moeten wijken voor beachvolleybal. Mevrouw Van Zetten zegt dat terecht. Dat heeft ons pijn gedaan.

In ons verkiezingsprogramma staat ook voor het eerst een besluit van de raad wat wij echt na de verkiezingen terug zouden willen draaien, omdat we het onverteerbaar vinden dat we zand neer donderen en echt biologische opgewaardeerde grond doen verdwijnen. Maar ik zat net even in het debat met Partij voor de Dieren, met mevrouw Van den Broek, omdat ik het ook belangrijk vind en daar geef ik hier Heines ook wel gelijk in, we hebben ook echt zowel oost als west hebben we gronden aangekocht in de Poelpolder, maar ook bij de Zijlweg, waar we ook met elkaar hebben gesproken dat we daar ook stadslandbouw vormen willen hebben. En dat wil ik ook dat we dat blijven zien en dat het om een compleet verhaal gaat. En ik ben het ook eens met PvdA van kijk naar die kaart, waar zijn dan die schooltuintjes, die zo ontzettend belangrijk zijn om ook af van jongs af aan met natuur bezig te zijn? Dat zijn dingen die we voort moeten zetten. Die we moeten verstevigen. Maar voor ons is het ook belangrijk dat we naast permanente locaties ook kijken in de Waarderpolder naar particulier eigendom. Wat jarenlang, kijk naar MSD, het is toch ongelooflijk dat daar terreinen liggen te wachten tot er een keer een investeringsbeslissing wordt genomen? Daar moet je landbouw kunnen plegen. En dat kan je vijf of tien jaar doen in overleg met die eigenaren. En dan ben ik het eens, dan hoeft het niet

12

precair te zijn namelijk, want dan maak je een afspraak voor tijdelijkheid. Maar dat zijn wel de grote plekken waar het nog kan. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Leeuwen. Anderen? Mijnheer Van Exter, Forum voor Democratie. De heer Van Exter: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, hoewel de onderliggende ideeën voor een circulaire economie volgens ons niet deugen, ik heb het over klimaatpolitiek, zijn we niet tegen voedseltuinen en pluktuinen en wat stadslandbouw genoemd wordt. Het is volgens mij de moderne vorm van wat vroeger de volkstuin was. Het is informatief, educatief en recreatief, maar om dit nu een belangrijke plaats in een circulaire economie te geven, lijkt ons niet reëel. Stadslandbouw gaat de stad niet voeden. Verder zien we een gevecht om de ruimte. We willen huizen bouwen en dan maken we gebruik van het fenomeen verdichten. Dat betekent dat binnen de bebouwde stad wordt de ruimte schaarser. En dan willen ook nog een groene stad hebben, er moet veel groen zijn en stadslandbouw. En we willen niet denk ik dat al het stadsgroen stadslandbouwgroen wordt. Ik denk niet dat het … Dat wordt een heel gevecht. Verder is er een zaak waar wij in ieder geval bij de circulaire economie en voedsel geen steun aan geven. Dat is de eiwittransitie. De gemeente Haarlem wil dat de bevolking meer plantaardige eiwitten gaat eten ter vervanging van dierlijke eiwitten.

Minder vlees en zuivel. Want de veehouderij is slecht voor het klimaat. Als u de actualiteit volgt dan weet u dat de klimaatpolitiek momenteel in de steigers staat en dat het niet duidelijk is of het nu afgebroken gaat worden of dat het verder opgebouwd zal worden. Als de klimaatpolitiek wegvalt, wat is dan de basis voor al die veranderingen die je wil op grond van die politiek? Voorts vinden wij dat de burger zelf in hoofdzaak zijn eigen keuze en voorkeur moet hebben van wat hij eet. Dierlijke eiwitten zijn niet ongezond. Wanneer men dit uit het menu haalt, moet je goed weten wat je doet. Je kiest volgens mij voor een vrij krom complex voedingsregime en het is de vraag of mensen dit willen en het kunnen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Exter. Mijnheer Drost, GroenLinks. De heer Drost: Dank u wel, voorzitter. Vandaag spreken we over de stappen die onze gemeente zet richting een circulaire economie en dan specifiek voor het voedsel. Wat GroenLinks betreft hartstikke belangrijk om daar aandacht aan te besteden. We zitten in een niet houdbaar systeem met elkaar. Het is de grote druk op de natuur, de samenleving, boeren die steeds goedkoper moeten produceren. We worden zelf steeds ongezonder. Dat moet simpelweg anders. Ik heb een aantal jaar zelf gastles gegeven bij het Nova College over duurzaam voedsel. Hartstikke leuk om te doen.

Aan de koks en kokkinnen van de toekomst. En dan gaat het over waterverspilling, het gaat over transport, het gaat over milieubelasting van productie en dan kom je er ook wel achter hoe lastig het ook is om altijd die duurzame keuze te maken, los van beschikbaarheid. Maar je weet ook niet, producten zitten weer heel veel ingrediënten in. Het is soms ook best wel lastig om altijd de meest duurzame keuze te maken en hoe je dat precies doet. Binnen het actieprogramma zien we wel heel veel goede initiatieven, positief. De samenwerking met scholen met horeca, enzovoort. U heeft ze allemaal gelezen, de baby groentetas. Ik denk hartstikke goed. Het is ook wel mij uit het hart gegrepen de opmerking over braakliggende terreinen. Ik heb dat zelf altijd wel met dat terrein bij de Mariastichting, bijna zou je zeggen, het voelt bijna crimineel dat dat kan. Dat vijftien jaar lang zo'n terrein in de stad braak ligt en af en toe komt iemand met een tractor even ervoor zorgen dat er niet te veel biodiversiteit komt. Het zou goed zijn als je daar wat mee zou kunnen doen als overheid. De voorzitter: Punt. Dat levert een interruptie op van de heer Krouwels, D66.

13

De heer Krouwels: Ik wil niet verwend doen, voorzitter, maar elke keer als wij iets tijdelijk doen in deze stad, is het juist GroenLinks die zegt dat we het permanent moeten doen. Kan mijnheer Drost niet goed voorstellen dat mensen dan terughoudend zijn met dingen tijdelijk uitgeven? De voorzitter: Mijnheer Drost. De heer Drost: Mijn punt is helemaal niet dat het tijdelijk per se moet. Ik vind het belangrijk dat er iets gebeurt met braakliggende grond. En als het zich bewezen heeft, dan hoop ik dat ik u wat vaker aan onze zijde zie, dat het ook in de stad mag blijven. Dat is echt doodzonde dat we dan weer dingen gaan weghalen. Tijdelijk, ja. En als het zich heeft bewezen, waarom moet het dan weg? We zijn daarnaast benieuwd in deze hele transitie, wat je ziet in zo'n transitie met voedsel en je gaat naar de situatie. Je gaat eerst heel veel experimenteren en leren van elkaar. Ik denk dat we een beetje in die fase met elkaar zitten. Je probeert heel veel. Dat zien we ook terug. Ik ben wel benieuwd, los van het stuk, hoe de wethouder zelf daarnaar kijkt. Hoe zorgen we nu voor die opschaling richting een totaal circulair voedselsysteem? De voorzitter: Dank u wel. Anderen? Mevrouw Oppenhuis, CDA. Mevrouw Oppenhuis: Dank u wel, voorzitter. Je hoort het al overal, door iedereen gezegd hebben.

Wie kan daar nu tegen zijn, tegen meer schooltuinen, tegen meer stadslandbouw? Ook wij zijn dat, maar ik kijk vooral naar de positieve kanten en dat is toch die Informatienota. Ik zie dat we al ontzettend veel doen. En daar ben ik al heel blij mee. En ik denk dat uiteindelijk de rest ook komt, omdat we onderhand er wel met zijn allen van doordrongen zijn dat bij woningen ook voorzieningen moeten komen en bij voorzieningen hoort ook bijvoorbeeld de schooltuinen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Visser, ChristenUnie. De heer Visser: Voorzitter, allemaal mooie initiatieven in de stad, die wij steunen. Op één ding na en dat is dat verbod op reclame voor vlees. Dat vinden wij echt doorschieten en helemaal krom, omdat andere soorten reclame in Haarlem die veel schadelijker zijn, dat die toegestaan zijn en dat vinden wij echt heel krom. De voorzitter: Anderen nog? Niemand. Mijnheer Berkhout, ga uw gang. Wethouder Berkhout: Dank u wel, voorzitter. Dank ook even voor de reflectie op de nota. Het is echt een update, een voortgangsrapportage, geen transitieagenda of iets dergelijks. En ik denk ook dat het goed is om even te kijken hoe nu verder. Dat was ook een vraag of soms werden ook suggesties gedaan door Partij voor de Dieren. Ik neem u daar ook deels in de nota in mee, maar ik kan er wel iets van een beschouwing op geven.

Wij zoeken naar die langere termijn borging van de opgave om een circulaire stad te zijn in 2040. Een van de voornemens is om dat, middels een routekaart, circulair te gaan doen komend jaar. Dan kan je ook meetbare doelen kwantificeren. Net zoals we dat ook een aantal jaar geleden met de routekaart CO2-reductie hebben geborgd in onze Kadernota en begrotingsprocessen, kan dat als kapstok dienen voor onze opgave. Dat is het voornemen voor komend jaar, om dit op te nemen in een routekaart circulaire economie. Een ander belangrijk aspect waar we dit in willen gaan borgen is het buitengebied. De kansen die het buitengebied biedt. Volgens mij vorige commissievergadering werd hier even de procesnota besproken van het buitengebied. Wat wij … We staan aan de vooravond en dat wil ik ook aan u voor gaan leggen, we zijn nog wel echt aan het kijken hoe we dat op de juiste manier aan u kunnen presenteren, zeg ik in alle eerlijkheid. We zijn nu bezig met een Informatienota verkenning buitengebied, wat kan leiden tot, maar moet ik wel zeggen we staan aan het eind van een raadsperiode en aan het begin van een nieuwe. Het kan leiden tot een Gebiedsprogramma

14

Buitengebied, maar daar horen middelen bij. Daar hoort een budget bij, een verwervingsbudget, zeg het maar. We hebben wel een aantal zaken uitgezocht voor een volgende raadsperiode om te zeggen: als je wil doorpakken op zo’n buitengebied, ik denk dat het momentum is aanwezig, want de provincie heeft er geld voor vrijgemaakt en met name ook voor het Westelijk Tuinbouwgebied. Dan is dat iets wat je middels een startnotitie, zoals u gewend bent in deze commissie, een stap verder kan brengen om te werken de komende jaren aan een gebiedsprogramma. Wij willen nog voor de verkiezingen u een Informatienota overhandigen met een verkenning buitengebied wat de kansen daarvoor zijn. Zowel aan de Poelpolder kant van de stad, als aan het Westelijk Tuinbouwgebied. Maar ook de afweging die we daarbinnen moeten maken. Tussen de kansen voor biodiversiteit, ecologie enerzijds. Stadslandbouw en recreatie anderzijds. Maar daar kan het wel ook echt een plek in krijgen. Ik moet wel even zeggen: een aantal van u had de discussie van het zou toch fijn zijn al die tijdelijke plekken voor stadslandbouw. Ik denk dat we daar ook wel leergeld hebben betaald de afgelopen jaren, dat dat lastig is. Dat het fysiek investeren in een grond om dan vervolgens daar toch die schuifruimte voor iets anders te gebruiken, doet echt pijn. Dat hebben we ook met elkaar meegemaakt.

Juist het borgen van stadslandbouw, permanente plekken, is wel iets wat we weer als college aan u mee willen geven. Bijvoorbeeld in het buitengebied. Een andere is gezondheid. Volgens mij, Partij voor de Dieren trapte daarmee af. Collega wethouder Van Loenen is bezig met de Startnotitie gezondheidsbeleid. Daar moet je de lijn die u daar ook in meegaf ook in borgen. Zo gaan we denk ik komend jaar, ik wil niet over mijn graf heen regeren, maar het is een soort van de koers die je voor de komende jaren uitzet. Is enerzijds het borgen van die opgave van een circulaire stad in een routekaart circulair, met meetbare doelen. En anderzijds leggen wij neer de kans voor een volgende raadsperiode met een Gebiedsprogramma buitengebied hier echt werk van te maken. Gronden te verwerven, zoals het landje van Boer Piet. Ik vind het wat kort door de bocht, maar dat kunnen we ook bespreken bij het buitengebied, om te zeggen: daar moet stadslandbouw komen. Want eerlijk gezegd, het Westelijk Tuinbouwgebied is groter, de kansen zijn groter en ook de samenwerking met de provincie en de eigenaren daar kunnen leiden tot een ander plaatje wat het best werkt voor dat gebied. Maar we hebben het wel met dat doel verworven. We hebben ook bij Poelpolder een gebied verworven. Behoorlijk drassig, niet geschikt voor stadslandbouw, wel inmiddels Natuurnetwerk Nederland geworden.

Zo werken we wel aan … En dat is deze periode, ik kan me niet heugen dat daarvoor we echt gronden hebben verworven ten behoeve van groen. Dat is denk ik wel een koers die we met elkaar willen inzetten, willen we onze ambities realiseren. Dat zijn een beetje de lange lijnen, zeg ik eventjes, die in het verschiet liggen van deze Informatienota, voortgangsrapportages, waar we ook soms het kleine eventjes laten zien. Want dat is ook de fase waar we in zitten, in reactie tot GroenLinks. Het zijn ook … De circulaire transitie is er ook eentje die uiteindelijk moet gaan opschalen, maar die gedijt ook soms met veel kleine initiatieven die dat verhaal vertellen. Dat is misschien niet meteen de massa of de meetbare doelen of de impact voor de stad. We hebben hem wel nodig. Leuke dingen. Deze week zijn de contracten met de Volkstuinenvereniging met vijftien jaar verlengd. Die zekerheid hebben we in de stad geborgd. En volgende week wordt de Plant Based Treaty door mij ondertekend. Eventjes in reactie. Dat zijn stappen die we nu ook aan het zetten zijn. Partij voor de Dieren gaf ontzettend veel punten. Maar volgens mij is dat meer ... Ik kan ze allemaal af. Ik weet niet of u daar … Nee, duidelijk. Dat is wel iets, denk ik, volgens mij spreekt u daarmee ook uit: wij willen een transitieagenda. Wij willen een strategie. Wij willen een verhaal.

Ik denk dat dat onder de kapstok van een routekaart circulaire economie heel goed past. En dan kunnen we heel goed kijken naar Groningen, Den Haag, hoe we dat met elkaar moeten doen. Dat is wat dat betreft. En de schooltuinen, even bij stilstaan. PvdA, daar is een motie over ingediend, speciaal voor Schalkwijk. We hebben dat … We zijn daarmee in gesprek gegaan met de scholen in Schalkwijk, met de stadslandbouwinitiatieven in Schalkwijk. En het is wel een complex verhaal. Het is niet het NME moet daar even een locatie vullen. De locatie werd niet gebruikt door de scholen. De scholen zien dat ook. We hebben er vier gevonden die wel kansen zien. Het is ook hun eigen keus om iets met schooltuinen te gaan doen. Vervolgens is het moeilijk om dat vanuit het NME te organiseren. We hebben wel, uiteindelijk zijn

15

we ertoe gekomen dat de buurtboerderij Nieuweweg wil hier een rol in gaan spelen. En dat is iets wat we komend jaar gaan uitzoeken op locatie of met lessen aan scholen, maar we hebben die opdracht echt ter harte genomen. En dat is nu denk ik de haalbare kaart, om de buurtboerderij Nieuweweg die rol te laten geven om die milieueducatie ook voor scholen op locatie, via een schooltuinachtig concept, vorm te geven. Maar dat is ook wel eventjes zoeken, maar dat is denk ik wel een mooie kans voor komend jaar. En daarmee denk ik, heb ik de meeste vragen beantwoord, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dat denk ik ook, wethouder. Dank u wel. Nog twee vingers zie ik. Mijnheer Amand, Trots. De heer Amand: Dank u, voorzitter. Eén vraag voor de wethouder. U kan ook de scholen eens meenemen naar de van Dortstraat, Marnixstraat. Die tuintjes bestaan al sinds mensenheugenis en daar kunnen ze wel wat van leren. Wilt u dat eens bepraten met de scholen? De voorzitter: Mevrouw Van den Broek, Partij voor de Dieren. Mevrouw Van den Broek: Even nog over die schooltuinen.

Is NME geëquipeerd om veel meer scholen nog te begeleiden naar schooltuinen? En zo niet, wat hebben ze daar dan wel voor nodig? Ik had nog gevraagd: bent u bereid om te kijken of we nog meer met voedselredders kunnen gaan doen, dat we dat kunnen uitbreiden? En de gemeentelijke inkoop, om te kijken of we ook meer lokaal/ regionaal kunnen gaan inkopen. De voorzitter: Mijnheer Berkhout, ga uw gang. Wethouder Berkhout: Dank voor de suggestie, mijnheer Amand, om even bij de Van Dortstraat te gaan kijken. En volgens mij, het NME, een aantal jaar geleden heb ik u volgens mij ook het Actieplan NME toegestuurd. En daar hebben ook om een budget gevraagd. Ik denk eerlijk gezegd niet dat voor die opgave het NME op dit moment geëquipeerd is. Nee, dat is het eerlijke verhaal. Ik denk ook niet dat altijd de behoefte bestaat bij alle scholen. Dat is de andere kant van het verhaal. Die mix hebben we geprobeerd middels de motie, die ons heeft gevraagd uit te zoeken voor Schalkwijk. En daar komt van … Volgens mij heeft u ons daar ook de opdracht gegeven, moet altijd het NME dat doen. Dat is toch, die zijn goed in bepaalde zaken, maar dit vraagt misschien een andere opgave. En daar zien we dus nu kans voor nieuw initiatief, zoals buurtboerderij Nieuweweg.

Ik weet ook niet per se als u vraagt van hoeveel geld heeft NME nodig en dan kunnen we het wel oplossen of het zo simpel ligt, zeg ik maar eventjes in alle eerlijkheid. Maar het is ook wel een uitdaging voor de komende jaren van wat is de opdracht voor het NME? Hun huidige locaties beheren en welke rol. Daar moeten we denk ik ook nog eens goed naar kijken of zij wel de beschikbare middelen hebben. Maar we hebben dus een stap gezet de afgelopen jaren. Dat is even hoog over. Daar kunnen we denk ik heel lang over praten, maar dat is even de beschouwing. Uw suggesties voor de voedselredders. Ik wil even wel nog zeggen daar even naar te gaan kijken. En ook dat andere aspect voor wat betreft inkoop, maar ik moet even kijken wanneer ik daar bij terugkom. Ik zoek eventjes hoe we dat … Misschien is ook een praktische, als u dat even technisch uitvraagt. Dan houd ik hem eventjes functioneel. Kunnen we daar wat mee. Dat zou ik misschien even op die manier willen doen, zonder meteen in een heel toezeggingscircus te belanden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Ik hoor dat u zelf daarop terug moet komen. Mevrouw Van den Broek. Mevrouw Van den Broek: Voorzitter, dat heb ik uiteraard al technisch uitgevraagd. En kwam ik erachter dat we geen afspraak hebben over lokale inkoop, geen harde afspraak.