Bijlage 2 Programma van Eisen en KES Wilhelminastraat eo

Programma van Eisen Raamvest, Wilhelminastraat, Raaksbruggen en omgeving

Lijst met aanpassingen Versie

Datum

Beschrijving van de wijziging

0.1

17-05-2024

Eerste concept versie ter bespreking met gemeente

C.1

24-05-2024

Diverse teksten aangepast

D.1

27-05-2024

Kleine tekstuele aanpassingen

Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer Klant Auteur Gecontroleerd door Vrijgegeven door Datum Versie Documentnummer

Herzien

Vrijgegeven door

Handelsregister 30129769 RID HRL Wilhelminastraat, definitiefase 51017574-001 Gemeente Haarlem Reza Kamerbeek John van den Broek Bart Witte 27-05-2024 D1 NL24-648800269-88103

2/31

Inhoudsopgave

1

Inleiding ......................................................................................................................... 4 1.1 Projectomschrijving ........................................................................................... 4 1.2 Scope project .................................................................................................... 4 1.3 Scope rapportage.............................................................................................. 5 1.4 Aandachtspunten en risico’s ............................................................................. 6 1.5 Leeswijzer ......................................................................................................... 9

2

Systeemanalyse .......................................................................................................... 10 2.1 Objectenboom ................................................................................................. 10 2.2 Topeisen ......................................................................................................... 11

3

Beleidseisen ................................................................................................................ 12 3.1 A – SOR 2040 ................................................................................................. 12 3.2 B – Mobiliteitsbeleid ........................................................................................ 13 3.3 C – Groenbeleidsplan ..................................................................................... 14 3.4 D - Erfgoedwaarde .......................................................................................... 16 3.5 E – Stedelijk Water .......................................................................................... 16 3.6 F - Duurzaamheid ........................................................................................... 17

4

Onderzoeken ............................................................................................................... 19 4.1 Verkeer en VRI’s ............................................................................................. 19 4.1.1 Raamvest ........................................................................................ 19 4.1.2 Wilhelminastraat ............................................................................. 20 4.1.3 Raaksbruggen ................................................................................ 23 4.2 Archeologie ..................................................................................................... 24 4.3 Bodem ............................................................................................................. 25 4.4 Verfonderzoek ................................................................................................. 26 4.5 Verkennend natuuronderzoek ......................................................................... 26 Het verkennend onderzoek heeft de volgende resultaten opgeleverd: .......... 26 4.6 Bomenonderzoek ............................................................................................ 28 4.7 Kabels & Leidingen .........................................................................................

29 4.8 Verhardingsonderzoek .................................................................................... 29

5

KES ............................................................................................................................. 30

Bijlage .................................................................................................................................... 31

3/31

1

Inleiding

1.1

Projectomschrijving

Dit project behelst de herinrichting van de Wilhelminastraat, Raamvest, Raaksbruggen en aangrenzende straten. Deze herinrichting wordt ingegeven door twee hoofdredenen. Allereerst is er noodzaak tot onderhoud, wat inhoudt dat de bestrating vervangen wordt, evenals de aanleg van een regenwaterafvoer, het gedeeltelijk vernieuwen van het vuilwaterriool en drainage, het vervangen van verkeersregelinstallaties en groot onderhoud aan bruggen. Daarnaast is deze route aangewezen als een sleutelproject in de structuurvisie voor de openbare ruimte. Volgens het nieuwe Mobiliteitsbeleid vervullen deze wegen een essentiële rol voor fietsers, voetgangers en openbaar vervoer en het Groenbeleidsplan streeft naar meer groen in de openbare ruimte, vooral in de nu versteende wijken. Langs deze route bevinden zich vele bestemmingen, zoals een theater, een poppodium, een bioscoop, de gemeentelijke publiekshal, een grote parkeergarage en het winkelgebied Raaks. Momenteel is deze route tegelijkertijd een belangrijke verkeersader voor auto’s van en naar HaarlemWest en voor bussen tussen het station en de Schipholweg. Dit creëert een fysieke scheiding nabij het stadscentrum en de openbare ruimte is overwegend verhard.

Om de transitie naar duurzame mobiliteit en de noodzakelijke vergroening te bevorderen, zal de functie voor autoverkeer verminderd moeten worden ten voordele van de veiligheid en het comfort van fietsers en voetgangers, klimaatverbetering en -adaptatie, vergroening en de kwaliteit van het verblijf in de omgeving. Doorgaand autoverkeer zal worden omgeleid via de Randweg om Haarlem-West te bereiken, terwijl de doorstroming van bussen gehandhaafd blijft.

1.2

Scope project

Voor het project Wilhelminastraat is onderstaande scope vastgesteld. Binnen de scopegrenzen bevinden zich de volgende straten:  Wilhelminastraat;  Zijlvest (ten zuiden van de Raaks);  Raaksbruggen en Brouwersbrug;  Zijlsingel;  Keizerstraat (tussen Oude Zijlvest en Wilhelminastraat);  Prins Hendrikstraat;  Raamvest/Raambrug.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

4/31

1.3

Scope rapportage

Dit Programma van Eisen (PvE) is onderdeel van de definitiefase van het HCPP. In deze fase zijn de eerste onderzoeken uitgevoerd, zijn de verkeerskundige mogelijkheden onderzocht en is de kaderstellende startnotitie opgesteld. Het PvE beschrijft aan welke eisen het ontwerp straks moet voldoen en welke prioriteiten zijn gesteld bij de verschillende functies die om ruimte vragen. Tevens is er een schets gemaakt die verbeeldt hoe de gestelde eisen ruimtelijk kunnen samenkomen.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

5/31

1.4

Aandachtspunten en risico’s

In het Plan van Aanpak en de procesopdracht zijn de aandachtspunten en risico’s benoemd: Onderzoek herinrichting Wilhelminastraat Resultaat van een onderzoek uit 2019-2020 is een combinatievariant van de kruispunten op en rond de Raksbruggen waarbij er geen verkeerslichten zijn opgenomen. Uitgangspunt hierbij was destijds ook dat de doorstroming van het autoverkeer belangrijk is/blijft zodat openbaar vervoer, fietsers en hulpdiensten niet belemmerd worden. Dit onderzoek is gebaseerd op de SOR, maar zou ook kunnen functioneren zonderde Kennemertunnel. Met de tunnel zou de intensiteit op de Wilhelminastraat volgens de SOR sterk afnemen tot circa 5.000 motorvoertuigen per etmaal. De huidige intensiteit is circa 13.000 motorvoertuigen per etmaal. De tunnel is niet haalbaar gebleken en is daarom niet meer opgenomen in het mobiliteitsbeleid. De combinatievariant lijkt sterk op de schets in de SOR. De verschillen tussen beide zijn vooral het gevolg van verkeerskundig uitgangspunten. De combinatievariant zou in een later stadium wel kunnen ‘doorgroeien’ naar de schets in de SOR. De combinatievariant werd destijds gematigd positief ontvangen in de commissie Beheer. Sinds de laatste studie hebben o.a.

de volgende ontwikkelingen plaatsgevonden:  Er is Mobiliteitsbeleid vastgesteld waarbij de prioriteit nog sterker wordt gelegd bij de voetganger, de fiets en het openbaar vervoer, ten koste van de auto (STOMP-principe). In de redeneerlijn is hier verder invulling aan gegeven. De Kennemertunnel staat niet meer in het Mobiliteitsbeleid;  Als uitwerking daarvan is vastgesteld dat meer straten binnen de bebouwde kom moeten worden vastgesteld en ingericht voor 30 km/u in plaats van 50 km/u. Met nieuwe richtlijnen van het CROW kunnen dit zowel erftoegangswegen zijn als gebiedsontsluitingswegen;  Er is een Groenbeleidsplan vastgesteld met de 3-30-300 richtlijn als belangrijkste uitgangspunt. Hierbij moeten vanuit iedere woning 3 bomen te zien zijn, in iedere buurt is minimaal 30% van het oppervlak openbaar groen en de maximale loopafstand naar een grootschalige groenvoorziening is 300m;  Er is Fietsbeleid vastgesteld waarin, naast veel andere zaken, de komst van de fietsring is vastgelegd. De inrichting van deze fietsring streeft na om fietsers met meer comfort om de binnenstad heen te geleiden via een tweerichtingsfietspad. Veel doorgaande fietsers gebruiken daarbij op dit moment, bij gebrek aan comfortabele routes, kleine straatjes en voetgangersgebieden in de binnenstad;  Er wordt een Openbaar vervoer-hub gebouwd aan de Schipholweg.

Verkeerskundige afwaardering autoverkeer – aanpassing N205 Florapark Een van de maatregelen die bijdraagt aan het verlagen van de intensiteit op de route via de Wilhelminastraat is dat het doorgaande verkeer op deze route zoveel mogelijk, via de route N205 naar de Randweg geleid wordt. De combinatie van het verbeteren van de doorstroming op de route N205-N208 en het verminderen van de doorstroming op de route over de Wilhelminastraat (versmallen, terugbrengen maximum snelheid) zou meer doorgaand autoverkeer naar de Randweg moeten brengen. Dit is ook zo beschreven in de

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

6/31

redeneerlijn Mobiliteitstransitie (vastgesteld door het college). Het project om dit mogelijk te maken staat, in verband met de noodzakelijk onderhoud aan de Wilhelminastraat, gepland na de herinrichting van de Wilhelminastraat. Belangrijk is hierbij dat er tijdelijke maatregelen worden getroffen op het kruispunt Paviljoenslaan–Dreef–Florapark, zodat de richting Dreef– Paviljoenslaan en vice versa de doorgaande richting wordt. Deze tijdelijke maatregel in combinatie met het verkeerskundig afwaarderen van de Wilhelminastraat moet ertoe leiden dat de route via de N205 aantrekkelijker wordt dan de route via het Florapark en de Wilhelminastraat voor doorgaand autoverkeer waardoor de verkeersintensiteiten op de Wilhelminastraat afnemen. De keuze voor de combinatievariant (die door kan evolueren tot de SORschets) is in beeld gebleven vanuit de gedachte dat de leefbaarheid minstens net zo belangrijk is als doorstroming van het autoverkeer. Dit is een afwijking van de ‘oude’ ontwerpgedachte waarbij het ontwerp gebaseerd werd op de (toename van) de hoeveelheid autoverkeer. Door het ontwerp te baseren op de wenselijke hoeveelheid verkeer en de focus te verleggen naar leefbaarheid en verblijfskwaliteit ‘keert de wal het schip’. Daarbij is een deel van de huidige openbare ruimte binnen de scope ingericht als parkeerruimte die veel wordt gebruikt door bewoners van de Vijfhoek.

In deze buurt, met nauwe straatjes en gedeeltelijk voetgangersgebieden, is weinig parkeerruimte. De bredere Raamvest en Wilhelminastraat geven daarvoor relatief meer ruimte. De komst van de fietsring en de toevoeging van groen zal voor een deel ten laste komen van de parkeerruimte. Het risico bestaat dat deze insteek gezien kan gaan worden als een negatieve benadering op het autoverkeer. Dit risico vraagt om inspanningen die de focus verleggen naar de toename van verblijfskwaliteit in de openbare ruimte en ruimte en veiligheid voor de fiets en de voetganger. Focus op het positieve en niet op de negatieve effecten. Daarnaast dient er te worden gedacht over alternatieven, zoals de route via de Randweg voor doorgaand autoverkeer en de mogelijkheid voor bewoners om auto’s in de parkeergarages te parkeren. Openbaar vervoer De bus rijdt over dezelfde infrastructuur als de auto. Een beperking voor het autoverkeer kan daarom ook gevolgen hebben voor de bus. Het gaat zowel om normale buslijnen als om HOV-buslijnen. Goed openbaar vervoer is een belangrijke voorwaarde om de mobiliteitstransitie te kunnen waarmaken. Daarnaast vereist de provinciale subsidie Kleine Infra dat de lijnbussen geen ‘onevenredige’ belemmeringen ondervinden ten opzichte van de huidige situatie. De diversiteit aan belangen binnen dit project kunnen hiermee strijdig zijn (bijvoorbeeld het instellen van 30 km/u).

Binnen het project zijn het groen, ruimte voor klimaat, de voetganger en de fiets hoger geprioriteerd dan het openbaar vervoer. Dit brengt risico’s mee met het oog op de subsidie. Daartegenover kunnen plannen om verkeerslichten te verwijderen leiden tot een betere doorstroming voor het busverkeer. Daarom is het van belang om de provincie Noord-Holland als subsidieverstrekker en concessieverlener nauw te blijven betrekken bij deze opgaven, maar ook de overige bij het busvervoer betrokken partijen zoals de Vervoersregio Amsterdam en de provincie Zuid-

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

7/31

Holland (beide concessieverlener), Connexxion en Arriva/ QBuzz (beide concessiehouder) en Rover. Nood- en hulpdiensten Wat hierboven geschreven is voor openbaar vervoer geldt ook voor de nood- en hulpdiensten. Zij gebruiken de route over de Zijlweg en de Wilhelminastraat veelvuldig. Filevorming bij de Raaksbruggen en op de Wilhelminastraat betekent ook oponthoud voor de nood- en hulpdiensten. Profiel Wilhelminastraat en Raamvest De beschikbare breedte in de Wilhelminastraat en de Raamvest wordt beperkt door woningen en het groene talud (in Raamvest). In de Wilhelminastraat bestaat de wens om een symmetrische stadsboulevard te behouden. Daarnaast bestaat de wens om de fietsring (fietspad in twee richtingen bereden) te realiseren. Aanvullend bestaat de wens om aan de westzijde een in 1 richting bereden fietspad te behouden. In combinatie met versmalling van de rijbaan, vergroten van de ruimte voor groen en de inpassing van parkeervakken leidt dit tot een afwijking van de symmetrie en een aanvullende wens voor verharding. In de Raamvest speelt de vraag om de fietsring in te passen aan de zijde van de woningen. Hierbij hoort ook de keuze voor een fietspad of eventueel een fietsstraat. In beide situaties is de vraag welke ruimte overblijft voor parkeren en een breder trottoir, naast het behoud (of vergroten) van de groenstructuur langs het water.

In de Raamvest vormt het meest oostelijke deel de grootste uitdaging vanwege het smallere profiel door de monumentale bomen en de constructie van de brug in de Grote Houtstraat (met het beeld van Frans Hals). Daarnaast bevinden zich hier de laad- en losplaats van de Albert Heijn en de ondergrondse containers. Voor alle straten geldt een dilemma tussen de wens om ten behoeve van verblijfskwaliteit en toegankelijkheid brede stoepen te maken en de noodzaak om vanuit vergroening en klimaat delen van het trottoir groen in te richten. Beperkte ruimte voor participatie Doordat de fysieke ruimte beperkt is en de hoeveelheid uitgangspunten vanuit vastgesteld beleid groot is, legt het Programma van Eisen al veel vast voor de inrichting van de openbare ruimte. Op basis hiervan is de kans klein dat er nog veel flexibiliteit zit in de schets die bij dit Programma van Eisen is opgeleverd. Hieraan dient tijdens de participatie in de hierna volgende fase voldoende aandacht te worden besteed, anders bestaat het risico dat de verwachte participatieruimte afwijkt van de daadwerkelijke ruimte.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

8/31

Ontsluiting buurten Er ontsluiten diverse wijken op de straten in het projectgebied. Deze zijn enerzijds noodzakelijk voor de bereikbaarheid van deze wijken en anderzijds hebben zij effect op de doorstroming. Dit geldt vooral voor de kruispunten Wilhelminastraat–Prins Hendrikstraat voor de ontsluiting van de Vijfhoek en de Leidsebuurt en de Brouwersvaart en Brouwerskade voor de ontsluiting van de Leidsebuurt en de Hasselaersbuurt. In mindere mate geldt dit ook voor andere zijstraten van de Wilhelminastraat. In de bestaande situatie gelden al diverse beperkingen in rijrichtingen en afslagmogelijkheden. Keuzes omtrent de vormgeving van deze aansluitingen hebben invloed op de bereikbaarheid en ontsluiting van de woonbuurten. Ten oosten van de Wilhelminastraat zijn kort geleden enkele rijrichtingen gewisseld rondom de Oude Zijlvest. Bomen en groenvoorzieningen Wilhelminastraat De huidige bomen langs de Wilheminastraat hebben onvoldoende groeiruimte door de grote hoeveelheid verharding en sterke verdichting van de ondergrond. Daardoor zijn ze nooit tot volle grootte uitgegroeid. Boomspiegels zijn te krap en de wortels kunnen niet doordringen tot fundering van de weg. De herinrichting, met versmalling van de weg, geeft kansen om dit te verbeteren met grotere boomspiegels en ondergrondse voorzieningen.

Voor een groot deel van de bestaande bomen zal echter niet meer groeien door de jarenlange beperkingen. Alleen met nieuwe bomen kan dus een goed groeiproces worden ingezet. Scope riolering nog onvoldoende vastgelegd De scope op het gebied van de riolering moet nog beter worden vastgelegd op basis van het waterstressonderzoek van de Vijfhoek. De resultaten uit dit onderzoek leiden tot eisen aan de riolering binnen het projectgebied van de Wilhelminastraat. Deze resultaten zijn nog niet bekend en daarom nog niet concreet meegenomen in deze fase. Zeker is wel dat in de Keizerstraat en de Prins Hendrikstraat, tussen Oude Zijlvest en Leidsevaart het bestaande riool moet worden vervangen en aangevuld met een regenwaterriool. Ook moet hier drainage worden aangelegd.

1.5

Leeswijzer

Dit PvE beschrijft de onderzoeken en analyses die uitgevoerd zijn. Hiermee worden de eisen voor de latere uitwerking van het ontwerp vastgelegd. In hoofdstuk 2 is daartoe eerst een analyse van het projectgebied gemaakt, met onderscheid in de verschillende objecten in het plan. Ook worden hier de topeisen geformuleerd die de opgave van het project vormen en de basis vormen voor de onderliggende eisen per object. Vervolgens worden de eisen vanuit beleid, onderzoeken en objecten geformuleerd. Per onderzoek zijn hierbij de conclusies en ontwerpafwegingen beschreven. Tot slot zijn de actoren benoemd waarmee KES-gesprekken zijn gevoerd. Onderdeel van de studie waren de klant-eis gesprekken (KES) die gevoerd zijn met diverse stakeholders, inclusief de eerste oriënterende gesprekken met omwonenden. Deze zijn in een apart KES-document weergegeven.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

9/31

2

Systeemanalyse

2.1

Objectenboom

Voor het project Wilhelminastraat is de volgende objectenboom opgesteld: bomen

groen

groenvoorziening

fietsring

openbaar vervoer

wegen

auto

verhardingen voetpaden / toegankelijkheid

constructies Wilhelminastraat

brugleuningen en membraan Raaksbriggen, Brouwersbrug en Raambrug

VRI

installaties

openbare verlichting

kabels & leidingen

ondergrond

riolering

water

hemelwaterafvoer

Erfgoed

culuurhistorische waarden

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

10/31

2.2

Topeisen

Voor het project Wilhelminastraat zijn de volgende topeisen afgeleid uit de procesopdracht. Zij vormen de basis voor de onderliggende eisen ID

Eisnaam

Object

Eis

Top-1

Vergroening

Groen

Het is noodzakelijk om meer groen te realiseren langs de Wilhelminastraat en de Zijlsingel en te behouden langs de Raamvest met voldoende groeipotentieel boven en onder de grond. Ontbrekende schakels in de Hoofdbomenstructuur moeten worden aangevuld.

Top-2

Fietsring

Wegen

Langs de Wilhelminastraat en Raamvest moet de fietsring van 4 meter breed gerealiseerd worden aan de resp. oostzijde en noordzijde van de rijbaan.

Top-3

Wegprofiel

Wegen

Het nieuwe wegprofiel gaat uit van GOW 30 km/u (gebiedsontsluitingsweg met maximumsnelheid van 30 km/u).

Top-4

Openbaar Vervoer

Wegen

De huidige (HOV)buslijnen mogen niet onevenredig belemmerd worden in de dienstregeling. Bushaltes moeten behouden blijven.

Top-5

Hemelwaterafvoer

Water

Bij de inrichting moet rekening worden gehouden met voldoende opvang- en bergingscapaciteit voor hemelwater.

Top-6

Verblijfsruimte

Verharding en Groen

Aan weerszijden van de Raaksbruggen moet meer verblijfsruimte komen ter hoogte van de Publiekshal en het Patronaat.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

11/31

3

Beleidseisen

De volgende beleidsdocumenten van de gemeente Haarlem/Zandvoort zijn meegewogen in de definitiefase: A - Structuurvisie Openbare Ruimte 2040 (SOR 2040) B – Mobiliteitsbeleid C – Groen- en bomenbeleidsplan en ecologie D – Erfgoedwaarde E – Plan Stedelijk Water F - Duurzaamheid Daarnaast zijn de eisen uit de procesopdracht van de gemeente van toepassing.

3.1

A – SOR 2040

Het project Wilhelminastraat is één van de 7 sleutelprojecten die in de SOR 2040 zijn beschreven. De herinrichting van de Wilhelminastraat en Raaksbruggen is hierin benoemd als sleutelproject op het grensvlak van ruimtelijke kwaliteit en bereikbaarheid. Deze route vormt een barrière voor voetgangers en fietsers die de binnenstad willen bereiken. Met de Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR 2040) wordt de gemeente verdeeld in 3 zones; de binnenstad, het centraal stedelijk gebied, en het stedelijk gebied. Het projectgebied ligt aan de zuidelijke en westelijke rand van de binnenstad. De SOR beschrijft dat voor de Binnenstad de volgende ontwikkelrichtingen:  de verblijfskwaliteit voor voetgangers en fietsers staat centraal. Uitzondering hierop zijn de HOV-assen;  Auto’s en fietsen van bewoners en bezoekers worden zoveel mogelijk ondergronds geparkeerd;  Verkeerslichten worden, tenzij noodzakelijk, niet meer toegepast;  Doorstroming voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer staat voorop.

ID

Eisnaam

Object

Eis

A-1

Vergroening

Groen

De Wilhelminastraat en Raamvest als onderdeel van de Hoofdbomenstructuur moeten behouden blijven danwel versterkt worden. Er is meer groen nodig voor de leefbaarheid in de wijk en klimaatadaptatie en verkoeling van de stad

A-2

Doorstroming fiets verbeteren

Wegen

Voor het stimuleren van het fietsgebruik is een behoefte aan verkeersveilige en comfortabele fietsroutes rondom de binnenstad. De Wilhelminastraat en Raamvest maken onderdeel uit van de fietsring en het fietsroutenetwerk

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

12/31

ID

Eisnaam

Object

Eis

A-3

Oversteekbaarheid verbeteren

Wegen

De Wilhelminastraat vormt nu nog een barrière van en naar de binnenstad. Een lagere verkeersintensiteit en een nieuw wegprofiel met veilige kruispunten moet dit voor fietsers en voetgangers verbeteren

A-4

Behoud HOVkwaliteit

Wegen

De Wilhelminastraat is onderdeel van een HOVroute van en naar het centraal station. Deze kwaliteit moet minimaal behouden blijven.

3.2

B – Mobiliteitsbeleid

Het Mobiliteitsbeleid legt voor het stedelijk gebied de nadruk op fietsers, voetgangers en OV-verplaatsingen. Dit beleid gaat uit van een transitie naar een veel groter aandeel fietsen en lopen op de korte en middellange afstanden (tot 10 km) en naar meer openbaar vervoer voor de langere afstanden. Dit ten koste van het autoverkeer. De mobiliteitstransitie die hiervoor nodig is, betekent onder andere dat een proces van “omgekeerd ontwerpen” wordt gevolgd. Eerst wordt de benodigde ruimte gecreëerd voor de fiets en voetganger, waarna vervolgens gekeken wordt wat de beschikbare overgebleven ruimte is voor de auto (rijden en parkeren). Er zijn voor diverse thema’s binnen Mobiliteit aparte documenten vastgesteld welke ook binnen dit project zijn meegewogen, zoals Nota Fietsbeleid 2023, Nota Toekomst OV-lijnen, Wegcategorisering 30 km/u en de Redeneerlijn Realisatie Mobiliteitsbeleid. Het Fietsbeleid streeft naar meer comfort en veiligheid voor fietsers. Dit is van belang om bij te dragen een de gewenste mobiliteitstransitie. Een van de maatregelen is de realisatie van een ringroute rondom de binnenstad (de Fietsring). Deze fietsring ligt in principe aan de binnenstadzijde van de hoofdautostructuur, zodat oversteekbewegingen geminimaliseerd worden. Deze ring bestaat uit een vrijliggend fietspad met maximaal comfort en veiligheid voor de fietsers.

Deze fietsring ligt ook langs de Wilhelminastraat (en in het verlengde hiervan de Kindershuisvest) en Raamvest. Deze fietsring is onderdeel van de regionale plusroute. De zijwegen Raamvest (langs de Stadsschouwburg), de Prins Hendrikstraat, Keizerstraat, Raaks en Zijlsingel maken onderdeel uit van de Hoofdnet Fiets. De Wilhelminastraat maakt deel uit van de (H)OV-route van en naar het centraal station en heeft daarmee een belangrijke functie te vervullen in de gewenste transitie. De Nota Toekomst OV-lijnen hanteert onder andere de volgende uitgangspunten voor het toekomstige OV:  De groei van het aantal bussen naar het Stationsgebied en daarmee samenhangende gevoelde overlast van het busverkeer in het centrum neemt niet toe;  Spreiding van bussen naar station Haarlem door de stad en het centrum;  In principe rijdt de bus 30 km/uur in het centrum;  Veilig op- en overstappen in het OV: veilige en toegankelijke haltes. In de Redeneerlijn worden diverse stappen beschreven. Deze stappen zijn onder andere het versterken van de fietsstructuur in Haarlem (waarbij de Wilhelminastraat specifiek is benoemd) en het verbeteren van de doorstroming

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

13/31

op de N205 (kruispunt Florapark-Paviljoenslaan) waardoor deze route de functie kan overnemen voor doorgaand verkeer van de route via de Wilhelminastraat. De Wilhelminastraat wordt hiermee ontlast. Deze maatregel moet vooruitlopend op het onderhoud van de Raaks plaatsvinden: Eerst als tijdelijke situatie, maar uiteindelijk als definitieve situatie. Tegelijkertijd komt geleidelijk de herinrichting van Haarlem (30 km/uur en kwaliteitssprong Fietsring) in combinatie met onderhoud aan de wegen tot stand. Bij het oppakken van deze projecten speelt leefbaarheid (o.a. veiligheid, groen, klimaat) een essentiële rol. De recent vastgestelde beleidsnotitie ‘Afweging 30 km/u Haarlem’ beschrijft het geactualiseerde beleid waarbij de wegen in de binnenstad van Haarlem ingericht worden als GOW30. Nevenstaande figuur komt uit deze beleidsnota en geeft in oranje weer welke wegen toegewezen zijn als GOW30. De rode wegen blijven GOW50. Bussen over de Wilhelminastraat gaan hiermee 30 km/u rijden. In de nota is opgenomen dat op het gehele traject moet worden bekeken welke maatregelen kunnen worden genomen om het rijtijdverlies voor bussen (gedeeltelijk) te compenseren. Daar waar bij de Raaksbruggen en de Wilhelminastraat gemotoriseerd verkeer in twee richtingen rijdt, geldt op de Raamvest eenrichtingsverkeer in westelijke richting. Dit verandert niet.

Op de Raamsingel rijdt men in tegengestelde richting. Deze weg is ook onderdeel van de (oranje) wegen die aangewezen zijn als GOW30. Ook langs de Raamvest moet de fietsring ingepast worden.

ID

Eisnaam

Object

Eis

B-1

HOV

Wegen

Behoud de kwaliteit van de (H)OV route via de Wilhelminastraat

B-2

Voetgangers

Wegen

Realiseer meer ruimte voor voetgangers langs de Wilhelminastraat en de Raamvest. Verbeter de oversteekbaarheid waarmee de barrièrewerking van de Wilhelminastraat weggenomen wordt.

B-3

Autonetwerk

Wegen

De maximumsnelheid op de Raaksbruggen, de Wilhelminastraat en de Raamvest zijn 30 km/u.

B-4

Fietsring

Wegen

Realiseer de fietsring langs de Wilhelminastraat en de Raamvest. Verbeter de oversteekbaarheid waarmee de barrièrewerking van de Wilhelminastraat weggenomen wordt.

3.3

C – Groenbeleidsplan

Het Groenbeleidsplan 2030 van de gemeente Haarlem geeft invulling aan de strategische keuzes uit de Omgevingsvisie 2045 middels 4 speerpunten met concrete doelen, vertaald naar handvatten, en 4 groene sporen. Deze speerpunten zijn: 1. naar een kwalitatievere, groenere woonomgeving; 2. naar een klimaatbestendige stad;

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

14/31

3. naar een meer bio diverse stad; 4. naar een groen bewustere stad. De uitwerking van deze speerpunten vindt plaats via 4 groene sporen: 1. Groeninclusief ontwerpen: in alle projecten binnen Haarlem wordt vergroening geïntegreerd; 2. Robuust netwerk van groenstructuren: groene verbindingen voor planten en dieren worden gelegd om de biodiversiteit te versterken en kunnen op plekken tevens worden benut voor het recreatieve netwerk; 3. Samen maken we Haarlem groen: bij het vergroenen betrekt de gemeente nadrukkelijk meerdere actoren zoals wijkplatforms, maatschappelijke organisaties en inwoners, maar ook onze natuur- en milieueducatie; 4. Groenere woonomgeving, experimenten en projecten. Voor de bomen in Haarlem is separaat Bomenbeleid opgesteld. Hierin staat beschreven dat de Wilhelminastraat, Zijlsingel en Raamvest deel uitmaken van de ‘hoofdbomenstructuur’ als onderdeel van Natuur Netwerk Haarlem. Dat betekent dat de bestaande bomenstructuur een beschermde status geniet en bomen niet zomaar gekapt mogen worden. Ontbrekende schakels dienen aangevuld te worden. Het is belangrijk om de bestaande en nieuwe bomen van een goede groeiplaats met voldoende onder- en bovengrondse ruimte te voorzien: de ondergrondse ruimte dient ongeveer even groot te zijn als de omvang van de kroon wanneer de boom volgroeid is.

De groeiplaats dient dusdanig gunstig te zijn dat de boom een minimale leeftijd van 80 jaar kan bereiken. Omwille van zwaarwegende redenen kunnen bomen worden verplant en in uiterst geval vervangen worden, mits de structuur gestand blijft. Bij vervanging dient de nieuwe boom een forse plantmaat te hebben (bv. 300-350mm, dit kan verschillen per type boom). Indien er bomen gekapt moeten worden is een omgevingsvergunning nodig. Voldoende waardevol groen en bomen dragen bij aan de verbetering van de ecologie (flora en fauna) in Haarlem. Vanwege het belang van goede ecologie is een eigen beleidsplan opgesteld. Dit beleid gaat uit van een ecologische structuur met ecologische hotspots, ecologische potenties en ecologische verbindingen en ontsluitingen. Groen is hierbij een belangrijk sturingselement. Het beschermen en versterken van deze structuur is in de SOR aangewezen als hoogste prioriteit De ecologische structuur geeft geen ecologische hotspots en ecologische potenties binnen het projectgebied. Het projectgebied is ook niet aangemerkt als ecologische verbindingen, wat niet betekent dat de groenstructuur in deze straten onbelangrijk zijn. Verbindingen tussen hotspots en potentiegebieden binnen de stad zijn voor veel soorten van belang. Bij het juiste beheer kunnen onder andere wegbermen, boomstructuren, perken en plantsoenen een belangrijke verbindende functie vervullen.

Alle groenstructuren bieden een verbinding die essentieel kan zijn voor bepaalde soorten, zoals soorten met een kleine actieradius of vliegende soorten. Verder voorkomen ze dat er geïsoleerde populaties ontstaan en blijft genenuitwisseling mogelijk. Dit voorkomt dat populaties op den duur verdwijnen. De volgende aanvullende eisen zijn uit deze drie beleidsthema’s afgeleid:

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

15/31

ID

Eisnaam

Object

Eis

C-1

3-30-300 regel

groen

de vuistregel 3-30-300 dient nagestreefd te worden: •

vanuit elke woning zijn 3 bomen te zien;

•

is 30 % aan openbaar groen als percentage van het totale oppervlak in de wijk aanwezig;

•

is in de nabijheid van 300 m van een woning een groen park of plantsoen toegankelijk

C-2

Hoofdbomenstructuur

Groen

Behoud de hoofdbomenstructuur en vul aan waar mogelijk.

C-3

Bomen

Groen

De boom moet een minimale leeftijd van 80 jaar kunnen bereiken. Hiertoe is voldoende onder- en bovengrondse ruimte vereist.

3.4

D - Erfgoedwaarde

Het projectgebied ligt binnen het beschermd stadsgezicht aan de rand van de historische binnenstad, op het tracé van de voormalige vestingwerken en stadssingels. In het projectgebied komt een aantal ‘lange lijnen’ uit de Cultuurhistorische Hoofdstructuur samen:  De Wilhelminastraat is een statige 19e-eeuwse boulevard met een eenheid van architectuur, symmetrische inrichting en laanbeplanting;  Zijlvest en Raamvest maken deel uit van de historische groenstructuur van Haarlem, net als structuren zoals de bolwerken, de singels en de beplante vesten;  De Brouwersvaart is een gekanaliseerd deel van de voormalige Beek die van duinen tot Raaks loopt;  De Leidsevaart is de voormalige trekvaart en een lange lijn richting de Bollenstreek en Leiden. Het uitgangspunt van de Omgevingsvisie is dat de herinrichting zich op hoogwaardige wijze verhoudt tot de bestaande kernkwaliteiten van het gebied en de aanpak doet geen afbreuk aan de continuïteit van de lange lijnen en zorgen dat het historische karakter van de lijn als geheel afleesbaar blijft. Vanwege de historische waarden worden in grote delen van het plangebied resten van de middeleeuwse stadsmuren, stadspoorten en aanverwante structuren verwacht. ID

Eisnaam

Object

Eis

D-1

Historische waarde

Erfgoed

Behoud het historische karakter van de wegen in het projectgebied

3.5

E – Stedelijk Water

Het Plan Stedelijk Water beschrijft de maatregelen voor het kunnen beheren van het rioolsysteem, legt de basis voor het verbeteren van grond- en

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

16/31

oppervlaktewater en beschrijft hoe Haarlem klimaatadaptief wordt gemaakt, en is de actualisatie van het Integraal Waterplan Haarlem (2014). Het plan beschrijft dat de noodzaak voor actie aan de riolering hoog is als gevolg van vervanging (op basis van de levensduur), veranderende weersomstandigheden en vraagstukken op het gebied van grondwater en oppervlaktewater. Het rioolstelsel binnen het projectgebied bestaat uit een gemengd stelsel. Een van de doelen in het Plan Stedelijk Water is om de komende jaren de helft van het gemengd stelsel af te koppelen, waarbij het hemelwater gescheiden wordt van het vuil water. Dit moet gebeuren op plaatsen waar dat doelmatig is. Gezien de nabijheid van oppervlaktewater, is de kans groot dat een deel van het projectgebied zal moeten worden afgekoppeld en / of dat er maatregelen moeten worden genomen om afgekoppeld water vanuit de Vijfhoek via het projectgebied naar het oppervlaktewater te transporteren. Een ander doel is om op meer plekken te kunnen infiltreren en bergen, waarbij overtollig regenwater tijdelijk kan worden opgevangen wanneer het hemelwaterriool de hoeveelheid niet meer kan verwerken (bij zware buien). Daarnaast spelen de grondwatervraagstukken binnen Haarlem, waar en oplossing voor gezocht moet worden. Het onderhavige projectgebied heeft een klein risico ten aanzien van grondwateroverlast.

ID

Eisnaam

Object

Eis

E-1

Afkoppelen

Water

Hemelwater afkoppelen

E-2

Grondwater

Water

Verbeter de mogelijkheden voor het kunnen infiltreren en bergen van hemelwater

3.6

F - Duurzaamheid

Duurzaamheid staat hoog op de Haarlemse agenda en speelt binnen alle projecten. Voor de herinrichting van de Wilhelminastraat is een omgevingswijzer met betrekking tot duurzaamheid opgesteld. Bij het opstellen van de omgevingswijzer zijn 12 thema’s beschouwd en beoordeeld. Hierbij is niet alleen gekeken naar de situatie nadat de werkzaamheden gereed zijn, maar ook naar de situatie tijdens de reconstructies. De omgevingswijzer is weergegeven in onderstaande figuur, waarbij groen de thema’s positief gescoord zijn en in rood de negatieve scores. Zo zijn bijvoorbeeld de scores bij ecologie tot stand gekomen doordat er een verbetering voorzien wordt doordat er in de eindsituatie meer ruimte is voor diverser groen, maar de verstoring tijdens de werkzaamheden en de wens om meer verlichting kunnen juist een negatieve impact hebben op de ecologie. Aan de hand van dit schema kunnen in de vervolgfases van dit project acties ondernomen worden en/of keuzes gemaakt worden, die de nu negatieve scores te verminderen. En de positieve scores waar maken en/of versterken.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

17/31

* CE = Circulaire economie

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

18/31

4

Onderzoeken

Beschrijving van uitgevoerde onderzoeken en eventuele eisen en randvoorwaarden die volgen.

4.1

Verkeer en VRI’s

Vanuit het oogpunt van verkeer is er een driedeling gemaakt in dit Programma van Eisen. De drie delen van het projectgebied zijn: Raamvest, Wilhelminastraat, het complex van kruispunten rondom de Raaksbruggen. Het uitganspunt van dit project is de inrichting van de Raamvest, Wilhelminastraat en de omgeving van de Raaksbruggen als gebiedsontsluitingswegen met een maximumsnelheid van 30 km/u (GOW30). Dit is in lijn met het de beleidsnotitie ‘Afweging 30 km/u Haarlem (d.d. 19-022024), die in de Raadsvergadering van 25 april 2024 is aangenomen.

4.1.1

Raamvest

De Fietsring in de Raamvest wordt uitgevoerd als vrijliggend fietspad aan de zijde van de woningen. Dit is niet alleen in lijn met de eisen die vanuit het fietsbeleid worden gesteld, maar is ook als beste optie naar voren gekomen in de afweging met een mogelijke fietsstraat. De Raamvest ligt in het verlengde van de Gasthuisvest en de Kampervest. De fietsring loopt in de toekomst ook door via deze wegen. De keuze van de vormgeving van de fietsring (fietspad of fietsstraat) is daarmee ook logischerwijs gelijk op dit gehele traject. Vanwege de omvang van de intensiteiten van het autoverkeer op de Kampervest en de Gasthuisvest is de fietsstraat als optie afgevallen. Met inpassing van het vrijliggende, in twee richtingen bereden, fietspad is er niet voldoende ruimte over in het profiel om aan beide zijden van de weg te parkeren. Er is nog ruimte voor parkeren aan één zijde. Vanwege het zicht van de autobestuurder bij het in- en uitparkeren is een parkeerstrook aan de rechterzijde van de weg (woningzijde) de veiligste optie. De autobestuurder heeft hierbij het beste zicht op achteropkomend verkeer. Deze parkeerstrook kan onderbroken worden voor de inpassing van fietsparkeren en ondergrondse containers om de trottoirs vrij te houden van obstakels en daarmee toegankelijk te houden voor iedereen, ook mensen met een beperking.

De bestaande oplaadplekken voor elektrische auto’s en het laden en lossen van Albert Heijn zullen ook in de resterende parkeerstrook moeten worden opgelost. De bestaande groenstructuur langs de waterzijde van de Raamvest blijft behouden met de inpassing van het fietspad, vervallen van parkeervakken en het versmallen van de rijbaan. Nabij de Grote Houtbrug is het beschikbare profiel van de Raamvest het smalst. Dat betekent dat op dit oostelijke deel van de Raamvest de maatvoering in het profiel versmald wordt om inpassing mogelijk te maken. Zo is het fietspad hier 0,50 meter smaller en is er een smalle berm tussen rijbaan en fietspad. Daarnaast ontbreekt op deze locatie met een vrijliggend tweerichtingsfietspad de ruimte om nog verkeerslichten in te passen. Daarom is gekozen voor een voorrangssituatie die gelijk is aan de kruising aan de andere kant van de brug bij de Raamsingel. Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

19/31

De inrichting van de Raamvest met de fietsring is vormgegeven conform de vigerende (voorlopige) richtlijnen van het CROW voor een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30 km/u (GOW30). Dit sluit aan bij het advies van de politie. Toepassing van snelheid remmende maatregelen, zoals drempels, is noodzakelijk om tot een inrichting te komen, passend bij de maximumsnelheid van 30 km/u. Aan de Raamvest vervallen door de inpassing van de fietsring circa 50 parkeerplaatsen. Gezien de verwachte parkeerdruk en het vervallen van de parkeerplaatsen is het wenselijk dat men een alternatief geboden krijgt. Bewoners met een parkeervergunning op straat kunnen bijvoorbeeld ervoor kiezen om hun parkeervergunning om te wisselen voor een abonnement in de parkeergarage Houtplein. Daarnaast leidt ook meer deelmobiliteit tot minder autobezit. Ruimte voor deelauto’s in de Vijfhoek maakt daarmee parkeerruimte vrij.

4.1.2

Wilhelminastraat

Het toekomstige profiel in de Wilhelminastraat is meer dan de Raamvest tot stand gekomen na afweging van diverse wegprofielen die in lijn met de cultuurhistorische lijnen zijn opgezet. Doel hierbij is om het historische boulevardkarakter te versterken, de biodiversiteit te vergroten en de Wilhelminastraat klimaatadaptief en hittebestendig te maken. Door aan beide zijden van de weg de boomstructuur te versterken, meer groen en meer verblijfsruimte toe te voegen wordt niet alleen de ruimtelijke kwaliteit, maar de ecologische waarde, de duurzaamheid en de gezondheid verbeterd. Hierbij gaat het over het deel tussen de Raambrug en de entree van de Raaks parkeergarage. De indeling van het nieuwe profiel lijkt in grote lijnen op de huidige indeling. De verschillen zijn:  Een breed fietspad, geschikt voor fietsers in twee richtingen, aan de oostzijde in plaats van twee smallere fietspaden, geschikt voor fietsers in één richting, aan beide zijden;  Meer ruimte voor groen, fiets en voetgangers;  Smallere rijbaan voor gemotoriseerd verkeer. Op dit wegdeel is de rijbaan versmald waardoor ruimte vrijkomt voor de inpassing van meer groen. De fietsring ligt ook langs de Wilhelminastraat aan de binnenstadzijde van de autostructuur. Hiermee is een optimale verbinding met de fietsring in de Raamvest en de toekomstige fietsring in de Zijlvest en Kinderhuisvest.

Een ligging aan de ‘binnenzijde’ van het autoverkeer is gunstig omdat met name aan de ‘buitenzijde’ drukke wegen aankomen die moeten worden overgestoken. Het fietspad aan de westzijde van de rijbaan komt te vervallen. Met de komst van het vrijliggende, in twee richtingen bereden, fietspad aan de oostzijde heeft deze geen meerwaarde. Bewoners van de woningen aan de westzijde moeten nu de oversteek maken over de Wilhelminastraat naar de fietsring aan de oostzijde. De bewoners aan de oostzijde hoeven dit niet meer. Per saldo blijft het aantal oversteekbewegingen voor fietsers hiermee gelijk. Daarbij worden alle oversteekplaatsen verbeterd door de rijbaan als geheel te versmallen en middengeleiders te realiseren, waarmee de oversteekbewegingen ook makkelijker en veiliger te maken zijn.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

20/31

De trottoirs langs de woningen aan beide zijde worden minimaal 2,80 meter breed en blijven zoveel mogelijk vrij van obstakels zoals geparkeerde fietsen, parkeerautomaten en vuilcontainers, ten behoeve van de toegankelijkheid. Alle bushaltes blijven behouden. De bushaltes zijn van belang om de loopafstanden tot bushaltes niet te groot te maken. Wanneer deze te groot zijn, neemt het gebruik van het openbaar vervoer af. Dit is tegenstrijdig met de mobiliteitstransitie. De haltes worden ook allemaal als haltekommen uitgevoerd. De bussen halteren hiermee naast de rijbaan, waardoor een halterende bus, geen vertragingen oplevert voor achteropkomende (H)OV-bussen. De halte bij de Stadschouwburg kan wel korter worden dan de huidige halte, omdat hier alleen bus 50 halteert. Volgens de wegcategorisering wordt de Wilhelminastraat een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30 km/u. Vanwege de bussen worden geen drempels toegepast in de Wilhelminastraat. Met de complete herinrichting van de Wilhelminastraat, inclusief de versmalling en toevoeging van groen krijgt de weg een totaal ander uiterlijk als de huidige versteende hoofdroute langs het centrum. Deze geheel nieuwe inrichting moet het accent van een verkeersgebied verschuiven naar verblijfsgebied en daarmee het verkeer verleiden langzamer te rijden.

Maatregelen die getroffen worden zijn:  Een (circa 2 meter) smallere rijbaan;  Middeneilanden bij de kruispunten, waarmee de oversteekbaarheid verbetert en zijwegen beter herkenbaar zijn. Door de middengeleiders moet het autoverkeer ook de rechte rijlijn onderbreken;  meer groen langs de weg;  Verwijderen van de VRI’s. VRI’s worden toegepast op verkeersaders en niet in verblijfsgebieden;  Geen zebrapaden bij de oversteekplaatsen (deze passen niet in een verblijfsgebied, maar op GOW50-wegen). Met deze maatregelen wordt beoogd om de snelheid (redelijkerwijs) naar 30 terug te brengen. Nog te maken keuzes ten aanzien van de keuze van verhardingsmaterialen en -kleuren kunnen ook bijdragen om de weg veel meer het uiterlijk van een verblijfsgebied te geven. Daarbij moet in gedachte worden gehouden dat indien 1 voertuig die zich aan de snelheid van 30 houdt, ook het achteropkomende verkeer ‘verplicht’ zich aan te passen aan 30 km/u. Bij een GOW30 worden bij voorkeur verticale snelheid remmende (‘drempels’) toegepast bij kruispunten en oversteekplaatsen, maar die zijn vanwege de aanwezigheid van bussen en het belang van de route voor nood- en hulpdiensten niet mogelijk. Uit de gesprekken met de provincie Noord-Holland, de vervoerregio Amsterdam en de politie is gebleken dat zij vast willen houden aan 50 km/u.

Voor de provincie en de vervoerregio komt dit voort uit de angst voor langere rijtijden, de politie geeft een negatief advies omdat 30 km/u niet handhaafbaar is zonder aanvullende maatregelen zoals drempels. Om het rijtijdverlies voor (H)OV te compenseren zijn de VRI’s verwijderd en worden geen zebra’s toegepast. De Wilhelminastraat is hiermee voor de bussen een voorrangsroute met voorrang op al het kruisende verkeer. Een nadere analyse met een dynamisch verkeersmoel moet uitwijzen welk gekwantificeerd effect dit heeft op de rijtijden.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

21/31

Indien de weg niet als verblijfsgebied wordt ingericht is het tevens moeilijker om het verkeer van/naar de N208 te verleiden gebruik te maken van de N205. Sneller rijdende voertuigen kunnen daarbij ook leiden tot meer gevoel van onveiligheid, meer geluid en meer trillingen. De verkeersregelinstallaties (VRI’s) bij de Stadsschouwburg en de Prins Hendrikstraat komen te vervallen. Door het versmallen van de rijbaan en toepassing van middengeleiders verbetert de oversteekbaarheid voor voetgangers en fietsers. Kruispunten zonder VRI zijn ook gunstig voor het openbaar vervoer omdat zij op de voorrangsweg rijden en daarmee onbelemmerd (met 30 km/u) door de straat kunnen rijden. Verkeer vanuit de zijwegen en overstekers moeten voorrang verlenen aan het busverkeer (en overig verkeer) op de Wilhelminastraat. Bij de oversteekplaatsen over de Wilhelminastraat voor voetgangers worden geen zebra’s (voetgangersoversteekplaatsen) aangebracht. Zebra’s zijn voor het openbaar vervoer erg ongunstig omdat zij, conform de wetgeving, voor elke overstekende voetganger moeten stoppen. Dit gaat ten koste van de rijtijd en betrouwbaarheid van het (H)OV. Bovendien is de combinatie van een fietsoversteek die geen voorrang geniet en een zebra, waar voetgangers wel voorrang hebben, af te raden. Bij de Stadsschouwburg gaan we uit van een geregelde oversteekplaats voor voetgangers.

Een VRI bij de voetgangersoversteekplaats is een wens vanuit Platform Toegankelijkheid voor de bereikbaarheid van de Stadsschouwburg. De toename van de ruimte voor bomen en groen, inpassing van de Fietsring, voldoende rijbaanbreedte voor (H)OV en het verhogen van de verblijfskwaliteit, verkeersveiligheid en oversteekbaarheid hebben tot effect dat er minder plek resteert voor parkeercapaciteit. In de Wilhelminastraat vervallen circa 25 parkeerplaatsen. Ook hier wordt aan bewoners de mogelijkheid geboden om hun auto te parkeren in de parkeergarage Houtplein. De parkeergarage Raaks heeft momenteel geen bewonersparkeerplaatsen beschikbaar. Daarnaast kan meer deelmobiliteit het aantal benodigde parkeerplaatsen terugbrengen.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

22/31

4.1.3

Raaksbruggen

Het ontwerp van de Raaksbruggen is gebaseerd op de combinatievariant zoals deze op basis van een eerdere studie1 is vastgesteld. In deze variant zijn geen verkeerslichten, minder rijstroken voor autoverkeer op de bruggen en daardoor meer ruimte voor groen en fietsers. Deze variant is opgesteld in lijn met de SOR, waarbij met name meer verblijfsruimte (en minder verkeersruimte) is gecreëerd voor de Publiekshal van de gemeente en het Patronaat. Deze variant is weergegeven in nevenstaande figuur. Als onderdeel van de studie uit 2020 is deze variant doorgerekend met intensiteiten, die gebaseerd zijn op het oude verkeersmodel (zonder mobiliteitstransitie) en verkeerstellingen. Gebleken is dat deze vormgeving niet heel robuust is. Dat betekent dat de hoeveelheid autoverkeer niet mag toenemen om te voorkomen dat hier congestie ontstaat. Het verkeersmodel laat, op autonome basis, de komende jaren nog wel een stijging zien als er geen aanvullende maatregelen in het netwerk worden genomen om dat te voorkomen. Congestie is niet acceptabel voor de (H)OV-bussen en de noorden hulpdiensten. Maatregelen die de mobiliteitstransitie in gang zetten en die een groter deel van het doorgaande verkeer naar de N205-N208 brengen zijn daarom noodzakelijk om deze variant functioneel te houden in de toekomst.

Zowel het mobiliteitsbeleid als het fietsbeleid zijn pas vastgesteld nadat deze combinatievariant is getekend. Dat heeft enkele wijzigingen tot gevolg aan de combinatievariant. Ten opzichte van dit ontwerp zijn de volgende wijzigingen doorgevoerd, met het oog om dit nog verder te optimaliseren:  Ten behoeve van de fietsring en om ook op andere plekken rondom de Raaksbruggen de fietsen een betere routing te bieden, zijn alle fietspaden in twee richtingen aan de ‘buitenzijde’ van het knooppunt gelegd. Dit zorgt voor minder kruisingen van auto’s en bussen met het fietsverkeer en maakt dat bestemmingen rondom de Raaksbruggen, zoals de Publiekshal, het Patronaat, de bioscoop en het winkelgebied van de Raaks beter bereikbaar zijn voor fietsen;  De Zijlvest (ten noorden van de Raaksbruggen) viel oorspronkelijk buiten de scope van dit project. Om de fietsen goed en veilig aan de buitenzijde van de knoop van de Raaksbruggen te brengen en goed aan te sluiten op de fietsring is het belangrijk om al tussen Zijlbrug en Raaks een tweerichtingsfietspad aan de oostzijde te maken en het westelijke fietspad te laten vervallen. Hiermee worden ook bestemmingen zoals het winkelgebied, de bioscoop en de publiekshal bereikbaar voor fietsers uit noordelijke richting. Nadeel hiervan is dat dit deel niet lang geleden al heringericht is.

In het vervolgtraject van dit project wordt daarom de scopegrens verlegd tot bij de Zijlbrug;

1

Rapport ‘Wilhelminastraat-Raaksbruggen, rapportage verkeersonderzoek’ door Witteveen+bos, 27-11-2020

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

23/31







 

Vanwege de verbeterde inpassing van fietsen vervalt de fietsverbinding over de noordelijke Raaksbrug. Wel blijft hier een voetgangersverbinding in stand voor een goede looproute vanaf de binnenstad naar het Patronaat. De keerlus voor de entree van de Raaksgarage is komen te vervallen omdat die niet paste in het profiel met bushaltes en de wens om meer ruimte te maken voor voetgangers en verblijven vóór publiekshal en langs het water. In het aangepaste ontwerp moet verkeer dat uit de garage rijdt altijd rechtsaf via de bruggen rijden. Auto’s die toch in zuidelijke richting willen rijden moeten een ronde maken op de Raaksbruggen. Waarschijnlijk kiest een groter deel dan nu voor een route via de Zijlweg naar de Randweg te rijden. Dat levert een afname op van auto’s op de Wilhelminastraat; De voetgangers- en fietsoversteek over de Zijlvest ten zuiden van de Raaksbruggen wordt voorzien van een verkeersregelinstallatie. Omdat hier meerdere rijstroken tegelijkertijd worden overgestoken, is dit een veiligere oplossing. Bovendien is een geregelde oversteek beter voor de toegankelijkheid van mensen met een beperking en kan de regeling rekening houden met het busverkeer; Op het kruispunt Zijlweg-Zijlsingel-Kinderhuissingel ging de combinatievariant ervan uit dat de richting Zijlweg – Zijlbrug in de voorrang zou komen voor fietsers van en naar de binnenstad.

In het aangepaste ontwerp is de voorrangsroute ingesteld tussen de Zijlweg en de Zijlsingel. Belangrijkste reden hiervoor is dat dit een meer vanzelfsprekende en dus veiligere verkeerssituatie oplevert waarbij fietsers ‘stad-uit’ nog wel voorrang hebben. Verkeer op de Zijlsingel wordt hiermee verleid om via de Zijlweg de stad te verlaten. De Zijlweg is in de SOR aangewezen als hoofdontsluiting van de bebouwde kom. De Kinderhuissingel heeft geen ontsluitende functie in het netwerk; Voor de entree van de Raaksgarage ligt alleen nog de fietsring aan de zijde van de publiekshal. Hiermee wordt aangesloten op de ontwerpkeuzes in de Wilhelminastraat; Het verplaatsen van de bushaltes Ruijchaverstraat van de Zijlweg naar de Zijlsingel is zijn niet overgenomen. De bushaltes behouden hun plek. Er komen geen nieuwe haltes bij.

Vanwege het belang van de doorstroming van de (H)OV-bussen en aanrijtijden van de hulpdiensten op dit traject zijn maatregelen getroffen om het rijtijdverlies als gevolg van het instellen van 30 km/u te compenseren. Dit is echter nog niet gekwantificeerd. Daarom wordt aanbevolen om een nieuwe geactualiseerde dynamische simulatie met een verkeersmodel uit te voeren om hiermee draagvlak te verkrijgen bij deze (en andere) stakeholders.

4.2

Archeologie

Om een eerste indicatie te krijgen van de archeologische waarde in het gebied is een archeologische Quickscan uitgevoerd voor alle straten gelegen in het scopegebied. Hierbij is uitgegaan van werkzaamheden dieper dan 30cm onder maaiveld. Bij het uitvoeren van graafwerkzaamheden aan de weg en fundering is het mogelijk bekende en verwachte archeologische resten te verstoren of te moeten ruimen. Om dit in kaart te brengen is een beknopt overzicht verzameld van relevante beleidsdocumenten en gegevens van bekende archeologische waarden en uitgevoerde archeologische onderzoeken.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

24/31

De Raamvest, Zijlvest en Kinderhuisvest liggen in een gebied met hoge archeologische verwachting. De Zijlweg heeft een gemiddelde archeologische verwachting. De Wilhelminastraat, Leidsevaart en Zijlsingel liggen in een gebied met lage archeologische verwachting. Deze verwachting is gebaseerd op de landschappelijke kenmerken van het plangebied en de bekende archeologische waarden. Eventuele archeologische waarden kunnen gevonden worden direct onder het maaiveld of onder stadsophogingen. Op basis van de Quickscan worden archeologische resten verwacht die vanaf het Laat Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd kunnen dateren. Daarom wordt geadviseerd om bij werkzaamheden dieper dan 0,30 meter een bureau- en booronderzoek uit te voeren. Daarom zal in de vervolgfase bepaald worden, in samenwerking met het bevoegde gezag, op welke locaties welke onderzoeken noodzakelijk zijn. Vooral de rioolwerkzaamheden zijn hierbij bepalend. Indien bij uitvoering van werkzaamheden onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan dient, conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet, melding van de desbetreffende vondsten bij de minister te worden gemaakt (vondstmelding via de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).

4.3

Bodem

Het vooronderzoek Bodem dat is uitgevoerd is de eerste fase van een volledig bodemonderzoek. Doel van dit vooronderzoek is om na te gaan of het projectgebied een verdachte locatie is of niet. Uit het vooronderzoek moet blijken of dat een verkennend onderzoek nodig is. Het vooronderzoek is uitgevoerd met de onderzoeksystematiek behorend bij aanleiding A ‘uitvoeren van bodemonderzoek, saneren van een milieubelastende activiteit en/of realiseren van een gebouw op een bodemgevoelige locatie' uit de NEN 5725. De conclusie van dit vooronderzoek is:  De onderzoekslocatie bevindt zich binnen bodemkwaliteitszone B8/O8 van de gemeente Haarlem waar veelal sprake is van licht verhoogde gehalten aan zware metalen, PAK, minerale olie en PCB’s;  In de ondergrond komen naar verwachting licht verhoogde gehalten aan koper, kwik, lood, PAK en minerale olie voor;  Uit voorgaande bodemonderzoeken blijkt dat plaatselijk sterk verhoogde gehalten aan zware metalen, PAK en minerale olie in de bodem zijn aangetroffen. In het grondwater zijn plaatselijk sterke verontreinigingen met PAK en VOCl aangetroffen;  Bij het vooronderzoek zijn ten aanzien van PFAS geen potentiële risicoactiviteiten geconstateerd.

Verwacht wordt dat de PFAS-gehalten voldoen aan de achtergrondwaarden zoals vastgesteld in de ‘Beleidsregel PFAS gemeente Haarlem 2023’;  Grenzend aan de Zijlvest heeft in de periode 1835-1902 een gasfabriek gelegen. Deze is in 1902 gesloopt. In deze periode hebben hier vrijwel zeker milieubelastende activiteiten plaatsgevonden, die mogelijk ook de bodemkwaliteit van de onderzoekslocatie hebben beïnvloed. Daarnaast kan bij de sloop van de gasfabriek asbest zijn vrijgekomen. Bij werkzaamheden onder de fundering van de wegen (zoals graven van een watergang, (ver)leggen kabels en leidingen) is contact met de (wellicht verontreinigde) ondergrond te verwachten. Verkennend bodemonderzoek op die plaatsen is dan noodzakelijk.

Sweco | Programma van Eisen Projectnummer 51017574 Datum 22-04-2024

Versie D1

Documentreferentie NL24-648800269-88103

25/31

4.4

Verfonderzoek

De leuningen op de bruggen in het projectgebied hebben onderhoud nodig. Bij dit onderhoud worden hetzij metalen onderdelen verwijderd/vervangen dan wel bewerkingen aan deze onderdelen uitgevoerd. Deze werkzaamheden moeten voldoen aan de vigerende Arbowetgeving met betrekking tot mogelijke gevaarlijke stoffen zoals chroom 6 en/of zware metalen. Daarom is een onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van chroom 6 en zware metalen in de verfsystemen van relingen van de vier bruggen in het projectgebied. Dit zijn:  Brouwersbrug tussen de Leidsevaart en de Zijlsingel;  Raaksbruggen (2 stuks) tussen de Zijlvest en de Leidsevaart/Zijlsingel;  Raambrug tussen de Raamsingel en de Wilhelminastraat. Uit het onderzoek is gebleken dat op de relingen van de betreffende bruggen een verflaag/coating aanwezig is welke in meer of mindere mate verhoogde gehalten aan de onderzochte componenten bevatten. Bewerking van de met deze verf/conserveringslagen behandelde oppervlakken is niet zondermeer toegestaan. Voor de start van de werkzaamheden moet een beheerplan worden opgesteld, die is afgestemd op de werkzaamheden.

4.5

Verkennend natuuronderzoek

Het verkennend natuuronderzoek brengt in beeld welke mogelijke aanwezige beschermde natuurwaarden in het plangebied aanwezig zijn en de mogelijke effecten hierop voortkomend uit de herinrichtingsopgave. Op basis hiervan is snel inzichtelijk of de voorgenomen ontwikkelingen negatieve effecten kunnen hebben op beschermde plant- of diersoorten of beschermde gebieden. Deze effecten moeten getoetst worden aan de wet- en regelgeving voor natuur. De voor dit project relevante kaders van natuurbescherming bestaan uit:  Omgevingswet: o Natura 2000-gebieden (Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn); o Soortenbescherming.  Provinciaal beleid: o Natuurnetwerk Nederland (NNN); o Eventueel andere provinciaal beschermde gebieden buiten het NNN.  Gemeentelijk beleid. Het verkennend onderzoek heeft de volgende resultaten opgeleverd: