Gewaarmerkte jaarstukken 2022 gemeente Haarlem
Tekst van het document
43 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Dom.
Pr.
Versterker
Budget excl. Berap 2022 550
Budget incl. Berap 2022 550
Realisatie 2022
Extra onderhoud aan de buitenruimte daar waar achterstanden zijn (onderhoudsbu dget) Extra impuls werk met werk budget
300
300
300
100
100
95
5
Opstellen verkeersveilighe idbeleid
250
250
214
5
Toegankelijkhei d
100
100
99
5/4 Impuls aan groeninitiatieve n en klimaatadaptati e
5
5
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
338
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R 212 Via de groeninitiatieven zijn er onder andere 143 subsidies verstrekt voor Groene Daken, is een financiële bijdrage geleverd aan de tegelwipacties en aan het Boomspiegelfeest. Tevens zijn er Duintuinen aangelegd en plantenbakken geplaatst. Klimaatadaptieve maatregelen zijn gerealiseerd door het vergroten van boomspiegels, vergroening rondom een sportveld en het aanleggen van groen, waterdoorlatende parkeerplekken en een wadi. Niet alle werkzaamheden konden tijdig in 2022 worden uitgevoerd en zijn doorgeschoven naar begin 2023. Hierdoor resteert nog een deel van het budget. Voorstel is om het restant budget toe te voegen aan de reserve Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte (zodat het in 2023 kan worden ingezet voor de uitgelopen opdrachten). 0 Op diverse plekken in Haarlem is extra achterstallig onderhoud gepleegd op de verhardingen, onder meer als gevolg van inbrekingen voor kabels en leidingen.
5 Vanuit projecten verhardingen en groen zijn naar aanleiding van constateringen tijdens de uitvoering van het project aanvullende werkzaamheden verricht. 36 Het onderzoek 'snorfiets naar de rijbaan' is uitgevoerd en de uitvoering van de actieagenda 'verkeersveiligheid' is versneld. Ook zijn concrete maatregelen gerealiseerd, zoals quick-wins voor de actie-agenda 30 km/u, kleine aanpassingen aan fietspaden ten behoeve van de verkeersveiligheid, diverse locatieonderzoeken, campagnekalender en het plaatsen van smileys. Het restant budget is toegevoegd aan de reserve Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte (zodat het in 2023 kan worden ingezet voor de uitgelopen opdrachten). 1 Er zijn quickwins gerealiseerd door het plaatsen van fietsrekken en borden en het verwijderen van obstakels op
44 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Dom.
Pr.
Versterker
5
5
5
Budget excl. Berap 2022
Budget incl. Berap 2022
Realisatie 2022
Versnelling op thema Verkeer en mobiliteit
900
700
342
Terugdraaien meerjarige bijdrage begrotingstekor t uit Reserve Vastgoed Dekking Algemene reserve Voorlichting leefbaarheid, veiligheid en toezicht havenbedrijf
1.000
1.000
1.000
-1.000
-1.000
-1.000
125
125
125
3.435
3.235
2.623
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R diverse plekken in de stad. Ook zijn trottoirs aangepast. 358 Het opstellen van de nota Deelmobilteit is versneld. Daarnaast zijn er proactief laadinfra palen geplaatst en is het experiment leefstraat Vroomstraat-Holsteynstraat met deze versterkers gerealiseerd. Er is een fietsopstelplek aangepast en er zijn fietsrekken op parkeerplekken geplaatst. Twee onderwerpen hebben vertraging opgelopen en worden in 2023 uitgevoerd, te weten de oversteek bij het ziekenhuis aan de Boerhaavelaan en de aanvullende bijdrage aan de elektrische Veerpont Schoteroog. Het restant budget € 108.000 is toegevoegd aan de reserve Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte (zodat het in 2023 kan worden ingezet voor de uitgelopen opdrachten). En bij de decemberrapportage is € 250.000 ten gunste van saldo in de begroting gebracht. 0 Is in de begroting verwerkt en daarmee gerealiseerd.
0 Is in de begroting verwerkt en daarmee gerealiseerd. 0 De nautische Havendienst staat, gezien de toenemende drukte in aantal en verschillende activiteiten en de matige vaarkennis op het water, onder druk op het gebied van veiligheid en leefbaarheid. Daarom heeft de raad besloten om de uitsparing van 1 fte na implementatie van de Centrale Afstandsbediening Bruggenaan nautische handhaving op het water toe te kennen (eind 2023). Het budget is volledig uitgegeven ten behoeve van toezicht, voorlichting over veiligheid, leefbaarheid, meer aanwezigheid en zichtbaarheid van tijdelijke extra capaciteit op het water. 612
Programma 6: Burger, bestuur en veiligheid
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
45 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Dom.
Pr.
Versterker
Budget excl. Berap 2022 400
Budget incl. Berap 2022 400
Realisatie 2022
6
Aanschaf van veel ingehuurd middelen (bv camera's) om effectiviteit van handhaving te vergroten***
6
Terugdraaien meerjarige incidentele bezuiniging op handhaving * Vergroten veiligheid Reinaldapark: ruimtelijke aanpassingen*, ***
500
500
500
125
125
0
6
Extra inzet veiligheid Skaeve Huse en Domus Plus
165
165
165
6
Basis op orde: implementatie gegevensmanag ement Leiderschapspro gramma
400
400
398
150
150
152
Nota internationaal
80
80
60
Burger & bestuur
6
6
6
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
0
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R 400 In het kader van de ‘Versterkers Duurzaam Doen’ zijn maatregelen benoemd waarvoor middelen in de begroting zijn opgenomen. Het gaat om de aanschaf van middelen (camera's) om de effectiviteit van handhaving te vergroten, voor € 400.000. De geplande activiteiten zijn in 2022 uitgevoerd. Deze uitgaven zijn niet via de exploitatie gelopen, maar via het Investeringsplan. Bij de decemberrapportage is dit verwerkt. 0 Met het terugdraaien van de incidentele bezuinigingen op handhaving is in 2022 extra inhuur ingezet voor integrale handhaving. 125 In het kader van de ‘Versterkers Duurzaam Doen’ zijn maatregelen benoemd waarvoor middelen in de begroting zijn opgenomen. Het gaat om de maatregelen ter vergroting van de veiligheid in het Reinaldapark voor € 125.000. De geplande activiteiten zijn in 2022 uitgevoerd. De uitgaven aan deze maatregelen zijn niet via de exploitatie gelopen, maar via het Investeringsplan. Bij de decemberrapportage is dit verwerkt. 0 Er is extra capaciteit handhaving ingehuurd en toegevoegd aan de wijkteams om het toezicht op de toekomstige locaties Skaeve Huse en Domus Plus te versterken ,de reeds aanwezig overlast te verminderen en de binding tussen handhaving en de betrokken buurt te versterken. 2 De implementatie gegevensmanagement is volgens planning in 2022 afgerond.
-2 De realisatie komt uit op € 152.000 in 2022. In het kader van het leiderschapsprogramma zijn dit jaar nog meer kosten gemaakt, waarvoor conform afspraak dekking is gevonden in het centraal opleidingsbudget. 20 De verkenningen "Haarlem in de Wereld" en "Haarlem in Nederland" zijn uitgevoerd en hebben, tezamen met het coalitieakkoord, de basis gevormd voor de Public Affairs strategie, zoals deze 7 februari 2023 door het college is vastgesteld (2022/1732675). De onderbesteding heeft mede geleid tot het voordeel op
46 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Dom.
Pr.
Versterker
Budget excl. Berap 2022
Budget incl. Berap 2022
Realisatie 2022
6
Belangenbeharti ging, lobby en subsidieverwerv ing
280
280
208
Dekking reserve Groei
-280
-280
-280
1.820
1.820
1.203
617
525
-525
7.088
968
Budget na Berap 2022
8.831
Vrijgevallen rek.resultaat Decemberrapportage 2022 Gerealiseerd in 2022 via IP (***)
-775
Totaal 2022
9.785
8.056
Verschil Toelichting realisatie B incl. Berap 2022 - R Samenwerking en lobby in beleidsveld 4.1. 72 Van het budget voor belangenbehartiging en lobby (€ 145.000) is € 115.000 personele inzet gerealiseerd voor de Public Affairs strategie (vastgesteld 7 februari 2023, collegebesluit 2022/1732675). De onderbesteding heeft mede geleid tot het voordeel op Samenwerking en lobby in beleidsveld 4.1. Met het budget voor subsidieverwerving (€ 125.000) is in 2022 extra capaciteit ingezet (€ 93.000) voor het indienen van subsidieaanvragen, versterking organisatiestructuur verwerving en lobby. 0 Is reeds administratief verwerkt.
* = Budgetoverheveling van 2021 naar 2022 ** = Het mantelzorgcompliment is toegevoegd op basis van een aangenomen amendement met dekking uit de algemene middelen. *** = Verschuiving van budget van exploitatie naar IP.
1.5 Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn gelden die de gemeente vrij kan besteden met inachtneming van wet- en regelgeving. Deze gelden zijn voornamelijk afkomstig uit de algemene uitkering en belastingen. In de tabel hieronder zijn de algemene dekkingsmiddelen gespecificeerd.
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
47 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Overzicht Algemene dekkingsmiddelen
Rekening 2021
Begroting 2022 Rekening 2022 gewijzigd
Precariobelasting overig
359
760
666
Beleidsveld
359
760
666
Naheffing parkeren
1.544
1.725
1.858
Parkeerbelasting
9.767
11.425
11.394
239
526
278
11.550
13.676
13.530
Precariobelasting overig
580
526
595
Beleidsveld
580
526
595
599
586
607
OZB niet woningen eigenaren
11.637
11.991
11.814
OZB niet woningen gebruikers
8.178
8.196
8.308
OZB woningen
25.205
25.517
25.753
Precario kabels en leidingen
5.952
51
Openbare ruimte en mobiliteit
Parkeeropbrengst Schalkwijk Beleidsveld
52
63
Parkeren
Openbare orde en veiligheid
Hondenbelasting
Precariobelasting overig
396
540
434
Reclamebelasting Cronjéstraat
60
60
58
Roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting
58
63
57
1.901
2.590
2.258
53.985
49.541
49.291
363.898
400.724
414.429
Beleggingen
784
1.194
1.195
Financieringsfunctie
389
185
200
365.071
402.103
415.824
431.545
466.606
479.905
Toeristenbelasting Beleidsveld
71
Lokale belastingen & heffingen
Algemene uitkering
Beleidsveld
72
Algemene dekkingsmiddelen
Totaal
1.6 Taakstellingen In eerdere programmabegrotingen zijn taakstellingen (lees: bezuinigingen) opgenomen. Voor alle taakstellingen 2022 geldt dat deze zijn ingevuld door verlaging van de budgetten op het desbetreffende programma. Er zijn derhalve geen bezuinigingen in 2022 die niet zijn gerealiseerd, in alle gevallen heeft budgetreductie plaatsgevonden.
1.7 Investeringen In dit jaarverslag wordt verantwoording afgelegd over de realisatie van investeringen in 2022 in relatie tot de verwachte investeringen en de beschikbare kredieten. Verwachte en gerealiseerde investeringen 2022 De jaarschijf 2022 is voor het laatst geactualiseerd bij het vaststellen van de Programmabegroting 2023. Bij deze actualisatie is de jaarschijf vastgesteld op € 53,3 miljoen. Uiteindelijk is € 55 miljoen gerealiseerd. Jaarverslag en Jaarrekening 2022
48 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
De € 55 miljoen aan netto uitgaven is het saldo van € 62,1 miljoen aan uitgaven waar € 7,1 miljoen aan inkomsten of bijdragen van derden tegenover staan. Een netto besteding van € 55 miljoen is fors hoger dan de netto besteding over de afgelopen vier jaren (respectievelijk € 39,8 miljoen, € 39,3 miljoen, € 38,9 miljoen en € 41,6 miljoen). De hogere netto besteding wordt volledig veroorzaakt door de hogere bruto uitgaven. Deze waren € 17 miljoen hoger dan de bruto uitgaven in 2021. Ook de bijdragen van derden waren afgelopen jaar hoger dan in eerdere jaren, maar vanwege de sterke stijging van de uitgaven is netto nog steeds sprake van een toename. Over 2022 is met de investeringen ten opzichte van de laatst vastgestelde jaarsnede een realisatiepercentage van 104% gerealiseerd. Realisatiepercentage investeringen per programma Programma
IP 2022 Realisatie 2022
1. Maatschappelijke participatie
17.927
17.315
97%
100
670
670%
4. Duurzame Stedelijke Vernieuwing
3.457
3.992
115%
5. Beheer en onderhoud
30.441
32.391
106%
6. Burger, bestuur en veiligheid
50
0
0%
7. Algemene dekkingsmiddelen
1.275
1.049
82%
Eindtotaal
53.250
55.416
104%
2. Ondersteuning en Zorg
Percentage
Beschikbare kredieten Ultimo 2022 is er nog voor € 107,6 miljoen aan restant kredieten. Van de op dat moment vrijgegeven kredieten van € 246,2 miljoen is € 138,7 miljoen tot en met 2022 uitgegeven. Investeringskredieten totaal Prog nr
Programma
Krediet
Realisatie t/m 2021
Realisatie 2022
Restant krediet
1
Maatschappelijke participatie
68.078
15.601
17.315
35.162
2
Ondersteuning en Zorg
6.714
41
670
6.003
4
Duurzame stedelijke ontwikkeling
8.962
2.726
3.992
2.243
5
Beheer en onderhoud
153.642
58.521
32.391
62.730
6
Burger, bestuur en veiligheid
400
0
0
400
7
Algemene dekkingsmiddelen
8.470
6.375
1.049
1.045
246.265
83.265
55.416
107.584
Totaal
De beschikbare kredieten betreffen de kredieten exclusief de geraamde inkomsten die, afhankelijk van hun status, zijn vrijgegeven door college of raad. In bijlage 6.6 van deze jaarrekening is een nadere specificatie hiervan opgenomen. In paragraaf 4.7 Begrotingsrechtmatigheid van deze jaarrekening worden eventueel overschrijdingen van kredieten nader toegelicht.
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
49 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
1.8 Onderzoeken vanuit verordening artikel 213a Zoals door de raad is vastgesteld in de Verordening Gemeentewet art.213a voert het college jaarlijks 213a-onderzoeken uit. Dit zijn onderzoeken naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het door het college gevoerde bestuur. In de begroting geeft het college aan welke onderwerpen zij voornemens is te onderzoeken, bij afronding van het onderzoek wordt de commissie Bestuur over de uitkomsten geïnformeerd. In 2022 is vanwege prioritering in capaciteitsinzet vertraging ontstaan in de uitvoering van de 213a onderzoeken. De actuele stand van zaken hiervan is als volgt: • • •
Realiseren van begrote investeringsambities (2022): onderzoek is aangevangen in de tweede helft van 2022 en in de afrondende fase, oplevering wordt verwacht in het tweede kwartaal van 2023. Evaluatie Privacybeleid (2022): de uitvraag voor het onderzoek is eind 2022 weggezet bij een marktpartij, oplevering wordt verwacht in het tweede kwartaal van 2023. Benchmark overhead (2021): het onderzoeksrapport is begin 2023 opgeleverd en aan de commissie aangeboden (2023/44859).
1.9 Interbestuurlijk toezicht Kader De Wet revitalisering generiek toezicht (zie ook de informatienota Interbestuurlijk toezicht (2013/393816)) is de basis voor het door het kabinet gewenste interbestuurlijk toezicht (IBT): het toezicht van de ene overheid op de andere. Het uitgangspunt van de wet is het vertrouwen in een goede taakuitoefening door de gemeente. Daarbij hoort dat de horizontale verantwoording (college aan raad) en het horizontale toezicht (raad op college) in orde zijn. Het toezicht op de uitvoering van al deze medebewindstaken door het college ligt primair bij de raad. Invulling interbestuurlijk toezicht door provincie De provincie houdt toezicht op de volgende medebewindstaken voor Haarlem: 1. Omgevingsrecht; 2. Archiefbeheer (vastgelegd in de provinciale informatieverordening). Ad 1 Omgevingsrecht De provincie heeft de processen op toezicht- en handhaving binnen dit kader in 2022 als adequaat beoordeeld. De beoordeling van de provincie over dit onderwerp voor 2023 is medio 2023 beschikbaar. Ad 2 Archiefwet De uitvoering van het informatie- en archiefbeheer verloopt conform de gemaakte afspraken met de toezichthouder en archiefinspectie. De uitvoering van de Archiefwet- en regelgeving in Haarlem is in 2021 door de provincie als ‘adequaat’ gekwalificeerd, de hoogst mogelijke beoordeling. Voor het jaar 2022 is er geen beoordeling afgegeven.
Vanwege prioritering door een gebrek aan personele capaciteit bij de provincie heeft de provincie besloten alleen gemeenten te beoordelen met een kwalificatie lager dan ‘adequaat’. Voor de gemeente Haarlem betekent dit dat de kwalificatie van ‘adequaat’ gehanteerd blijft. Deze beoordeling zal in stand blijven tot de provincie opnieuw zal Jaarverslag en Jaarrekening 2022
50 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
beoordelen. Vanwege het gebrek aan personele capaciteit is het nog niet bekend wanneer dit zal zijn. Financieel Het Gemeenschappelijk financieel toezichtskader 2020 (GTK 2020) vormt het kader voor het financieel toezicht van de provincie op de gemeente. Het GTK 2020 heeft onder meer als uitgangspunt geformuleerd dat goed toezicht alleen in dialoog kan worden uitgevoerd. Het gaat om een constructieve dialoog waarin betrokken partijen met behoud van ieders rol en verantwoordelijkheid elkaar aanspreken en kritisch bevragen. In de praktijk betekent dit dat er ambtelijk minimaal twee keer per jaar een overleg plaatsvindt over de financiële positie en de ontwikkeling daarvan. Op bestuurlijk niveau vindt overleg plaats indien een van de betrokken partijen daar aanleiding voor heeft. Voor 2022 (meest recente informatie) heeft de provincie aangegeven geen aanleiding te zien het toezicht aan te scherpen en het repressieve toezicht te handhaven. Online Verder publiceert Noord Holland zelf over de uitkomsten van het toezicht. Op een interactieve kaart kan op elke Noord Hollandse gemeenten geklikt worden en komt de informatie beschikbaar en kan Haarlem zich ook vergelijken met andere gemeenten in Nood-Holland. Interbestuurlijk toezicht Provincie Noord-Holland
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
51 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
2 Programmaverantwoording
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
52 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
2.1 Cluster Sociaal
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
53 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Inleiding en context Het cluster Sociaal gaat over de brede ondersteuning van kinderen, jeugdigen, volwassenen en ouderen. Deze ondersteuning kan bestaan uit jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning, opvang wonen en herstel, participatie, werk, inkomensondersteuning, armoedebestrijding en schulddienstverlening. Stond in de twee voorgaande jaren de coronacrisis centraal, in 2022 werd ook Haarlem geconfronteerd met de gevolgen van de oorlog in Oekraïne. Een grote vluchtelingenstroom kwam op gang, waardoor alle zeilen moesten worden bijgezet om ook in Haarlem opvang, leefgeld, onderwijs en zorg te bieden aan een grote groep Oekraïense vluchtelingen. Mede als gevolg van de oorlog in Oekraïne werd Nederland vanaf de zomer 2022 geconfronteerd met enorm stijgende gasprijzen en kwam de bestaanszekerheid van veel inwoners van Haarlem onder druk te staan. Naast het verstrekken van een energietoeslag aan inwoners met een minimuminkomen, stelde het nieuwe college in de zomer een actieplan op om energiearmoede (2022/67024) zoveel mogelijk te voorkomen en te bestrijden. Naast de komst van Oekraïense vluchtelingen, bleek ook het aantal asielaanvragen in Nederland zodanig te stijgen dat aan alle gemeenten in Nederland werd gevraagd om asielzoekers op te vangen en statushouders versneld te huisvesten, gezien de landelijke problematiek rondom asielcentra.
De vluchtelingencrisis en de crisis in de asielketen hebben in 2022 veel gevergd van de afdelingen binnen het sociaal domein. Tegelijkertijd kijkt het college met trots terug op de enorme inzet die is geleverd. Zowel voor maatschappelijke ondersteuning als voor jeugdhulp zijn in 2022 grote, intensieve aanbestedingen afgerond. Beide dialooggerichte aanbestedingen hadden tot doel te komen tot een eenvoudiger, overzichtelijker en toekomstbestendig zorglandschap. Zowel voor maatschappelijke ondersteuning als voor de regionale jeugdhulp was daarnaast het creëren van strategisch partnerschap met een beperkt aantal aanbieders het uitgangspunt. In juni 2022 is de maatschappelijke ondersteuning gegund aan één consortium. In december 2022 is de regionale jeugdhulp voor perceel 1 gegund aan vier consortia, de meerjarige contractperiode start per 2023. De aanbesteding jeugdhulp voor de vrijgevestigde in perceel 2 is gestart. De definitieve besluitvorming over de doordecentralisatie van beschermd wonen van centrumgemeente Haarlem naar de individuele zeven gemeenten in Kennemerland is in 2022 vertraagd. Doordat het kabinet de benodigde wetgeving heeft uitgesteld, is ook de vorming van een gemeenschappelijke juridische entiteit verschoven naar 2023.
Op het gebied van werk en inkomen lag ook in 2022 de focus op re-integratie naar werk, participatie voor wie nog niet aan het werk kan en het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt voor uitkeringsgerechtigden. In 2022 is daar de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering bijgekomen. In 2022 ging na jaren voorbereiding tevens het nieuwe participatiebedrijf SpaarneWerkt van start. En er zijn grote inspanningen geleverd om de eenmalige energietoeslag te verstrekken aan inwoners met een laag inkomen, als tegemoetkoming in de sterk gestegen energiekosten.
Onderliggende programma's Het cluster Sociaal bestaat uit drie programma’s: Programma 1: Maatschappelijke participatie is gericht op zelfredzaam zijn en regie over het eigen leven hebben, een goede start, gelijke kansen in het onderwijs en het behalen van een startkwalificatie, minder gezondheidsverschillen, sociale samenhang, het hebben van een netwerk en Jaarverslag en Jaarrekening 2022
54 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
over advies en ondersteuning als iemand zelf minder regie heeft. Programma 2: Ondersteuning en zorg is gericht op maatwerk op het gebied van voorzieningen voor jeugd en volwassenen. Die voorzieningen zorgen dat iedereen zoveel mogelijk mee kan doen in de samenleving vanuit eigen kracht. Waar nodig zijn er voorzieningen met verblijf. Programma 3: Werk, inkomen en schulden is gericht op een tijdelijk financieel vangnet en toeleiding naar werk, scholing of participatie, om vanuit eigen kracht zelfredzaam te zijn in de samenleving. Haarlemmers met een minimum inkomen of met schulden worden ondersteund.
Hoofdkoers Maatschappelijke participatie en Ondersteuning en zorg In 2022 is de dialooggerichte aanbesteding ‘Gewoon in de Wijk’ afgerond en zijn nieuwe overeenkomsten gesloten voor de sociale basis, het Sociaal Wijkteam en begeleiding. Met de opdracht Gewoon in de Wijk is een andere invulling gegeven aan de samenwerkingsafspraken in de stad: één integrale opdracht met één budget bij één samenwerkingsverband. De opdracht is voor ruim acht jaar gegund aan de coöperatie VanHier Haarlem, die zorgt dat inwoners van Haarlem, laagdrempelig en passend ondersteuning kunnen vinden en kunnen meedoen aan activiteiten die bijdragen aan hun welzijn of de leefbaarheid van de wijk. In de tweede helft van 2022 is door VanHier en de gemeente gewerkt aan de implementatie, zodat er per 1 januari 2023 gestart kon worden met de opdracht. Hierbij stond een zorgvuldige overdracht en continuïteit van ondersteuning voor inwoners centraal. Ook veel jeugdpartners in het sociaal domein zijn overgegaan naar VanHier waaronder ook alle jongerenwerkorganisaties. Het doel is dat jongeren dichtbij, laagdrempelig en in de wijk terecht kunnen met vragen en behoeften en het aanbod aansluit bij hun leefwereld en de mogelijkheden van jongeren. Ook op het gebied van aanbod voor jeugd - GGZ, omdat er sprake is van een kwetsbare mentale gezondheid van jongeren die door de gevolgen van corona in 2022 is vergroot.
Met deze stelselwijziging is verder vorm gegeven aan de transformatie van het sociaal domein en is er een gedeelde verantwoordelijkheid van gemeente en het samenwerkingsverband voor de kwaliteit van ondersteuning én kostenbeheersing. De Huishoudelijke Ondersteuning is voor een groot deel algemeen toegankelijk gemaakt via een lichte toegangstoets. Daarmee is het partnerschap met aanbieders van de Huishoudelijke Ondersteuning en de Woningaanpassingen versterkt. Daarbij staat goede ondersteuning van inwoners voorop, maar is er ook oog voor het beheersen van de kosten. De in januari 2022 in de Gemeenschappelijke regeling Beschermd Wonen gemaakte afspraken moesten worden herzien nadat duidelijk werd dat de doordecentralisatie beschermd wonen verder zou worden uitgesteld. In de regio is afgesproken dat het Gemeenschappelijk Orgaan dat na de doordecentralisatie regionale taken beschermd wonen gaat uitvoeren hoe dan ook in 2024 gaat starten. Ook is afgesproken dat de tekorten MO voor de eerste drie jaar na de doordecentralisatie uit de middelen BW gedekt blijven worden. In 2022 is de gezamenlijke aanbesteding van de voorzieningen maatschappelijke opvang en beschermd wonen voorbereid. Partnerschap is daarbij het uitgangspunt.
Door een dialooggerichte aanbesteding toe te passen is er ruimte voor de deskundige inbreng van aanbieders en is er een gedeelde verantwoordelijkheid van gemeente en partners. Jaarverslag en Jaarrekening 2022
55 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Het aantal mensen dat intensiever en langer gebruik maakt van de maatschappelijke opvang nam ook in 2022 toe. Mensen in de opvang konden om verschillende redenen beperkt uitstromen naar woningen. Er zijn voorzieningen beschikbaar, zoals de doorstroomvoorzieningen Anton Pieckhofje en jongerenopvang Perron 18. Voor het realiseren van voorzieningen voor de complexe dakloze doelgroepen, zoals Domus plus en Skaeve Huse, is een zorgvuldig proces met omwonenden gevoerd, maar deze konden nog niet worden gerealiseerd, onder andere door weerstand in de maatschappij. Daarnaast is er een toenemende groep daklozen die geen of beperkte uitstroommogelijkheden heeft. Zij zijn aangewezen op een woning via de reguliere weg, waar lange wachttijden zijn. Als zij geen recht hebben op sociale huur in de regio zijn zij aangewezen op een woning via de vrije woningmarkt. Dit kan lang duren en in de tussentijd verblijven zij in de maatschappelijke opvang. Naast dat er in 2022 vier schoolgebouwen/gymzalen zijn opgeleverd, aan zes wordt gewerkt en vier zijn voorbereid, stond het jaar voor onderwijshuisvesting in het teken van een enorme toestroom aan nieuwe leerlingen, met name vanwege de oorlog in Oekraïne. Het leerlingenaantal op de Internationale Taalklas primair onderwijs (ITK) en de Internationale Schakelklas voortgezet onderwijs (ISK) is verdubbeld.
Dit betekende voor zowel schoolbesturen als gemeente alle hens aan dek om aan zoveel mogelijk leerlingen onderwijs te verzorgen. Voor de ITK is in het najaar van 2022 binnen zes weken een compleet nieuw tijdelijk gebouw met twaalf lokalen neergezet. Voor de ISK is uitbreiding met negen lokalen aan de Korte Verspronckweg voorbereid, zodat zij daar vanaf januari 2023 gebruik van kunnen maken. Om de leervertragingen van leerlingen door de sluiting van de basisscholen weg te werken hebben gemeente, scholen en andere partners 30 initiatieven in de stad gestart, zoals het organiseren van zomerprogramma’s, gemeentelijke ondersteuning voor personeelstekort op school en in de kinderopvang en extra activiteiten in de thuiszittersaanpak. Ook hebben de gemeente en de Haarlemse onderwijskansenscholen de handen ineengeslagen om een leeromgeving voor te bereiden die leerlingen uitdaagt om hun talenten te ontdekken en ontplooien. Deze zogeheten ‘rijke’ of ‘verlengde’ schooldag wordt per 2023 uitgevoerd. Na de corona-periode zijn Haarlemmers in 2022 weer volop in beweging gebracht door de sportverenigingen en buurtsportcoaches. Vanuit het Haarlems Sportakkoord zijn 14 nieuwe sport- en beweegaanbod initiatieven ontstaan, zoals laagdrempelige sportactiviteiten in de wijk en een proefopstelling freerunparcours in het Nelson Mandela park.
Ook is op scholen en sportverenigingen via het programma Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) veel aandacht besteed aan water drinken in plaats van suikerhoudende dranken. In 2022 is de energieneutrale, natuurinclusieve Yvonne van Gennip-sporthal in gebruik genomen. Hiermee heeft Haarlem ook een extra gymzaal gekregen. Ook gymzaal Wijzer, eind 2022 opgeleverd, is energieneutraal en grotendeels circulair gebouwd. Daarnaast zijn de gemeenten Haarlem en Amsterdam een innovatief inkooptraject gestart om samen met marktpartijen te komen tot de aanschaf en ontwikkeling van toekomstbestendige kunstgrasvelden die volledig circulair, energie opwekkend en/of klimaat adaptief zijn. Voor de jeugdhulp zijn eind 2022 nieuwe contracten gesloten met vier consortia: Combikracht ZIJ, Hyperionhelpt, Planet Young en Sparq. Bestaande aanbieders hebben zich verenigd in deze consortia. De transformatie heeft centraal gestaan: focus op normalisatie, afwijkend is niet onwenselijk, alledaagse oplossingen voor alledaagse problemen, maatwerkvoorzieningen voor jeugd en maatschappelijke ondersteuning zijn de uitzondering en niet de regel. Er is gestart met meer datagestuurd werken en het verder vormgeven van het strategisch partnerschap met de consortia.
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
56 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Werk, inkomen en schulden In 2022 is een daling van het aantal mensen in de bijstand te zien, ten opzichte van eerdere jaren blijft de instroom in de bijstand blijft dalen. De uitstroom uit de bijstand (voornaamste reden is al jaren ‘wegens aanvaarding werk’) is ten opzichte van eerdere jaren gedaald. De groep inwoners met een bijstandsuitkering die nog niet aan het werk is heeft een grote afstand tot de arbeidsmarkt en heeft meer ondersteuning gekregen om aan het werk te gaan. Een deel van de inwoners met een bijstandsuitkering zal de stap naar werk niet kunnen maken; met hen wordt gesproken over andere vormen van participatie. Het Regionaal Werkbedrijf in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond heeft in 2022 de aanpak Banenafspraak laten analyseren vanwege het achterblijven van de realisatie. Op basis van de uitkomsten is een plan van aanpak met aanbevelingen opgesteld, dat inmiddels uitgevoerd wordt, waarbij de gemeente intensief samenwerkt met de regiogemeenten, UWV en de participatiebedrijven Spaarne Werkt en IJmond Werkt om meer Haarlemmers aan het werk te helpen en te houden. De samenwerking binnen het Regionale Mobiliteitsteam (RMT), dat opereert onder de naam ZKIJ Werkt Door, is in 2022 verder verstevigd.
In het RMT werkt de gemeente Haarlem samen met partners op de regionale arbeidsmarkt, waaronder de regiogemeenten, UWV, onderwijs, werkgevers- en werknemersorganisaties. Het RMT heeft inwoners ondersteund bij hun vragen over werken, leren en loopbaan, met als doel het vinden van werk of het behouden ervan en werkgevers geadviseerd en ondersteund. Ook de publiek-private samenwerking op de regionale arbeidsmarkt is dit jaar versterkt. In de evaluatie Regionale Doe-agenda van deze samenwerking is te zien hoe breed de verzameling van alle activiteiten van partners op het gebied van arbeidsmarkt is geweest. Vanuit de doorontwikkeling van de regionale uitvoeringsstructuur heeft de governance van deze samenwerking eind 2022 vorm gekregen in het Regionaal Beraad Arbeidsmarkt. Vanaf januari 2022 heeft de gemeente de regie over de uitvoering van de Wet inburgering. In 2022 zijn inburgeringsplichtigen vanuit het nieuwe aanbod ondersteund om hen zo snel mogelijk te laten meedoen in de Nederlandse samenleving, het liefst met betaald werk. De beoogde ingangsdatum van het wetsvoorstel Breed Offensief (met onder andere de afschaffing van de kostendelersnorm voor inwoners onder de 27 jaar) is een jaar uitgesteld naar 1 januari 2023. Het doel van het wetsvoorstel Breed Offensief is de arbeidsmarktkansen voor inwoners met een arbeidsbeperking te vergroten.
2022 stond in het teken van de energiearmoede en met name van het verstrekken van de eenmalige energietoeslag aan Haarlemmers met een laag inkomen. Door de snel stijgende energieprijzen en de toenemende inflatie kregen steeds meer huishoudens met een laag inkomen financiële problemen en kwam hun bestaanszekerheid in toenemende mate onder druk te staan. Het kabinet heeft in het voorjaar van 2022 besloten een eenmalige energietoeslag van in totaal € 1.300 per huishouden te verstrekken. Huishoudens met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm kwamen zonder een vermogenstoets hiervoor in aanmerking. Deze regeling is door de gemeente uitgevoerd. In totaal is aan 7.802 Haarlemse huishoudens een eenmalige energietoeslag uitgekeerd. Vanaf de zomer loopt voor vroegsignalering van schulden een pilot met een extern callcenter. Door de intensieve aanpak in deze pilot nam het bereik van inwoners met een betalingsachterstand in de vaste lasten enorm toe en accepteerden meer Haarlemmers hulp bij het oplossen van de geldzorgen. Jaarverslag en Jaarrekening 2022
57 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Haarlemse ondernemers die zwaar door de coronacrisis zijn geraakt, zijn door de gemeente ondersteund. In het eerste kwartaal konden Haarlemmers nog financieel ondersteund worden door gebruik te maken van de vereenvoudigde Bijstand voor zelfstandigen (BBZ).
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
58 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Doelenboom Programma 1 ‘Maatschappelijke participatie’ Beleidsveld 1.1 Onderwijs & Sport
Doel Meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en peuteropvang
Meer Haarlemmers sporten of bewegen
Effectindicator % leerlingen dat voortijdig het VO- en MBO-onderwijs verlaat (BZK)
Prestatie Uitvoeren onderwijskansenbeleid
Aantal leerplichtigen dat ongeoorloofd afwezig is (BZK) Aantal leerplichtigen dat niet op school staat ingeschreven (BZK) % niet wekelijkse sportende inwoners dat niet sport t.o.v. totaal aantal inwoners van 19 jaar en ouder (BZK) % volwassenen (19 – 64) dat voldoende beweegt % kinderen (4 – 11) dat lid is van een sportvereniging
Uitvoeren ‘Vervolgaanpak bestrijding voortijdig schooluitval 2019 t/m 2022 ’
1.2 Sociale basis
Haarlemmers ervaren sociale verbondenheid
Aantal deelnames van (kwetsbare) inwoners van 18+ aan sportactiviteiten
Uitbreiden en (ver)nieuwbouw schoolgebouwen
Aantal gestarte (ver)nieuwbouw- en uitbreidingsprojecten schoolgebouwen
Het oordeel van Haarlemmers over gemeentelijke sportaccommodaties
Zorg voor voldoende en goed onderhouden sportaccommodaties
% goed onderhouden sportaccommodaties
Kencijfer sociale kwaliteit buurt
Zorg voor kwalitatief voldoende ondersteuning van kwetsbare inwoners
% Haarlemmers vindt voldoende ruimte te krijgen om ideeën en initiatieven te realiseren % Haarlemmers dat vrijwillige inzet pleegt
Haarlemmers zijn zo redzaam mogelijk in het dagelijks leven
% Haarlemmers dat zichzelf volledig zelfredzaam beschouwt
Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. redzaamheid
Inwoners ervaren een goede gezondheid
% Haarlemmers dat de eigen gezondheid (zeer) goed noemt
Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. gezondheid
Haarlemmers met een afstand tot de arbeidsmarkt doen mee met waardevol werk
% uitkeringsgerechtigden met onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt dat participeert
Zorg voor voldoende ondersteuning t.a.v. arbeidsmatige dagbesteding
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
Aantal stage- en leerwerkplekken
Het aantal opgeleverde projecten uit het strategisch huisvestingsplan onderwijs (SHO)
Haarlemmers zetten zich in voor elkaar en voor hun buurt, wijk of stad
Voorkomen van escalatie problematiek op het gebied van welzijn
% jongeren dat voortijdig school heeft verlaten, onderverdeeld naar vooropleiding
Aantal deelnemers van 4 -18 jaar aan sportactiviteiten Uitvoeren van beweeg- en sportprogramma’s, ook voor kwetsbare groepen
% ouderen (65+) dat voldoende beweegt Voldoende goed onderhouden van onderwijs- en sportvoorzieningen
Prestatie-indicator % kinderen dat deelneemt aan peuteropvang met voorschoolse educatieprogramma
Faciliteren bemiddeling tussen inwoners en vrijwilligerswerk, ruimte bieden voor initiatieven en zorgen voor ondersteuning voor mantelzorgers.
% mantelzorgers dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn
% Haarlemmers dat sociaal wijkteam kent Versterken zelfredzaamheid via voorlichting en ondersteuning i.s.m. CJG en SWT % Haarlemse gezinnen dat zelfstandig verder kan
Aantal matches via BUUV Aantal mantelzorgers dat ondersteund wordt
% cliënten dat aangeeft bekend te zijn met cliëntondersteuning
Aantal (nieuw) bereikte kinderen, gezinnen en jongeren door CJG % Haarlemmers dat het CJG kent
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
59
Programma 1 Maatschappelijke participatie Commissie (Coördinerende) Portefeuilles Afdeling(en)
Samenleving Zorg, Welzijn, Volksgezondheid, Jeugd, Onderwijs, Sport, Ouderen Jeugd, Onderwijs, Sport en Maatschappelijke Ondersteuning
Realisatie programmadoelstelling (missie) De gemeente stimuleerde zoveel mogelijk de zelfredzaamheid van Haarlemmers. Het was van belang dat inwoners, waar mogelijk, regie voeren over hun eigen leven, meedoen in de maatschappij en voelen dat zij erbij horen. Daarvoor waren goede algemeen toegankelijke voorzieningen nodig, vooral op het gebied van welzijn, onderwijs, sport en gezondheid. Aan de inwoners die daar behoefte aan hebben, bood de gemeente advies en ondersteuning. De gemeente droeg op deze manier bij aan de mate waarin elke Haarlemmer, ongeacht beperking of kwetsbaarheid, meetelt en mee kan doen en voorkwam de inzet van (zwaardere) zorg.
Beleidsvelden Beleidsveld 1.1 Onderwijs 1. Meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en peuteropvang Wat hebben we bereikt? In 2022 heeft de gemeente samen met haar partners (onderwijs, peuteropvangorganisaties, welzijn en JGZ) het onderwijskansenbeleid uitgevoerd om zoveel mogelijk kinderen gelijke kansen in de peuteropvang en het onderwijs te bieden. Hiernaast zijn gemeente, scholen en andere partners 30 initiatieven gestart in de stad met middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs, om de leervertragingen van leerlingen door de sluiting van de scholen tijdens corona weg te werken. Ook hebben de gemeente en de Haarlemse onderwijskansenscholen de handen ineengeslagen om een leeromgeving voor te bereiden die leerlingen uitdaagt om hun talenten te ontdekken en ontplooien. Deze zogeheten ‘rijke’ of ‘verlengde’ schooldag wordt per 2023 uitgevoerd. In 2022 werd het personeelstekort in het onderwijs en de kinderopvang nog duidelijker dan het al was. Ook uitvoering van onderwijskansenactiviteiten door de JGZ kwam door personeelstekort onder druk te staan. Er zijn interventies gepleegd om de werkdruk bij peuteropvanglocaties met een groot aantal zorg- en doelgroeppeuters te verlichten. Samen met de JGZ is een vereenvoudiging van de intensieve wijze doorgevoerd, waarop kinderen met een indicatie voor de voorschoolse educatie (VE) worden toegeleid van JGZ naar peuteropvang.
Hiernaast is de mogelijkheid verkend om voorrang te verlenen aan personeel in het onderwijs en de kinderopvang bij het actualiseren van het parkeerbeleid en de huisvestingsverordening met als doel dat zij er eerder voor kiezen in Haarlem te wonen en werken. Er is een onderzoek gestart naar de wijze waarop de gemeente onze uitvoeringspartners nog meer kan faciliteren bij het personeelstekort. De gemeente kreeg te maken met een toestroom van ruim negenhonderd Oekraïense vluchtelingen, inclusief minderjarige kinderen. Samen met het onderwijs en andere Jaarverslag en Jaarrekening 2022
60 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
partners in de stad is hard gewerkt om minderjarige Oekraïense vluchtelingen opvang en onderwijs te bieden op de Internationale Taalklas, de Internationale Schakelklas, op andere scholen en bij verschillende initiatieven, zoals de Hoopschool. De aanpak van schoolverzuim voor jongeren van 5 tot 23 jaar is uitgevoerd. De thuiszittersaanpak en de aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten (VSV) zijn in 2022 gecontinueerd in samenwerking met alle partners en versterkt door aanvullend VSVbeleid, zoals de maatwerkaanpak voor jongeren in een kwetsbare positie. Dit was mogelijk door nauwe samenwerking met alle betrokken schoolbesturen van het voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en ketenpartners in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond, zoals partners van dagbestedings- en reintegratietrajecten en hulpverleningsinstellingen. De leerwerkmakelaars van het RBL Leerplein en het MBO plaatsten regionaal 113 jongeren op stageplekken, leerwerkplekken en praktijkleren in verschillende sectoren, zoals techniek, logistiek en zorg. Effect indicator
R/S Effect indicator
R/S Effect indicator
R/S
Voortijdig schoolverlaters: het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het vo- en mbo-onderwijs verlaat (Ingrado t/m 2016 en Verzuimloket Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2018) (BZK). Het betreft de voorlopige regionale vsv cijfers 2021-2022van OCW/DUO. De cijfers wijken enigszins af van de gegevens op het dashboard van waarstaatjegemeente.nl. De reden hiervoor is dat de RMC-regio op basis van de cijfers van het Ministerie van OCW/DUO verantwoording aan de Rijksoverheid moet afleggen. Bij de onderverdeling wordt niet gewerkt met % per regio. 5,0% 2,0% 2,0% 2,4% 2,0% 2,1% 1,9% 2,26% (2008) (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) S (2022) R (2022) Relatief verzuim: het aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen (Ingrado, t/m 2017 en Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2018) (BZK). De cijfers wijken enigszins af van de gegevens op het dashboard van waarstaatjegemeente.nl. De reden hiervoor is dat de RMC-regio op basis van de cijfers van het Ministerie van OCW/DUO verantwoording aan de Rijksoverheid moet afleggen.
29 21 23 27 19 30 23 (2014) (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) S (2022) R (2022) Absoluut verzuim: het aantal leerplichtige jongeren tussen de 5 en 16 jaar of jongeren van 16 of 17 jaar die vallen onder de kwalificatieplicht, dat niet is ingeschreven op een school en ook niet is vrijgesteld van de inschrijvingsplicht, per 1.000 leerlingen (Ingrado, t/m 2017 en Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2018) (BZK). De cijfers wijken enigszins af van de gegevens op het dashboard van waarstaatjegemeenten.nl. De reden hiervoor is dat de RMC-regio op basis van de cijfers van het Ministerie van OCW/DUO verantwoording aan de Rijksoverheid moet afleggen. Door corona zijn de gegevens enigszins vertekend. 0,4 2,2 1,4 1,2 1,8 1,1 0,3 0,1 (2014) (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) S (2022) R (2022)
a. Uitvoeren onderwijskansenbeleid
kleur
Wat hebben we gedaan? 16% (1.589) van de kinderen in Haarlem tussen de 0 en 4 jaar is door de JGZ geïndiceerd met een (risico op een) (taal)achterstand. Deze kinderen konden vanaf het moment dat zij 2,5 jaar oud waren gebruik maken van 960 uur peuteropvang bij gecertificeerde kinderopvanglocatie voor voorschoolse educatie (VVE). Vanaf 1 januari 2022 was de nieuwe Wet innovatie en kwaliteit in de kinderopvang (IKK) van kracht. De invoering van de wet is in Haarlem vlekkeloos verlopen, doordat de voorwaarden met betrekking tot kwaliteit en toegankelijkheid in de gemeentelijke uitvoeringsregeling onderwijskansen zijn opgenomen.
Jaarverslag en Jaarrekening 2022
61 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
In 2022 zijn twee nieuwe groepen van veertien leerlingen gestart met de Kinderuniversiteit. Kinderen die hieraan deelnemen volgen twee jaar lang, vijftien zondagen per jaar, een programma met veel aandacht voor persoonlijke ontwikkeling. Hierin krijgen zij de kans kennis te maken met diverse beroepen. Honderd leerlingen maakten gebruik van de zomerschool, die met ondersteuning van de scholen en gemeente Haarlem werd georganiseerd. Bij Summer22 voor kinderen van 6 t/m 18 jaar is een zomerprogramma in Schalkwijk georganiseerd, gericht op de sociaal-emotionele ontwikkeling. Net als in 2021 was er een grote opkomst. In totaal zijn meer dan 2.500 reserveringen voor programmaonderdelen geplaatst en was 70% van het activiteitenaanbod gevuld met tien deelnemers of meer. Er waren 297 deelnemers die wekelijks structureel deelnamen aan een activiteit. In schooljaren 2021-2022 en 2022-2023 ontvingen zeventien scholen met een hoge schoolweging een aanvullende onderwijskansensubsidie van de gemeente Haarlem. Één van de voorwaarde voor het ontvangen van deze subsidie was verplichte deelname aan een lerend netwerk. In dit netwerk worden vraagstukken, aandachtpunten en kansen bij scholen met een hoge weging besproken. Zo is er een bijeenkomst van het netwerk geweest over het thema armoede op school.
In 2022 zijn de voorbereidingen getroffen om in Haarlem per januari 2023 te starten met de verrijkte schooldag. De verrijkte schooldag stelt deelnemende scholen in staat om kinderen in en om school een omgeving te bieden die uitdaagt om hun talenten te ontdekken en ontplooien. Dit wordt ook wel een ‘rijke’ of ‘verlengde’ schooldag genoemd. De gemeente heeft hiervoor een aanvraag samen met scholen en andere uitvoeringspartners ingediend, een subsidie hiervoor vanuit het programma School & Omgeving van het ministerie van OCW ontvangen en een convenant met het ministerie van OCW en de uitvoeringspartners ondertekend. Deze middelen zijn samen met de Haarlemse middelen voor Onderwijskansenbeleid en de subsidie ‘School in de wijk’ toegevoegd aan de uitvoeringsregeling Onderwijskansenbeleid (2022/1543113). Tot slot hebben de regionale voorzieningen van de Internationale Schakelklas (ISK) en de Internationale Taalklas (ITK) onderwijs verzorgd aan kinderen van nieuwkomers om de basisvaardigheden van de Nederlandse taal te leren, voordat zij uitstromen naar regulier basisonderwijs, voortgezet onderwijs of middelbaar beroepsonderwijs. Het ITK is qua leerlingenaantal verdubbeld (van circa 160 naar ruim 300 leerlingen), en ook het ISK is gegroeid van circa 150 leerlingen naar ruim 300 leerlingen. b. Uitvoeren ‘Vervolgaanpak bestrijding voortijdig schooluitval 2019 t/m 2022 ’
kleur
Wat hebben we gedaan? De aanpak 'bestrijding voortijdig schoolverlaten' richtte zich ook in 2022 op jongeren die van school zijn gegaan zonder startkwalificatie (=minimaal diploma havo of mbo niveau 2) en op jongeren in kwetsbare posities, zoals jongeren op het niveau van praktijkonderwjis, voortgezet speciaal onderwijs, vmbo basisberoepsgericht en mbo niveau 1. In totaal zijn 106 Haarlemse jongeren naar scholings-, leerwerk- en werkervaringstrajecten begeleid. Het aantal stage- en leerwerkplekken is weer op niveau van de streefwaarde na de invloed van corona. Hiernaast zijn 199 Haarlemse jongeren uit de doelgroep in samenwerking met ketenpartners aan het werk gegaan. Jaarverslag en Jaarrekening 2022
62 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
In het schooljaar 2020-2021 waren er (volgens definitieve cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs, DUO) regionaal 517 nieuwe voortijdig schoolverlaters. De cijfers over 2021-2022 en per gemeente zijn nog niet bekend gemaakt door DUO. In schooljaar 2021 -2022 zijn 39 thuiszittende Haarlemse leerlingen gemeld, waarbij dertig jongeren langer dan drie maanden zonder geldige reden niet naar school zijn gegaan. Aan het eind van schooljaar 2021-2022 is voor vijf van deze leerlingen een traject gevonden en gestart. Voor de overige leerlingen wordt nog naar oplossingen gezocht.
Wat hebben we niet gedaan? De doorontwikkeling van de aanpak voor jongeren in een kwetsbare positie met aanvullend passend aanbod is nog niet gerealiseerd. Hierbij moet ook nog meer gekeken worden naar de samenhang met andere leefdomeinen, zoals de aansluiting met werk en de aansluiting met jeugdhulp en dagbesteding, mede naar aanleiding van de effecten van de corona-periode op de ontwikkeling van jongeren op langere termijn. Prestatie indicator Het percentage kinderen dat deelneemt aan peuteropvang met een voorschoolse educatieprogramma als percentage van de totale geïndiceerde groep VE- kinderen (totaal absoluut aantal: 691 in 2021). In verband met een wijziging in rijksbeleid per 2020 is de definitie van de doelgroep veranderd, waardoor het percentage doelgroepkinderen verlaagd is (Beleidsnota Onderwijskansenbeleid Haarlem; 2018/91353). Over 2021-2022 zijn de vsv cijfers van DUO /OCW nog niet bekend. R/S 80% 80% 85% 75% 64% 70% 72% (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) S (2022) R (2022) Prestatie indicator Het percentage jongeren tot 23 jaar dat voortijdig school heeft verlaten, onderverdeeld naar vooropleiding (VMBO, VMBO-t< HAVO, VWO), Vavo en MBO niveaus 1 t/m 4 als percentage van het totaal aantal VSV jongeren van 12 tot 23 jaar. (Ministerie van OCW/DUO).
R/S VO 77 90 103 Vavo 16 30 15 MBO 436 380 498 Totaal 529 500 616 (2021) S (2022) R (2022) VO 18% pm Vavo 6% pm MBO 76% pm Prestatie indicator Het aantal stage- en leerwerkplekken ter versterking van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt (Gemeentelijke registratie CAReL). Het aantal stage- en leerwerkplekken is door de corona-maatregelen in 2020 sterk gedaald. R/S 30 88 110 115 90 44 115 113 (2012) (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) S (2022) R (2022)
2. Voldoende goed onderhouden van onderwijsvoorzieningen Wat hebben we bereikt? Er is invulling gegeven aan de uitvoering van het Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs (SHO) 2019-2022 (2019/842178). Ook is het jaarlijkse onderwijshuisvestingsprogramma (JOP) 2023 vastgesteld (2022/1700686). Naar aanleiding van de Duisenbergrapportage is hieraan voor de tweede maal een overzicht van de stand van zaken van lopende projecten onderwijshuisvesting toegevoegd. Er is begonnen met het opstellen van een nieuw SHO voor de periode 2023 – 2038, die begin 2023 aan de raad wordt aangeboden. Voor het eerst wordt dit SHO voor een periode van zestien jaar opgesteld, waarbij het iedere twee jaar geactualiseerd wordt. Jaarverslag en Jaarrekening 2022
63 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
2022 stond voor het onderwijs ook in het teken van een enorme toestroom aan nieuwe leerlingen, met name vanwege de oorlog in Oekraïne. Het leerlingenaantal op de Internationale Taalklas primair onderwijs (ITK) en de Internationale Schakelklas voortgezet onderwijs (ISK) is verdubbeld. Dit betekende voor zowel schoolbesturen als gemeente alle hens aan dek om voor zoveel mogelijk leerlingen onderwijs te verzorgen. Ondanks de inzet van de gemeente, de ITK en de ISK blijft het onderwijs aan nieuwkomers kwetsbaar, met name wanneer de aantallen verder gaan toenemen. De resultaten van het onderzoek naar de mogelijkheden van een nieuwe VO-school in Schalkwijk zijn besproken in de commissie samenleving. Hieraan is in het nieuwe coalitieakkoord een vervolg gegeven. Uitgangspunt is dat gekeken wordt op welke wijze het Haarlem College uitgebreid kan worden met Havo-onderwijs. Hiervoor zijn extra middelen in het investeringsplan opgenomen. Schoolbestuur Dunamare en het Haarlem College hebben in 2022 de eerste stappen in het onderzoeken hiervan gezet. Effect indicator
Het aantal opgeleverde projecten uit het vastgestelde Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs 20192022 (SHO) (2019/842178), waardoor schoolgebouwen uitgebreid, nieuw en/of vernieuwd zijn (Jaarlijks Onderwijshuisvestingsplan (2019/842178).
R/S
7 (2019)
2 (2020)
8 (2021)
5 S (2022)
a. Uitbreiden en (ver)nieuwbouw schoolgebouwen
4 R (2022)
kleur
Wat hebben we gedaan? Er zijn in 2022 vier projecten opgeleverd (waarvan er drie ook in 2022 zijn gestart), zes projecten gestart en vier projecten voorbereid. De capaciteit van de onderwijsgebouwen is waar nodig meegegroeid met de toename van het aantal leerlingen. Vanwege de sloop van het ‘Rode gebouw’ in Schalkwijk, zijn er twee noodlokalen geplaatst bij basisschool Al Ikhlaas. Ook vanwege de sloop van het ‘Rode gebouw’, maar meer nog vanwege de enorme toename van het leerlingenaantal, is er binnen zes weken een tijdelijk gebouw met twaalf lokalen neergezet voor de Internationale Taalklas (ITK). Tot slot is de nieuwe aardgasvrije gymzaal bij IKBC Wijzer opgeleverd en heeft er een verduurzamingsslag plaatsgevonden in basisschool Ter Cleeff. In 2022 zijn zes projecten gestart, waarvan er drie ook dit jaar zijn opgeleverd (Ter Cleeff, Al Ikhlaas en de ITK). Verder zijn de uitbreidingen van Het Schoter en het Coornhert Lyceum gestart en is de renovatie van het Stedelijk Gymnasium, locatie Prinsenhof gestart. Deze projecten worden in 2023 opgeleverd. In 2022 zijn vier projecten voorbereid: de uitbreiding van de Zonnewijzer, de definitieve huisvesting van de Verbeelding, de nieuwbouw van de Talenten en de uitbreiding van de Mgr. Huibersschool in IKBC Wijzer.
Wat hebben we niet gedaan? De uitbreiding van de Internationale Schakelklas (ISK) vanwege de toename van het aantal nieuwkomers is voorbereid met negen lokalen aan de Korte Verspronckweg, maar in 2022 nog niet gerealiseerd. Eind 2022 is er nog sprake van een wachtlijst met leerlingen. De extra lokalen zijn begin 2023 in gebruik genomen. Jaarverslag en Jaarrekening 2022
64 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
Prestatie indicator Het aantal gestarte (ver)nieuwbouw- en uitbreidingsprojecten schoolgebouwen (Jaarlijks Onderwijshuisvestingsplan (2019/842178). R/S 7 2 2 (2020) (2021) S (2022)
6 R (2022)
Beleidsveld 1.2 Sport 1. Meer Haarlemmers sporten of bewegen Wat hebben we bereikt? Na verschillende jaren waarin corona de uitvoering van sport- en beweegprogramma’s bemoeilijkte, deden Haarlemmers in 2022 weer volop mee aan de activiteiten van de programma's. De buurtsportcoaches van SportSupport coördineerden en/of organiseerden deze activiteiten in samenwerking met sportverenigingen, anders georganiseerde sport- en beweegaanbieders en/of maatschappelijk partners. Gemiddeld namen 5.322 jonge Haarlemmers deel aan sport- en beweeg kennismakingsactiviteiten zoals eendaagse evenementen (buitenspeeldagen, schooltoernooien). Ongeveer 500 kinderen en jongeren kwamen tijdens de sportieve activiteiten tijdens het zomervakantieprogramma Summer22 in beweging. Naast de jeugdige deelnemers zijn ook 483 volwassen Haarlemmers uit kwetsbare groepen bereikt met sport- en beweegactiviteiten, waarvan 117 HaarlemPas houders. 132 volwassen Haarlemmers zijn na deze sport- en beweegactiviteiten doorverwezen naar structureel beweegaanbod in Haarlem, zoals verschillende wandelgroepen, dansen en gym. Via het platform sportindewijk.nl konden inwoners van Haarlem laagdrempelig sport- en beweegaanbod per stadsdeel vinden. Het platform trok circa 7.400 bezoekers.
De verenigingsadviseurs en buurtsportcoaches ondersteunden de Haarlemse sportverenigingen met (digitale) thema-avonden, adviesgesprekken en gerichte informatie via de website en nieuwsbrieven. De nadruk lag daarbij op ontmoeting en kennis delen. Zo vond er een eerste editie van het sportcafé plaats, waarbij verenigingen informatie konden ophalen over onder andere bestuurlijke aansprakelijkheid en energiebesparende maatregelen op sportaccommodaties. Ook was er een politiek sportcafé, waarbij door het organiseren van thema-tafels uitwisseling plaats vond tussen de politiek en de sport op diverse onderwerpen. Via nieuwsbrieven werd periodiek aandacht gevraagd voor maatregelen rondom sociale veiligheid in de sport. Naast 31 langdurige adviestrajecten (vanuit een contactmoment met meer dan drie vervolgacties) zijn ook 159 kortlopende adviestrajecten (vanuit een contactmoment met één, twee of drie vervolgacties) uitgevoerd, zoals het bieden van ondersteuning bij het aanvragen van de subsidie breedtesport en sportgoederen. Via het Haarlems Sportakkoord kunnen netwerken van organisaties rondom de sport nieuw en innovatief sport- en beweegaanbod opstarten. Zo’n 85 vertegenwoordigers van sport- en beweegorganisaties namen deel aan het sportcongres dat in het teken stond van het Haarlems Sportakkoord.
Onder andere vanuit het sportcongres ontstonden 14 nieuwe initiatieven voor sport- en beweegaanbod, zoals parabadminton (aangepast badminton), het verkennen van een outdoor freerunpark, kennisdeling voor topsportclubs, het uitbreiden van het platform Sport in Haarlem en Jaarverslag en Jaarrekening 2022
65 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
beweegactiviteiten voor ouderen op een sportcomplex in de wijk. Binnen het netwerk van het Haarlems Sportakkoord ontstond kennisdeling tussen verschillende organisaties. Via het programma JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) is zowel op scholen als op sportverenigingen veel aandacht besteed aan water drinken in plaats van suikerhoudende dranken. Het netwerk rondom JOGG heeft een bijdrage geleverd aan de uitwerking van de preventieakkoorden in verschillende stadsdelen. Ook is de inzet van beweegmakelaars voorbereid, die Haarlemmers met overgewicht intensief gaan begeleiden naar passend beweegaanbod.
Wat hebben we niet bereikt? Hoewel de corona-maatregelen grotendeels werden opgeheven, was een aantal sporten beweegactiviteiten in het eerste kwartaal van 2022 enkel in afgeslankte of aangepaste vorm mogelijk. Bestuurders van sportverenigingen hadden vervolgens enige tijd nodig om hun reguliere gang van zaken weer op te pakken, waardoor verenigingen beperkt hebben ingezet op het versterken van bestuur of trainers en het organiseren van extra ledenwerf-activiteiten en toernooien. Verschillende verenigingen hebben aangeven dat zij als gevolg van corona veel leden en vrijwilligers zijn verloren. Hierdoor is het streefcijfer van 85% kinderen van 4 – 11 jaar dat lid is van een sportvereniging niet behaald. Effect indicator
Het percentage niet-wekelijkse sporters ten opzichte van het totaal aantal inwoners van 19 jaar en ouder. (Gezondheidsmonitor GGD'en, CBS en RIVM, deze indicator wordt eens in de vier jaar op landelijk niveau gemeten) (BZK).
R/S
40% 43% (2012) (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) S (2022) R (2022) Het percentage volwassenen (19-64 jaar) dat voldoende beweegt (Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD in samenwerking met CBS en RIVM). Beweegrichtlijnnorm is 2,5 uur per week matig intensief bewegen, verspreid over meerdere dagen. Deze indicator wordt eens in de vier jaar op landelijk niveau gemeten). 63% 64% (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) S (2022) R (2022) Het percentage kinderen van 4-11 jaar dat lid is van een sportvereniging (GGD Gezondheidsmonitor, vierjaarlijks). 79% 85% 85% 82% (2014) (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) S (2022) R (2022)
Effect indicator
R/S Effect indicator R/S
Effect indicator
R/S
Het percentage ouderen (65+) dat voldoende beweegt (Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD in samenwerking met CBS en RIVM). Beweegrichtlijn is 2,5 uur per week matig intensief bewegen, verspreid over meerdere dagen. Dit betreft een nieuwe indicator die eens per vier jaar wordt gemeten. 37% 46% (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) S (2022) R (2022)
a. Uitvoeren van beweeg- en sportprogramma’s, ook voor kwetsbare groepen
kleur
Wat hebben we gedaan? De buurtsportcoaches, ook wel combinatiefunctionarissen genoemd, werkten in elk stadsdeel met sportverenigingen en partners uit het sociaal domein samen om jeugd, ouderen en kwetsbare groepen te bereiken. Met sportverenigingen, inwoners en andere maatschappelijke organisaties (zorg, welzijn, onderwijs, cultuur) speelden zij samen in op sport- en beweegbehoeften in de wijk. Wekelijks sportten kinderen Jaarverslag en Jaarrekening 2022
66 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 26 juni 2023
(gratis) in hun eigen wijk op speelpleintjes, in gymzalen en schoolpleinen onder leiding van buurtsportcoaches. Dit gebeurde onder, tussen en na schooltijd. Van de Haarlemse jeugd die deelneemt aan het sportbuurtwerk geeft 79% aan de activiteiten leuk te vinden en zich er prettig te voelen. In samenwerking met diverse maatschappelijke partners, eerstelijnszorg en sportverenigingen zijn nieuwe beweeginterventies opgezet en al bestaande beweeginterventies uitgebouwd. Deze konden mede via het uitvoeringsbudget van het Haarlems Sportakkoord worden opgezet. Zo is fitwalken ontstaan bij AV Haarlem, waardoor deze atletiekvereniging nu ook een wandel-afdeling heeft. Ook zijn er Haarlemmers gestart met Swing Fit: conditie dans specifiek voor volwassenen met overgewicht. Bij beide activiteiten geldt dat deelnemers na een lange periode van inactiviteit weer laagdrempelig zijn begonnen met bewegen op een manier die bij hen aansluit. Twee sportverenigingen hebben, met hulp van SportSupport, nieuw aanbod voor ouderen ontwikkeld. Via het sportfonds volwassenen konden Haarlemmers met een kleine beurs kennismaken met sporten en bewegen. 117 inwoners hebben hier gebruik van gemaakt. In samenwerking met onder meer InHolland en het onderwijs experimenteert SportSupport met het Living Lab.