Brief aan de Raad 'De vierde golf voorbij'

*ƒ* Gemeente Haarlem

aan de leden van de raad

Ons kenmerk

Datum Afdeling

t.a.v. het griffiebureau

BC/2021/513938

17 september 2021 Bestuur en Communicatie

Onderwerp: 'De vierde golf voorbij' - Verslag COVID-19 december 2020 - september 2021

Bijlage: Verantwoordingsverslag december 202 tot september 202'! Geachte raadsleden.

Al eerder heb ik u verslag gedaan van de regionale aanpak van de bestrijding van covid-19 in de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) en daarmee ook in onze gemeente.

Tot 1 december 2020 stoelde de aanpak op maatregelen op basis van aanwijzingen van de Minister VWS op grond van de Wet Publieke Gezondheid. Om de democratische legitimiteit van maatregelen beter te borgen is de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 op 1 december 2020 in werking getreden. Daarmee werd de rol van de burgemeesters groter. In Kennemerland is gekozen voor een regionale aanpak, met een regionale ambtelijke programmaorganisatie, opgetuigd door de gemeenten. De programmaorganisatie werd aangestuurd door een Regionaal Beraad van burgemeesters onder voorzitterschap van mij, als burgemeester van Haarlem. De voorzitter van de Veiligheidsregio, burgemeester van Haarlemmermeer, bleef daarnaast een wettelijke coördinerende rol invullen. De directeur Publieke Gezondheid van Kennemerland heeft in samenspraak met de regionale programmaorganisatie een verslag gemaakt van de aanpak na 1 december 2020 tot 1 september 2021. Met dit verslag is door beide voorzitters ingestemd. Hierbij bied ik u dat verslag aan als bijlage. Indien er bij u behoefte bestaat dit verslag nader toe te (laten) lichten of het gesprek hierover met elkaar te voeren, kan daarin vanzelfsprekend worden voorzien.

Ik ga er vanuit u hierbij voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, >

drs. J. Wienen Burgemeester van Haarlem

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Postadres: Postbus 511, 2003 PB Haarlem

Kenmerk: BC/2021/513938 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

1/1

“De vierde golf voorbij” Verslag aanpak COVID-19 1 december 2020 -1 september 2021

Haarlem, 9 september 2021

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Inhoud Voorwoord .............................................................................................................................................. 3 Uitvoering coronamaatregelen ............................................................................................................... 5 Rol van de witte keten bij de derde en vierde golf ................................................................................. 9 Rol GGD ................................................................................................................................................. 12 Nawoord ................................................................................................................................................ 24 Financiën ............................................................................................................................................... 24 Bijlage 1: Besluiten beleidsteam en het regionaal beraad .................................................................... 25 Bijlage 2: Tijdlijn van maatregelen voor bestrijding COVID-19 ............................................................. 32

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Voorwoord Begin 2020 werd de wereld getroffen door de covid-19 pandemie. Een nieuw virus heeft tot een situatie geleid, die ons voorstellingsvermogen heeft overtroffen. De bijzondere omstandigheden maakten ongewone maatregelen nodig om kwetsbare inwoners te beschermen tegen de gevolgen van het virus en de continuïteit van zorg te kunnen waarborgen. Wat zich liet zien stemde mensen tot grote zorg. Men was, zeker in de eerste fase, bang voor zichzelf en voor hun naasten. Alle facetten van het virus en de aanpak werden uitvergroot in de media. Voordeel hiervan was dat elke burger kon beschikken over informatie. Een bijeffect hiervan was wel dat iedereen er wat van kon vinden en zich daarover kon laten horen, waardoor tegenstellingen zichtbaar werden. Maken van keuzes op basis van wetenschappelijke inzichten was daardoor nog niet altijd eenvoudig. De voor de aanpak noodzakelijke maatregelen hadden daarnaast een grote impact op het sociaalmaatschappelijk en economisch verkeer. Door de crisis heen hebben al deze aspecten een rol gespeeld. In de te onderscheiden fases waren er wel accentverschillen. In de eerste periode ging de aandacht vooral uit naar de zorg voor ouderen en kwetsbare personen, en het overeind houden van de zorg.

In de zomer ging het over de hoop op het einde van de crisis door te vaccineren en tegelijkertijd om de bezorgdheid over de afkalvende bereidheid om zich te houden aan de basisregels die nodig zijn om nieuwe opleving van het virus te voorkomen. De laatste tijd gaat het over de vraag welke effecten het virus nog kan hebben in de herfst en winter en welke blijvende effecten te verwachten zijn. Doorlopend heeft het kabinet afwegingen gemaakt tussen het borgen van gezondheid, economie en sociaal-maatschappelijk verkeer. Tot 1 december 2020 legde de Wet Publieke Gezondheid voor de aanpak van deze epidemie een belangrijke verantwoordelijkheid bij de voorzitter van de Veiligheidsregio. Deze periode kenmerkte zich door de landelijke afgestemde noodverordeningen van de voorzitters Veiligheidsregio’s, die de basis vormden voor alle maatregelen. Over de aanpak van de epidemie in deze periode is twee keer een verslag uitgebracht door de voorzitter van de Veiligheidsregio. Met de komst van de Tijdelijke wet maatregelen Covid -19 per 1 december zijn burgemeesters weer verantwoordelijk geworden voor het handhaven van coronamaatregelen. De specifiek in de Wet publieke gezondheid toebedeelde bevoegdheden aan de voorzitter van de Veiligheidsregio bij de bestrijding van een A-ziekte zijn daarmee echter niet weg.

Daarnaast is voor de voorzitters een coördinerende rol weggelegd, een coördinatie die in Kennemerland vorm heeft gekregen in een Regionaal Beraad, voorgezeten door de burgemeester van Haarlem. Daarmee is in de periode een gezamenlijke verantwoordelijkheid ontstaan. De rol van de voorzitter van de veiligheidsregio Kennemerland lag in het verbinden van de inzichten in Kennemerland met de inzichten van andere voorzitters in het Veiligheidsberaad, en het informeren van verschillende ministers over de (verwachte) effecten van te nemen landelijke maatregelen. De rol van de voorzitter van het Regionaal Beraad had betrekking op regionale afstemming van de uitvoering van de coronamaatregelen, regionale en lokale communicatie daarover, handhaving van de coronamaatregelen en aanpak van openbare orde vraagstukken die het gevolg waren van de coronamaatregelen. Om die reden leggen wij u als voorzitter van de VRK en als voorzitter van het Regionaal Beraad een gezamenlijk verantwoordingsdocument voor. Per 1 december 2021 is een programmaorganisatie ingesteld die onder verantwoordelijkheid van de voorzitter van het Regionaal Beraad werkt. Deze programmaorganisatie bestaat, naast gemeentelijke medewerkers ook uit medewerkers van de Veiligheidsregio Kennemerland.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

De programmaorganisatie heeft de verantwoordelijkheid te zorgen voor een goede afstemming met politie en OM en de GGD. Daarnaast zorgde de programmaorganisatie voor afstemming tussen gemeenten over sociaal maatschappelijke en economische consequenties van de coronacrisis. De GGD had in deze aanpak de cruciale taken voor het testen, bron- en contact opsporing en vaccineren. Het verdient een groot compliment dat onze regionale GGD deze taken onder stoom en kokend water zeer professioneel heeft uitgevoerd. In de Veiligheidsregio Kennemerland hebben we van meet af aan als gemeenten collegiaal bestuurlijk gewerkt. Daar mogen we trots op zijn. Met oog voor lokale behoeften, hebben de bestuurders altijd het belang van de volksgezondheid voor ogen weten te houden, zonder daarbij sociaal maatschappelijke en economische consequenties uit het oog te verliezen. Wij kijken terug op een spannende periode met een zware lockdown, snelle versoepeling van maatregelen en daaropvolgend weer een vierde golf. Een periode waarin vormen van maatschappelijke onvrede ook in onze regio tot uitdrukking kwamen tijdens de avondklokrellen van januari tijdens diverse demonstraties. Veel aandacht is in die periode uitgegaan naar goede communicatie om het vertrouwen in de overheid en het draagvlak voor de maatregelen zoveel mogelijk te behouden.

Een gezamenlijke handhavingsstrategie, die in goede samenwerking met politie en OM tot stand was gekomen, heeft daaraan ook bijgedragen. Daarnaast was er sprake van belaste zorg, onzekerheid over nieuwe mutanten van het virus, achterblijvende leveranties van vaccins en twijfel over de werking ervan. De situatie was in het voorjaar zodanig zorgelijk dat voorbereidingen zijn getroffen op de situatie dat niet iedereen meer opgenomen zou kunnen worden in een ziekenhuis en triage zou moeten gaan plaatsvinden. Er is een groot beroep gedaan op het uithoudingsvermogen van iedereen. Niet alleen in de zorg, maar ook alle ondernemers die hun bedrijven niet meer konden voeren en werknemers die ofwel geconfronteerd werden met baanverlies of moesten leren op afstand te werken. Complimenten voor het uithoudingsvermogen en bijdrage in deze crisis. De achterliggende periode heeft naast spanning en verlies ook goede zaken opgebracht. We hebben als samenleving veel nieuwe ervaringen opgedaan, en daar hebben we ook veel van geleerd. Het bestuur in de regio heeft ook externen mee laten kijken bij de aanpak, om al werkende weg suggesties te kunnen doen voor verbeteringen. En er zijn twee evaluaties uitgevoerd van de aanpak tot 1 december 2020, die weer leerpunten hebben opgeleverd voor de vervolgperiode, maar ook de verdere toekomst.

Dit verslag focust op de periode van 1 december 2020 tot 1 september 2021, maar geeft vaak wel de ruimere context aan. Dat maakt dat het verslag deels overlappend is aan de eerdere rapportages die aan de gemeenteraden zijn aangeboden. U bent welkom om naar aanleiding van dit verslag een verdere toelichting aan uw burgemeester te vragen. Wij zijn ook van harte bereid om in uw raad aan te schuiven om verdere vragen te beantwoorden over de regionale aanpak.

Marianne Schuurmans-Wijdeven

Jos Wienen

Voorzitter Veiligheidsregio Kennemerland

voorzitter Regionaal Beraad

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Uitvoering coronamaatregelen Tijdelijke wet maatregelen (Twm) Bij de start van de coronacrisis zijn coronamaatregelen via noodverordeningen van de voorzitters van de Veiligheidsregio’s opgelegd en uitgevoerd. De grondslag van de noodverordeningen vindt hun basis in de Wet Veiligheidsregio’s en de Wet Publieke Gezondheid. Aangezien de democratische legitimiteit van deze wijze van werken door de lange duur van deze crisis werd betwijfeld is de Tijdelijke Wet Maatregelen (Twm) covid-19 per 1 december 2020 ingevoerd. Op basis van de Twm worden coronamaatregelen via een tijdelijke regeling maatregelen covid-19 bepaald. De Tweede Kamer heeft de mogelijkheid om bij wijzigingen van de tijdelijke regeling invloed uit te oefenen. Op basis van de Twm is de bevoegdheid tot handhaven op coronamaatregelen en openbare orde bevoegdheden weer naar de burgemeesters gegaan. Met deze juridische wijziging is ook de crisisorganisatie in Kennemerland aangepast en per 1 december 2020 overgegaan in een programmaorganisatie. In deze programmaorganisatie zijn, naast gemeenten, ook VRK, GGD, politie en OM vertegenwoordigd. Op 1 februari 2021 is formeel afgeschaald van GRIP 4 naar GRIP 0 omdat de GRIP 4 geen toegevoegde waarde had in de aanpak van de crisis.

Van beleidsteam en burgemeestersberaad naar regionaal beraad In mei 2020 is een burgemeestersberaad opgericht voor regionale coördinatie en afstemming tussen gemeenten op het gebied van de sociaal-maatschappelijke en economische gevolgen van de coronacrisis. Het burgemeestersberaad is in december omgezet in het regionaal beraad waarin ook leden van het beleidsteam deelnamen. Voorzitter van het regionaal beraad is de burgemeester van Haarlem. Het beleidsteam is op 1 februari opgegaan in het regionaal beraad omdat toen het besluit is genomen om officieel af te schalen van GRIP 4 naar GRIP 0. De GRIP 4 is in december en januari nog aangehouden in afstemming met andere veiligheidsregio’s in de aanpak van de jaarwisseling en de ongeregeldheden door de invoering van de avondklok. In het Regionaal Beraad is bestuurlijk afgestemd hoe in de regio te opereren. De voorzitter van de Veiligheidsregio is gevoed met adviezen voor het Veiligheidsberaad, dat wekelijks op maandag bijeen is gekomen. Hierbij waren vaak ook ministers en vertegenwoordigers van landelijke organen aanwezig, om te horen wat in de regio’s speelt en om uitleg te geven over de ontwikkeling van de crisis en de daarbij passende maatregelen. Ten slotte werd het Regionaal Beraad ook gebruikt om afspraken te maken over handhaving.

De afspraak is gemaakt dat het Regionaal Beraad de functie kreeg van ‘regionale driehoek’ zodat op regionaal niveau afspraken gemaakt konden worden zonder dat hierover nog eens in de afzonderlijke lokale driehoeken in Kennemerland besluitvorming georganiseerd moest worden. Deze werkwijze leidde tot goede afstemming van afspraken in de regio, een gelijke aanpak in de gemeenten en voorkwam veel dubbel werk voor politie en OM. Van operationeel team naar afstemmingsoverleg Op 1 december 2020 is het operationeel team dat de crisisorganisatie ondersteunt, vervangen door het afstemmingsoverleg. In dit afstemmingsoverleg hebben gemeenten, politie, VRK en GGD zitting. De gemeenten hebben twee programmamanagers aangewezen die het Regionaal Beraad adviseerden, ondersteunden en sturing gaven aan de programmaorganisatie.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

In de programmaorganisatie functioneren de volgende overleggen:    

  

Regionaal Beraad (RB) gericht op het informeren van de burgemeesters, voorleggen bestuurlijke besluiten en afstemming overleg van de adviseurs veiligheid van 9 gemeenten gericht op veiligheidsvraagstukken zoals demonstraties, noodbevoegdheden, evenementen, etc. overleg coördinatoren handhaving van 9 gemeenten en de politie gericht op de operationele afstemming uitvoering handhaving overleg coördinatoren covid-19 van 9 gemeenten gericht op sociaal-maatschappelijk en economische gevolgen (bijv. uitvoering jeugdactiviteiten binnen de coronamaatregelen), uitvoering corona effectmonitor, organiseren van vervoer naar vaccinatielocaties voor nietzelfredzamen, afstemming herstelplannen gemeenten, etc. afstemmingsoverleg tussen gemeenten, VRK, politie en GGD gericht op afstemming ontwikkelingen is alle werkgroepen. overleg van het CCT (corona communicatieteam) gericht op delen communicatiemiddelen vanuit landelijk en afstemming communicatieboodschappen gemeenten en GGD overleg Gemeentesecretarissen van 9 gemeenten gericht op voortgang programmaorganisatie, personele invulling programmaorganisatie en beleidsmatige ontwikkelingen.

Naast de regionale overlegstructuur functioneerden ook interregionale en landelijke overlegstructuren waar de programmamanagers, communicatie, informatiemanagement, de DPG en de directeur VRK intensief aan deelnamen. Thema’s in het regionaal beraad vanaf december In de bijlage is een overzicht opgenomen van alle besluiten van het beleidsteam en het regionaal beraad in de periode vanaf december 2020, plus een bijlage met alle besluiten van het kabinet. Vanaf december was er overleg om de burgemeesters te informeren over landelijke ontwikkelingen, om bestuurlijke besluiten voor te leggen en bestuurlijke dilemma’s binnen de corona-aanpak te bespreken. In het regionaal beraad werd de voorzitter van de Veiligheidsregio ook gevoed met input en adviezen voor de besprekingen in het landelijke Veiligheidsberaad. Alle besluiten in het regionaal beraad en het beleidsteam zijn in goed overleg tussen de burgemeesters genomen. Voor het regionaal bestuur waren roden draden gedurende de hele crisis, het omgaan met communicatie over de landelijke coronamaatregelen, ondersteuning van ondernemers en inwoners waar mogelijk en het bepalen van prioriteiten in de handhaving van de coronamaatregelen. Bij iedere wijziging in de coronamaatregelen is nagegaan of de bestuurlijke lijn en prioritering op de nieuwe situatie moest worden aangepast.

Gekoppeld hieraan was een ander belangrijk thema hoe het gesteld was met het aantal besmettingen in de regio, de uitvoering van testen, het bron- en contactonderzoek en de voortgang van de vaccinaties in de regio. Vanuit gemeenten is waar nodig en mogelijk ondersteuning geboden aan de GGD om deze taken zo goed mogelijk uit te laten voeren, denk hierbij aan het vinden van geschikte locaties, organiseren van vervoer voor niet-zelfredzamen en voorlichting en communicatie. Om ervoor te zorgen dat voor het bestuur alle thema’s goed in beeld waren, is van week tot week een bestuurlijk beeld opgesteld met informatie vanuit de witte kolom en informatie uit de gemeenten. Daarnaast heeft de Directeur Publieke Gezondheid wekelijks het bestuur gevoed met een uitgebreid informatiememo over de stand van zaken in de regio en landelijke informatie.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Rond december 2020 waren er een aantal ontwikkelingen die extra aandacht hebben gevraagd van de burgemeesters. Zo speelde de invoering van de mondkapjesplicht in publieke ruimten, de invoering van strenge landelijke maatregelen waarbij alle niet-essentiële winkels werden gesloten en het algeheel vuurwerkverbod tijdens de jaarwisseling om de druk in de zorg te beperken. Voor al deze thema’s is in regionaal (driehoeks)verband de aanpak, communicatie en handhaving afgestemd. In januari hebben we te maken gehad met rellen rond de invoering van de avondklok. In regionaal driehoeksverband zijn afspraken gemaakt over inzet van politie, handhaving en inzet van jongerenwerkers om escalatie op straat zoveel te voorkomen. In februari trad ineens de winter in waardoor mensen massaal naar buiten gingen om te genieten van schaats- en ijspret. Een regionale lijn is bepaald wat wel of niet wordt toegestaan binnen de toen geldende coronamaatregelen. Bestuurlijk was de insteek om te concentreren op wat veilig en gezond mogelijk was in een periode waarin de coronamaatregelen erg streng waren. In maart nam het aantal besmettingen onder invloed van de Britse (Alfa), Zuid Afrikaanse en later de Indiase (Delta) variant weer toe. De eerste versoepelingen vonden plaats, waaronder het deels openen van de scholen.

Voorbereidingen waren gericht op het mogelijke zwarte scenario waarbij de IC-capaciteit vol komt te liggen en keuzen gemaakt moeten worden wie op de IC wordt opgenomen. In april is vooruitgekeken naar de gevolgen van de maatregelen voor de meivakantie, Koningsdag, de herdenkingen op 4 mei, Bevrijdingsdag en evenementen in het zomerseizoen in relatie tot politiecapaciteit. In het regionaal overleg is nogmaals gekeken naar welke activiteiten mogelijk waren voor jongeren. Hoe kan je ze op een veilige manier laten sporten en laten deelnemen aan culturele activiteiten? In april zijn verdere versoepelingen doorgevoerd waardoor de niet-essentiële winkels en terrassen weer open konden. In mei nam het aantal besmettingen in snel tempo af en werd nieuwe wetgeving ingevoerd, waaronder de quarantainewet. In het regionaal beraad zijn afspraken gemaakt over hoe zo efficiënt mogelijk invulling kan worden gegeven aan de handhaving van deze wet. Gemeente Haarlemmermeer voert voor de hele regio de toezichtstaak uit in de vorm van huisbezoeken. Op basis van een rapportage van bevindingen zorgt de betrokken gemeente, indien nodig voor handhaving in de vorm van een bestuurlijke boete. In juni is een groot aantal maatregelen losgelaten, de hoofdregel van 1,5 meter afstand bleef wel gelden. Zoals premier Rutte het formuleerde: : ‘Heel lang gold: gesloten tenzij.

Dat wordt nu: open tenzij.’ Voorwaarde was wel testen voor toegang voor de mensen die nog niet waren gevaccineerd. Na de versoepelingen liepen het aantal besmettingen vanaf eind juni in sneltreinvaart op. Het gevolg was dat op 9 juli het kabinet een aantal versoepelingen heeft teruggedraaid, waaronder het toestaan van evenementen en weer een sluitingstijd voor de horeca om 24:00 uur. In de zomer is de frequentie van de vergaderingen van het Regionaal Beraad omlaag gebracht. Vooral de vraag welke evenementen onder welke voorwaarden waren toegestaan en de vraag hoe de handhaving op ‘testen voor toegang’ te organiseren was, waren onderwerp van gesprek. Ook is vooruitgekeken naar wanneer de programma-organisatie kan worden afgebouwd en opgeheven. In de hele periode is in het Regionaal Beraad ook regelmatig gesproken over de herstelfase. Bij een langdurige crisis als deze start de herstelfase niet pas nadat de crisis voorbij is, maar is het een traject dat parallel loopt om verdere schade zoveel mogelijk te voorkomen. Denk hierbij aan activiteiten om vereenzaming en psychische problemen te voorkomen, mogelijkheden voor horeca om gebruik te maken van de openbare ruimte om zoveel mogelijk gasten te ontvangen, ondersteuning voor sporten buurtverenigingen, etc. Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Omdat de herstelfase vele verschillende beleidsvelden omvat en de aanpak voor iedere gemeente anders is, is geen regionaal herstelplan opgesteld. Bestuurlijk en ambtelijk zijn best-practices en informatie gedeeld over de aanpak herstelfase en is waar dat paste nagegaan of de aanpak op elkaar kon worden afgestemd.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Rol van de witte keten bij de derde en vierde golf Het Rijk heeft elf Regionaal Overleggen Acute Zorg (ROAZ; netwerk rond de traumacentra) een belangrijke rol en verantwoordelijkheid gegeven ten aanzien van de continuïteit van de acute zorg en samenwerking in de keten. GGD en GHOR Kennemerland is deelnemer van de ROAZ-regio NoordHolland en Flevoland. Dit samenwerkingsverband omspant zes GGD-regio’s, naast Kennemerland ook Flevoland, Gooi- en Vechtstreek, Amsterdam-Amstelland, Noord-Holland-Noord, ZaanstreekWaterland. Het bestuurlijk crisisoverleg ROAZ is samengesteld uit zorgbestuurders en een Directeur Publieke Gezondheid (DPG) namens de zes regio’s. De DPG van Kennemerland heeft deze rol vanaf maart 2020 ingevuld. De ziekenhuizen hebben de regie, daarnaast participeren huisartsen, regionale ambulancevoorzieningen en de GHOR/GGD. Ook zorgverzekeraars zijn aangesloten. Anders dan in de meeste andere regio’s zijn, om de keten te versterken, ook andere zorgaanbieders ingesloten, zoals de Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VVT); Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) en de Gehandicaptenzorg (GHZ). Hierdoor kon ook de niet-acute zorg meegenomen worden in het maken van keuzes. In het land is dit vaak als voorbeeld genoemd van een adequate aanpak.

In Kennemerland is op tactisch niveau niet alleen met de niet acute partners overleg gevoerd, maar ook met andere organisaties die een rol hebben bij het opvangen van de gevolgen van de pandemie of daardoor bijzonder geraakt worden (maatschappelijke opvang, welzijnsorganisaties, hospices, vluchtelingenwerk, RIBW, apotheken, verloskundigen etc.). Het ROAZ kondigde op 13 maart 2020 code rood af, omdat de zorgcontinuïteit in gevaar kwam. Code rood treedt in werking als lokale maatregelen tekortschieten en er noodzaak is voor andere distributie van patiëntenstromen en er strategische keuzes moeten worden gemaakt. Het bestuurlijk crisisoverleg kwam vanaf die datum in eerste instantie dagelijks bij elkaar. Na verloop van tijd is de frequentie afgestemd op de gewijzigde omstandigheden. Bij de start zijn de volgende uitgangspunten meegegeven: -

Elke zorginstelling geeft de eigen mogelijkheden en beperkingen aan Samen wordt gezocht naar de beste oplossing De druk wordt samen gedragen Acute zorg gaat voor planbare/electieve zorg

Het ROAZ coördineert capaciteit bevorderende maatregelen, zoals: het voorzien in voldoende beddencapaciteit op de Intensive Care, de klinieken en verpleeghuizen, het verplaatsen van patiënten, cohort verplegen; schrappen van electieve ingrepen, opnamestop, samenwerking rond personeelszorg, andere inzet van personeel (zowel binnen als tussen instellingen), inventarisatie en distributie van apparatuur en persoonlijke beschermingsmiddelen, de belasting van de huisartsen, het testen en het uitvoeren van bron- en contactonderzoek door de GGD’en en de voorbereiding op een dreigende fase ‘crisiszorg’ (groot aanbod patiënten, onvoldoende opnamecapaciteit, tekort aan personeel en onvoldoende apparatuur en beschermingsmiddelen).In gezamenlijkheid is gezorgd voor het stapsgewijs opschalen van de IC-capaciteit en is op regionaal niveau gezorgd voor voldoende Covid-units in de VVT. Alles met de bedoeling de keten van zorg optimaal te laten functioneren en te dealen met schaarste. Het gevreesde moment dat bepaald moest gaan worden wie er wel of niet op de IC behandeld kon worden, is niet gekomen.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Het aantal covid-19 patiënten in de zorg laat een golfbeweging zien. De ‘tweede golf’ bereikte in januari 2021 haar hoogtepunt. In maart 2021 waren de ziekenhuisopnamen weer gedaald, maar nog steeds te hoog. Onder invloed van opkomst van de Britse (Alfa), Zuid Afrikaanse en Indiase (Delta) variant nam het aantal patiënten in de ziekenhuizen vanaf half maart wederom toe. Dat was de derde golf. Meer patiënten, in combinatie met uitval van personeel door ziekte of quarantaine werd de druk op de zorg in de loop van de tijd weer hoger. Gekozen is om patiënten te spreiden en de reguliere zorg deels af te schalen, zodat capaciteit beschikbaar bleef voor covid-19 patiënten. In de hele keten wordt op elkaar afgestemd: GGD/GHOR en huisartsen, zorgen voor een beeld over de aantallen besmettingen, covid-units in de VVT-sector werden in gereedheid gebracht en regionale ambulancevoorzieningen pasten hun dienstverlening aan. Er zijn voorbereidingen getroffen om onze meldkamer (remote werken) en ambulancediensten te versterken met brandweermensen (als chauffeurs). Begin juni 2021 kwam het einde van de derde golf in zicht. Uitgestelde zorg werd weer ingepland, wat de druk op de ziekenhuizen niet deed afnemen. Op deze derde golf was het bestuurlijk crisis ROAZ goed voorbereid.

Vanuit verschillende disciplines is samengewerkt aan gedegen plannen en de gevolgen daarvan voor de andere partijen uit het zorgnetwerk. GHOR Kennemerland heeft multidisciplinaire oefening verzorgd om te bezien wat goed werkte en waar nog aanscherping nodig was. Daarnaast heeft een bestuurlijke en ambtelijke tabletop oefening plaatsgevonden. In juni verbeterde de situatie in de ziekenhuizen en de zorgketen dusdanig dat het crisis ROAZ besloot af te schalen. Om vervolgens in augustus te constateren dat de druk op de keten weer toenam, zowel voor de covid als non-covid zorg. De doorstroom van patiënten stagneert. Dit kent meerdere oorzaken: personeelstekort door vakantie, ziekte en quarantaine, maar ook inhaalzorg, covid-patiënten en een scheve verdeling daarvan over het land en geringere bereidheid om patiënten over te nemen. Een daling van covid-besmettingen zal niet direct de oplossing zijn, omdat in het najaar andere virussen voor opnames zullen zorgen. De beperkte personele capaciteit blijft een probleem. Verpleging, verzorging en thuiszorg De organisaties op het terrein van verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT) hebben op meerdere vlakken een belangrijke rol gespeeld. Aansluitend op de ziekenhuiszorg vormden zij een belangrijke factor bij het overeind houden van de zorgcontinuïteit.

Covid-units zijn eind 2020 weer opgeschaald om voldoende capaciteit beschikbaar te hebben. Ondanks het verruimde testbeleid, dat snel anticiperen mogelijk maakte, was in december nog sprake van een stijging van het aantal besmettingen onder bewoners en personeel. Voorbereidingen zijn getroffen om een derde golf op te kunnen vangen. De sector heeft aanvullende maatregelen genomen en alles op alles is gezet om de vaccinatiebereidheid onder personeel en bewoners te stimuleren. Zorgpersoneel kon bij de GGD terecht voor een vaccinatie. Instellingen en huisartsen waren verantwoordelijk voor de vaccinaties van bewoners. Het vaccineren in de sector heeft tot opluchting en nieuwe energie geleid. Het effect van de vaccinaties werd in de loop van de tijd zichtbaar door de afname van het aantal besmettingen. Het is echter niet uitgesloten dat er nieuwe besmettingen ontstaan. Aandachtspunt blijft het hoog houden van de vaccinatiegraad onder de populatie. Het OMT-advies van maart leidde tot nieuwe beleidsregels voor o.a. bezoek, dat op basis van lokaal maatwerk kan worden toegepast.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

GHOR De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie (GHOR) regisseert en coördineert de samenwerking van de acute zorgpartners, zodat tijdens een crisis goed wordt samengewerkt in de keten en slachtoffers die hulp krijgen die nodig is. Ook tijdens een epidemie/pandemie. GHOR Kennemerland verbindt het netwerk van partners in de acute en niet-acute zorg in de regio en staat in nauw contact met andere GHOR-regio’s. Tijdens de tweede en derde golf heeft de GHOR het netwerk met partners in de acute en niet-acute zorg in de regio verder uitgebouwd en aanhoudend bijdragen geleverd op het gebied van informatiemanagement, tussentijdse evaluaties, opleiden, trainen en oefenen (OTO) op het gebied van covid-19 en de reguliere crisisorganisatie (waarvan de paraatheid ten alle tijden overeind is gebleven) en planvorming (massavaccinatie, fase 3 crisiszorg, vaccinatie moeilijk bereikbare groepen e.d.). Persoonlijke beschermingsmiddelen In ROAZ verband werden de voorraden van persoonlijke beschermingsmiddelen gemonitord. GHORbureaus inventariseerden de voorraden in de acute en niet-acute zorg. In tegenstelling tot de situatie van schaarste in de eerste periode van de crisis, hebben zich in de periode daarna geen knelpunten voorgedaan.

Bijstand Defensie De lijn om de beschikbare expertise van Defensie te concentreren in het Calamiteitenhospitaal in Utrecht, alwaar 52 bedden beschikbaar zijn, is gecontinueerd. De aanvraagprocedure voor militaire steunverlening werd aangepast. De inzet van Defensie is ‘last resort’. Regio’s werd gevaagd alles in het werk te stellen, voordat een aanvraag in behandeling kan worden genomen. Voor zorginstellingen in de regio Kennemerland zijn in deze verslagperiode geen aanvragen bij Defensie ingediend. Leerbijeenkomsten Voor de verschillende samenwerkingspartners in de zorgketen zijn leerbijeenkomsten georganiseerd. Een voor de bestuurders van zorgpartijen, de andere voor de professionals op tactisch/operationeel niveau. De afgelopen 1,5 jaar is intensief samengewerkt in de aanpak covid-19. De leerbijeenkomsten boden de gelegenheid om samen terug te blikken en vooruit te kijken naar de toekomst. Deze bijeenkomsten boden ruimte om te ontladen, ervaringen te delen, te evalueren en vooral te zien wat geleerd is en wat meegenomen kan worden in de toekomstige samenwerking. De korte lijnen, elkaar kennen en het belang van de inwoners van Kennemerland voor ogen, werden benoemd als sterke punten. De rol van de GGD als regisseur en ondersteuner wordt positief gewaardeerd. Naar de toekomst toe bestaat de wens om de samenwerking onverminderd voort te zetten.

Deze leerbijeenkomsten krijgen in het najaar een vervolg.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Rol GGD Testbeleid Het landelijk testbeleid is in de loop van de crisis meerdere keren gewijzigd. Waar het uitgangspunt eerder was alleen te testen bij klachten, wijzigde dat in het beleid ook kinderen zonder klachten te testen in de periode dat de scholen weer openden. Daarnaast kregen mensen die in quarantaine zaten de mogelijkheid om zich op dag 5 te laten testen, om bij een negatieve uitslag de quarantaine op te kunnen heffen. In Kennemerland zijn meerdere testlocaties beschikbaar en in de loop van de tijd uitgebreid. In Haarlem, Vijfhuizen, de XL-locatie op Schiphol, mobiele testbus en in bijzondere gevallen thuis. In maart is de testlocatie in Vijfhuizen komen te vervallen en is de locatie in Haarlem verhuisd. De beweging is gemaakt om gecombineerde test- en vaccinatielocaties op te tuigen en deze over de regio te verdelen. Op 17 mei 2021 opende een tweede testlocatie in Haarlem, waar inwoners ook zonder afspraak terecht kunnen. Over de hele verslagperiode is sprake geweest van voldoende testcapaciteit. In goede samenwerking met de partners in de testketen is dit mogelijk gemaakt. Bijzondere aandacht is besteed aan de bejegening van kinderen in de teststraten, omdat door het gewijzigde testbeleid deze groep vaker getest werd. De winterse weersomstandigheden hebben een beroep gedaan op de flexibiliteit van medewerkers om veilig bezoekers te kunnen ontvangen.

Storm en sneeuw vroegen de nodige aanpassingen van de dienstverlening. In goede samenwerking met collega’s van de brandweer en gemeenten is dit gerealiseerd. Naast de reguliere PCR testen werd het mogelijk om met sneltesten te werken, waarbij de uitslag binnen enkele uren beschikbaar is. Met de introductie van de zgn. LAMP test, door het Streeklab in Haarlem, kon de testcapaciteit verder worden uitgebreid. Naast de publiek toegankelijke teststraten van de GGD ontstond er in 2020 aanbod van verschillende commerciële testaanbieders. Om goed zicht te blijven houden op de verspreiding van het virus is contact gelegd met deze commerciële aanbieders, zodat positieve testuitslagen volgens de geldende wetgeving en richtlijnen op de juiste plek terecht kwamen. Met de introductie van thuistesten en bedrijven die worden ingezet voor het initiatief ‘testen voor toegang’ is het testlandschap flink uitgebreid. Op 1 juli is het testen van uitgaande reizigers van start gegaan. In samenwerking met Stichting Open Nederland (SON), het Ministerie van VWS en het Ministerie van IenW. GGD Kennemerland heeft op de testlocatie bij Schiphol 1500 testen per dag beschikbaar gesteld. De bijdragen van de GGD’en aan dit initiatief loopt volgens afspraak tot 1 september en zal niet worden verlengd. Aankomende reizigers op Schiphol ontvingen vanaf woensdag 14 juli een gratis COVID-19 zelftest.

Op deze manier kunnen zij massaal op een laagdrempelige manier getest worden. Medewerkers van GGD Kennemerland delen deze uit op verschillende punten na aankomst. Aanvullend daaraan heeft GGD Kennemerland voorzien in de informatievoorziening aan vertrekkende en aankomende reizigers over vaccineren, waarbij ze direct in mogelijkheid werden gesteld een afspraak te maken. Een bijzondere taak brengt ook de repatriëring uit Afghanistan met zich mee. Nederlanders en mensen, die voor de Nederlandse overheid gewerkt hebben, worden teruggehaald naar Nederland. Op vliegtuigen naar Nederland komen ook burgers met andere nationaliteiten mee. Waar normaliter repatriëringsvluchten op luchthaven Eindhoven worden uitgevoerd, is nu gekozen voor Schiphol. Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Na aankomst vindt er een gezondheidscheck plaats en worden de mensen getest op covid-19. Mensen die worden toegelaten tot Nederland dienen zich te houden aan de quarantainerichtlijn. GGD Kennemerland draagt zijn steentje bij door te voorzien in testen en daarnaast het bieden van psychosociale hulpverlening. Voor het eerste weekend in september, waarin de Formule 1 Dutch Grand Prix van Nederland plaats vond op het circuit van Zandvoort, heeft de GGD bijgedragen door medewerkers van de organisatie te testen. Voor aanvang van de werkzaamheden rondom het evenement moeten zij een negatieve PCR test kunnen overleggen. Onderstaand een grafiek waarin is aangegeven hoe de testcapaciteit over de gehele periode tot 1 september 2021 is opgebouwd, uitgesplitst per testlocatie. In juni 2021 is zichtbaar dat er minder testaanvragen waren. De testcapaciteit is in juli direct weer opgeschaald, toen het testen van reizigers startte. De afname van de capaciteit op locatie Beverwijk, eind aug 2021, wordt verklaard door een tijdelijke sluiting. De tijdelijke toename aan capaciteit in Haarlem heeft te maken met extra inzet van een mobiele testlocatie, waar zonder afspraak getest kon worden.

Aantal testen afgenomen door GGD Kennemerland In onderstaande grafiek is het aantal testen weergegeven dat door GGD Kennemerland is afgenomen in de periode van 28 mei 2020 t/m 31 augustus 2021. Voor de volledigheid wordt het aantal testen over de gehele periode weergegeven, vanaf het moment dat er door de GGD grootschalig werd getest. In de periode van 28 mei 2020 t/m 31 augustus 2021 zijn er op testlocaties 592.440 testen afgenomen door GGD Kennemerland.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Aantal besmettingen gemeld in GGD-regio Kennemerland In onderstaande grafiek is het aantal besmettingen onder inwoners van GGD-regio Kennemerland weergegeven van 28 februari 2020 t/m 31 augustus 2021. Ook hier wordt voor de volledigheid de gehele periode weergegeven, om inzicht te geven in het verloop van het aantal besmettingen in de regio, gedurende de pandemie. In de periode van 28 februari 2020 t/m 31 augustus 2021 zijn er in totaal 58.565 besmettingen in GGD-regio Kennemerland gemeld bij het RIVM.

Positieve testuitslag naar huisarts In het belang van goede patiëntenzorg heeft GGD Kennemerland het administratieve proces ingeregeld om de huisartsen te informeren over de positieve testuitslag van hun patiënten, vooruitlopend op landelijke eenduidige afspraken hierover. De geautomatiseerde verwerking van gegevens is per 19 april 2021 landelijk ingeregeld.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Traceren: bron- en contactopsporing Het doel van contactonderzoek is om contacten van een COVID-19-patiënt te identificeren, hen te informeren en hen te wijzen op maatregelen om verdere verspreiding te voorkomen. GGD Kennemerland heeft het beleid van het RIVM op dit gebied steeds gevolgd. Het aantal besmettingen en daarmee de noodzaak voor bron- en contactopsporing heeft een golfbeweging laten zien. Met pieken eind december (400 meldingen per dag), eind maart (300 meldingen per dag) en in juli (450 meldingen per dag). Die laatste piek werd gekenmerkt door een hoog aantal positieve meldingen in de groep 18-25 jarigen, met cluster die gelinkt konden worden aan uitgaansgelegenheden die toegang bieden voor 18+ ers. Net als andere GGD’en was er noodzaak om bij oplopende aantallen meldingen tijdelijk over te gaan op risico gestuurd bron- en contactonderzoek, waarbij geïnfecteerde patiënten deels ook zelf hun contacten dienden te informeren over de situatie. Zodra de situatie het mogelijk maakte is weer overgegaan om volledig bron- en contactonderzoek. In verband met de meldingen op scholen is capaciteit vrijgemaakt om deze groep goed te kunnen ondersteunen. Professionals van jeugdgezondheidszorg hebben samen met het team infectieziektebestrijding geïnvesteerd in goede voorlichting en handelingsperspectieven voor scholen, ouders en kinderopvangorganisaties.

Quarantaine is heel belangrijk om verspreiding van het virus te voorkomen. Omdat deze periode psychisch, sociaal en praktisch zwaar kan zijn, is GGD Kennemerland samen met het Rode Kruis en het ministerie van VWS een pilot voor quarantaine coaches gestart. De pilot was succesvol, waarna een landelijk uitrol heeft plaatsgevonden. Vliegtuigcontactonderzoek (VCO) Met bron– en contactopsporing te vergelijken is het vliegtuigcontactonderzoek. In geval van een positieve testuitslag bij iemand die in de besmettelijke periode heeft gevlogen, worden andere passagiers geïnformeerd over het risico dat zij mogelijk gelopen hebben. Vanaf november heeft GGD Kennemerland deze taak voor alle GGD’en met een luchthaven overgenomen, omdat de GGDorganisatie zowel qua capaciteit en alsook expertise toegerust is om deze bijzondere taak goed uit te voeren voor alle regio’s. Omdat tijdens deze verslagperiode weinig internationaal vliegverkeer mogelijk was, kwamen er dagelijks kleine aantallen (<8) meldingen binnen. Nadat per 15 mei 2021 reizen naar landen met een laag besmettingsniveau weer mogelijk is en de eindexamens achter de rug waren, is het aantal meldingen sterk gestegen. Reden voor het RIVM om de oproep te laten uitgaan dat terugkerende reizigers zich bij aankomst in Nederland preventief laten testen. In de zomer nam het aantal meldingen volgens verwachting weer toe.

Opvang Op het moment dat het coronavirus internationaal een rol ging spelen, is met het oog op de port of entry-functie van de regio (Schiphol en de haven van IJmuiden), direct aandacht besteed aan de vraag of alle noodzakelijke voorbereidingen op de uitbraak van een epidemie getroffen waren. De regio had op dat moment nog niet de beschikking over een quarantainevoorziening conform de richtlijn van het RIVM. Als tijdelijke voorziening zijn eerst units op het terrein van de brandweer in Hoofddorp geplaatst. In het voorjaar 2020 heeft de GGD/VRK een opvanglocatie ingericht in Bennebroek. Deze dient voor het opvangen en isoleren van mensen met Covid-19, waar op geen enkele andere manier in opvang voor kan worden voorzien. Er is tot 1 juni 2021 beperkt gebruik van gemaakt, omdat er meestal andere voorzieningen beschikbaar waren. De huurovereenkomst voor deze opvanglocatie is per 1 juli 2021 door de verhuurder beëindigd.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

GGD Kennemerland heeft er voor gezorgd, indien nodig gebruik te kunnen maken van 5 isolatieplaatsen bij een opvanglocatie van het Leger des Heils in Amsterdam. Deze 5 plekken zijn bedoeld voor cliënten van maatschappelijke zorg. Advisering, technische hygiënezorg en infectieziekte preventie Indien bij bedrijven, scholen en dergelijke clusters van besmettingen waren te zien, werden vaak de Deskundige Infectiepreventie van de GGD of adviseurs van de afdeling Technische Hygiënezorg ingezet om de organisaties van advies te dienen. Samen met de instelling werd gekeken hoe het risico op verspreiding van het virus beter voorkomen kon worden. Wanneer het aantal besmettingen lager was en er weer meer mogelijk, bestonden de werkzaamheden uit het geven van hygiëneadviezen bij heropeningen van locaties en bij evenementen. Ziekenhuizen en grote zorginstellingen beschikken vaak zelf over een Deskundige Infectieziektepreventie, met wie door de GGD contact werd gezocht om samen te kijken naar de beste aanpak. Daarnaast werden diverse bedrijven (supermarkten, sportverenigingen, kinderopvangorganisaties, campings, cateringservice e.d.) bezocht en/of van advies gediend. Gestart is met de voorbereidingen voor het uitvoeren van zogenoemde covid-audits op zee- en riviercruiseschepen. Verschillende Europese landen zullen dit samen uitvoeren.

In Nederland worden de audits uitgevoerd vanuit de GGD’en Rotterdam, Amsterdam en Kennemerland. Aangezien de zee cruise-branche zelf goede en uitgebreide protocollen had ontwikkeld, heeft het ministerie van I&W, in samenwerking met het RIVM en de betrokken GGD’en en havenautoriteiten, een convenant met de branche afgesloten, waarin de afspraken zijn opgenomen. Vaccinaties Begin januari 2021 kwamen de eerste vaccins beschikbaar in Nederland. Het doel van het kabinetsbeleid is om de gehele Nederlandse bevolking (op dat moment 18 jaar en ouder) een werkzaam COVID-19-vaccin te kunnen aanbieden. Het kabinet laat zich bij het bepalen van de strategie leiden door adviezen van de Gezondheidsraad en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Landelijk vaccinatiebeleid Het kabinet heeft gekozen voor een hoofdroute die begint bij het vaccineren van de groepen mensen die het meest kwetsbaar zijn en de zorgmedewerkers die voor hen zorgen (zorgverleners in acute zorg, langdurige zorg en huisartsen) en vervolgens van oud naar jong. Het doel is om in een zo kort mogelijk tijdsbestek, zo veel mogelijk mensen te beschermen tegen het virus. Het gaat om een complexe (logistieke) opgave waarin taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden verdeeld zijn over verschillende landelijke en regionale partners, die samen zorgen voor een zorgvuldige uitvoering.

GGD’en, ziekenhuizen, instellingen en huisartsen zijn de uitvoerders van dit beleid. De vaccinatiestrategie (en dus de keuze voor doelgroepen en verdeling) heeft te maken met diverse afhankelijkheden:  De geschiktheid van vaccins voor specifieke groepen  Het moment van beschikbaarheid van vaccins  De aantallen waarin ze worden geleverd  De specifieke kenmerken van vaccins, zoals leveringswijze, omvang e.d. die medebepalend zijn voor de logistiek Deze afhankelijkheden hebben ervoor gezorgd dat vaak in korte tijd geschakeld moest worden om de middelen zo effectief mogelijk in te zetten. Met name het tekort aan vaccins was een bepalende factor. Ook de introductie van nieuwe mutanten van het coronavirus speelden een rol. Het feit dat het vaccin van AstraZeneca bij nader inzien op basis van bijwerkingen alleen voor één specifieke doelgroep beschikbaar werd gesteld, heeft tot de nodige onrust onder de bevolking geleid. Dat betekende dat ook de GGD daar ook op locaties veel vragen en speciale verzoeken over ontving. Dat gold in mindere mate ook voor het vaccin van producent Janssen. Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Uitgangspunten en uitvoering van vaccineren door GGD Kennemerland Eerder dan in december 2020 voorzien, werd in grote mate een beroep gedaan op GGD’en voor het vaccineren van de bevolking. Vanuit de GGD Kennemerland is er een zgn. commanders intent opgesteld met uitgangspunten waarlangs de aanpak gestalte zou moeten krijgen. Medische kwaliteit van uitvoering, het voorkomen van verspilling van vaccins, doelmatige en efficiëntie van het vaccinatieproces en een zekere mate van fijnmazigheid van het vaccinatieaanbod waren hierbij leidend. Op 15 januari 2021 is GGD Kennemerland gestart met vaccineren van zorgmedewerkers op de gecombineerde test- en vaccinatielocatie op Schiphol. Daarna volgden de mobiele 90+’ers, 85+, 80+ en zo verder. Inwoners tussen 18 en 60 met een medische indicatie konden ook terecht bij de GGD. Ook ziekenhuizen en huisartsen verzorgden vaccinaties, voor zorgpersoneel en specifieke groepen. Vanaf februari is de vaccinatiecapaciteit verder uitgebouwd. Om een goede spreiding over de regio te realiseren, zijn stapsgewijs vaccinatielocaties in IJmuiden, Beverwijk, Haarlem, Zandvoort (mobiele unit) en Uitgeest gerealiseerd. In mei is door de stijging van levering van vaccins vervolgens de versnelling ingezet, zodat in juni alle volwassenen in Nederland een uitnodiging voor een vaccinatie hebben ontvangen.

In juni had GGD Kennemerland capaciteit voor het zetten van ruim 7000 vaccins per dag. In juli is ook gestart met het uitnodigen van de groep 12-17 jarigen. Op de piek van de massavaccinatiecampagne waren 450.000 prikken gezet. In de periode van 15 januari t/m 18 augustus 2021 zijn er 648.953 vaccinaties gezet door GGD Kennemerland. Naast de massavaccinatie op centrale locaties in de regio, is geïnvesteerd in het verhogen van de vaccinatiebereidheid en vaccinatiegraad onder moeilijk bereikbare groepen. Zo is in nauwe samenwerking met partners in de maatschappelijke opvang de mogelijkheid geboden om dak- en thuislozen en ongedocumenteerden laagdrempelig een vaccinatie aan te bieden. De mobiele testbus heeft meerdere dagen bij de Bazaar in Beverwijk gestaan om mensen, in eigen taal, voor te lichten en de mogelijkheid te bieden zich te laten vaccineren. Ook is voorlichting gegeven aan studenten van InHolland. Een andere activiteit, die veel aandacht in de media trok, was ‘Sjansen met Jansen’, in het Kennemer Sportcenter te Haarlem. Op vrijdagavond tussen 17.30 en 19.30 kregen mensen de mogelijkheid om na de prik, tijdens het kwartiertje wachten, op blind date te gaan met iemand anders die zojuist gevaccineerd was.

Met dit initiatief heeft de GGD de mogelijkheid geboden om met name jongeren te vaccineren, aandacht gevraagd voor verantwoord daten in coronatijd en tevens de impact van de crisis op het sociale leven onder de aandacht gebracht. Om de drempels voor een vaccinatie zo laag mogelijk te maken, kan iedereen voor de eerste prik vanaf augustus zonder afspraak terecht bij de vaccinatielocaties. De massavaccinatie is per half augustus afgeschaald. De locaties is Beverwijk en Uitgeest zijn gesloten. De focus komt meer te liggen op het fijnmazig vaccineren (bijv. het verhogen van de vaccinatiegraad bij bepaalde doelgroepen). Een basisinfrastructuur, is voldoende om de uitdagingen van komend najaar op te pakken. Wel kan, indien noodzakelijk, opgeschaald worden. De locatie in Haarlem blijft tot eind september geopend. De locatie bij Schiphol in ieder geval tot eind van het jaar. Door efficiënt gebruik van de beschikbare vaccins werd spillage tot een minimum beperkt. Conform de landelijke richtlijnen heeft GGD Kennemerland, in de zeldzame gevallen dat er vaccin over dreigde te zijn, deze in goede samenwerking met partners in de niet-acute zorg doeltreffend in kunnen zetten voor hun personeel. In juni is gestart een reservelijst. Als er aan het eind van de dag vaccins overbleven, konden inwoners die zich hadden aangemeld, last-minute opgeroepen worden voor een vaccinatie.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Om de uitvoering van de vaccinatieopgave in Kennemerland visueel weer te geven is onderstaande infographic ontwikkeld, deze is elke week geactualiseerd.

Aangezien er in onze omgeving veel vragen over vaccineren leefden, zijn drie webinars voor raadsleden en relaties georganiseerd. Het ging om een technisch inhoudelijke briefing. Zorgen bestaan momenteel over specifieke groepen in de samenleving waarin de vaccinatiegraad of bereidheid laag is. Met de inzet van bijvoorbeeld extra communicatiemiddelen, maatwerk en prikken zonder afspraak wordt getracht de vaccinatiegraad zo hoog mogelijk te krijgen met als doel de bevolking zo goed mogelijk te beschermen tegen de ernstige gevolgen van corona. Groei organisatie De GGD is in het afgelopen jaar explosief gegroeid. Er zijn meer dan 1.300 medewerkers in dienst getreden voor testen, het doen van bron- en contactopsporing, klantcontact en informatievoorziening en vaccineren. Op 1 maart 2020 was er 1 afdeling met 18 functies. Op 31 augustus 2021 waren er 7 afdelingen en 62 functies te onderscheiden. Zie onderstaande grafiek voor het aantal medewerkers per maand.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

1313 1359 1134

1131

978 705

47

49

53

54

88

274 160 219 251

328

397

493

Aantal medewerkers voor corona-gerelateerde taken per maand

De instroom van nieuwe medewerkers maakte dat medewerkers van de VRK, stapsgewijs en waar dat kon weer terug konden naar hun reguliere functie. De betrokkenheid is groot en na ruim een jaar laten medewerkers nog steeds zien zich voor de publieke gezondheid in te willen zetten. Al wordt ook gezien dat vermoeidheid toeneemt en het verlangen naar ‘terug naar normaal’ groeit. Voor medewerkers is een vitaliteitsaanbod ontwikkeld. De organisatie heeft op dit punt veerkracht getoond en zich onderscheiden in de snelheid van opschaling en de kwaliteit van de inwerkprogramma’s die daarvoor zijn ontwikkeld. Natuurlijk waren er wel wat groeistuipen, maar over het geheel genomen is dat goed gegaan. Een nieuwe opgave staat voor de deur, namelijk de voorbereiding op een kwalitatieve afbouw van de organisatie. Per 1 september wordt afscheid genomen van ca. 350 medewerkers, die speciaal voor de corona aanpak waren aangetrokken. Er wordt goed gekeken welke medewerkers behouden kunnen blijven voor de GGD/VRK en waar mogelijk vindt ondersteuning plaats bij het vinden van ander werk. Zoals b.v. het wijzen op openstaande vacatures. Bedreigingen GGD medewerkers Op sociale media zijn medewerkers uit verschillende GGD-regio’s, waaronder Kennemerland, bedreigd en in sommige gevallen is aangezet tot geweld. Dit is wat de Veiligheidsregio Kennemerland betreft onacceptabel en verwerpelijk.

De veiligheid van medewerkers hoort nooit en op geen enkele manier in het geding te zijn. Er is aangifte gedaan en betrokken medewerkers is ondersteuning geboden. Publieksvoorlichting (algemeen, klantcontactcentrum) GGD, gemeenten en partners (VWS, RIVM, GGD GHOR NL en zorgorganisaties) hebben op communicatief vlak regionaal en landelijk niveau samengewerkt. Dagelijks zijn websites ververst, social media berichten gedeeld, is er webcare, en zijn er actieve en passieve perscontacten. Veel aandacht is onveranderd uitgegaan naar geven van goede informatie over de basis gezondheidsadviezen, het testen en het maken van een afspraak daarvoor, de betekenis van bronen contactonderzoek, de (uitbreiding) van teststraten, opening van vaccinatielocaties etc.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Er zijn interviews gegeven of gearrangeerd, pers werd uitgenodigd achter de schermen een kijkje te nemen, en er zijn 40 columns verschenen van de DPG in de wekelijkse huis-aan-huisbladen in de regio. Speciale aandacht is besteed aan de campagne ‘ik houd afstand van jou’ om handelingsperspectieven mee te geven om thuisbesmettingen te voorkomen en de bewustwording de vergroten. Deze campagne is in 2021 herhaald. Ook is ingezet op een publiekscampagne om de mentale gezondheid bespreekbaar te maken en te verwijzen naar partijen die daarin kunnen ondersteunen. Het klantcontactcentrum voorzag inwoners van juiste en gefundeerde informatie over het virus en de ziekte en bood een luisterend oor en psychosociale ondersteuning. Hoewel veel informatie terug te vinden was op de websites van het RIVM en de Rijksoverheid, Rode Kruis en dergelijke, bleek dat mensen behoefte hadden om die ene vraag te stellen die voor hen actueel is, in hún situatie. Ze belden daarvoor hun lokale GGD, dicht bij huis. Zichtbaar was dat het type vragen het nieuwe landelijk beleid volgde. Bij de opening van de scholen en het testbeleid voor kinderen werden daar vragen over gesteld, met zomer in zicht groeien de vragen over reismogelijkheden en de coronabewijzen voor reizen en evenementen in het Digitaal Corona Certificaat (DCC).

Bij de start of wijziging van de landelijke vaccinatiestrategie ging daar het gros van de vragen over. Onprettig voor medewerkers was, dat zij geconfronteerd zijn met agressie en uitingen van ongenoegen over o.a. het landelijke beleid. Personeel is getraind om zich weerbaar op te stellen in dit soort gesprekken. Via de Facebookpagina’s ‘Eritreeërs Gezond’, ‘Syriërs Gezond’ en ‘Farsi Gezond’, communiceert de GGD Kennemerland samen met vrijwilligers met statushouders uit deze gebiedsdelen over gezondheid in het algemeen en corona in het bijzonder. De mensen achter deze facebookpagina’s zijn een ware vraagbaak geworden voor statushouders én huisartsen. Er is behoefte aan veel praktische informatie. Het initiatief ‘Gezond in Nederland’ voorziet in de behoefte. Expertteams De directeur Publieke Gezondheid is verantwoordelijk voor de advisering van het bestuur. Het bestuur heeft geregeld gevraagd daarbij zoveel mogelijk expertises op de achtergrond in te zetten. Daarom is ter ondersteuning een expertteam corona ingericht. Dat bestaat uit onder andere een psychiater, specialist ouderengeneeskunde, gedragswetenschapper, arts infectieziektebestrijding, vertegenwoordiger van cliënten, een microbioloog annex directeur Streeklab, en een huisarts. Het expertteam adviseert over sociaal-medische en gedragsaspecten in de aanpak van deze crisis.

Bijvoorbeeld speciale aandacht voor kwetsbare doelgroepen, gerichte communicatie, het doorgeven van de testuitslag aan huisartsen, de zorgen om zorgcontinuïteit etc. In vervolg op een evaluatie in januari is de frequentie gewijzigd naar 1x per twee weken en is het expertteam uitgebreid met een vertegenwoordiger van het midden- en kleinbedrijf in de regio. Per 1 september is de rol van het expertteam beëindigd. Mocht de situatie zich voordoen, kan het team weer bijeen geroepen worden. Vanaf 22 januari is ook gestart met een expertteam jeugd en corona. Doel van dit expertteam is om het beeld over signalen uit en aandachtspunten over deze groep op te halen en adviezen op de juiste tafels te laten landen. Vertegenwoordigers uit onder andere kinderopvang, speciaal onderwijs, jongerenraden, welzijnswerk, veilig thuis en jeugdgezondheidszorg vormen dit team. Het expertteam jeugd en corona heeft diverse adviezen gegeven over (sport)aanbod voor de jeugd en het persoonlijk benaderen van deze groep. In een gesprek met de burgemeester van Haarlem heeft het expertteam jeugd de signalen en adviezen goed voor het voetlicht kunnen brengen.

Verslag aanpak covid-19 opgemaakt door DPG/GGD/GHOR en programmaorganisatie gemeenten

Coronapeiling Jeugd Kennemerland GGD Kennemerland heeft middels de coronapeiling jeugd, onderzoek gedaan naar gezondheid, welzijn en leefstijl en de gevolgen van de coronacrisis bij leerlingen in het voortgezet onderwijs (klas één t/m zes). In januari-februari 2021 hebben bijna 2.000 leerlingen van VO-scholen in Kennemerland hiervoor een digitale vragenlijst ingevuld. Uit dat onderzoek blijkt dat veel scholieren in Kennemerland zich bekommeren om hun dierbaren en besmettingen met het coronavirus willen voorkomen. Bijna driekwart is bang om hun omgeving te besmetten. Aan de scholieren is ook rechtstreeks gevraagd naar de veranderingen in hun leven door de coronacrisis: 38% gaf aan meer stress te hebben, 22% voelde zich vaker depressief en 16% voelde zich banger dan vóór de coronacrisis. Bij oudere scholieren heeft de coronacrisis meer mentale impact gehad dan bij jongere scholieren: van de leerlingen uit klas vijf en zes gaf 57% aan meer stress te hebben, 37% voelde zich vaker depressief en 25% voelde zich banger dan vóór de coronacrisis, terwijl bij leerlingen uit klas één en twee dit respectievelijk 30%, 15% en 11% was. Daarnaast zeiden oudere leerlingen vaker dat ze door digitale lessen achterlopen met schoolwerk en de leerstof minder goed begrijpen dan jongere leerlingen.

Ook werd een verdubbeling gezien van eenzaamheid en online gepest worden ten opzichte van het najaar 2019. De resultaten van het onderzoek zijn breed gedeeld. Informeren bestuur De directeur publieke gezondheid heeft vanaf het begin van de crisis de burgemeesters en wethouders volksgezondheid in de regio frequent geïnformeerd over de stand van zaken in de figuur van een bestuurlijk informatiememo. Daarin werd tweewekelijks, later wekelijks het beeld neergelegd over de situatie in de regio. Vanaf de start zijn tot september 2021 in totaal 92 informatiememo’s opgesteld. Daarnaast zijn bestuurders dagelijks geïnformeerd over het aantal besmettingen en clusters. Zeehavens en luchthaven Schiphol Internationale reisbewegingen spelen een cruciale rol in de Veiligheidsregio Kennemerland. Er is altijd speciale aandacht voor de havens in de IJmond en de luchthaven Schiphol. Inspectie van inkomende schepen (ship sanitation) is een taak van de GGD (in opdracht van de betrokken gemeenten); dit is in belangrijke mate gericht op het voorkomen van besmettingen. Als er geïnfecteerde personen op de luchthaven aankomen, wordt er gehandeld volgens het draaiboek Infectieziektebestrijding Wet Publieke Gezondheid (WPG) Schiphol. Hierin is het proces van samenwerking tussen GGD Kennemerland en andere betrokken partijen beschreven. a.

Zeehavens De nautische verkeersleiding voor de haven van Velsen en Beverwijk vallen onder het Centraal Nautisch Beheer, uitgevoerd door de Havendienst Amsterdam. Voor de infectieziektebestrijding binnen de havens wordt samengewerkt met de overige GGD’en langs het Noordzeekanaal. Bij het begin van de epidemie is de meldingsprocedure nogmaals onder de aandacht gebracht bij de vele partijen rond het havengebied. Eveneens is het actief navragen van de ‘maritime declaration of health’ geïntroduceerd voor (cruise)schepen die willen aanleggen bij de havens rond het Noordzeekanaal. De scheepsinspecties voor de ship sanitation certificates zijn beperkt uitgevoerd. De benodigde verklaringen zijn vooral administratief verlengd, omdat bij een inspectie niet kan worden voldaan aan de “anderhalve meter” norm. Inmiddels zijn de werkprocessen weer opgestart.