Ingekomen stuk Wijkraad Parkwijk-Zuiderpolder-Penningsveer mbt Domus Plus
Tekst van het document
Wijkraad Parkwijk-Zuiderpolder-Penningsveer Parkwijk-Zuiderpolder@wijkraden-haarlem.nl
Ir. Ronald B. Fukken Onderwerp:
voorzitter
Domus+, Skaeve Huse:
Waar een wil is, is een weg Aan: cc.:
B&W, Griffie, Leden Gemeente Raad Wendy Dieben, Mirjam Boxhoorn Haarlem, 11 juni 2021
Geachte Gemeenteraad, geacht College, Op 22 april heeft u besloten dat er zes Skaeve Huse komen aan de Vergierdeweg en dat er nog een keuze gemaakt moet worden voor een Domus+ vestiging na aanvullend onderzoek aan de Robertus Nurksweg of aan de Nieuweweg. Wij hebben met verbijstering kennisgenomen van de onderbouwing van de besluitvorming, waarbinnen, naar onze mening, de alternatieven onvoldoende afgewogen zijn. Wij zijn van mening dat dit mede gebeurd is, omdat de wijkraden in Oost door uw college en de ambtenaren onvoldoende als dialoogpartner zijn betrokken bij het besluitvormingstraject. Wij reiken u hierbij een recent onderzoek van De Groene Ruimte aan en leggen U onze overwegingen opnieuw aan u voor, aangevuld met nieuwe informatie. Het betreft een NNN-toetsing voor een vestiging van een Skaeve Huse aan de rand van Schoteroog. Daarnaast gaan wij in op de trajecten van realisatie en de benodigde kosten/investeringen. Ook brengen wij een eerder gepubliceerd onderzoek van de wijkraden naar de haalbaarheid van alternatieve locaties onder uw aandacht. Betrokken wijkraden proberen u nog nieuwe informatie mee te geven voor komende besluitvorming en vragen ook stil te staan bij het genomen besluit dat er geen Skaeve Huse of Domus + vestiging aan de rand van Schoteroog zal komen.
Op Schoteroog en aan de randen ervan is veel gerealiseerd de afgelopen jaren, waaronder een jachthaven met paviljoen en een clubaccommodatie voor de Scouting. In de afgelopen raadsvergadering was Schoteroog een van de meest genoemde zoekgebieden in het kader van de RES 1.0. Alles kon en alles kan op Schoteroog of aan de randen ervan constateerde dhr. Aynan die avond. U overweegt zelfs een aanzienlijk oppervlak van het NNNgebied aan te willen wenden aan zonnepanelen, die vooral bedoeld zijn voor de energie behoefte van nieuw te vestigen data-centra in de Waarderpolder. Toch vond een meerderheid van de Raad in de april vergadering geen gronden voor een studie naar de haalbaarheid van een accommodatie voor Domus+ en/of Skaeve Huse. Geachte gemeenteraad, U wilt uw besluiten goed kunnen onderbouwen en soms kan reflectie op een al genomen besluit leiden tot een heroverweging vanwege voortschrijdend inzicht. Wij beogen ten behoeve van uw besluitvormingstraject aanvullende informatie aan te reiken. Wij doen dat in de overtuiging dat ‘Waar een wil is, ook een weg is’. Het advies van de wijkraden De betrokken wijkraden zijn er van overtuigd, dat in de vorige raadsvergadering voorgesorteerd is op de locatie Nieuweweg voor Domus +.
1
Wijkraad Parkwijk-Zuiderpolder-Penningsveer
Evaluatie elders Waar is het niet goed gegaan met een Skaeve Huse of Domus Plus accommodatie in Nederland: • •
Skaeve Huse Kampen, omwonenden klagen over ernstige overlast, afstand tot woningen te klein. Domus+ Wehl, in augustus 2011 gestart in een voormalig klooster in het dorp, na forse toename van de overlast in 2018 uiteindelijk in 2019 gesloten.
Niet nabij woningen vestigen, mislukking gegarandeerd. Waar gaat het wel goed: • •
• • •
Skaeve Huse Maastricht, locatie met 4 wooncontainers bij pand Leger des Heils. Skaeve Huse Rotterdam, woonunits voor elf overlastgevers, op een terrein aan de Soesterbergstraat, naast een bedrijventerrein. Afstand naar de woningen aan de Bovendijk 700 meter met tussen gelegen barrières als een doorgaande grote weg een een metrolijn. Loopafstand naar de vijf scholen en twee kinderdagverblijven in de buurt minimaal 1.2 kilometer en maximaal 1.8 kilometer. Domus+ Amsterdam, Tafelbergweg nabij het AMC op een prikkelarme locatie. Afstand tot woningen circa 1 kilometer en winkelcentrum circa 2 kilometer. Domus+ Cederhorst, gevestigd op het GGZ-terrein Zon & Schild in Amersfoort, grenzend aan een bosrijk gebied. Iedere bewoner heeft een persoonlijke begeleider. Domus+ De Heem Veldwijk, de woonplek, een boerderij met woonunits ligt in Woerden. Landelijk gelegen tussen de weilanden in de luwte (prikkelarm). Afstand tot winkels, gezondheidscentrum en openbaar vervoer alle op > 500 meter.
Uit alle ervaringen blijkt, dat het alleen goed gaat bij terreinen, die uit het zicht en buiten gehoorsafstand van woonwijken liggen.
Weerlegging vermeende bezwaren tegen de door wijkraden aangedragen locaties langs Schoteroog De Stichting tot behoud van de Groene zoom heeft bureau “De Groene Ruimte” gevraagd de door de wijkraden beoogde locaties voor Domus + en Skaeve Huse te toetsen aan de effecten op het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Daartoe is nagegaan of er al dan niet significante aantasting van het NNN wordt verwacht. Voor het NNN geldt een nee-tenzij principe. Dat houdt in dat ruimtelijke plannen geen nieuwe activiteiten in het NNN mogelijk mogen maken, die leiden tot significante vermindering of aantasting van het NNN. Uit het rapport van De Groene Ruimte blijkt, dat: • Locatie 3 valt buiten het NNN, hoeft daar aan niet te worden getoetst 2
Wijkraad Parkwijk-Zuiderpolder-Penningsveer •
De plaatsing op de locaties 1 en 2 kan, gelet op de schaal, niet worden aangemerkt als een ‘significante aantasting’ van wezenlijke kenmerken en waarden, oppervlakte en/of samenhang van het NNN Schoteroog, Waarder- en Veerpolder, Mooie Nel en De Liede.
Te betrekken aspecten bij realisatie van Domus + op de keuze locaties Robertus Nurksweg of Nieuweweg. De betrokken wijkraden blijven zich verzetten tegen de vestiging op één van deze locaties, maar gelet op het genomen Raadsbesluit wensen zij weldegelijk betrokken te worden bij de haalbaarheidsstudie en de inrichting van de beoogde locaties. Robertus Nurksweg. • De locatie is klein (beschikbaar oppervlak ca 1200 m2) • Het gebied ligt in de Groene zoom, maakt deel uit van Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL). • Geluidsbelasting langs N22 en 2 viaducten bedraagt ca 68 dB(A) en maakt (kostbare) geluidsafscherming (scherm, wal) nodig. • De bebouwing zal op 130 m afstand van een woonflat komen en op 80 m. van kantoren, die misschien omgevormd worden tot woningen en maakt woningbouw op tussengelegen perceel onmogelijk. • Ligt vlak bij een junk-hotspot (onder viaduct). • Zal tot kansrijke bezwaarprocedures leiden. • Realisatie van Domus + aldaar is niet bevorderlijk voor de ontwikkeling van Oostpoort. Kortom, realisatie ter plaatse zal duur en tijdrovend blijken. Nieuweweg o De locatie ligt in de groene zoom en ecologische verbindingszone tussen Ringvaart en Reinaldapark. o Geluidsbelasting langs verlengde Schipholweg bedraagt afhankelijk van de afstand 60 - 68 dB(A) en maakt (dure) geluidsafscherming (scherm, wal) nodig.
o De locatie ligt pal naast een junk-hotspot, waar NB een doorgaande fietsroute geprojecteerd wordt. Verder ligt het direct naast het Reinaldapark en diverse recreatieve routes. Het gebied wordt te onveilig voor de sociaal-maatschappelijke functie die er thans is en voor de intensivering die voorzien is. o De route naar het buurt(winkel)centrum gaat door een kinderrijke nieuwbouwbuurt en de route naar de binnenstad door het Reinaldapark, wat vooral ’s avonds sociaal onveilig zal zijn. De inrichting van het gebied in samenhang met de junk-hotspot zal integraal, volledig beveiligd ingericht moeten worden en realisatie zal duur en tijdrovend blijken. Wij gaan er van uit dat het traject van realisatie van Skaeve Huse en/of Domus Plus aan de rand van Schoteroog sneller tot een gewenst resultaat gaat leiden. Indien, ondanks alle bezwaren, de Raad de locaties Nieuweweg of Robertus Nurksweg doordrukt, wil en zal conform de toezegging namens B&W, de Wijkraad van begin af aan bij de inrichting actief betrokken worden. Helaas is van enige aanzet daartoe nog niets gebleken. 3
Wijkraad Parkwijk-Zuiderpolder-Penningsveer
Advies: 1. Bij het nader uitwerken van de locaties Nurksweg en/of Nieuweweg, alsnog de locaties langs/aan de rand van het Schoteroog parallel mee te nemen in het ontwikkeltraject 2. Bij de uitwerkingen namens de wijkraden in Oost, de wijkraad Parkwijk, Zuiderpolder, Penningsveer van begin af aan actief te betrekken.
Met vriendelijke groet, Ronald Fukken, Voorzitter wijkraad Parkwijk-Zuiderpolder- Penningsveer.
Mede namens: De wijkraden Schalkwijk; Wijkraad Slachthuisbuurt; Wijkraad Amsterdamse Buurten Wijkraad Vondelkwartier
Bijlage 1 Raadstuk Ruimtelijk kader Schoteroog Reg.nummer: 2013/1674 Bijlage 2 NNN-toetsing Skaeve Huse Schoteroog Haarlem
4
21228
NNN-toetsing Skaeve Huse Schoteroog Haarlem
21228
Colofon
Titel ............................: NNN-toetsing Skaeve Huse Schoteroog Projectnummer .......: 21228 Opdrachtgever ........: Stichting tot behoud van de Groene Zoom Zuiderpolder
Liewegje 16 2033 AC Haarlem Datum ........................: 18-5-2021 Status rapport ..........: eindrapport Bestand ......................: 21228 plaatsing Skaeve Huse Schoteroog vs1.1 Opdrachtnemer ......: De Groene Ruimte BV Sportstraat 42 6707 GH Wageningen tel. 0317-423969 dgr@dgr.nl www.dgr.nl Handtekening voor akkoord, Naam..........................: ir. P.A.W.M. Raaijmakers Handtekening ...........:
Auteursrecht ............: De auteursrechten van dit rapport rusten bij zowel opdrachtgever als opdrachtnemer, tenzij schriftelijk anders is/wordt overeengekomen. Alleen degenen bij wie het auteursrecht rust zijn gerechtigd het rapport voor eigen gebruik te vermenigvuldigen, te verspreiden of toe te passen, alsook om het ter informatie aan derden openbaar te maken tegen onderling (= zij bij wie het auteursrecht rust) overeengekomen voorwaarden (kosten, citeren, gebruiken, wijzigen etc). De informatie in dit rapport is mogelijk deels afkomstig uit de NDFF. Deze informatie mag niet zonder toestemming van BIJ12 worden verstrekt aan derden of op enige andere wijze openbaar worden gemaakt. Raadpleging van en eventuele verdere handelingen met/op basis van het door De Groene Ruimte BV geleverde product vallen buiten elke verantwoordelijkheid van opdrachtgever en/of De Groene Ruimte BV.
21228 INHOUDSOPGAVE 1.
INLEIDING................................................................................................................................. 2
2.
LOCATIE IN RELATIE TOT HET NNN ................................................................................... 3
3.
TOETSING ................................................................................................................................ 5 3.1. Oppervlakte .............................................................................................................. 5 3.2. Samenhang................................................................................................................. 5 3.3. Wezenlijke kenmerken en waarden ................................................................... 6
4.
CONCLUSIE .............................................................................................................................. 8
BIJLAGEN Bijlage 1. WKW - wezenlijke kenmerken en waarden b_NL.IMRO.8002.POVPNHVG01_511.
21228 1.
INLEIDING
De gemeente Haarlem onderzoekt de mogelijkheden om aan de Mooie Nelweg (Schoteroog) in Haarlem zes woonunits (Skaeve Huse) te plaatsen. Stichting tot behoud van de Groene Zoom Zuiderpolder heeft hiervoor drie locaties in gedachten, en heeft aan De Groene Ruimte gevraagd de plaatsing van deze zes eenheden op deze locaties te toetsen aan de effecten op het Natuurnetwerk Nederland (NNN). In voorliggende rapportage is daarvoor nagegaan of er al dan geen significante aantasting van het NNN wordt verwacht voor de volgende aspecten: • Oppervlakte. • Samenhang. • Wezenlijke kenmerken en waarden: o bestaande en potentiële waarden van het ecosysteem; o robuustheid en aaneengeslotenheid van het NNN; o aanwezigheid van bijzondere soorten; o de verbindingsfunctie van het gebied voor soorten en ecosystemen.
21228 2.
LOCATIE IN RELATIE TOT HET NNN
De drie mogelijke planlocaties liggen in dan net buiten het 233 ha grote deelgebied ‘Schoteroog, Waarder- en Veerpolder, Mooie Nel en De Liede’ (Z9) van het NNN. Voor het NNN geldt een nee-tenzij principe. Dat houdt in dat gemeenten in het ruimtelijk plan (bv. bestemmingsplan of omgevingsplan), dat valt binnen de begrenzing van het NNN, regels moeten stellen voor de bescherming, instandhouding en ontwikkeling van de ‘wezenlijke kenmerken en waarden’ van het NNN (artikel 6.43 lid 2 en 3). Deze ‘wezenlijke kenmerken en waarden’ (WKW) zijn vastgelegd in bijlage 5 van de omgevingsverordening. Daarnaast is een hoofdlijn dat ruimtelijke plannen geen nieuwe activiteiten in het NNN mogelijk mogen maken, die per saldo leiden tot significante aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden of tot vermindering van het oppervlak van het NNN of van de samenhang binnen het NNN (artikel 6.43 lid 4), tenzij er een groot openbaar belang is en reële alternatieven ontbreken (het ‘nee-tenzij’ beginsel). In dat laatste geval moet de aantasting zoveel mogelijk beperkt worden (mitigerende maatregelen). Is deze beperking onvoldoende om aantasting te voorkomen, dan is aanvullend compensatie nodig (artikel 6.43 lid 5). Andere schadelijke activiteiten zijn in beginsel niet toegestaan. In figuur 1 is de begrenzing van het NNN ter plaatse aangegeven (overgenomen van de provinciale website).
Figuur 2 geeft de hier getoetste locaties weer; in figuur 3 zijn deze drie locaties overgenomen op de ondergrond met de NNN-begrenzing. Figuur 1. Begrenzing NNN ter plaatse
21228 Figuur 2. Getoetste locaties.
Figuur 3. Locaties t.o.v. NNN
Uit figuur 3 blijkt dat de locaties 1 en 2 binnen het NNN liggen, maar locatie 3 buiten het NNN ligt. Dat betekent dat locatie 3 hier niet verder hoeft te worden getoetst wat het NNN betreft.
21228 3.
TOETSING
In het kader van het nee-tenzij principe wat voor het NNN geldt is nagegaan of er al dan geen significante aantasting van het NNN wordt verwacht voor de volgende aspecten: • Oppervlakte. • Samenhang. • Wezenlijke kenmerken en waarden: o bestaande en potentiële waarden van het ecosysteem: ▪ rust ▪ donkerte ▪ stilte ▪ bodem en water o robuustheid en aaneengeslotenheid van het NNN; o aanwezigheid van bijzondere soorten; o de verbindingsfunctie van het gebied voor soorten en ecosystemen. De achtergrondinformatie is ontleend aan het document ‘WKW - wezenlijke kenmerken en waarden b_NL.IMRO.8002.POVPNH-VG01_511’ (provincie Noord Holland); zie bijlage 1) 3.1.
Oppervlakte
De planlocatie behoort tot het deelgebied ‘Schoteroog, Waarder- en Veerpolder, Mooie Nel en De Liede’ (Z9) van het NNN; dit deel is 223 ha groot. De voor zes Skaeve Huse benodigde oppervlakte is ca. 1.000m2 (informatie opdrachtgever)). De plaatsing van zes woonunits kan niet worden aangemerkt als een ‘significante aantasting’ van de oppervlakte. Het betreft een relatief zeer beperkte oppervlakte (ca. 0,1 ha) van deze zes units t.o.v. de oppervlakte van 223 ha van dit deel van het NNN; dat is minder dan 0,04%. Daarnaast het gegeven dat de plaatsing niet onomkeerbaar is, waardoor er sowieso geen permanent oppervlaktebeslag zal zijn. 3.2.
Samenhang
De samenhang binnen het gebied komt tot uiting door de aanwezigheid van aaneengesloten grote wateren en plassen (Mooie Nel, Binnen Liede, Buiten Liede, Veerplas), omringd door een open polderlandschap (Schoteroog, Waarder- en Veerpolder). De samenhang met omliggende NNN-gebieden bestaat uit de verbinding met andere grote wateren, waaronder de Noorder Buiten Spaarne, Het IJ, Zijkanaal C en de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder. Deze lopen door en langs NNN-gebieden Hekslootpolder, Westbroekplas e.o. (Z7), Oosterbroek en Buitenhuizen (Z6) en Houtrakpolder en omgeving (Z8). De plaatsing van zes woonunits kan niet worden aangemerkt als een ‘significante aantasting’ van de hier geschetste samenhang omdat de samenhang wordt bepaald door de grote wateren, terwijl de units op land of in de oever worden gesitueerd.
21228 3.3.
Wezenlijke kenmerken en waarden
De volgende wezenlijke kenmerken en waarden worden onderscheiden: • bestaande en potentiële waarden van het ecosysteem: o rust o donkerte o stilte o bodem en water • robuustheid en aaneengeslotenheid van het NNN; • aanwezigheid van bijzondere soorten; • de verbindingsfunctie van het gebied voor soorten en ecosystemen. In Schoteroog, Waarder- en Veerpolder, Mooie Nel en de Liede worden de volgende ecologische kernkwaliteiten onderscheiden, die de basis vormen voor het behoud van biodiversiteit die (inter)nationaal en/of regionaal van belang is: • Open wateren met water- en verlandingsvegetaties en aangrenzende extensieve graslanden; • Parkachtig landschap met recreatief gebruik. Rust, donkerte, stilte, bodem en water. Schoteroog is een voormalige vuilstortlocatie die volledig is afgedekt en landschappelijk te herkennen als een heuvel met een open structuur. Opvallend zijn de enorme windturbines die in dit open landschap staan. Tussen Schoteroog en de Waarderpolder ligt een waterzuiveringsinstallatie. De kop van het Schoteroog is natuurlijk met water en moerasvegetaties. Vanwege de vroegere functie als stortplaats is de bodem in het gebied plaatselijk zwaar vervuild. Door het aangrenzende industriegebied aan de oostzijde, de A200 aan de zuidkant en het recreatief medegebruik is er relatief weinig sprake van rust, donkerte en stilte.
Gezien de hierboven beschreven huidige situatie kan de plaatsing van zes woonunits niet worden aangemerkt als een ‘significante aantasting’ van bodem, water, rust, stilte en donkerte. Robuustheid en aaneengeslotenheid De plaatsing van zes woonunits kan niet worden aangemerkt als een ‘significante aantasting’ van de robuustheid van het NNN omdat het een, op de schaal van het NNN, nauwelijks waarneembare activiteit is in een al druk gebied. De plaatsing van zes woonunits kan niet worden aangemerkt als een ‘significante aantasting’ van de aaneengeslotenheid omdat de units, of ze nu op het land of in de oever worden geplaatst, geen enkele barrièrewerking zal hebben op de kernkwaliteiten van het NNN (open wateren met water- en verlandingsvegetaties en aangrenzende extensieve graslanden en parkachtig landschap met recreatief gebruik); er worden immers geen ecologische barrières e.d. gerealiseerd, noch voor grondgebonden en watergebonden fauna, noch voor de flora. Ook fauna die zich door de lucht verplaatst zal geen merkbaar effect ondervinden, temeer gezien de aanwezigheid van de windturbines. Aanwezigheid van bijzondere soorten
21228 Schoteroog en het westelijke deel van de Veerpolder kenmerken zich door een parkachtige omgeving, ingericht voor recreatieve doeleinden. Actueel is geen sprake van specifieke natuurwaarden of soortgroepen, maar bestaat de kwaliteit vooral uit het samenhangende groene karakter en de kleinschalige afwisseling (Multifunctionele natuur). Deze kwaliteit vormt de basis voor zowel natuurbehoud als recreatie in het gehele gebied. Het schiereilandje ten noorden van Schoteroog wordt niet gebruikt voor recreatie en heeft derhalve grotere natuurwaarden. Het gebied kan meer divers en aantrekkelijker voor algemene natuur en recreatie worden gemaakt door variatie in inrichting en beheer. De kleinschalige afwisseling die al aanwezig is en overgebleven veenpolderlandschap vormen een goed uitgangspunt voor herinrichting en ander beheer. De actuele natuurwaarden zijn lokaal aanwezig en veelal relatief eenvoudig en snel vervangbaar (graslanden en aangelegde plassen <10 jaar, struwelen <20 jaar). De plaatsing van zes woonunits kan niet worden aangemerkt als een ‘significante aantasting’ van de aanwezigheid van bijzondere soorten, aangezien de aanwezige soorten zeer algemeen zijn. Ook is de vervangbaarheid van de actuele natuurwaarden groot.
Verbindingsfunctie van het gebied voor soorten en ecosystemen Aangezien de samenhang, oppervlakte, robuustheid en aaneengeslotenheid niet worden aangetast (zie hiervoor), zal plaatsing van deze zes woonunits geen significante aantasting zijn van de verbindingsfunctie van het gebied voor soorten en ecosystemen.
21228 4.
CONCLUSIE
• De plaatsing van zes woonunits op de binnen het NNN gelegen locaties 1 of 2 kan niet worden aangemerkt als een ‘significante aantasting’ van (een van de) wezenlijke kenmerken en waarden, oppervlakte en/of samenhang van het NNN Schoteroog, Waarder- en Veerpolder, Mooie Nel en De Liede (Z9) waar deze locaties in liggen. • Plaatsing van zes woonunits op locatie 3 is niet aan het NNN getoetst, omdat deze locatie daarbuiten ligt (het NNN kent geen ‘externe werking’). • Het gebied kan meer divers en aantrekkelijker voor algemene natuur en recreatie worden gemaakt door variatie in inrichting en beheer. De kleinschalige afwisseling die al aanwezig is en overgebleven veenpolderlandschap vormen een goed uitgangspunt voor herinrichting en ander beheer.
21228 BIJLAGE 1.
Schoteroog, Waarder- en Veerpolder, Mooie Nel en De Liede (Z9) 1 Algemene gegevens Nummer
Z9
Naam gebied
Schoteroog, Waarder- en Veerpolder, Mooie Nel en De Liede
Regio Natuurbeheerplan 2020 Gemeente(n)
Zuidwest Rijnland Haarlemmermeer, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlem
Overige wettelijke en beleidsmatige gebiedsbeschermingsregimes relevant voor natuur Gebruik / functie
UNESCO Werelderfgoed (Stelling van Amsterdam) Natuur, recreatie
Oppervlakte NNN Eigendom / beheer
223 hectare o.a. Recreatieschap Spaarnwoude
2
Oppervlakte en samenhang NNN
De oppervlakte van het NNN-gebied bedraagt 223 hectare. De samenhang binnen het gebied komt tot uiting door de aanwezigheid van aaneengesloten grote wateren en plassen (Mooie Nel, Binnen Liede, Buiten Liede, Veerplas), omringd door een open polderlandschap (Schoteroog, Waarder- en Veerpolder). De samenhang met omliggende NNN-gebieden bestaat uit de verbinding met andere grote wateren, waaronder de Noorder Buiten Spaarne, Het IJ, Zijkanaal C en de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder. Deze lopen door en langs NNN-gebieden Hekslootpolder, Westbroekplas e.o. (Z7), Oosterbroek en Buitenhuizen (Z6) en Houtrakpolder en omgeving (Z8). Ze staan vaak niet in open verbinding met elkaar door peilverschillen die met sluizen worden verbonden. In het zuiden verbindt de natuurverbinding van de Ringvaart Haarlemmermeer (ZNV1) het gebied met de diverse NNN-gebieden van de Haarlemmermeerpolder (Z11, Z12). Deze samenhang is van belang voor water- en moerasgebonden flora en fauna. Vanuit de bovengenoemde wateren bestaat ook een (indirecte) samenhang met het Noordzeekanaal. Door de ingeklemde ligging tussen wateren, de A200 aan de zuidkant en de bebouwde kom van Haarlem aan de westkant, is de verbinding met omliggende drogere milieus beperkt.
1/8
Figuur 1: Ligging NNN-gebied Schoteroog, Veerpolder, Mooie Nel en De Liede en omliggende NNN-gebieden inclusief nummer. Voor een overzicht van de natuurbeheertypen wordt verwezen naar het Natuurbeheerplan.
3
Landschapsecologische karakteristiek
Ontstaansgeschiedenis Het NNN-gebied is overwegend onderdeel van het veenpolderlandschap en valt binnen twee fysisch geografische regio’s: het laagveengebied (Schoteroog, Waarder- en Veerpolder, Binnen en Buiten Liede) en het zeekleigebied (Mooie Nel). Schoteroog en de Waarder- en Veerpolder vormen de overgang van het oude strandwallenlandschap naar het veengebied. Oorspronkelijk was het een hoogveengebied (ontstaan op kleibodem bovenop een strandvlakte) dat door bedijking en bemaling werd ontwaterd. Vanaf de middeleeuwen is het oorspronkelijke veengebied aan de westkant van de Mooie Nel en Binnen en Buiten Liede ontgonnen, inclusief de delen die nu binnen de bebouwing van Haarlem en het bedrijventerrein van Waarderpolder liggen. Tot de jaren ’60 was er echter nog sprake van een typisch veenpolderlandschap bestaande uit kleine langwerpige kavels en sloten daartussen. Door de uitbreiding van de stad Haarlem, aanleg van een bedrijventerrein, RWZI en windturbines, jarenlange vuilstort en een afgraving (Veerplas) ten behoeve van recreatie, zijn er slechts nog enkele restanten van het vroegere veenpolderlandschap zichtbaar in het gebied.
2/8
Aardkundige waarden De strandwal Spaarnwoude en de omgeving daarvan is een mooi voorbeeld van een combinatie van aardkunde en cultuurhistorie: relicten van de meest landinwaarts gelegen Noordzeegrens in de vorm van de oudste strandwalresten van onze Noord-Hollandse kust die aan het oppervlak komen in een ontgonnen veenpolder (de Verenigde Binnenpolder). De veenpolder is lokaal bedekt met klei of zand, met hier en daar nog voormalige veenputten als overblijfsel van de veenontginning. De wallen zijn zwaar aangetast en op één plaats op natuurlijke wijze doorbroken door het veenstroompje de Liede. In het omringende polderland liggen verder enkele inversiekreekruggen. De vorming van strandwallen en haakwallen aan de noordoostzijde, begon ca. 5000 jaar geleden. Daarna ontwikkelde de kust zich naar buiten, westwaarts. Het gebied is reeds eeuwen bewoond en wordt omgeven door grote infrastructurele werken (A9, A200, spoor Haarlem-Amsterdam). De strandwal is nog slechts deels intact. Enkele delen bevinden zich nog boven maaiveld, het gros onder maaiveld en meer naar het zuiden onder de stad Haarlem. Er bevinden zich twee veenmeertjes binnen het gebied. Hoewel aangetast, is dit gebied nog een zeer representatief voorbeeld van een van de oudste strandwallen van Nederland.
De oude strandwallen, de veen- en kleibedekking van de voormalige strandvlakte, De Liede, en de veenmeertjes in dit gebied vormen een bijzondere samenhang van geologische verschijnselen. Het geeft inzicht in de vroegste geologische en culturele ontwikkelingsgeschiedenis van onze kust. Aan het gebied is een internationale waardering toegekend. Ontwikkelingen zijn mogelijk indien het bodemprofiel en reliëf (bijv. door activiteiten als heien, graven en egaliseren) niet significant worden aangetast. Bij ontwikkelingen die beroering tot een diepte van 1m onder maaiveld vergen is in beginsel geen sprake van aantasting van de aardkundig waarde. Abiotische en ruimtelijke karakteristiek De bodem van de polders bestaat afwisselend uit een veen- of kleidek op (standwal)zand. De strandwal komt net ten westen van de Veerpolder aan de oppervlakte in een smalle, zandige strook van globaal zuidwest naar noordoost. In de omgeving van het gebied liggen droogmakerijen die lager liggen dan het gebied zelf. Vanwege de waterbuffer (grote wateren als de Mooie Nel en de Binnen en Buiten Liede) aan de oostkant van de polders, is van wegzijging naar omliggende droogmakerijen nauwelijks sprake. In de Waarder- en Veerpolder vindt ook kwel plaats. Schoteroog is een voormalige vuilstortlocatie die volledig is afgedekt en landschappelijk te herkennen als een heuvel met een open structuur.
Opvallend zijn echter de enorme windturbines die in dit open landschap staan. Tussen Schoteroog en de Waarderpolder ligt een waterzuiveringsinstallatie. De kop van het Schoteroog is natuurlijk met water en moerasvegetaties. De Waarderpolder bestaat voornamelijk uit graslanden, smalle waterstructuren met rietzones en aan de westzijde kleine struweel- en bosstroken. De Vuilrak is een voormalige kreek in de Waarderpolder die vroeger als afvalstort is gebruikt.
3/8
De Waarderpolder en een deel van de Veerpolder hebben een flexibel peil. Het omliggende deel van de polder kent een zomerpeil van -1,82 m NAP en een winterpeil van -1.98 m NAP. De moeraszones in de Veerplas dienen als helofytenfilter. Hierdoor is het water helder en kent een vrij goede kwaliteit. Vanuit de Binnen Liede en de Mooie Nel wordt boezemwater het gebied ingelaten in de polders en in de Veerplas (zwemwaterlocatie), waar het gefilterd wordt en weer terugstroomt naar de Binnen Liede. De noordoever van de Veerplas is ingericht als recreatiestrand, de overige oevers zijn meer natuurlijk. Vanwege de vroegere functie als stortplaats is de bodem in het gebied plaatselijk zwaar vervuild. Door het aangrenzende industriegebied aan de oostzijde, de A200 aan de zuidkant en het recreatief medegebruik is er relatief weinig sprake van rust, donkerte en stilte. Huidig gebruik De kleinschalige graslanden in de Waarder- en Veerpolder worden agrarisch beheerd. De meeste worden beweid met paarden of koeien en een enkele wordt gebruikt als hooiland. Daarnaast worden delen van het gebied gebruikt voor intensieve recreatie, als onderdeel van het recreatiegebied Spaarnwoude. Met name in Schoteroog liggen veel wandel- en fietspaden, speelweides, twee jachthavens, horeca en een reddingsbrigade.
De westoever van de Veerplas is ingericht als recreatiestrand met speelweides, horeca en ruimte voor evenementen. De grote wateren worden gebruikt voor beroeps- en recreatievaart en als ligplaats voor woonschepen. Tevens staan in het gebied windturbines en een RWZI. Kernkwaliteiten Op basis van het voorgaande worden in Schoteroog, Waarder- en Veerpolder, Mooie Nel en de Liede de volgende ecologische kernkwaliteiten onderscheiden, die de basis vormen voor het behoud van biodiversiteit die (inter)nationaal en/of regionaal van belang is: Open wateren met water- en verlandingsvegetaties en aangrenzende extensieve graslanden
4
Parkachtig landschap met recreatief gebruik
Natuurwaarden
De natuurwaarden, zowel actueel als potentieel, zijn hierna beschreven aan de hand van de kernkwaliteiten van het gebied.
Kernkwaliteit: Open wateren met water- en verlandingsvegetaties en aangrenzende extensieve graslanden Actuele natuurwaarden Een groot deel van het gebied bestaat uit open water (04.02 Zoete plas). In de Veerplas en in de oeverlanden langs de Binnen Liede zijn op enkele plekken langs het water goed ontwikkelde rietkragen, wilgenbosjes en moeras- en verlandingsvegetaties aanwezig, deze worden gerekend
4/8
tot Moeras (05.01) en Veenmosrietland en moerasheide (06.01). Op de veenmosrietlanden langs de Binnen Liede groeien onder andere veenpluis, veenmossen, welriekende nachtorchis, moerasviooltje en ronde zonnedauw. Waterspitsmuis (Zijkanaal C), Noordse woelmuis (Zijkanaal B, Buiten Liede, kop van Schoteroog), meerdere moeras- en rietvogels zoals snor, bruine kiekendief en ook roerdomp (winterperiode) vinden hun leefgebied in de oeverruigtes. Gedurende de winter is het open water ook een belangrijke pleisterplaats voor watervogels. Op de Veerplas overwinteren grote aantallen smienten. In het moerasbos in de Buiten Liede (14.02 Hoog- en laagveenbos) direct ten zuiden van de A200, broeden lepelaars in een grote kolonie. Met name in de Waarderpolder komen open extensieve graslanden voor van het type 10.02 Vochtig hooiland en N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland. Deze zijn waardevol, maar door de relatief beperkte oppervlakte herbergt het gebied slechts lage aantallen weidevogels. Potentiële natuurwaarden De grote wateren kunnen, in combinatie met meer natuurlijke en robuuste oeverlanden, moeraszone en kleine bosschages in potentie een nog belangrijkere rol vervullen als (uitbreiding van) leefgebied en natuurverbinding voor watergebonden flora en fauna, waaronder de otter. De Mooie Nel en de Liede staan via het boezemgemaal Spaarndam in verbinding met het Noordzeekanaal.
Het Noordzeekanaal vervult voor verschillende trekkende vissoorten, waaronder glasaal en driedoornige stekelbaars, een belangrijke rol op nationaal niveau. De aanleg van een vispassage in boezemgemaal Spaarndam biedt potentie voor migratie van trekvissen tussen Noordzee(kanaal) en de wateren van de Mooie Nel en de Liede.
Kernkwaliteit: Parkachtig landschap met recreatief gebruik Actuele natuurwaarden Schoteroog en het westelijke deel van de Veerpolder kenmerken zich door een parkachtige omgeving, ingericht voor recreatieve doeleinden. Actueel is geen sprake van specifieke natuurwaarden of soortgroepen, maar bestaat de kwaliteit vooral uit het samenhangende groene karakter en de kleinschalige afwisseling (Multifunctionele natuur). Deze kwaliteit vormt de basis voor zowel natuurbehoud als recreatie in het gehele gebied. Het schiereilandje ten noorden van Schoteroog wordt niet gebruikt voor recreatie en heeft derhalve grotere natuurwaarden. Potentiële natuurwaarden Het gebied kan meer divers en aantrekkelijker voor algemene natuur en recreatie worden gemaakt door variatie in inrichting en beheer. De kleinschalige afwisseling die al aanwezig is en overgebleven veenpolderlandschap vormen een goed uitgangspunt voor herinrichting en ander beheer.
5/8
5
Abiotische en ruimtelijke condities
In tabel 1 zijn de kernkwaliteiten en bijbehorende actuele en potentiële natuurwaarden weergegeven in relatie tot de voor deze waarden relevante abiotische en ruimtelijke condities. De condities zijn gelijk voor actuele en potentiële natuurwaarden en daarom niet afzonderlijk weergegeven. Deze tabel geeft daarmee inzicht in de aspecten waarmee rekening dient te worden gehouden in het ecologisch onderzoek naar de mogelijke (significante) gevolgen van een plan of project in het NNN.
6/8
Tabel 1: Actuele en potentiële natuurwaarden in relatie tot de vereiste abiotische en ruimtelijke condities (‘X’)
Openheid
Beslotenheid
Rust (beperkte menselijke aanwezigheid)
Stilte
Donkerte
-
-
X
X
-
X
-
X
X
X
X X
X -
-
X X
X X
-
X X
-
X X
X X
X X
N10.02 Vochtig hooiland N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland
-
X X
X X
X X
X X
-
X X
-
X X
X X
X X
-
X X
-
X X
X X
X X
N14.02 Hoog- en laagveenbos Moeras- en rietvogels
X -
X -
X -
X -
-
X
X X
X
-
X X
X X
-
X
X -
X X
X X
X X
Watervogels Waterspitsmuis
-
-
-
-
-
-
X X
X -
-
X X
X X
-
X -
-
X X
X X
X X
Noordse woelmuis Otter Parkachtig landschap met recreatief gebruik
-
-
-
-
-
-
X X
-
-
X X
X X
-
-
-
X X
X X
X X
Multifunctionele natuur Aardkundige waarden
-
-
-
-
-
-
-
-
-
X
X
-
-
X
-
-
-
-
-
X
-
X
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Cultuurhistorisch element
X
X -
Basenrijke en/of brakke kwel
-
X
Peil- en/of overstromingsdynamiek
-
X X
Stabiel hoog (grond)waterpeil
X
X X
Windwerking
-
X X
(Micro) reliëf
-
X X
Buffercapaciteit bodem / water
-
N05.01 Moeras N06.01 Veenmosrietland
Relatief voedselarme onbemeste bodem
N04.02 Zoete Plas
Veenbodem
Bestaand water- en / of verkavelingspatroon
Vereiste ruimtelijke condities
Goede (grond- en oppervlakte)waterkwaliteit
Oude bodem (ongestoord)
Vereiste abiotische condities
Open wateren met water- en verlandingsvegetaties en aangrenzende extensieve graslanden
7/8
6
Vervangbaarheid
De actuele natuurwaarden zijn lokaal aanwezig en veelal relatief eenvoudig en snel vervangbaar (graslanden en aangelegde plassen <10 jaar, struwelen <20 jaar). Het restant van het oude veenpolderlandschap in de Waarder- en Veerpolder is echter niet of nauwelijks vervangbaar. Dat geldt ook voor de restanten van de oudste strandwallen van Nederland. De fysieke kenmerken van de oude strandwal en met klei en veen bedekte strandvlakte mogen niet significant worden aangetast, zodat de aardkundige waarden en de ontstaansgeschiedenis via het aardkundig monument behouden blijven. Daarnaast vragen ook de moeras- en verlandingsvegetaties een zeer lange vervangingstijd (>50 jaar).
8/8
Raadsstuk Onderwerp: Ruimtelijk kader Schoteroog Reg.nummer: 2013/1674 1. Inleiding De Haarlemse Reddingsbrigade is in 2007 voor de aanleg van de Schoterbrug verplaatst naar een tijdelijke locatie op een terrein van Rijnland naast het Fort bezuiden Spaarndam. Sindsdien is gezocht naar een definitieve locatie. Daarbij zijn verschillende alternatieven de revue gepasseerd, maar om functionele, financiële, technische of ruimtelijke overwegingen afgevallen. De Reddingsbrigade heeft zelf teruggegrepen op een plan uit 2005 om vestiging op Schoteroog mogelijk te maken. Dat was toen nog gedacht als onderdeel van een omvangrijke jachthaven, maar inmiddels is het ruimtebeslag tot bescheiden proporties teruggebracht. De Reddingsbrigade heeft vervolgens de samenwerking gezocht met de zeiltak van roei- en zeilvereniging Het Spaarne, die indertijd onderdak had bij de opgeheven jachtwerf De Drijver. De zeilboten liggen nu tijdelijk in de stadshaven-oost. Als derde partner treedt een buitensportbedrijf op, dat ook ruimte zal gaan bieden aan een horecavoorziening. Om de hiervoor geschetste ontwikkeling mogelijk te maken én om aan te geven binnen welke randvoorwaarden dat kan gebeuren is een ruimtelijk kader voor Schoteroog opgesteld.
2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. Om het Ruimtelijk kader Schoteroog vast te stellen.
3. Beoogd resultaat Het Ruimtelijk kader Schoteroog geeft aan welke ontwikkeling de gemeente wenst op deze locatie, zodat vergunningaanvragen hieraan getoetst kunnen worden. Uiteindelijk doel is een balans tussen ecologie, landschap en recreatie.
4. Argumenten Recreatieve waarde Schoteroog Met de vestiging van Reddingsbrigade, Het Spaarne en een buitensportbedrijf wordt de aantrekkingskracht van Schoteroog voor recreanten vergroot, vandaar ook dat belang wordt gehecht aan een horecavoorziening van beperkte omvang (maximaal zestig couverts). Het gebruik van deze locatie is nu nog zeer extensief, zodat een belangrijk deel van de recreatieve mogelijkheden onbenut blijft. Toetsingskader 1
Het ruimtelijk kader dient als onderlegger voor de behandeling van de WABOaanvraag in de gemeentelijke Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (ARK) en in de provinciale Adviescommissie Ruimtelijke Ontwikkeling (ARO). Ontheffing Omdat de locatie Schoteroog onderdeel uitmaakt van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en buiten Bestaand Gebouwd Gebied ligt (BGG, voorheen de rode contour), moet de provincie ontheffing verlenen voor de vestiging van de watersportinitiatieven. Medewerking recreatieschap Het algemeen bestuur van het recreatieschap heeft ingestemd met de vestiging van de Reddingsbrigade en Het Spaarne op Schoteroog. Het is de wens van het recreatieschap dat een buitensportbedrijf, inclusief horeca, onderdeel uit gaat maken van dit cluster. Definitieve locatie Met de vestiging op Schoteroog rondt de gemeente een jarenlange zoektocht af naar een definitieve locatie voor de Reddingsbrigade.
5. Kanttekeningen Inpasbaarheid Om zich te voegen naar de ruimtelijke kwaliteiten van Schoteroog schrijft het ruimtelijk kader een compacte vestiging met dubbelgebruik van functies voor. Om de ecologische kwaliteiten op peil te houden dienen mitigerende maatregelen getroffen te worden. Bestemmingsplan Een bestemmingsplan regelt wat waar en op welke manier gerealiseerd kan worden. Dit ruimtelijk kader bepaalt de randvoorwaarden die aan de plannen van de watersportverenigingen gesteld worden vanuit de optiek van de ruimtelijke kwaliteit. Daarbij gaat het niet alleen om de verschijningsvorm van de gebouwen, maar ook om de ecologische en landschappelijke context. Inspraak en participatie Met de initiatiefnemers heeft intensief overleg plaatsgevonden, net als met de provincie en het recreatieschap. De mogelijkheid tot inspraak maakt onderdeel uit van de WABO-procedure die gevolgd moet worden nadat de verenigingen hun bouwplan formeel hebben ingediend. Erfpachtovereenkomst De verenigingen en het bedrijf sluiten zelf een ondererfpachtovereenkomst met het recreatieschap. Financiën Voor de verplaatsing en definitieve huisvesting van de Reddingsbrigade is een bedrag beschikbaar binnen het krediet Land in Zicht. De kosten van de tijdelijke huisvesting sinds najaar 2012 én het in oude staat herstellen van de tijdelijke locatie worden hierop in mindering gebracht.
Het Spaarne en het buitensportbedrijf dragen
2
de eigen kosten. De gemeente betaalt niet mee aan de kosten voor infrastructuur, kabels en leidingen.
6. Uitvoering De gemeente heeft zelf geen grondposities op Schoteroog. Het recreatieschap pacht deze gronden van Staatsbosbeheer. De drie initiatiefnemers voor de vestiging van een watersportlocatie sluiten, zoals gezegd, een ondererfpachtcontract af met het recreatieschap. De gemeente toetst hun vergunningaanvraag aan het onderhavige ruimtelijk kader.
7. Bijlage Het Ruimtelijk kader Schoteroog.
Het college van burgemeester en wethouders,
de secretaris
de burgemeester
3
8. Raadsbesluit De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Om het Ruimtelijk kader Schoteroog vast te stellen. Gedaan in de vergadering van … … …… (wordt ingevuld door de griffie) De griffier
De voorzitter
4
Reageren antwoord@haarlem.nl
Meer informatie www.haarlem.nl
Vragen 023 _ 511 51 15
Gemeente Haarlem • Hoofdafdeling Stadszaken • Afdeling Ruimtelijk beleid
Schoteroog Ruimtelijk Kader Landschappelijke randvoorwaarden, januari 2013
Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding Inventarisatie
3 5
Historische reeks Huidige situatie Routes en entrees Water en ecologie Eigendom en beheer
7 9 10 11 13
Provinciaal Beleid
15
EHS Metropolitaan landschap (Bufferzone) Nationale landschappen (Stelling van Amsterdam) Bouwen buiten BBG
Gemeentelijk Beleid Uitgangspunten Visie: Drie schalen
19 21 23
(Boven) regionaal Boven lokaal Lokaal
23 23 23
Randvoorwaarden Ontwikkelingsmodellen Voorbeelduitwerking
25 27 29
Impressie
30
In 2005 is er voor het verplaatsen van de jachthaven Schoteroog en de Reddingsbrigade een plan gemaakt dat om nanciele redenen niet is doorgegaan. Schoteroog in de regio 4
Gemeente Haarlem - Afdeling Ruimtelijk Beleid
Inleiding
het gebied kan worden ingepast. Hierdoor staan de verschillende
Schoteroog, de noordelijke punt van de Haarlemse Waarderpolder is
ontwikkelingen niet op zichzelf maar wordt er vanuit een breder kader
een voormalige vuilstort die 12 jaar geleden is gesloten en vervolgens
en een langere termijn gewerkt aan de kwaliteit van het gebied.
is ingericht als recreatiegebied.
Het bestaande ruimtelijk beleid, zoals dat is vastgelegd in de
De hoedanigheid van voormalige stortplaats (het vuil is afgedekt met
bestemmingsplannen, biedt onvoldoende kader om dit initiatief
een folie waaraan een detectiesysteem is gekoppeld) geeft een fors
te kunnen beoordelen. De in dit document geformuleerde
aantal beperkingen aan de inrichting.
stedebouwkundige randvoorwaarden moeten dit kader gaan bieden.
Zo mogen er op de stort geen bomen worden geplant en mag er geen bebouwing komen (dit kan alleen op een smalle rand buiten de damwand). Het recreatiegebied is in eerste instantie vrij rudimentair ingericht waarbij het de bedoeling was om het gebied in de jaren erna verder te ontwikkelen. Een aantal jaren geleden heeft zich hier een jachthaven gevestigd die wel een recreatieve waarde heeft, maar de ruimtelijke en ecologische kwaliteiten van het gebied verstoort. Momenteel zijn er nieuwe verzoeken voor de vestiging van een aantal recreatieve functies. De Reddingsbrigade is tijdelijk gehuisvest naast het Fort bezuiden Spaarndam en moet daar weg. Schoteroog biedt een passende locatie voor deze vereniging. Hetzelfde geldt voor Het Spaarne, dat na de ophef ng van jachtwerf De Drijver nog steeds op zoek is naar een nieuwe plek. Toevoeging van een buitensportbedrijf maakt dat er een compact watersportcluster gerealiseerd kan worden, waarbij de combinatie met een horecavoorziening het voor willekeurige recreanten aantrekkelijker maakt om naar Schoteroog te gaan. In dit ruimtelijk kader worden in het licht van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit uitspraken gedaan of en op welke wijze programma binnen Schoteroog Ruimtelijk Kader
5
1850 6
Gemeente Haarlem - Afdeling Ruimtelijk Beleid
1996
Inventarisatie Historische reeks Hiernaast is de ontwikkeling van Schoteroog in de afgelopen anderhalve eeuw weergegeven. Met roze zijn de oorspronkelijke dijken van het gebied geprojecteerd op de latere kaarten. Circa 1850 Omstreeks 1850 lag Schoteroog (oog = eiland, uitlooppunt) ook al op een landtong op de splitsing van Spaarne en Liede. De landtong werd beschermd door dijken, daaromheen lagen rietlanden verspreid in de Liede en het Spaarne. Daarvan is het ontoegankelijke natuureiland in het uiterste noorden van Schoteroog een overblijfsel. Ook een afsplitsing van de dijk richting het noordoosten is nu nog aanwezig en maakt onderdeel uit van de jachthaven. Circa 1996 Na het jarenlange gebruik als stortplaats was Schoteroog in 1998 vol. In 2003 wordt Schoteroog na het aanbrengen van de bovenafdichting gesloten verklaard. Het moeraseiland is in de voorgaande tijd vastgegroeid aan het vaste land, maar nog wel onveranderd ruig en natuurlijk van karakter. 2010 Tussen de noordelijke kop van het vaste land en het natuureiland is de jachthaven geplaatst. Ook is de voormalige, afgedekte vuilstort ingericht en in gebruik als extensief recreatiegebied met wandelpaden en enkele etspaden. Met de aanleg van de jachthaven is ook het natuureiland weer ‘losgeknipt’ van Schoteroog. 2010
Schoteroog Ruimtelijk Kader
7
1996
8
Gemeente Haarlem - Afdeling Ruimtelijk Beleid
1996
Huidige situatie
gebruikt door wandelaars, skaters, etsers, ruiters en voor outdooractiviteiten. Schoteroog heeft door de directe nabijheid van de stad
Schoteroog, een voormalige vuilstort, bestaat functioneel uit twee
een grote recreatieve potentie, die in de huidige situatie onvoldoende
zones; de heuvel en de randen.
wordt benut.
De heuvel van de vuilstort is ingericht als recreatiegebied. Er is een stelsel van slingerende paden aangelegd door drie beplantingszones; een lage heesterzone aan de west ank van de heuvel, een ruige extensief beheerde graszone en een intensiever beheerde grasstrook aan de oostzijde. Schoteroog biedt vanaf de heuvel een royaal en uniek uitzicht op de de stad het Spaarne, de Liede, de duinen en de veenweidegebieden van Spaarnwoude. De randen van Schoteroog bestaat aan de west- , noord- en oostzijde uit oever. De oever bestaat vrijwel ononderbroken uit een rietzoom. In 2010 is de jachthaven HJC naar Schoteroog verplaatst. Aan de noordoostzijde van het gebied is, overigens zonder enige ruimtelijke en ecologische afweging, het jachthavencomplex inclusief haven gerealiseerd. De haven vormt letterlijk een hap uit de oostelijke rietzone en dus een verstoring en onderbreking van de EHS. De haven voegt door het besloten karakter van de vereniging en de oriëntatie van de bebouwing (achterkanten richting de recreatieheuvel), niets toe aan de recreatieve waarde en ruimtelijke kwaliteit van het gebied. Recreatiegebied Schoteroog wordt op dit moment vrij extensief Schoteroog Ruimtelijk Kader
9
Routes en entrees De afbeelding toont de regionale recreatieve routes en hoe ze met Schoteroog verbonden zijn. Schoteroog ligt op een landtong. Het afgelegen karakter wordt versterkt door de aanwezige wegen, routes en entrees. Zo heeft het gebied slechts één entree die vrij achteraf en verstopt ligt en moeilijk herkenbaar of uitnodigend is. Er ligt een hoofdontsluitingsweg langs de randen van het gebied die deels geschikt is voor autoverkeer om de jachthaven bereikbaar te maken. Het oostelijke trace van de weg is enkel toegankelijk voor etsers en voetgangers en takt in het uiterste zuiden van het gebied aan op de etsroute langs de oostrand van Haarlem. Binnen deze hoofdontsluitingslus aan de rand ligt een jnmaziger stelsel van wandelpaden op en over de heuvel dat schitterende vergezichten op de stad en landschap bieden. De bereikbaarheid van Schoteroog vanuit Haarlem kan sterk verbeterd worden. Daarnaast kan gezien de ligging de recreatieve betekenis van Schoteroog op regionaal niveau sterk toenemen als Schoteroog kan fungeren als koppelpunt tussen Haarlem en Spaarnwoude waardoor het gebied meer onderdeel wordt van het regionale recreatieve netwerk.
10
Gemeente Haarlem - Afdeling Ruimtelijk Beleid
Water en ecologie Aanwezigheid van water is op Schoteroog overal voelbaar. Ecologisch beschikt het gebied over twee kernkwaliteiten: vegetatie op de heuvel (bloem- en zaadrijke kruidenbegroeiing) en vegetatie in en langs de rand (rietgordel, behoort tot de EHS). Op de heuvel van de vroegere vuilstort komt een bloem- en zaadrijke hoge kruidenbegroeiing voor. Dit is de biotoop van de plaatselijke populatie distelvinken (putters). Door ontoereikend beheer neemt de ecologische waarde van deze vegetatie de laatste jaren sterk af. In en langs de randen bevindt zich een rietgordel die onderdeel uitmaakt van een doorlopende oeverbegroeiing van de zuidrand van Schalkwijk-Poelpolder-Zuiderpolder-VeerpolderWaarderpolder-Schoteroog-Spaarndam. Deze doorlopende rietgordel maakt onderdeel uit van de EHS. Door de aanleg van de jachthaven HJC is een gat gevallen in deze rietgordel. Door de aanplant van knotbomen is de open rietbiotoop verder verzwakt. Dit heeft negatieve gevolgen op de stand van de broedvogels en de biodiversiteit aldaar.
Schoteroog Ruimtelijk Kader
11
locatie
Beheergebied 12
Gemeente Haarlem - Afdeling Ruimtelijk Beleid
Eigendomssituatie en beheersituatie Schoteroog is in bezit van Staatsbosbeheer en in erfpacht uitgegeven aan het recreatieschap Spaarnwoude. Het recreatieschap heeft de jachthaven in ondererfpacht uitgegeven aan de gemeente. De gemeente is bezig een onderondererfpachtovereenkomst met de HJC te sluiten. Het gebied wordt beheerd door het recreatieschap.
Eigendomssituatie
Schoteroog Ruimtelijk Kader
13
Markenbinnen
UITGEEST
WestKnollendam OostKnollendam
HEEMSKERK
Krommenie
W O R M E R LA N D
Wijk aan Zee
Wormerveer Wormer
Zaandijk
BEVERWIJK Assendelft VelsenNoord
VELSEN
Westzaan VelsenZuid Koog a/d Zaan IJmuiden
Z AAN S TA D
Driehuis
Zaandam
VelserSantpoortNoord
broek
Spaarndam
BLOEMENDAAL HAARLEMMERLIEDE EN SPAARNWOUDE Haarlemmerliede
Overveen
Halfweg
HAARLEM Zwanenburg
ZANDVOORT
Aerdenhout
HEEMSTEDE
Lijnden
Vijfhuizen
Sloten
Badhoevedorp
Cruquius De Glip Bennebroek Vogelenzang Zwaanshoek
Schiphol
Hoofddorp De Zilk
HILLEGOM
Bovenkerk
Beinsdorp
H A A R L E M M E R M E E R Oosteinde
AALSMEER Nieuw-Vennep
NOORDWIJKERHOUT
Lisserbroek Rijsenhout
LISSE
UITHOORN
Burgerveen De kwakel Abbenes Kudelstaart Weteringbrug
SASSENHEIM VOORHOUT
14
Buitenkaag
Gemeente Haarlem - Afdeling Ruimtelijk Beleid
EHS
Bufferzone Amsterdam-Haarlem
Provinciaal Beleid EHS
Metropolitaan landschap (Bufferzone Amsterdam-Haarlem).
Schoteroog valt grotendeels binnen de Ecologische
Schoteroog maakt deel uit van het metropolitane landschap en
Hoofdstructuur. In het natuurbeheerplan 2013 staat het gebied
daarmee van een van de bufferzones.
beschreven als onderdeel van recreatiegebied Spaarnwoude, De
De bufferzones dienen te worden gevrijwaard van verdere
Liede en De Batterij.:
verstedelijking en worden ontwikkeld tot relatief grootschalige
“Bos en veenweidegebied met hoofdfunctie recreatie, gericht
groengebieden. Beleid hiervoor is door de provincie geformuleerd
op het ontvangen van grote hoeveelheden bezoekers. In
in een ruimtelijke visie voor deze bufferzone (Spaarnwoude en
veenweidegebied ligt kruidenrijk- en vochtig weidevogelgrasland,
Meerpolders, bufferzone in een metropolitaan landschap, april
plas-dras en vochtig schraalland. Langs De Liede en bij De
2012).
Batterij komen rietmoeras, veenmosrietland en Elzenbroekbos
Belangrijke punten uit deze visie zijn verbetering van de
voor.Door de recreatieve betekenis van dit gebied wordt bij
toegankelijkheid door ets-, wandel- en vaarnetwerken,
het gebruik van dit gebied een goede combinatie van natuur
gevarieerde natuur- en landschapsbeelden, een duurzaam
en recreatie nagestreefd. Dit betekent dat er meer recreatieve
watersysteem en zorgvuldige vormgeving van cultuurhistorische
ontwikkelingen mogelijk en toegestaan zijn dan wanneer enkel een
elementen en patronen.
natuurdoelstelling zou bestaan.”
Toekomstbeeld (blz 59-61): “een aantrekkelijk recreatief uitloopgebied vlakbij woonwijken. Recreatief gebruik van het water versterken. Meer watergerelateerde voorzieningen toevoegen en routestructuur over het water completeren. Ook het versterken van routes en de entree(s) is een aandachtspunt”.
Schoteroog Ruimtelijk Kader
15
Beleid
Stelling van Amsterdam 16
Gemeente Haarlem - Afdeling Ruimtelijk Beleid
Bestaand bebouwd gebied
Nationale landschappen, Stelling van Amsterdam
cultuurhistorie buiten Bestaand Bebouwd Gebied gaat uit van
Schoteroog behoort grotendeels tot het Nationale Landschap. De
een samenhangende, integrale ontwikkeling en één sluitende
nationale landschappen zijn gede nieerd in de Nota Ruimte. Het
nanciële constructie. Dit houdt in dat bijvoorbeeld woningbouw,
zijn gebieden met internationaal zeldzame of unieke en nationaal
natuur en recreatie in samenhang worden ontworpen, ontwikkeld
kenmerkende landschapskwaliteiten.
en ge nancierd.
De Stellingzone is aangewezen tot te beschermen cultuurhistorisch
Dit betekent dat plangrenzen zorgvuldig moeten worden
ruimtelijke hoofdstructuur, met als doel de herkenbaarheid en
vastgesteld met alle betrokken partijen. De Provincie Noord-
aantrekkingskracht van het gebied te vergroten.
Holland biedt het instrument Ruimte voor Ruimte aan en wil
Kernkwaliteiten zijn: een groene en relatief stille ring rond
hiervoor ook het instrument gebiedsontwikkeling inzetten.
Amsterdam, een samenhangend systeem van forten, dijken,
Nieuwe ontwikkelingen buiten Bestaand Bebouwd Gebied beoordeelt
kanalen en inundatiekommen en een relatief grote openheid.
de Provincie Noord-Holland op grond van het aantonen van nut en
Naast het beschermen van deze kernkwaliteiten moet er aandacht
noodzaak, de mogelijkheden of onmogelijkheden voor verdichting of
zijn voor het vergroten van de publieke toegankelijkheid (voor
transformatie en de provinciale eisen aan ruimtelijke kwaliteit (onder
recreatie en toerisme) en het behouden c.q. versterken van de
andere de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie), en op de (on)
ruimtelijke samenhang en landschappelijke herkenbaarheid.
mogelijkheden van het faciliteren van de ontwikkeling vanuit het
Het ruimtelijk beleidsregime met betrekking tot de Stelling van
watersysteem.
Amsterdam is vastgelegd in de Provinciale Ruimtelijke Verordening Structuurvisie (PRVS) en de Beleidsnota Landschap en
Fietsroutenetwerk Zuid Kennemerland
Cultuurhistorie. Ontwikkelingen binnen een Nationaal Landschap
Het etspad dat langs de Mooie Nel via de oostoever van Schoteroog
en UNESCO-Werelderfgoed is uitsluitend toegestaan voor
langs de JAchthaven HJC loopt, buigt hier af en vervolgt de route via
zover deze geen signi cant negatieve effecten hebben voor de
de Schoterbrug richting Spaarnwoude.
kernkwaliteiten. Voor de toevoeging van woningbouw wordt aangesloten op de
Provinciaal beleid in het kort
regels ten aanzien van nieuwbouw buiten het BBG. Hierbij geldt
Bij ontwikkelingen in het gebied Schoteroog is vooral het samengaan
dat ten minste de nut en noodzaak van de toevoeging moet
van recreatie en ecologie belangrijk. Beide moeten worden
worden aangetoond.
gestimuleerd en verder ontwikkeld maar tevens moeten ze elkaar
Bouwen buiten BBG Het bouwen met identiteit op basis van landschap en
versterken. Het gaat erom een goede balans te vinden tussen het ontwikkelen van recreatieve functies en ecologische waarden. Schoteroog Ruimtelijk Kader
17
Structuurplan 2020 18
Gemeente Haarlem - Afdeling Ruimtelijk Beleid
Gebiedsvisie Oostradiaal 2010
Gemeentelijk beleid
Schoteroog als meest noordelijke) aan de oostrand van Haarlem: het Liedepark. Basis voor de ontwikkeling van het Liedepark zijn de
Structuurplan 2020
aanwezige landschappelijke kwaliteiten zoals water en openheid.
In het Structuurplan Haarlem 2020 is Schoteroog aangeduid als groen
De visie bevat verder voorstellen voor het versterken van een
en recreatiegebied.
doorgaande noord-zuid route door het hele gebied en het toevoegen van dwarsverbindingen met de Waarderpolder.
Nota Ruimtelijke Kwaliteit De nota beschrijft in deel I welke aspecten Haarlem een eigen gezicht
Bestemmingsplan Spaarndamseweg
en karakter geven. Deze aspecten worden vervolgens vertaald in
Schoteroog maakt onderdeel uit van het bestemmingsplan
gouden regels voor ruimtelijke kwaliteit. Zo kan de mentaliteit van
Spaarndamseweg, dat nu in de maak is. Het bestemmingsplan
private investeringen voor publieke doelen als typisch Haarlemse
spreekt alleen in globale termen over Schoteroog. Het provinciaal
kracht het pro el van de stad helpen versterken (gedeelde weelde,
beleid kan dus als leidend worden beschouwd.
regel nr. 7). De nota moedigt aan hier goede voorwaarden voor te
Het bestemmingsplan Spaarndamseweg voorziet niet in een
scheppen. Daarnaast is duurzame (gebieds)ontwikkeling met respect
horecaboot binnen de waterbestemming. Een dergelijk initiatief
voor de gebiedskarakteristieken typisch Haarlems (regel 8).
doorloopt een wabo-procedure.
Hoofdlijnennotitie SOR Denkbeeldenkaarten: Schoteroog Groen: onderdeel Hoofdgroenstructuur en Spelen: onderdeel recreatief groen en versterken verbinding Schoteroog met netwerk recreatieve routes. Kansenkaart Watertoerisme (2008) In de Kansenkaart Watertoerisme staat dat horeca aan het water voor Haarlem nog veel kansen biedt. Gebiedsvisie Oostradiaal 2010 In de Gebiedsvisie Oostradiaal wordt gestreefd naar een grotere samenhang van de (nu nog) losse groengebieden (waaronder Schoteroog Ruimtelijk Kader
19
landschappelijke kernkwaliteit 20
Gemeente Haarlem - Afdeling Ruimtelijk Beleid
Uitgangspunten evenwichtige doorontwikkeling Schoteroog
Schoteroog als noordelijke punt een sterkere recreatieve betekenis krijgen zonder daarbij de eigen kernkwaliteiten te verliezen. Dit kan
Behoud en versterking landschappelijke kernkwaliteiten en
worden bereikt door het verbeteren van de routes (Zowel in Liedepark
ecologie
zelf als de bereikbaarheid vanuit Haarlem). Ook door Schoteroog beter te verbinden met de regionale recreatieve route Haarlem-
Twee landschappelijke kernkwaliteiten van Schoteroog zijn de
Spaarnwoude neemt de recreatieve betekenis toe. Daarnaast voegt
geïsoleerde ligging en de rudimentaire inrichting die het gebied een
een aantrekkelijke samenstelling van functies, in combinatie met een
rauw en stoer voorkomen geven. De geïsoleerde ligging van het
horecavoorziening, de benodigde recreatieve waarde toe.
gebied is evident; in de huidige situatie is het gebied letterlijk een eindpunt, Schoteroog ligt voor Haarlem ‘achter’ de Waarderpolder,
Ecologische waarde vergroten door herstel en behoud van
een landpunt omringd door water waar je speciaal naartoe moet
een doorgaande aaneengesloten (oever)beplantingsstructuur.
gaan. Schoteroog wordt beoogd te behoren tot de recreatieve zone
De randen van Schoteroog fungeren als zoekgebieden om de
het Liedepark die zich uitstrekt aan de oostrand van Haarlem. Binnen
ecologie te compenseren, dan wel te ontwikkelen en te versterken.
dit ‘park’ vormt Schoteroog de noordelijke punt. Het gebied kent
Ecologische waarde vergroten van de bloemenvegetatie op de
een rudimentaire inrichting zonder bomen (de vervuilde ondergrond
heuvel door speci ek beheer.
verhindert dit). De hoogte van de voormalige vuilstortheuvel biedt
Jachthaven meer ruimtelijk inbedden om het beeld te verbeteren
de bezoeker een royaal uitzicht op het landschap. Deze openheid
en openheid richting recreatiegebied te creëren.
tezamen met de ligging bepaalt in sterke mate de belevingswaarde
Recreatieve waarde van het gehele Schoteroog vergroten.
van het gebied (rust, wind/ de elementen, weidsheid en zicht op het
Versterken van de recreatieve toegankelijkheid van de aanwezige
water). Deze kernkwaliteiten moeten behouden blijven.
(jachthaven) en nog te ontwikkelen, watergerelateerde functies in combinatie met (seizoensgebonden) horeca.
Verhogen recreatieve waarde
Entreegebied verduidelijken en toevoegen van een extra entree om het gebied beter te ontsluiten, een rondje mogelijk te maken en
Zowel de provincie als het recreatieschap als de gemeente zijn het
het gebied dichter bij Haarlem-Noord te brengen.
erover eens dat Schoteroog een grotere recreatieve betekenis moet
Fietsverbinding tussen Schoteroog en oostelijke stadsrand
krijgen. Behalve in het structuurplan is Schoteroog opgenomen in
verbeteren (meer doorgaand karakter etsroute).
de gebiedsvisie Oostradiaal als onderdeel van het Liedepark. Om
Verbeteren van de verbinding tussen Schoteroog en Haarlem-
de samenhang van dit recreatieve uitloopgebied te versterken moet
Noord. Schoteroog Ruimtelijk Kader
21
Binnen
Zuidschermer
Driehuizen Limmen
Noordeinde Akersloot
Bakkum
GRAFTDE RIJP West-Graftdijk
CASTRICUM De Woude
OostGraftdijk
Markenbinnen
UITGEEST
WestKnollendam OostKnollendam
HEEMSKERK
Krommenie
W O R M E R LA N D Wormerveer Wormer
Zaandijk
BEVERWIJK Assendelft VelsenNoord Westzaan VelsenZuid
Koog a/d Zaan
Z AAN S TA D
Driehuis
Zaandam
VelserSantpoortNoord
broek
Spaarndam
HAARLEMMERLIEDE EN SPAARNWOUDE Haarlemmerliede
Halfweg
HAARLEM Zwanenburg
Vijfhuizen
Lijnden
Sloten
Badhoevedorp
Cruquius
Hoofddorp
Schiphol
Regionaal: onderdeel EHS 22
Gemeente Haarlem - Afdeling Ruimtelijk Beleid
bovenlokaal: onderdeel Liedepark
Schoteroog: visie
Visie: op drie schaalniveaus
Lokaal: recreatieve en ecologische betekenis
Regionaal: onderdeel van de PEHS
Schoteroog vervult landschappelijk en functioneel een tweeledige rol. Het