Controleverklaring Jaarrekening 2020 Deloitte minus getekende versie
Tekst van het document
Deloitte AccoilUtftants B.V. Voor identiftó«tiedoeleinden. Behorepdiw/controleverklaring d.d. 2<juli2Ó;21
39
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Accoi mts B.V. Voor identifj^ ioeleinden. Behorepd- fiTcontroleverklaring d.d. 24011 !021
40
CLUSTER SOCIAAL
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte AccoiHjcftants B.V. Voor identitówedoeleinden. Behorepd^wzcontroleverklaring d.d. 2<iuh 20;21
41
Inleiding en context Het cluster Sociaal gaat over de brede ondersteuning van kinderen, jeugdigen, volwassenen en ouderen. Deze ondersteuning kan bestaan uit jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning, opvang wonen en herstel, participatie, werk, inkomensondersteuning, armoedebestrijding, schulddienstverlening en toezicht op het juiste gebruik van uitkeringen en regelingen. Haarlem werkt al een aantal jaren met het transformatieprogramma sociaal domein waarbij de leefwereld van inwoners centraal staat en mensen zoveel mogelijk eigenaar van hun probleem en van de oplossing zijn. Het geactualiseerde programma sociaal domein is aangeboden aan de gemeenteraad.
Kostenbeheersing in het sociaal domein is nog urgenter geworden. Hoewel de raad de budgetten voor jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning heeft verhoogd, bleef in 2020 de vraag naar ondersteuning toenemen en houdt deze geen gelijke tred met de rijksbijdrage. Er is dan ook een pakket aan maatregelen ingevoerd, waaronder het instellen van budgetplafonds jeugdhulp per 1 juli 2020. Om de financiële tekorten op de maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) beter te beheersen zijn daarnaast grote stappen gezet om de sturing en monitoring verder te verbeteren. De coronacrisis heeft uiteraard grote impact gehad binnen het sociaal domein. Voor inwoners, partners, maar ook voor de gemeentelijke organisatie. Eén van de gevolgen is dat de arbeidsmarkt in korte tijd sterk is veranderd en er een groot verlies van werkgelegenheid heeft plaatsgevonden. Haarlem heeft als centrumgemeente het voortouw genomen om met regiogemeenten, UWV, werkgevers, werknemers en onderwijs te werken aan een plan voor het herstel van de arbeidsmarkt. De uitvoering van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) heeft een grote inspanning gevergd van de gemeentelijke organisatie.
Onderliggende programma's Programma 1: Maatschappelijke participatie is gericht op zelfredzaam zijn en regie over het eigen leven hebben, een goede start, gelijke kansen in het onderwijs en het behalen van een startkwalificatie, minder gezondheidsverschillen, sociale samenhang, het hebben van een netwerk en over advies en ondersteuning als iemand zelf minder regie heeft. Programma 2: Ondersteuning en zorg is gericht op maatwerk op het gebied van voorzieningen voor jeugd en volwassenen. Die voorzieningen zorgen dat iedereen zoveel mogelijk mee kan doen in de samenleving vanuit eigen kracht. Waar nodig zijn er voorzieningen met verblijf. Programma 3: Werk, inkomen en schulden is gericht op een tijdelijk financieel vangnet en toeleiding naar werk, scholing of participatie, om vanuit eigen kracht zo veel als mogelijk zelfredzaam te zijn (of weer te worden) in de samenleving. Haarlemmers met een minimum inkomen tot 120% van het bestaansminimum of met schulden en geldzorgen worden ondersteund.
Hoofdkoers Maatschappelijke participatie Met de organisaties in de sociale basis zijn in 2020 subsidieafspraken gemaakt over hun inzet in 2021. Met deze afspraken wordt toegewerkt naar een wijkaanpak waarbij: de wijkopgave centraal staat bij het formuleren van doelen en het evalueren van de effectiviteit van subsidies; welzijnsorganisaties de opdracht krijgen om inwoners te verbinden, initiatieven te ondersteunen en wijknetwerken te organiseren; en er meer strategisch partnerschap van de gemeente met minder partners is.
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Accoi ftants B.V. Voor identifj^ iedoeleinden. Behorepd- 'n/controleverklaring d.d. 2<juJi !Ó21
42
Het sociaal wijkteam (SWT) is goed geworteld in de wijken en laagdrempelig toegankelijk voor alle, maar met name de meer kwetsbare inwoners met vragen en problemen op alle levensgebieden. In het bieden van informatie, advies en ondersteuning werkt het SWT samen met het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), ketenpartners uit de zorg en partijen uit de sociale basis in de stad. In 2020 zijn door de coronamaatregelen andere vormen van ondersteuning ontwikkeld zoals afspraken via beeldbellen.
De basisvoorzieningen voor jeugd waren op orde, zoals in de terugblik resultaten 2020 van de uitvoeringsnota 'Samen voor Jeugd' (2021/098952) is beschreven. Samen met de partners op het gebied van onderwijs, sport en welzijn zorgde de gemeente zo veel mogelijk dat de jeugd veilig en gezond kan opgroeien en dat de jeugd gelijke kansen heeft om zich te ontwikkelen. De nota 'Samen voor jeugd' met daarin de zogeheten kansencirkel, is in uitvoering gegaan en meer partners hebben deze aanpak ingevoerd in hun manier van werken. De jeugd participeerde in 2020 met een kinderburgemeester en een kinder- en een jongerenraad. De gemeente heeft de onderwijsvisie in de nota 'Onderwijskansen 2019-2022' (2019/462550) vastgesteld en samen met het onderwijs en de peuteropvang uitgevoerd. Ook zijn de afspraken in de Lokale en Regionale Educatieve Agenda's 2019-2023 (2019/952025) samen met schoolbesturen en voorschoolse partners verder uitgewerkt. De aanpak van schoolverzuim van jongeren van 5 tot 23 jaar is samen met de ketenpartners gecontinueerd, waarbij de aandacht vooral was gericht op het in beeld houden van jongeren tijdens de coronacrisis.
In 2020 hebben de gemeente, het onderwijs en andere partners de handen ineen geslagen om de noodopvang voor kinderen van ouders met een vitaal beroep en kinderen in kwetsbare (thuis)situaties te organiseren tijdens de sluiting van het onderwijs en de opvang. Hierdoor werden ook kwetsbare kinderen in beeld gehouden en begeleid naar de noodopvang en aanvullende onderwijsinterventies. Afhankelijk van de verschillende coronamaatregelen hebben betrokken partners in de stad voor jongeren allerlei, vaak online, activiteiten georganiseerd om met hen in contact te blijven en hen een alternatieven te bieden voor vrijetijdsbesteding. De agenda voor de sport (2020/915663) is in 2020 geactualiseerd. Ondanks de beperkingen door de coronamaatregelen hebben kinderen in verschillende stadsdelen kennis gemaakt met allerlei sporten. De toegankelijkheid en zichtbaarheid van alle sport- en beweegactiviteiten is vergroot door de dóórontwikkeling van de JeugdSportPas tot het platform sportindewijk.nl. Met ondersteuning van buurtsportcoaches en het Lokaal Sportakkoord was een aantal verenigingen zelfs tijdens de coronacrisis in staat om nieuwe activiteiten voor (kwetsbare) doelgroepen te starten.
Haarlemmers zijn tevreden over de binnen- en buitensportaccommodaties. Verschillende sportaccommodaties zijn duurzamer geworden door bijvoorbeeld het aanbrengen van ledverlichting. De Energie Prestatie Advies Utiliteit (EPAU) is in 2020 voor alle binnen- en buitensportaccommodaties van de gemeente in het meerjarenonderhoudsprogramma van toepassing. Voor de sporthal Sportweg zijn alle vergunningen binnen en wordt de bouw gestart. De gemeente wil ondersteuning en zorg dichtbij huis bieden, in de buurt of wijk. De coaches van de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) ondersteunden ouders, kinderen en jongeren en professionals op die plekken waar ouders met kinderen komen. De verbinding tussen gespecialiseerde zorginstellingen, het CJG en het lokale veld is versterkt. Dit geldt ook voor de samenwerking tussen jeugdhulp, het CJG, huisartsen, leerplicht en passend onderwijs. Daardoor kon in complexe situaties eerder hulp worden gegeven en kon gedwongen hulp worden voorkomen.
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Accoi mts B.V. Joeleinden. Voor identifj^ Behorepd- Wcontroleverklaring d.d. 2'juU ►021
43
De inzet van de praktijkondersteuner GGZ Jeugd bij de huisarts (POH), die vanuit het CJG bij 90% van de huisartsen werd geboden, is door de huisartsen als positief ervaren. Het Informatie- & Adviesteam is het middelpunt van het CJG. Met ingang van het vierde kwartaal van 2020 zijn al deze contacten anoniem geregistreerd via de app Vink om trends en ontwikkelingen bij zorgvragen te kunnen signaleren. Om richting te geven aan de nieuwe inkoop van jeugdhulp per 1 januari 2022, is er in 2020 een start gemaakt met de (boven-)regionale verwervingsstrategie en een oriënterend traject hoe te komen tot een efficiëntere kostenbeheersing jeugdhulp.
Samen leren is een centraal thema binnen de werkwijze Samenwerken aan Veiligheid waarin het CJG en de Gecertificeerde Instellingen (GI's) intensief samenwerken om onveiligheid in gezinnen in het vrijwillig kader tegen te gaan. Alle geplande methodische leerbijeenkomsten en workshops voor professionals in het kader van intervisie en lerend ontwikkelen vonden digitaal doorgang. Er is in 2020 uitvoering gegeven aan het actieplan pleegzorg om de ondersteuning aan pleegouder te versterken en er zijn nieuwe pleeggezinnen geworven. In de jeugdbeschermingsketen is gewerkt aan verbetering en vereenvoudiging van deze keten. Er is een nieuw Regionaal Meerjarenplan Aanpak Verbeteren Basisvaardigheden 2021-2024 opgesteld met een regionale samenwerkingsagenda. Beide documenten zijn in 2020 opgesteld in nauw overleg met de gemeenten van Zuid-Kennemerland en IJmond en hun partners. Ondersteuning en zorg Bij het verstrekken van maatwerkvoorzieningen voor volwassenen en jeugd lag de focus op mee kunnen doen in de samenleving en perspectief op een toekomst met zo veel mogelijk zelfstandigheid en onafhankelijkheid. Door de gevolgen van de coronamaatregelen is er veel flexibiliteit gevraagd van zorgaanbieders en inwoners. De inzet van de gemeente was gericht op de continuïteit van zorg, maar, inwoners kregen een periode op een andere manier of minder ondersteuning dan zij gewend waren.
Met name bij de ambulante vormen van ondersteuning, hulp bij het huishouden, dagopvang en ambulante begeleiding waren effecten zichtbaar.
In 2020 is gewerkt aan de voorbereidingen om de toegang van de Wmo-voorzieningen begeleiding samen met welzijn- en zorgaanbieders en de sociaal wijkteams per 2021 opnieuw vorm te geven, zodat inwoners met een hulpvraag dichtbij, in de eigen leefomgeving passende en doorlopende ondersteuning kunnen ontvangen. De vraag naar maatwerkvoorzieningen Wmo is verder gestegen dan op basis van de demografische ontwikkelingen zoals vergrijzing, extramulralisering in de GGZ en het abonnementstarief Wmo verwacht mocht worden. Door duidelijke afwegingskaders op te stellen, de samenwerking met zorgaanbieders verder te verbeteren en een groter beroep te doen op de eigen verantwoordelijkheid en mogelijkheden van inwoners is geprobeerd de kosten te beheersen. Ook zijn kostenbeheersingmaatregelen voorbereid en voor diverse maatwerkvoorzieningen is gestart met de verwervingstrajecten per 2022.
Vanaf 2020 is de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) van kracht waarin geregeld is wanneer verplichte zorg opgelegd kan worden aan mensen met een psychiatrische diagnose. Deze wet biedt zorgverleners meer mogelijkheden om zorg op maat te bieden en maakt het mogelijk om verplichte zorg ook buiten een GGZ-instelling op te leggen. De gemeente heeft de Wvggz geïmplementeerd in haar organisatie. Daarnaast is de gemeente samen met ketenpartners betrokken bij de inrichting van de (verplichte) zorg en ondersteuning voor de Wvggz in de regio. Per 2021 wordt de Wet langdurige zorg (Wlz) opengesteld voor de GGZ-doelgroep, die nu onder beschermd wonen valt, maar waarbij 24-uurs zorg nodig is én het herstellend vermogen ontbreekt. De gemeenten in de regio zijn in 2020 samen bezig geweest om deze ingrijpende veranderingen voor Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Acco :ants B.V. Voor identifp ^tiedoeleinden. Behorei 'controleverklaring d.d. 2$ 121
44
te bereiden met maatschappelijke partners, cliënten, aanbieders, corporaties en welzijnsorganisaties. Voor dak- en thuislozen is het project 'Onder de pannen' gestart, waarbij particuliere woningbezitters gevraagd wordt een kamer te verhuren aan deze kwetsbare groep om dakloosheid te voorkomen. Door de coronamaatregelen worden bestaande locaties voor nachtopvang sinds maart ingezet als 24-uurslocaties. Ook zijn in 2020 twee nieuwe tijdelijke maatschappelijke opvanglocaties gerealiseerd, in de Beijneshal en op het passagiersschip MS Aurora.
Het Rijk wil vanaf 2022 de taken beschermd wonen aan de afzonderlijke gemeenten toekennen in plaats van aan Haarlem als centrumgemeente (doordecentraliseren). In deze regio voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang zijn in 2020 voorbereidingen daarvoor getroffen.
Werk, inkomen en schulden De gemeente wil zoveel mogelijk mensen met een bijstandsuitkering naar vermogen laten participeren in de Haarlemse samenleving. Als Haarlemmers dat onvoldoende op eigen kracht konden, heeft de gemeente ook in 2020 ondersteuning op het gebied van werk, inkomen en schulden aangeboden. De coronacrisis heeft gevolgen gehad voor de wijze en mate van ondersteuning aan inwoners. Zo heeft de dienstverlening op aangepaste wijze moeten plaatsvinden. De klanten zijn vanaf maart bijna alleen telefonisch gesproken. Dit bemoeilijkt het goed leren kennen van de klant, het inzicht krijgen in de financiële situatie, gezondheid en leefsituatie en het goed kunnen inschatten van de afstand tot de arbeidsmarkt. De inwoners konden voor de begeleiding naar werk korte tijd niet, en later beperkt, naar de re-integratiepartners. Ook konden inwoners niet of maar gedeeltelijk participeren omdat de meeste participatieplekken gesloten waren.
Haarlem heeft de Tozo regeling voor levensonderhoud en/of bedrijfskrediet uitgevoerd. Deze regeling is één van de maatregelen van het kabinet om ondernemers en zzp'ers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De Tozo regeling maakt een onderscheid tussen levensonderhoud en bedrijfskapitaal. In totaal zijn 6.857 aanvragen levensonderhoud Tozo 1, 2 en 3 toegekend en 256 aanvragen bedrijfskapitaal Tozo 1, 2 en 3. Hierbij valt op dat relatief veel jongeren een beroep hebben gedaan op deze regeling. De uitvoering van de Tozo regeling heeft gevolgen gehad voor de organisatie en voor de uitvoering. In korte tijd moesten veel aanvragen Tozo afgehandeld worden. Dit heeft echter geen groot effect gehad op de uitvoering en er is relatief weinig werk blijven liggen. Dat komt omdat er door het team extra uren zijn gemaakt en ook medewerkers van andere afdelingen voor ondersteuning zijn ingesprongen. Als gevolg van de coronamaatregelen zijn fysieke gesprekken ten behoeve van schulddienstverlening snel vervangen door beeldbellen. Hiermee kon de uitvoering van schulddienstverlening en minimabeleid voortgezet worden. De afhandelingstermijnen zijn niet langer geworden en er zijn geen wachtlijsten ontstaan. De arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond kende tot maart van dit jaar een fikse krapte en de werkloosheid was historisch laag.
De coronacrisis bracht hier ingrijpend verandering in en legde de kwetsbaarheid van bepaalde groepen op de arbeidsmarkt bloot. Dit waren onder andere jongeren, flexwerkers en zzp'ers. Ook mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt zijn door de ontwikkelingen kwetsbaarder dan voorheen, mede door de krimp van het aantal banen en de toename van het aantal werkzoekenden. Als antwoord op de huidige vraagstukken in onze regio is de Regionale aanpak arbeidsmarkt Zuid-Kennemerland en IJmond 2020-2022 en het Haarlems addendum doe-agenda arbeidsmarkt (2020/903313) opgesteld en van start gegaan. Deze aanpak Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Accojujftants B.V. Voor identifi^^iedoeleinden. Behorepd^n/Zcontroleverklaring d.d. 2<wli 20:121
45
met als kern de doe-agenda biedt vanaf 2020 een palet van regionale en lokale acties die bijdragen aan een duurzame en inclusieve arbeidsmarkt. De gemeente werkt daarbij nauw samen met het UWV, gemeenten in de regio. Pasmatch, IJmond werkt!, het Werkgeversservicepunt en de partners in het regionaal werkbedrijf. In 2020 is door de gevolgen van de coronacrisis het aantal bijstandsgerechtigden niet verder afgenomen. De verwachte stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden door de coronacrisis (Bestuursrapportage 2020) heeft zich ook niet voorgedaan. De reden hiervan is onder meer de verlenging van regelingen als de Tozo en de Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW). In 2020 is het onderzoek afgerond naar de vorming van een regionaal Participatiebedrijf ZuidKennemerland voor werkzoekenden die onder de Participatiewet (2020/902410). De definitieve besluitvorming is aan de raad.
De gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond trekken in de voorbereiding van de nieuwe Wet Inburgering (invoering per 1 januari 2022) gezamenlijk op. In 2020 is vastgesteld op welke onderdelen regionaal wordt samengewerkt en zijn gezamenlijke doelstellingen bij de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering bepaald (2020/1004097). Daarnaast is gestart met de pilot Z-route (zelfredzaamheidsroute) die in het kader van een pilotprogramma van het ministerie van SZW wordt gedaan. Het saldo op de BUIG is € 1,7 miljoen voordelig. In de Decemberrapportage 2020 werd een voordeel van € 1,1 miljoen verwacht. Het grotere voordeel wordt vrijwel volledig veroorzaakt door een lagere instroom in de BUIG. De Tozo-regeling als 'voorliggende voorziening' is daarop van grote invloed (geweest).
De GR Paswerk heeft met alle (landelijke) steunmaatregelen de nadelen in 2020 beperkt kunnen houden. Binnen de bestaande afspraken zal de GR Paswerk het financiële tekort zelf dekken, een aanvullende gemeentelijke bijdrage is dus niet nodig. Eind december 2020 heeft de Belastingdienst een uitspraak gedaan over de BTW op inkoop van re-integratie. De gemeente is niet BTW-plichtig, de teveel betaalde BTW is ook terugbetaald, een incidentele meevaller van € 0,9 miljoen. In 2020 is de Integrale beleidsvisie Armoede en Schulden 'In Haarlem meer kans voor financieel kwetsbaren' (2020/858381) door de raad vastgesteld. Door de coronacrisis was er vooral in het voorjaar een afname van het aantal aanvragen schulddienstverlening en minimaregelingen te zien. Deze afname komt overeen met een landelijke trend en heeft zich in iets mindere mate doorgezet over heel 2020. De verwachte toestroom van meldingen en aanvragen door terugval in inkomen en toename van schulden is in 2020 uitgebleven. In toenemende mate hebben zzp'ers en ondernemers met geldzorgen contact opgenomen met de gemeente.
De nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) is sinds 1 januari 2021 van kracht en daarmee is vroegsignalering van schulden in de vaste lasten een wettelijke taak geworden van de gemeente. Ter voorbereiding op de wetswijziging en om ervaring op te doen, is Haarlem in 2020 in één sociaal wijkteam gestart met de pilot 'Vroeg Eropaf'. Toezicht op naleving van regels binnen het sociaal domein is belangrijk om het sociale zekerheidsstelsel in stand te houden en draagvlak in de samenleving te behouden. De coronamaatregelen maakten het bij het onderzoek naar uitkerings- en zorgfraude niet altijd mogelijk om huisbezoeken uit te voeren en fysieke gesprekken met inwoners te plannen. Dit heeft geleid tot vertraging binnen de onderzoeken. Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Accoi ^tants B.V. Voor identifjj^ iedoeleinden. Behorepd- ^Tcontroleverklaring d.d. 2 juli
46
r gra
elen
a 1
aa s
a
ell ke ar I i a it e in i a r
elei svel
11
n er i s r
leerlingen a v verlaa
eer kansen v r e e g In e n ei i s en e er vang
an al leer li
igen a
an al leer li
igen a nie
ners a nie s
In
eer aarle ers s r en e egen
r i ig e
v I assenen a v I
nge
en eg e n er en van n er i s en s r v r ieningen
ers erken el re aa ei en aa s a eli ke ar i I a ie k e s are aarle ers
iale asis
n ners ne en inl la ie en n ers e nen elkaar
Isaa
rk
en en es ri en v
ri
r gra
kv
ig
i v eren van e eeg en s k e s are gr e en
r
as
r
en e e eeg
s
I
I
r a
aarle a ies
d
ers
aarle
ers a aangee
i
i een eli ke
el V lle ig cl re
v I
en e
illigein e
leeg
aarle
ers a vri
an el
rgers a aangee
an al eelne ersvanSO aans
ra
an al eelne ers aan e Je g s
r
ivi ei en
as
r vereniging
ers ver ge
aarle
a
reven
ners
gelever e r e en I
r eelvan
e
r gra
an al s age en leer erk lekken
rei en en ver nie
Ige
s
en s
I
12
i v eren aan ak s Iverla en
r
kin eren aan een
eelna e
i v eren n er i skansen elei
e igis
aal aan al in
kin eren a li is van een s e aan al
a
s
v
r
n er i s
rl
res a ie in i a
res a ie
en
aa
vaak vei da»
es
rgv s r a
rv I
rg v
rv I
en e en g e a ies
en e
n er
n ers e ning
an al ges ar e ver nie Ige en
en I
rei ings r e
en
en
v re
aa
ei
g e
n er
eken
ei
ge r ik li n
an al
a
es via
an al
an el
en s
r a
a ies
n ers e ning
sn
c In
I
e i elen r I an el rgers
e ie en en
rgen v
r n ers e ning v
r
rgers a
n ers e n
r
— rk en van es ala ie r Ie a lek
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
aarle
ers a s
aarle
sege innen a
iaal
i k ea
ken
ers erken via v
rii
ingen n ers e ning i s
J
en
an al nie
ereik e kin eren ge innen en
ngeren
el s an igver er kan
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 2 juli 2021
47
Programma 1 Maatschappelijke participatie Samenleving Zorg, Welzijn, Volksgezondheid, Jeugd, Onderwijs, Sport, Ouderen Jeugd, Onderwijs, Sport en Maatschappelijke Ondersteuning
Commissie (Coördinerende) Portefeuilles Afdeling(en)
Realisatie programmadoelstelling (missie) De gemeente stimuleerde zoveel mogelijk Haarlemmers zelfredzaam zijn zodat zij regie over hun eigen leven hebben. Zij konden hiervoor gebruik maken van algemeen toegankelijke voorzieningen (de sociale basis) met aandacht voor welzijn, onderwijs, sport en gezondheid. Daarnaast bood de gemeente advies en ondersteuning als daar behoefte aan was. De gemeente droeg hierdoor bij aan de mate waarin elke Haarlemmer, ongeacht beperking of kwetsbaarheid, meetelt en mee kan doen en werd inzet van (zwaardere) zorg beperkt.
Beleidsvelden
Beleidsveld 1.1 Onderwijs en sport 1. Meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en peuteropvang Wat hebben we bereikt? In 2020 heeft de gemeente samen met haar partners (onderwijs, peuteropvangorganisaties, welzijn en JGZ) het onderwijskansenbeleid (2019/462550) uitgevoerd om zoveel mogelijk kinderen gelijke kansen in de peuteropvang en het onderwijs te bieden. Hiernaast zijn brede-schoolactiviteiten op 28 basisscholen uitgevoerd.
©
Na uitbraak van de coronacrisis en de sluiting van scholen en kinderopvang is noodopvang georganiseerd voor kinderen in een kwetsbare thuissituatie of met ouders in een vitaal beroep. Met de betrokken partijen is er afgestemd tussen de peuteropvangorganisaties, buitenschoolse opvang, het onderwijs, samenwerkingsverbanden passend onderwijs en het CJG om de noodopvang te organiseren. Hierdoor waren kinderen in kwetsbare thuissituaties in beeld. Zij werden opgevangen bij de noodopvang op de kinder- en peuteropvang en op school. Nacht en weekendopvang was beschikbaar, maar hier is geen gebruik van gemaakt. De gemeente publiceerde FAQ's op de website over de gang van zaken bij de noodopvang en opende een digitaal loket voor vragen van ouders en professionals. Ook is de gemeenteraad op de hoogte gehouden over de stand van zaken van de noodopvang.
De aanpak van verzuim voor jongeren van 5 tot 23 jaar is uitgevoerd in samenwerking met alle betrokken schoolbesturen van het voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en diverse andere ketenpartners in de regio ZuidKennemerland en IJmond, zoals partijen van re-integratie-, dagbestedingstrajecten en hulpverleningsinstellingen. In de hieronder genoemde indicatoren wordt het resultaat hiervan weergegeven. Ook de thuiszittersaanpak en aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten (VSV) voor jongeren is in samenwerking met alle partners gecontinueerd. De aanpak was er nadrukkelijk op gericht de jongeren tijdens de Jaarverslag en Jaarrekening 2020 Si ir
Deloitte Acco jftants B.V. Voor identif iedoeleinden. Behorei ^controleverklaring d.d. 2<J
48
coronacrisis in samenwerking met de scholen en andere ketenpartners in beeld te houden.
In 2020 is voor de periode 2020-2024 met betrokken partners aanvullend VSV-beleid ontwikkeld, zoals het stimuleren van de aanwezigheid van studenten voor het volgen van de lessen én de maatwerkaanpak voor jongeren in kwetsbare posities. De aanvraag 2021 tot en met 2024 is bij het ministerie van OCW ingediend en gehonoreerd. Het Regionale Thuiszitterspact en het Regionale Convenant Schoolverzuim zijn eind 2020 met de betrokken partners bestuurlijk afgesloten met als doel het aantal thuiszittende en verzuimende leerlingen terug te dringen. Het streven is dat meer jongeren naar school gaan en hun diploma halen.
Er zijn door de leerwerkmakelaars van het Leerplein en het mbo regionaal 90 plaatsingen uitgevoerd. Deze jongeren werden geplaatst op een stageplaats, leerwerkplek of kregen soms een arbeidscontract in een zogenoemde kansrijke sector. Ook zijn er door het mbo andere oplossingen in het onderwijs toegepast of zijn stages in het onderwijsprogramma naar een later tijdstip verschoven. De gemeente Haarlem is als regievoerder van de arbeidsmarktregio verantwoordelijk voor de uitvoering van deze onderwijstrajecten binnen de gehele regio. Er is in 2020 een nieuw Regionaal Meerjarenplan Aanpak Verbeteren Basisvaardigheden 2021-2024 opgesteld met een regionale samenwerkingsagenda. Dit is de afgelopen maanden in nauw overleg met de gemeenten van Zuid-Kennemerland en IJmond en hun partners tot stand gebracht.
Wat hebben we niet bereikt? Er zijn in Nederland en ook in onze regio stagetekorten. Ondanks de extra inzet van leerwerkmakelaars van het Leerplein en het Mbo zijn door de coronamaatregelen minder stage- en leerwerkplekken voor jongeren beschikbaar. In een aantal sectoren zoals horeca en evenementen lukt dit niet, waardoor jongeren een heroriëntatietraject op het Mbo kunnen volgen om bij te scholen. Er wordt voorzien dat het vraagstuk van stagetekorten doorloopt in 2021. De gemeenteraad heeft met de motie 'Sta op voor stages' aandacht gevraagd voor het zoeken naar creatieve oplossingen voor het vinden van stages tijdens deze coronacrisis. Er is nauw contact met de onderwijsinstellingen hierover. Zo gaat het Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven (SBB) voor het Mbo en het Regionaal Bureau Leerplein actief op zoek naar stagebedrijven, zodat zoveel mogelijk jongeren hun stage kunnen afronden of starten. Ook in de contacten met en de vraag vanuit het Hbo is de gemeente alert op mogelijkheden voor stages in de verschillende sectoren.
Effect indicator
R/S
Voortijdig schoolverlaters: het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het vo- en mbo-onderwijs verlaat (Ingrado, t/m 2016 en Verzuimloket Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2017-2018) (BZK). 1 Realisatie cijfers van DUO over 2019-2020 zijn nog niet beschikbaar. __ _______ ___________
5,0%
2,2%
2,1%
2.0% 2.0%
2,0%
(2008)
(2015) (2015)
(2016)
(2017) (2017)
(2018)
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Accoi rtants B.V. Voor identifj^ iedoeleinden. Behorepd- ftTcontroleverklaring d.d. 24uli !021
2,3% (2019)
1,9%
nnb1
5(2020)
R (2020)
49
Effect indicator
R/S
Effect indicator
R/S
Relatief verzuim: het aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen (Ingrado, t/m 2017 en Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2018) (BZK). 1 Realisatie cijfers van DUO over 2019-2020 zijn nog niet beschikbaar.
29
25
22
21
73
27
30
nnb1
(2014)
(2015)
(2016)
(2017)
(2018)
(2019)
5(2020)
R (2020)
Absoluut verzuim: het aantal leerplichtige jongeren tussen de 5 en 16 jaar of jongeren van 16 of 17 jaar die vallen onder de kwalificatieplicht, dat niet is ingeschreven op een school en ook niet is vrijgesteld van de inschrijvingsplicht, per 1.000 leerlingen (Ingrado, t/m 2017 en Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2018) (BZK) 1 Realisatie cijfers van DUO over 2019-2020 zijn nog niet beschikbaar. 0,4
0,7
0,1
2,2
1,4
1,2
0,3
nnb1
(2014)
(2015)
(2016)
(2017)
(2018)
(2019)
S (2020)
R (2020)
a. Uitvoeren onderwijskansenbeleid
Wat hebben we gedaan? Na het vaststellen van de nota Onderwijskansenbeleid 2019-2022 (OKB; 2019/462550) door de raad op 30 januari 2020, zijn met betrokken uitvoeringspartners in de stad afspraken gemaakt over de monitoring van de kwaliteit, de doorgaande lijn, het educatief partnerschap, de toeleiding en het bereik van de OKB-doelgroep kinderen.
©
De nieuwe wettelijke eisen van Voor- en Vroegschoolse Educatie (WE) zijn ingevoerd (2019/462550). Dit houdt in dat voor ieder kind dat in aanmerking komt voor WE een aanbod is gerealiseerd van 960 uur peuteropvang in anderhalf jaar. Dit betekent gemiddeld 16 uur per week per kind als de peuteropvang 40 weken per jaar is opengesteld. Omdat deze wetswijziging een ophoging van 10 naar 16 uur per week betekende, zijn ouders met kinderen in de peuteropvang hierover op tijd geïnformeerd. Hiernaast zijn ouders met peuters die nog geen gebruik maken van de WE-peuteropvang hierover voorgelicht. De website klaarvoordestarthaarlem.nl is vernieuwd en ouders kunnen hierop alle informatie vinden. Ook is in overleg met alle partners in de stad de folder over WE actueler gemaakt om de doelgroep nog beter te kunnen informeren.
In de zomervakantie namen 112 leerlingen deel aan de zomerschool. Dit is meer dan het dubbele ten opzichte van 2019, omdat vanwege de coronamaatregelen de vraag naar deelname aan de Zomerschool meer toenam om (taal)leerachterstanden te verminderen. Tot slot heeft de regionale voorziening Internationale Taalklas (ITK) onderwijs verzorgd aan 205 kinderen van Haarlemse nieuwkomers om de basisvaardigheden van de Nederlandse taal te leren voordat zij uitstromen naar regulier basisonderwijs. In 2020 werden de positieve onderzoeksresultaten van de Universiteit van Amsterdam bekend over de methodiek High Dosage Tutoring (HDT) op vijf basisscholen in Haarlem. Deze methodiek is voor leerlingen die hun rekenvaardigheden willen verbeteren in het basisonderwijs in Haarlem. Deze resultaten zijn gedeeld met de gemeenteraad en verantwoord aan het ministerie van Onderwijs en Cultuur via de Gelijke Kansen Alliantie. In het najaar is de voorbereiding gestart om HDT ook op een school voor voortgezet onderwijs te
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Acco :ants B.V. Voor identify^ gdoeleinden. ^controleverklaring Behorei d.d. 2<
50
implementeren. Brede schoolactiviteiten zijn uitgevoerd op in totaal 28 basisscholen. Deze scholen zijn vooral gehuisvest in Schalkwijk, Haarlem Oost en Haarlem Noord. Voor de uitvoering werkte het onderwijs samen met een groot aantal partners uit de cultuur, sport- en welzijnssector en kinderopvang, zoals Stichting Hart, Het Wereld Kindertheater, Stichting Sportsupport, Stichting DOCK, Haarlem Effect, Triple Threat, HLC turnvereniging, Stichting Buurtschaak, Kinderopvang Haarlem en Op Stoom. Vooral kinderen met (risico op) achterstanden in hun sociaal emotionele ontwikkeling, motorische vaardigheden, taal- en expressievaardigheden worden gestimuleerd om deel te nemen. In het activiteitenaanbod was toneel & kunst, muziek, gezonde levensstijl, sporten, gedrags- en opvoedingsondersteuning tijdens en na schooltijd opgenomen.
Een deel van de activiteiten kon door de coronamaatregelen niet doorgegaan of werd in aangepaste vorm aangeboden. Het binnenschoolse aanbod, zoals schoolschaken en de buitenactiviteiten gericht op sport en bewegen (synchroon aan de trainingen voor deze leeftijdsgroep bij de sportverenigingen) is doorgegaan. Een deel van cultureel naschools aanbod van onder andere Wereld Kindertheater en wereld-muziekschool kon door de coronamaatregelen fysiek niet doorgaan en hiervoor is een digitaal alternatief gevonden. Zo heeft het Wereld Kindertheater creatieve opdrachten met filmpjes gemaakt. Het Muzieklab (Stichting Hart) zorgde voor de uitleenservice van muziekinstrumenten en kinderen konden 'op afstand' samen musiceren. In twee wijken hebben ze als afsluiting een concert gegeven. Helaas zonder publiek, maar het concert is wel opgenomen. Het project kinderrestaurant, waarin kinderen als afsluiting van "Druppiekunde en gezonde leefstijl" koken voor ouderen in verpleeghuizen, kon helaas niet doorgaan door sluiting van de verpleeg- en verzorgingshuizen. Door de coronacrisis en de daaropvolgende lockdown hebben vanaf 15 maart t/m 8 juni en vanaf 18 december alle kinderen thuisonderwijs moeten volgen. Kinderen in een kwetsbare thuissituatie of kinderen waarvan ouders een cruciaal beroep hebben, konden gebruik maken van de noodopvang op school.
Dit gold ook voor kinderen in de kinderopvang, die ook werd gesloten. WE-kinderen in de peuteropvang bleven grotendeels thuis. Tijdens de tweede lockdown in december was de noodopvang ook weer open._______________________________________ b. Uitvoeren aanpak 'Voorkomen en bestrijden voortijdig schoolverlaten'_________ Wat hebben we gedaan? In 2020 is door de coronacrisis vanaf half maart een bijzondere situatie ontstaan voor het verminderen van voortijdig schoolverlaten. De cijfers, zeker die van verzuim, laten zich niet vergelijken met die van andere schooljaren. Door de coronamaatregelen zijn diverse extra maatregelen op het terrein van het verzuim, de vermindering van het aantal voortijdig schoolverlaters, de thuiszitters-aanpak en de aansluiting met de arbeidsmarkt getroffen.
©
Tot de zomervakantie 2020 werd op basis van de landelijke richtlijnen niet gehandhaafd op verzuim uit de online lessen. Door het Regionaal Bureau Leerplein (RBL) is frequent overleg geweest met de scholen over jongeren waar de school zich zorgen over maakte of die in eerste instantie uit beeld verdwenen waren. Er werden indergelijke situaties deurbezoeken afgelegd. Over het schooljaar 2019-2020 is in Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Accoilucftants B.V. Voor identitó^iedoeleinden. Behorerid-WTcontroleverklaring d.d. 2<julJ-20;121
51
729 situaties sprake geweest van ongeoorloofd verzuim.
In 2020 zijn er 64 thuiszittende Haarlemse leerlingen gemeld, waarbij 46 jongeren langer dan drie maanden zonder geldige reden niet naarschool zijn gegaan. Eind van het schooljaar 2019-2020 is voor 19 leerlingen een traject gevonden. De aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten en jongeren in kwetsbare posities richtte zich op jongeren die van school zijn gegaan zonder startkwalificatie (^minimaal havo of mbo niveau 2 diploma). Extra aandacht was er voor jongeren in kwetsbare posities, zoals jongeren op het niveau van praktijk-, speciaal onderwijs en mbol-niveau en jongeren die al een langere tijd zonder startkwalificatie van school zijn. Zij zijn zoveel mogelijk intensief begeleid en ook herplaatst naar diverse opleidingen of leerwerktrajecten. Waar mogelijk zijn er ook extra stage- en leerwerkplekken gezocht voor jongeren. Het Regionaal Bureau Leerplein heeft vanaf half maart zoveel mogelijk contact gehouden met jongeren, is hen blijven motiveren en begeleiden naar een vervolgtraject. Deze aanpak is in opdracht van het bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten uitgevoerd. Totaal zijn 173 Haarlemse jongeren naar scholings-, leerwerk- en werkervaringstrajecten begeleid. Er zijn daarnaast 53 Haarlemse jongeren in kwetsbare posities en 22 Haarlemse voortijdig schoolverlaters in samenwerking met ketenpartner aan een baan geholpen.
Over het schooljaar 2017-2018 waren er 245 nieuwe voortijdig schoolverlaters, namelijk 40 op het Voortgezet onderwijs (vo) en 205 op het Middelbaar Beroepsonderwijs (mbo) volgens de voorlopige cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).________________________________________ b. Stimuleren beschikbaarheid van stage- en leerwerkplekken voor jongeren (in kwetsbare posities) om deelname te stimuleren Wat hebben we gedaan? In het kader van de aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten hebben jobcoaches en leerwerkmakelaars potentiële uitvallers in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) naar een stageplek, leerwerkplek of arbeidscontract begeleid, voor zover dit mogelijk was met de coronamaatregelen. Hierbij werd in 2020 opnieuw intensief samengewerkt met leren en werken van het UWV, het Werkgeversservicepunt, het Stagebureau en de scholen van praktijkonderwijs (pro) en voortgezet speciaal onderwijs (vso).
©
Er zijn door de leerwerkmakelaars van het Leerplein en het mbo regionaal 90 plaatsingen uitgevoerd. Deze jongeren werden geplaatst op een stageplaats, leerwerkplek of kregen soms een arbeidscontract in een zogenoemde kansrijke sector. Ook zijn er door het mbo andere oplossingen in het onderwijs toegepast of zijn stages in het onderwijsprogramma naar een later tijdstip verschoven.
Wat hebben we niet gedaan? Met alle betrokken partners, zoals het middelbaar beroepsonderwijs, de samenwerkingsorganisatie beroepsonderwijs en bedrijfsleven (SBB), de regionale leerwerkmakelaars, het stagebureau en het Werkgeversservicepunt (WSP) worden de krachten in 2021 nog meer gebundeld om de stagetekorten tegen te gaan en in te zetten op sectoren waar wel (nieuwe) kansen zijn. Voor meer jongeren worden heroriëntatietrajecten naar een (praktijk)diploma of certificaat in een andere sector Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Acco jftants B.V. Voor identifjxfj jedoeleinden. ^controleverklaring Behorei d.d. 2<
52
op het mbo in 2021 mogelijk, mede met inzet van de extra VSV-maatregelen en steunmaatregelen van rijkswege. Prestatie indicator Het percentage kinderen in de doelgroep dat heeft deelgenomen aan peuteropvang met een voorschools educatieprogramma (VE) (Toeleidingsmonitor voorschoolse voorzieningen JGZ). 1 In verband met een wijziging in rijksbeleid is de definitie van de doelgroep veranderd, waardoor het percentage doelgroepkinderen verlaagd is (Beleidsnota Onderwijskansenbeleid Haarlem; 2018/91353). R/S
80%
80%
85%
65%!
75%
(2017)
(2018)
(2019)
5 (2020)
R (2020)
Prestatie indicator Het aantal stage- en leerwerkplekken ter versterking van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt (Gemeentelijke registratie CAReL en registratie MBO). R/S
30
70
80
88
110
115
100
90
(2012)
(2015)
(2016) (2016)
(2017)
(2018)
(2019)
5(2020)
R (2020)
2. Meer Haarlemmers sporten of bewegen Wat hebben we bereikt? Ondanks de beperkingen door de coronamaatregelen zijn kinderen wekelijks en tijdens vakanties in verschillende stadsdelen in de gelegenheid gesteld om te sporten en te bewegen. Ze hebben kennis gemaakt met allerlei sporten van lokale aanbieders en konden zich aanmelden als lid bij een sportvereniging. Aan deze wijkgerichte sport en beweegactiviteiten en de schoolsporttoernooien hebben 3.316 kinderen deelgenomen en hierin participeerden meer dan 60 sportaanbieders. Om de toegankelijkheid en zichtbaarheid van de activiteiten te vergroten is de JeugdSportPas doorontwikkeld tot het platform sportindewijk.nl. Via het platform konden inwoners van Haarlem het aanbod van sport en bewegen per stadsdeel lezen. Het platform trok 200 bezoekers per week.
©
De buurtsportcoaches hebben door middel van verenigingsadvies de sportverenigingen zo goed mogelijk ondersteund tijdens de coronacrisis. Onder andere hierdoor waren verenigingen in staat om zich continue aan te passen aan de nieuwe beperkingen en mogelijkheden tot het aanbieden van sport en bewegen en waren zij op de hoogte van landelijke en lokale regelgeving en subsidiemogelijkheden. Ondanks de coronacrisis waren sommige verenigingen met ondersteuning van buurtsportcoaches en het Lokaal Sportakkoord zelfs in staat om nieuw aanbod voor (kwetsbare) doelgroepen op te starten. Ondanks en misschien wel juist door de coronacrisis is de samenwerking tussen sportverenigingen versterkt. Toen binnensport niet was toegestaan, konden binnensportaanbieders gebruik maken van de buitensportaccommodaties. Dit heeft ervoor gezorgd dat Haarlemmers ondanks de maatregelen voor binnensport toch konden blijven sporten.
Vanuit het programma Jongeren op gezond gewicht (JOGG) heeft de JOGG regisseur deelgenomen aan het Landelijke leer- en verandertraject Terugdringen Gezondheidsverschillen (PSD 5). Dit traject heeft geleid tot de Alliantie 'Boerhaavewijk Gezond' met daarin diverse wijkpartners die zich allen gezamenlijk inzetten om de gezondheidsverschillen te verkleinen. De buurtsportcoaches zijn hierin nauw betrokken.
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Acco'jutftants B.V. Voor identitó«tiedoeleinden. BehorepddSïyTcontroleverklaring d.d. 2<Mi20;>21
53
Wat hebben we niet bereikt? Door de coronamaatregelen was het aanbod in 2020 niet, beperkt of alleen in aangepaste vorm mogelijk. Hierdoor zijn minder mensen 'fysiek' bereikt door Sportsupport en de buurtsportcoaches. Wel hebben Sportsupport en de buursportcoaches in korte tijd de dienstverlening aangepast en omgezet naar digitaal. Dagelijks zijn beweegvideo's opgenomen en verspreid. Via het landelijk netwerk 'Wij Buurtsportcoaches' hebben buurtsportcoaches kennis gedeeld, inspiratie opgedaan en zijn goede voorbeelden in Haarlem toegepast. Zo zijn inwoners via de Balkon Beweegdag op een alternatieve wijze in beweging gebracht. Effect indicator
R/S
Het percentage niet-wekelijkse sporters ten opzichte van het totaal aantal inwoners van 19 jaar en ouder (GGD Gezondheidsmeter, deze indicator wordt eens in de vier jaar op landelijk niveau gemeten) (BZK). 40,0% (2012)
Effect indicator
R/S
Effect indicator R/S
42,0%
nnb
5 (2020)
R (2020)
42,5% (2015)
(2016)
(2017)
(2018)
(2019)
Het percentage volwassenen dat voldoende beweegt (GGD Gezondheidsmeter). Beweegnorm is 2,5 uur per week matig intensief bewegen, verspreid over meerdere dagen. 66,1%
-
67,1%
(2012)
(2015)
(2016)
(201/)
(2018)
(2019)
67,3%
nnb
5 (2020)
R (2020)
Het percentage kinderen dat lid is van een sportvereniging (Kennis en informatiesysteem Sport, KISS). Deze indicator wordt eens in de vier jaar op landelijk niveau gemeten._______________ ________ 36,2%
-
-
-
39,4%
(2014)
(2015)
(2016)
(2017)
(2018)
(2019)
5(2020)
R (2020)
a. Uitvoeren van beweeg- en sportprogramma's, ook voor kwetsbare groepen_____
Wat hebben we gedaan? De buurtsportcoaches, ook wel combinatiefunctionarissen (30 fte) genoemd, werkten in elk stadsdeel met sportverenigingen en partners uit het sociaal domein samen om jeugd, ouderen en kwetsbare groepen te bereiken. Samen met sportverenigingen, inwoners en andere maatschappelijke organisaties (zorg, welzijn, onderwijs, cultuur) speelden zij in op sport- en beweegbehoeften in de wijk door activiteiten te organiseren. Wekelijks sportten kinderen (gratis) in hun eigen wijk op pleintjes, in gymzalen en digitaal onder leiding van buurtsportcoaches. Dit gebeurde onder, tussen en na schooltijd. Daarnaast hebben verschillende verenigingen clinics verzorgd in de wijk, op scholen en de kinderopvang. Door de lockdown waren fysieke activiteiten niet meer mogelijk en zijn de buurtsportcoaches en sportaanbieders digitaal aanbod gaan verzorgen. Zo zijn ook de Koningsspelen online uitgezonden met in totaal 1.300 live kijkers.
©
In 2020 is de Jeugdsportpas doorontwikkeld tot het platform sportindewijk.nl en is breder van opzet dan de Jeugdsportpas. Op het platform zijn alle wijkgerichte sport en beweegactiviteiten per stadsdeel opgenomen. In 2020 is het aantal deelnames van de wijkgerichte sport- en beweegactiviteiten geteld en wijkt het getal af van de streefwaarde. Voor (kwetsbare) volwassenen en met maatschappelijke partners zijn 18 lessenreeksen, veelal in aangepaste vorm, uitgevoerd. Hier hebben 61 mensen van 50 jaar en ouder aan deelgenomen. Ook namen volwassenen jonger dan 50 jaar hieraan deel. Met eenmalige cursussen zijn 350 deelnemer van 50 jaar en ouder Jaarverslag en Jaarrekening 2020 -j •' ~.j-
Deloitte Acco :ants B.V. Voor identifjx^ edoeleinden. Behorei fnZcontroleverklarïng !Ó21 d.d. 2^
54
bereikt. Uiteindelijk zijn 91 mensen doorgestroomd naar structureel aanbod. Daarnaast zijn tijdens de lockdown beweegvideo's uitgezonden en beweegkaarten verspreid, zodat inwoners thuis konden blijven bewegen. In samenwerking met Albert Heijn Vos, Sportsupport en Triple Threat is een boodschappenservice opgezet. In 2020 hebben 47 mensen gebruik gemaakt van het Sportfonds 50+ en 35 mensen van het Sportfonds 18-50. In totaal hebben 411 mensen van 50 jaar en ouder deelgenomen aan het beweeg- en sportaanbod. Met financiële ondersteuning van de provincie Noord-Holland zijn in 2020 voorbereidingen getroffen door de buurtsportcoaches om het nieuwe programma 'Doortrappen' uit te voeren. De ambitie is dat ouderen zo lang mogelijk veilig blijven fietsen en ze zelf maatregelen nemen om veilig te blijven fietsen. Voor mensen met een beperking zijn drie lessenreeksen en zes eendaagse activiteiten georganiseerd, waarmee 225 deelnemers zijn bereikt. Vier sportverenigingen zijn ondersteund bij het opzetten van nieuw aanbod voor mensen met een beperking. Met stichting KDC Rozemarijn is een structurele samenwerking ontstaan en werden wekelijks sportactiviteiten aangeboden voor kinderen en (jong)volwassenen met verstandelijke of meervoudige beperkingen of psychiatrische kwetsbaarheid. Het netwerk Topsport en Talentontwikkeling is regelmatig bijeengekomen.
Gezamenlijk is de pijler Topsport binnen het Haarlems Sportakkoord uitgewerkt (2020/1007306). In totaal zijn vijftien adviesgesprekken gevoerd met verenigingen en zeven met partners uit de stad die voor talenten van betekenis zijn, zoals fysiotherapeuten, diëtisten en sportpsychologen. De voorbereiding voor de huldiging sportkampioenen is opgestart. Later in het jaar is deze gecanceld vanwege de coronamaatregelen. Kernsporten zijn financieel ondersteund uit het topsportbudget.
De verenigingsondersteuners van Sportsupport hebben naast ondersteuning en advies rondom de coronacrisis verenigingen ook ondersteund bij vraagstukken over ledenwerving, ledenbehoud en kwaliteit van het kader, financiën en accommodaties. Verenigingen hebben deelgenomen aan thema-avonden, workshops, congressen en individuele ondersteuningstrajecten. Veelal zijn deze digitaal uitgevoerd. Naast 23 langdurige adviestrajecten zijn 96 kortlopende adviestrajecten uitgevoerd, zoals het bieden van ondersteuning bij het aanvragen van de subsidie breedtesport.
Wat hebben we niet gedaan? Verschillende schoolsporttoernooien, lessenreeksen schoolzwemmen, evenementen en activiteiten voor met name volwassenen zijn vanwege de coronamaatregelen niet uitgevoerd. Prestatie indicator Het aantal deelnemers van 50 jaar en ouder aan door de gemeente aangeboden sportactiviteiten (Sportsupport).
R/S
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
410
343
400
411
(2018)
(2019)
S (2020)
R (2020)
Deloitte Accoi’UCftants B.V. Voor identitófêjiedoeleinden. Behorend Jdn/Zcontroleverklaring d.d. 2''juli 20;>21
55
Prestatie indicator Het aantal deelnemers aan de Jeugdsportpas bij sportverenigingen (Sportsupport).
R/S
1.005
1.516
1.000
3.316
(2018)
(2019)
S (2020)
R (2020)
3. Voldoende goed onderhouden van onderwijs- en sportvoorzieningen Wat hebben we bereikt? Het Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs (SHO) 2019-2022 is vastgesteld (2019/842178). Ook is het jaarlijks onderwijshuisvestingsprogramma (JOP) 2020 vastgesteld (2019/842178). Twee projecten van (ver)nieuwbouw zijn in 2020 opgeleverd. Hiermee is de ruimte voor onderwijshuisvesting zowel kwalitatief als kwantitatief toegenomen. Van een project is de uitvoering gestart en van zes projecten zijn de voorbereidingen gestart om te komen tot een ontwerp.
©
Sportaanbieders en inwoners van Haarlem hadden de beschikking over een divers aanbod aan sportvoorzieningen. Haarlemmers zijn tevreden over de binnen- en buiten sportaccommodaties. Verschillende sportaccommodaties zijn duurzamer geworden door het toepassen van duurzaamheidsmaatregelen zoals het aanbrengen van ledverlichting op de sportvelden.
Wat hebben we niet bereikt? Schoolbesturen voor primair en voortgezet onderwijs zijn samen in overleg om te verkennen of een Junior College in Haarlem haalbaar is. Gesprekken tussen gemeente(raad) en betrokken schoolbesturen over de verhuizingen van de International School Haarlem (ISH) en Internationale Schakelklas (ISK) zijn nog in volle gang. Hierdoor konden deze verhuizingen in 2020 nog niet gerealiseerd worden. Door de coronamaatregelen konden sportaanbieders en inwoners minder gebruik maken van de binnensportvoorzieningen. Effect indicator
Het aantal opgeleverde projecten uit het Strategische Huisvestingsplan Onderwijs (SHO) 2019-2022 waardoor schoolgebouwen uitgebreid, nieuw en/of vernieuwd zijn (2019/85960).
R/S
Effect indicator R/S
7
0
2
(2019)
S (2020)
R (2020)
Het oordeel van Haarlemmers (rapportcijfer) over gemeentelijke binnen- en buitensportaccommodaties, sporthallen, zwembaden en gymzalen in Haarlem (Inwonerspeiling).
7,3
7,5
7,5
7,6
(2007)
(2015) (2015)
(2016) (2016)
(2017)
7,7 (2018)
7,7
>7,5
7,8
(2019)
5 (2020)
R (2020)
a. Uitbreiden en (ver)nieuwbouw schoolgebouwen___________________________
Wat hebben we gedaan? De vernieuwbouw van de Cruquius is opgeleverd en in gebruik genomen. Dit gebouw uit het begin van de 20e eeuw is volledig aardgasvrij en voldoet aan de normen van de 21e eeuw. Het gebouw van het Sterren College is intern aangepast zodat het geschikt is gemaakt voor het Spaarne College, waarin het Sterren College, de Paulus Mavo en de Daaf Gelukschool zijn samengegaan. De bouw van de nieuwe gymzaal aan de Phoenixstraat is gestart. Ook is begonnen met het ontwerpproces Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Accoijucftants B.V. Voor identif^aftiedoeleinden. Behorend Jjij’/controleverklaring d.d. Z'jtdLX):21
©
56
voor de vernieuwbouw van de Wijde Wereld, de uitbreidingen van het Schoter en het ECL, de renovatie van het Stedelijk Gymnasium, de nieuwbouw van de Liduinaschool en de gymzaal bij de Huibersschool (IKC Wijzer).
In 2020 was er vanwege de coronacrisis veel aandacht voor de ventilatie van schoolgebouwen. De staat van de ventilatie is in de meeste gebouwen in Haarlem geïnventariseerd. Het Rijk stelt in 2021 € 100 miljoen subsidie beschikbaar voor het verbeteren van de ventilatie van schoolgebouwen.
Wat hebben we niet gedaan? In het SHO was de verhuizing van de International School Haarlem (ISH) naar het gebouw van de Paulus Mavo opgenomen. Deze verhuizing is op verzoek van de gemeenteraad uitgesteld, omdat het gebouw nog wordt gebruikt door de Internationale Schakelklas (ISK). De ISK heeft bezwaar om te verhuizen naar de beoogde locatie aan de Schoterstraat en is hierover in overleg met het schoolbestuur en de gemeente.___________________________________________ b. Zorg voor voldoende en goed onderhouden sportaccommodaties_____________ Wat hebben we gedaan? In 2020 is in opdracht van de gemeente het planmatig onderhoud uitgevoerd door SRO Kennemerland bv (SRO) conform het Meerjarig Onderhoud Programma (MJOP). Voor alle binnensportaccommodaties en kleedkamers waar de gemeente eigenaar van is, heeft SRO haar MJOP eind 2019 bijgesteld op basis van de eerder opgestelde Energie Prestatie Advies Utiliteit (EPAU). Er is gestart met het vervangen van het leidingwerk van de douche installaties in de kleedkamers om de vorming van legionella tegen te gaan (legionella beheersplan). De werkzaamheden zijn in de afrondende fase.
©
Voor de buitensport zijn vervangingsinvesteringen voor bestaand areaal sportaccommodaties uitgevoerd op de sportparken Zeedistelweg, Pim Mulier en Zomervaart. De kunstgras toplagen van SV Alliance '22 zijn vervangen door een toplaag met kurk infill. Daarnaast zijn duurzaamheidsmaatregelen getroffen. Afgeschreven conventionele verlichting in 2020 is op de sportvelden vervangen door ledverlichting. Het gaat om de velden bij SV Alliance '22 en Koninklijke HFC. Om zo veel mogelijk verspreiding van het rubber infill materiaal naar de directe omgeving van het veld te voorkomen, zijn op alle kunstgrasvelden met rubber infill kantplanken geplaatst. Het onderhoud is door SRO ook aangepast ter voorkoming van verspreiding. Tevens wordt het drainagewater van kunstgrasvelden met rubbergranulaat gemonitord. Rondom de velden en in de kleedkamers zijn borden en posters geplaatst om de gebruikers te wijzen op hun verplichtingen in het kader van de zorgplicht.
In het Kennemersportcenter is de luchtbehandelingsinstallatie vervangen en zijn maatregelen getroffen ter verbetering van de brandveiligheid (in het kader van vernieuwde wet- en regelgeving). Tegelijkertijd zijn er duurzaamheidsmaatregelen doorgevoerd (ledverlichting en het terugwinnen van warmte). Ook hebben de entree en kleedkamers een facelift gekregen, waardoor de uitstraling eigentijdser is geworden. Uit de aanbesteding en door het efficiënt uitvoeren van de werkzaamheden tijdens de lockdown, is een voordeel gerealiseerd. Eind 2020 heeft de raad besloten dat dit voordeel ingezet mag worden ter verbetering van de
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
Deloitte Accojutttants B.V. Voor identifj^jJeliedoeleinden. BehorericHwA-ontroleverklaring d.d. 2Tuli 20;121
57
springkuil en bijbehorende toestellen in de turnhal van het Kennemer Sport Center (2020/1122596). Deze werkzaamheden zijn gestart en lopen tot en met het tweede kwartaal van 2021 door. Het haalbaarheidsonderzoek voor de bouw van een turnhal naast de provincie Noord-Holland hal is afgerond. Verschillende varianten voor de bouw zijn uitgewerkt en besproken met stakeholders. Een kredietaanvraag is in voorbereiding.
De tijdelijke sporthal aan de Pianetenlaan is in gebruik genomen door het Schoter College en Sportclub HLC. De oude gymzalen van het Schoter College en de naastgelegen conciërge woning zijn gesloopt en het terrein is bouwrijp gemaakt, zodat in januari 2021 gestart kan worden met de bouw van de Sporthal Sportweg. Hiervoor is in samenwerking met de toekomstige gebruiker een definitief ontwerp opgesteld en daarna vastgesteld door de raad (2019/868380). Het bestemmingsplan is vastgesteld en de benodigde vergunningen zijn verleend. De sporthal sportweg wordt gebouwd ter vervanging van de Beijneshal en is volgens planning eind 2021 gereed.
Er is gestart met de bouw van een gymzaal van 308 m2 op maaiveld aan de Phoenixstraat als vervanging voor het gymonderwijs van basisschool de Kring dat nu plaatsvindt in de Beijneshal. De gymzaal wordt naar verwachting in het tweede kwartaal van 2021 opgeleverd.
Wat hebben we niet gedaan ? Twee geplande vervangingsinvestering van toplagen van buitensportaccommodaties zijn op verzoek van de gebruikers doorgeschoven naar 2021. Het gaat om de ombouw van het zand ingestrooide hockeyveld 2 naar een waterveld van HC Haarlem en de renovatie van het natuurgras hoofdveld van Kon. HFC. Prestatie indicator Het aantal gestarte (ver)nieuwbouw- en uitbreidingsprojecten schoolgebouwen (Jaarlijks Onderwijshuisvestingsplan).
R/S
5
7
S(2020)
R (2020)
Prestatie indicator Het percentage goed onderhouden sportaccommodaties (Registratie SRO).
R/S
93%
94%
95%
95%
95%
94%
95%
95%
(2014)
(2015)
(2016)
(2017)
(2018)
(2019)
5 (2020)
R (2020)
Beleidsveld 1.2 Sociale basis 1. Versterken zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie kwetsbare Haarlemmers Wat hebben we bereikt? Het percentage Haarlemmers dat zichzelf als volledig zelfredzaam beschouwt en geen hulp nodig heeft, is iets hoger dan de streefwaarde en vertoont over de jaren heen een redelijk stabiel beeld.
©
Wat hebben we niet bereikt? Gemeente Haarlem streeft ernaar dat alle inwoners voldoende betekenisvolle contacten hebben. Veel organisaties, waaronder de coalitie Haarlem Ontmoet, hebben Jaarverslag en Jaarrekening 2020 ~T~ tT?
1
Deloitte Acco ftants B.V. Voor identif jedoeleinden. Behorei ft/controleverklaring d.d. 2<$ !021
58
zich ingespannen om mensen die moeite hebben om contacten te leggen ofte onderhouden hiermee te helpen en te ondersteunen. De coronamaatregelen hebben er helaas voor gezorgd dat meer inwoners het gevoel hadden te weinig contacten te hebben. Dit geldt voor alle groepen, maar met name onder ouderen en jongeren. Het percentage Haarlemmers dat aangeeft voldoende contacten te hebben, is dan ook lager dan in 2019 en lager dan de streefwaarde. Effect indicator
R/S
Effect indicator
R/S
Het percentage Haarlemmers dat zichzelf volledig zelfredzaam beschouwt (Inwonerspeiling) 85%
88%
84%
86%
86%
85%
>85%
86%
(2013)
(2015)
(2016)
(2017)
(2018)
(2019)
5(2020)
R (2020)
Het percentage Haarlemmers dat aangeeft voldoende contact te hebben (Inwonerspeiling) 82%
71%
68%
71%
69%
71%
>70%
58%
(2007)
(2015)
(2016)
(2017)
(2018)
(2019)
5(2020)
R (2020)
a. Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. redzaamheid_____________________
Wat hebben we gedaan? In 2020 hebben gemeente en subsidiepartners in de sociale basis gezorgd voor een sluitend aanbod van laagdrempelige ondersteuning en zijn nieuwe initiatieven ondersteund. Ook zijn afspraken gemaakt met subsidiepartners over hun inzet voor 2021.
©
In 2020 is het koplopertraject cliëntondersteuning gestart in samenwerking met maatschappelijke partijen. Het project is bedoeld om de communicatie en vindbaarheid van cliëntondersteuning verder te verbeteren. Door de aanpassing van het Wmo-webformulier op de website van de gemeente Haarlem werden inwoners die digitaal contact opnamen automatisch actief geïnformeerd over de mogelijkheid gebruik te maken van cliëntondersteuning. Wat hebben we niet gedaan? Er zijn als gevolg van de coronamaatregelen diverse welzijnsactiviteiten niet (geheel) doorgegaan. Wel zijn er zoveel mogelijk alternatieven gebruikt om activiteiten en ondersteuning alsnog uit te voeren. Zo is er meer gebruik gemaakt van digitale hulpmiddelen en individuele begeleiding in plaats van aanbod in groepsverband. De bekendheid dat mensen gebruik kunnen maken van cliëntondersteuning is afgenomen ten opzichte van voorgaande jaren en ook lager dan de streefwaarde. Mede hierom neemt Haarlem deel aan het landelijke koplopertraject. Hierbij is één van de doelen om de bekendheid van cliëntondersteuning binnen de gemeente te versterken. Dit project is in 2020 gestart en duurt tot eind 2021, maar de effecten hiervan zijn helaas nog niet zichtbaar. Prestatie indicator Het percentage cliënten dat aangeeft bekend te zijn met de mogelijkheid gebruik te maken van cliëntondersteuning (Cliëntervaringsonderzoek Wmo) R/S
Jaarverslag en Jaarrekening 2020
42
-
37%
47%
25%
>40%
22%
(2015)
(2016) (2016)
(2017)
(2018)
(2019)
S (2020)
R (2020)
Deloitte Accountants B.V. Voor identifi«rtiedoeleinden. Behorepd^Jn^ontroleverklaring d.d. 2<ilL2O21
59
2. Inwoners nemen initiatief en ondersteunen elkaar Wat hebben we bereikt? Het percentage mantelzorgers dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn, is verder afgenomen. Twaalf procent van de mantelzorgers geeft aan vaak overbelast te zijn. Dat is minder dan in 2018 (16%) en daarmee ook onder de streefwaarde.
©
Wat hebben we niet bereikt? De inwonerspeiling geeft in 2020 een lager percentage Haarlemmers dat vrijwilligerswerk doet dan in 2019 en dan de streefwaarde. Dit komt naar verwachting door de coronamaatregelen, waarbij maatschappelijke activiteiten gedeeltelijk niet zijn doorgegaan. Hierin zijn normaliter veel vrijwilligers actief. Effect indicator
Het percentage Haarlemmers dat vrijwillige inzet pleegt (Inwonerspeiling)
R/S
Effect indicator
R/S
55%
55% 55%
48%
49% 49%
50%
>50%
43%
(2015)
(2016) (2016)
(2017)
(2018) (2018)
(2019)
5 (2020)
R (2020)
Het percentage mantelzorgers dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn (Inwonerspeiling) 12%
16%
16%
16%
16%
14%
<16%
12%
(2009)
(2015)
(2016)
(2017)
(2018)
(2019)
5(2020)
R (2020)
a. De gemeente bemiddelt voor inwoners, biedt ruimte voor initiatieven en zorgt voor ondersteuning voor mantelzorgers.____________________________________ Wat hebben we gedaan? Het Vrijwilligerscentrum ondersteunde vrijwilligersorganisaties en creëerde deskundigheidsbevordering. Ook zijn activiteiten voor ondersteuning aan kwetsbare vrijwilligers en anderstaligen uitgevoerd. In het voorjaar is er een platform voor coronahulp opgericht, een gezamenlijk initiatief van het Vrijwilligerscentrum en BUUV. Opvallend is dat het aanbod van vrijwilligers tijdens deze periode groter werd, omdat bewoners meer tijd kregen en er bereidheid was om elkaar te helpen. Het bewonersplatform BUUV, waar Haarlemmers elkaar ontmoeten en ondersteunen met (praktische) hulp, is ondersteund. Een groot aantal inwoners kiest voor deze laagdrempelige vorm van vrijwilligerswerk. In 2020 waren er ruim 3.500 matches tussen Haarlemmers. Dit is het hoogste aantal sinds het tienjarig bestaan van BUUV.
©
Voor de uitbraak van de coronacrisis was de geboden ondersteuning voor mantelzorgers conform de prestatieafspraken van de 'Nota Mantelzorg(er) in de Balans in Haarlem'. Door de coronamaatregelen heeft Tandem geïnvesteerd in een digitaal ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers en zijn ze meer outreachend gaan werken. Zo namen zij actief contact op met de mantelzorgers waarvan de verwachting was dat daar extra ondersteuning nodig zou kunnen zijn. Daarnaast is de bekendheid van het ondersteuningsaanbod verbeterd. Voor mantelzorgers die het huis niet kunnen verlaten, is het mogelijk gemaakt om thuis getest te worden op het coronavirus. De klankbordgroep mantelzorg is in 2020 meerdere keren bijeengekomen voor een directe lijn tussen mantelzorgers en gemeente, zodat het ondersteuningsaanbod op de behoefte kan worden afgestemd. Er is een andere invulling aan de Dag van Jaarverslag en Jaarrekening 2020