Bijlage 5 Ontwerpnota DO Europaweg stadsstraat
Tekst van het document
voornamelijk tijdens warme dagen veel aangenamer. Qua
•
Weinig verschil in verkoeling van gevels door
de keuze van nieuwe verharde oppervlaktes kan er eventueel
schaduwwerking van bomen.
een verschil in waterinfiltratie gemaakt worden.
waterinfiltratie is er geen verschil in de straat.
10
Qua microklimaat, zeer gunstige resultaten. Een sterke verbetering in vergelijking met de bestaande situatie.
•
Op het gebied van waterinfiltratie is er weinig verschil
3 .2
P R OFI E L 2 : EN TREEPLEIN SPAARNE GAST HUIS
Dit straatprofiel van het VO wordt gekenmerkt door de een groot entreeplein. Naast de geïntegreerde bushaltes, zijn er ook brede oversteeklocaties gemaakt voor voetgangers waardoor het gebied ook een duidelijke koppeling tussen de woonwijk en het ziekenhuis Spaarne Gasthuis heeft. Uitgangspunten VO profiel 2: •
Door de materialisatie van de rijbaan plaatselijk aan te passen, wordt het autoverkeer alert gemaakt op de oversteekfunctie van voetgangers in het gebied.
•
De brede trottoirs aan weerszijden van de straat zijn gekoppeld aan pleinen die zowel de wijk als het ziekenhuisgebied intrekken.
•
Fietspaden krijgen plaatselijk een andere materialisatie waardoor de oversteeklocatie voor fietsers ook duidelijk
Bestaande situatie
wordt.
Locatie
11
Entreeplein
Voorlopig Ontwerp
Bestaande & nieuw VO straatprofiel
Cumulatieve instralingswarmte straatprofiel
Regenwaterinfiltratie per etmaal
Cumulatieve instralingswarmte inclusief bebouwde omgeving
Oppervlaktetemperatuur straatprofiel
K LI M A AT E FFECT
KLIMAATASPE CTE N
O P M E R K ING E N
Door de toevoeging van de bomen in de groenstroken
•
Een 21% afname aan groenoppervlakte, vooral extra bomen.
•
van dit plein, wordt er verkoeling gerealiseerd. Deze
•
Weinig verschil in natuurlijke infiltratie.
verkoeling vindt voornamelijk rondom de fietsstroken en
•
Een afname van 12% instralingswarmte.
het wandelpaden plaats. Doordat de rijbanen, bushaltes en
•
Fietspaden & trottoir verkoeling tijdens warme dagen.
verdwijnt, is er weinig verschil in waterinfiltratie. Dit is
busbaan gecombineerd zijn, is hier minder verkoeling. Qua
•
Geen verschil in verkoeling op de gevel door
te danken aan de materiaalkeuze van andere verharde
schaduwwerking van bomen.
oppervlaktes, zoals stenen bestrating i.p.v. asfalt.
waterinfiltratie is er weinig verschil in het nieuwe straatprofiel.
12
Qua microklimaat, gunstige resultaten. Voornamelijk een verbetering als entreeplein voor de voetgangers en fietsers.
•
Ondanks dat een vijfde deel van het groenoppervlakte
3 .3
P R OFI E L 3: KEN N EDYLAA N
Dit straatprofiel van het VO wordt gekenmerkt door een toename van groen oppervlak in combinatie met een brede wadi. Tevens is er aan weerszijden van het straatprofiel meer ruimte gekomen voor voetgangers. Uitgangspunten VO profiel 3: •
Flinke afname in ruimte voor autoverkeer en meer ruimte voor langzaam verkeer zoals fietsers en voetgangers.
•
De verbrede trottoirs aan weerszijden van de straat functioneren tevens als verblijfsruimte.
•
Door het toevoegen van een wadi neemt niet alleen de waterinfiltratie van de straat toe, maar is er ook ruimte voor tijdelijke waterberging dat nuttig is tijdens piekbuien. Bestaande situatie
Locatie
13
Kennedylaan bovenaf
Voorlopig Ontwerp
Bestaande & nieuw VO straatprofiel
Cumulatieve instralingswarmte straatprofiel
Regenwaterinfiltratie per etmaal
Cumulatieve instralingswarmte inclusief bebouwde omgeving
Oppervlaktetemperatuur straatprofiel
K LI M A AT E FFECT
KLIMAATASPE CTE N
O P M E R K ING E N
Door de nieuwe bebouwing en voornamelijk in het middendeel
•
Zo’n 13% toename aan groen, waaronder een wadi.
•
van het straatprofiel bomen te plaatsen, is er in de gehele
•
Een flinke toename van 29% aan natuurlijke infiltratie.
klimaatadaptief vermogen in vergelijking met de bestaande
straat tijdens warme dagen verkoeling. Tevens is er een sterke
•
Een sterke afname van 37% instralingswarmte.
situatie. De straat kan gaan functioneren als verblijfsgebied.
toename van waterinfiltratie. Dit komt doordat veel asfalt is
•
Over de gehele breedte een sterke verkoeling tijdens
•
Een zeer sterke verbetering qua microklimaat en
Op het gebied van waterinfiltratie is door de aanleg van een
vervangen door een wadi dat tevens een belangrijke functie
warme dagen. Alleen weinig schaduwwerking en verkoeling
brede wadi zeer veel infiltratie- en waterbergingscapaciteit
als tijdelijke waterberging heeft.
van bomen op gevel van rechter bebouwing.
toegevoegd.
14
3 .4
P R OFI E L 4 : STAN DAA RD ST RAAT PROF IE L
Dit straatprofiel van het VO is de standaard indeling dat als basis geldt voor het ontwerp van de gehele Europaweg. Dit profiel wordt gekenmerkt door een centrale busbaan met afwisselend groenstroken tussen de verschillende mobiliteitsvormen. Daarnaast zijn de rijbanen voor autoverkeer smaller gemaakt waardoor fietsers en voetgangers juist meer ruimte krijgen. Hierdoor kan de straat ook functioneren als verblijfsgebied en zal het ervaren worden als stadsstraat. Uitgangspunten VO profiel 4: •
Symmetrische opzet met busbaan als middelpunt.
•
Aan weerszijden van het profiel brede trottoirs.
•
Aan linkerzijde een flexibele zone dat aansluit met de bestaande bebouwing. Deze flexibele zone bestaat uit een wadi dat de waterbergingscapaciteit van het gebied flink
Bestaande situatie
vergroot.
Locatie
15
Standaard straatprofiel bovenaf
Voorlopig Ontwerp
Bestaande & nieuw VO straatprofiel
Cumulatieve instralingswarmte straatprofiel
Regenwaterinfiltratie per etmaal
Cumulatieve instralingswarmte inclusief bebouwde omgeving
Oppervlaktetemperatuur straatprofiel
K LI M A AT E FFECT
KLIMAATASPE CTE N
O P M E R K ING E N
Door de toevoeging van veel bomen per groenstrook, wordt
•
Flinke afname van -22% groenoppervlakte.
•
over de gehele breedte van het profiel een aanzienlijke
•
Veel minder -17% natuurlijke waterinfiltratie.
groenoppervlak, zeer gunstige resultaten. Voornamelijk
verkoeling gerealiseerd. Hierdoor zal deze straat met z’n
•
Sterke afname van 30% instralingswarmte.
rondom de Haarlemse stoep comfortabel door extra schaduw.
verblijfsfunctie voornamelijk tijdens warme dagen veel
•
Door de extra bomen per groenstrook, vindt over gehele
aangenamer zijn. De waterinfiltratie is wel flink afgenomen, echter neemt door de nieuwe wadi, de waterberging wel toe.
16
•
•
Qua microklimaat, ondanks de flinke afname van
De waterinfiltratie neemt flink af door de toevoeging van
breedte een verkoeling tijdens warme dagen plaats.
brede fietspaden & trottoirs. Echter neemt door het toevoegen
Verkoeling op gevel door schaduwwerking van bomen.
van een wadi, de waterbergingscapaciteit in het gebied toe.
3 .5
P R OFI E L 5 : A LTERN ATIEF
Dit straatprofiel van het VO is grotendeels gebaseerd op het standaard straatprofiel zoals behandeld in hoofdstruk 3.4. Echter is in dit alternatief een groenstrook vervangen door verharding met straatmeubilair. In dit geval met ondergrondse afvalcontainers. Uitgangspunten VO profiel 5: •
Symmetrische opzet met busbaan als middelpunt.
•
Aan weerszijden van het profiel brede trottoirs, deze worden de Haarlemse stoep genoemd.
•
In dit alternatief zit er een strook verharding met ondergrondse afvalcontainers tussen de rechter rijbaan en fietspad. Echter is een gedeelte van de Haarlemse stoep nu een groenstrook van 5 meter breed.
•
Aan rechterzijde een flexibele zone dat aansluit met de
Bestaande situatie
bestaande bebouwing. Deze flexibele zone bestaat uit een wadi dat de waterbergingscapaciteit van het gebied flink vergroot.
Locatie
17
Alternatief straatprofiel bovenaf
Voorlopig Ontwerp
Bestaande & nieuw VO straatprofiel
Cumulatieve instralingswarmte straatprofiel
Regenwaterinfiltratie per etmaal
Cumulatieve instralingswarmte inclusief bebouwde omgeving
Oppervlaktetemperatuur straatprofiel
K LI M A AT E FFECT
KLIMAATASPE CTE N
O P M E R K ING E N
Door de toevoeging van veel bomen per groenstrook, wordt
•
Een afname van -12% groenoppervlakte.
•
over de gehele breedte van het profiel een aanzienlijke
•
Veel minder -17% natuurlijke waterinfiltratie.
verkoeling gerealiseerd. Hierdoor zal deze straat met z’n
•
Een afname van 23% instralingswarmte.
verblijfsfunctie voornamelijk tijdens warme dagen veel
•
Door de extra bomen per groenstrook, vindt er op veel
4. Dit doordat een gedeelte van de Haarlemse stoep een
plekken een verkoeling tijdens warme dagen plaats.
groenstrook wordt. Het toevoegen van de wadi zorgt voor
Verkoeling op gevel door schaduwwerking van bomen.
een toename van de waterbergingscapaciteit in het gebied.
aangenamer zijn. De waterinfiltratie is wel flink afgenomen, echter neemt door de nieuwe wadi, de waterberging wel toe.
18
•
Qua microklimaat gunstige resultaten. Echter minder gunstig dan profiel 4 doordat er in dit stuk straat minder bomen staan.
•
De waterinfiltratie neemt af, maar veel minder dan profiel
4. CONCLUSIE
19
5.1
OVE RZICH T
5. 2
K L I M A ATTHE M A’ S
Vanuit de analyse van de verschillende straatprofielen kunnen
In de bestaande situatie is het comfortniveau voor alle
in het algemeen de volgende zaken worden opgemerkt:
gebruikers en bewoners rondom de Europaweg erg laag.
•
In het nieuwe straatprofiel zijn er veel nieuwe groenstroken
Daarnaast zorgt de omliggende bebouwde bebouwing deels
over de gehele breedte ingetekend. Daarnaast wordt er
voor beschutting tegen de wind waardoor het ‘urban canyon‘
per groenstrook een hoop nieuwe bomen toegevoegd.
effect (aanvullende hittestress) ontstaat.
Dit heeft een aanzienlijke verlaging in hittestress en de oppervlaktetemperatuur van de straat gerealiseerd. Het
Met het strategisch plaatsen van bomen in het straatprofiel,
comfortniveau voor de gebruikers van de Haarlemse stoep,
wordt er een aangenamere oppervlaktetemperatuur
zoals fietsers en voetgangers, zal tijdens warme dagen vele
gerealiseerd. Een bijkomend effect van extra bomen, is het
malen aangenamer zijn.
verhogen van de geluksfactor voor de omliggende bewoners door de nabijheid van kwalitatief groen en verkoeling tijdens
•
Qua waterinfiltratie geeft het nieuwe ontwerp verschillende
warme dagen. Ook zal de Europaweg veel beter functioneren
uitslagen. Profiel 1 heeft weinig verschil in verharding, maar
als verblijfsruimte en stadsstraat. En aangezien er weinig
in profielen 2,4 & 5 neemt de hoeveelheid verharding juist
verschil is qua profielindeling tussen het VO & DO, gelden de
toe. Maar qua klimaatadaptatie is hier toch rekening mee
resultaten van deze rapportage ook voor het DO.
gehouden, dit door een materiaalkeuze met een hogere
Voorlopig Ontwerp Europaweg
20
waterinfiltratieniveau te kiezen of door de toevoeging van
Dus door te ontwerpen met de klimaatthema’s hittestress en
een brede wadi in het straatprofiel. Ten opzicht van gewoon
waterinfiltratie in het achterhoofd, zijn er toekomstbestendige
gras, geeft een wadi geen extra infiltratie, maar neemt de
& aantrekkelijkere openbare verblijfsruimtes ontstaan. Hopelijk
tijdelijke waterbergingscapaciteit in het gebied wel sterk
heeft het gebruik van de Straatmixer voor meer bewustwording
toe. Dit is erg nuttig voor tijdens piekbuien.
van deze klimaatthema’s gecreëerd.
Indeling straatprofiel met de verschillende mobiliteitsvormen en als verblijfsruimte
De 9 meter brede Haarlemse stoep als verblijfsruimte
5. BIJLAGEN
21
6.1
D I SC L A IM ER
6.2
BRONNE NL I J ST
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of
De straatprofielen zijn gemodelleerd met behulp van
openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie,
Grasshopper in combinatie met Rhino3D. De microklimaat
elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke
simulaties zijn met verschillende Grasshopper plugins
toestemming van de auteurs.
uitgevoerd, namelijk Ladybug, Honeybee and OpenStudio. De infiltratie waarden van de diverse materialen zijn via Antea
De Straatmixer is een conceptueel model dat een indicatie
Group verkregen.
geeft ten aanzien van klimaatadaptatie en kosten van ingrepen in de openbare ruimte. De resultaten dienen als zodanig
Höppe, P.R., (1999). The physiological equivalent temperature -
geïnterpreteerd te worden.
A universal index for the biometeorological assessment of the thermal environment. International journal of biometeorology.
De temperatuurseffecten zijn gebaseerd op cumulatieve
43. 71-5. 10.1007/s004840050118
microklimaatsimulaties met gekozen weerdata van 2007-2021. Mayer, H.P., Höppe, P., (1987). Thermal comfort of man in Copyright ©2023
different urban environments. Theor. Appl. Climatol, 38: 43-49 OpenFOAM® Foundation, OpenFoam: The Open Source CFD Toolbox, http://www.openfoam.com/ RIVM (2019). Ontwikkeling Standaard Stresstest Hitte. RIVM Briefrapport 2019-0008 Roudsari, M.S., (2013). Ladybug: A parametric environmental plugin for grasshopper to help designers create an environmentally-conscious design. Ladybug Tools, United States. EPW bron: https://climate.onebuilding.org/WMO_Region_6_ Europe/NLD_Netherlands/NH_Noord-Holland/NLD_NH_ Amsterdam-Schipol.AP.062400_TMYx.2007-2021.zip
22
6.3
A FB E E L DIN GEN
UTCI UTCI omgevingsgemiddelde UTCI (Universal Thermal Climate Index) is een thermische comfort indicatie gebaseerd op het menselijke fysiologie binnen diverse metrologische modellen. Deze UTCI overzicht is een gemiddelde dat is gebaseerd op de EPW bron over een periode van 2007 tot 2021 (meetstation Schiphol). Het is een weergave dat horizontaal is uitgezet op de maanden en verticaal is uitgezet op de tijdstip van de dag. Hierin zie je dat de hittestress zich voornamelijk tussen juli en september plaatsvindt. WINDROOS Windroos omgevingsgemiddelde Dit zijn de gemiddelde windsnelheden vanuit de EPW bron gemeten over de periode 2007 tot 2021. De windsnelheden zijn geprojecteerd ten opzichte van de windrichtingen.
23
ZONNESPOOR Dit zijaanzicht, waarin straatprofiel 1 als voorbeeld is gebruikt, is een weergave van de gebruikte zonposities van de maanden juni, juli en augustus (rode puntjes).
ZONNESPOOR Dit bovenaanzicht, waarin straatprofiel 1 als voorbeeld is gebruikt, is een weergave van de gebruikte zonposities van de maanden juni, juli en augustus (rode puntjes).
24
Vestiging Oosterhout Beneluxweg 125 Postbus 40 4900 AA Oosterhout +31 (0) 162 487 500
Vestiging Maastricht Wim Duisenbergplantsoen 21 Postbus 959 6200 AZ Maastricht +31 (0) 43 325 32 23
Vestiging Oosterhout Beneluxweg 125 Postbus 40 4900 AA Oosterhout +31 (0) 162 487 000
info@cb5.nl
www.cb5.nl
info.nl@anteagroup.nl
Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1500 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.
Contactgegevens Monitorweg 29 1322 BK Almere Postbus 10044 1301 AA Almere T. +31 6 51 52 43 89 E. Emma.Windey@AnteaGroup.nl Copyright © 2024 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct een melding te maken bij security@antegroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.
www.anteagroup.nl