Bijlage 1 Strategisch Huisvestingsplan Cultuur

Ateliers vormen vaak de basis van broedplaatsen en daarom is atelierbeleid onderdeel van broedplaatsenbeleid. In nieuwe broedplaatsen is het streven minimaal 40% ruimten te realiseren voor kunstenaars. Momenteel speelt 37PK een grote rol in registratie, toewijzing en toetsing van kunstenaars voor het huren van een atelier. Die dubbele rollen bemoeilijkt het functioneren van de stichting en vraagt bovendien om meer capaciteit. Daarnaast ontwikkelt en beheert de gemeente momenteel alle atelier- en broedplaatsen grotendeels zelf, dat vraagt om een uitvoeringsapparaat met voldoende capaciteit en kennis. Op dit moment is dat onvoldoende aanwezig. In de toekomst zal dit verder worden uitgebreid en een keuze gemaakt kunnen worden welke organisatievorm optimaal is, of dit geheel of deels in- of extern wordt belegd.

5.3 Bestemming €5 miljoen kleine cultuurvoorzieningen Er wordt momenteel gewerkt aan het op orde brengen van de BIS, in de eerste instantie door het verbeteren van de huisvesting van grotere culturele instellingen. Maar de gemeente Haarlem wil ook nadrukkelijk de huisvesting van kleinere cultuurlocaties versterken. Met het coalitieakkoord is daarvoor een stelpost van €5 miljoen beschikbaar gesteld. Voor dit SHP is onderzocht en geprioriteerd hoe deze middelen in lijn met de hierboven genoemde uitganspunten ingezet kunnen worden. Uitbreiding Schuur Voor de Schuur is inmiddels duidelijk hoeveel budget nodig is voor enkele bij de investeringsraming genoemde PM posten. Bij de Programmabegroting 2025-2029 is een voorstel gedaan voor een investering van € 400.000 voor o.a. locatiegebonden kosten en ambtelijke inzet. Lange Herenvest Eind 2024 is de raad op de hoogte gesteld van verschillende scenario’s voor Lange Herenvest 122, via de Informatienota Huisvesting kleine cultuurlocaties, stand van zaken Nieuwe Vide en Pletterij. Sindsdien is, mede naar aanleiding van het akoestisch onderzoek, duidelijk geworden dat de alternatieve centrumlocatie voor het huisvestingsvraagstuk van BIS-instelling de Pletterij geen passend scenario is.

29

Inmiddels is aanvullend onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om op de Lange Herenvest een culturele broedplaats te creëren waar, naast de functies van Pletterij, met name ruimte voor theatermakers zal zijn. Zo wordt onderzocht of MAPA, Circus Hakim, TG Lava en amateurgezelschappen hier ruimtes kunnen gebruiken. Verder is gekeken hoe zo optimaal mogelijk aangesloten kan worden bij de bestaande bouw. Op basis van dit onderzoek is nu € 1.900.000 gereserveerd voor Culturele Broedplaats Lange Herenvest. Fie Carelsenplein Ook over cultuurlocatie Fie Carelsenplein is de raad eind 2024 geïnformeerd: wanneer Bibliotheek Schalkwijk verhuist lijkt het huidige pand een zeer passende locatie voor BIS-instelling Nieuwe Vide. Nieuwe Vide zoekt een permanente plek van ten minste 800 m², bestaande uit ateliers en een expositieruimte. Bij voorkeur blijven de circa 23 ateliers behouden, maar de organisatie toont zich flexibel en is bereid in te krimpen in aantal ateliers. Nieuwe Vide is gemotiveerd om naar het Fie Carelsenplein te verhuizen, in aansluiting bij de ambities uit het Haarlemse Cultuurplan, om cultuur beter te spreiden door de stad. Volgens de actuele planning van Masterplan Schalkwijk Fase II zou dit pand in 2028 vrijkomen. In het coalitieprogramma is deze locatie als toekomstige culturele broedplaats aangemerkt.

Het gebouw van 1.500 m² VVO ligt in de luwte van het nieuwe centrum en leent zich uitstekend voor culturele en kunstzinnige activiteiten en het betrekken van communities. De invulling van de broedplaats moet nog bepaald worden, maar er wordt in elk geval gezocht naar samenwerkingspartners die bij elkaar passen en vanuit de nieuwe functie binnen het gebied versterkend werken en positief bijdragen aan de dynamiek in de buurt. Momenteel loopt verkennend onderzoek naar de kosten voor de realisatie van Broedplaats Fie Carelsenplein, op basis daarvan is € 1.700.000 gereserveerd uit de stelpost voor kleine cultuurlocaties. Nieuwe Vide is begonnen met het leggen van contacten richting lokale culturele en maatschappelijke partijen. In samenwerking gaan we op zoek naar een goede combinatie van partijen en functies, zodat deze broedplaats aan de rand van het nieuwe centrum kan floreren. Rijksstraatweg De Rijksstraatweg 22-24, het voormalig raadhuis van Schoten, wordt na noodzakelijk onderhoud ingericht als broedplaats voor kunstenaars. Mogelijk wordt dit gecombineerd met een plek voor jongeren in Noord. In overleg met 37PK wordt een plan ontwikkeld voor de invulling van het pand (338 m² Vrij Verhuurbaar Oppervlak (VVO)) met oog voor onderlinge samenwerking en voor verbinding met de wijk.

Voor de naastgelegen garage (VVO 38 m²) wordt onderzocht of deze als beeldende kunst atelier kan worden gebruikt, met eventueel ruimte voor workshops. Op basis van de eerste kostenraming is een investering van € 200.000 gereserveerd om het pand en de naastgelegen garage gebruiksklaar te maken. Subsidie wensen kleine culture organisaties In 2024 is ook gesproken met andere kleinere, al dan niet gesubsidieerde cultuurlocaties zoals Verhalenhuis, Wereldmuziekschool, 37PK en Theater de Liefde. In dat gesprek gaven deze cultuurlocaties aan dat het hen vaak ontbreekt aan mogelijkheden om eenmalige investeringen te doen die betrekking hebben op het gebouw (zoals verduurzamen en isoleren), de inventaris (zoals stoelen, of een mengtafel) of functie gerelateerde investeringen (zoals het verduisteren van de zaal).

30

Op basis van die gesprekken is in dit SHP een eenmalig subsidiebudget van € 500.000 beschikbaar gesteld voor middelen van kleine culturele organisaties (< 3 fte) om investeringen mee te doen in huisvesting, interieur en inventaris. Voor de toekenning van deze middelen wordt een subsidieregeling opgesteld, toekenning vindt plaats op basis van prioritering, waarin onder meer rekening gehouden wordt met de eigendomssituatie van de panden, verdeling van locaties over de wijken, de verhouding investering tot omvang, het publieksbereik en de afschrijftermijn van de investeringen. Dit heeft geleid tot de volgende verdeling in onderstaande tabel:

* Uitbreiding Schuur ( €400k) is reeds voorgesteld bij de programmabegroting 2025 ** Voor de subsidie volgt bij de kadernota een voorstel om de IP-middelen om te zetten naar exploitatiegelden. NB1. Alle investeringsbedragen zijn exclusief BTW, prijspeil 2025. NB2. De exploitatie van Lange Herenvest en Fie Carelsenplein wordt in de aankomende periode uitgewerkt.

5.4 Structurele verankering cultuuropgave Naast bovengenoemde ontwikkelingen zijn verdere investeringen in culturele voorzieningen nodig. In Schalkwijk opent – zoals ingetekend in het Masterplan Centrum Schalkwijk - een multifunctioneel cultureel centrum rond 2032/2033, beschikbaar voor meerdere organisaties en individuele cultuurmakers in de wijk. In vervolg op het Plan van aanpak Broedplaatsen zal het toevoegen van broedplaatslocaties in de wijk en ontwikkelzones een doorlopend proces worden. Waarbij afhankelijk van kansen die zich voordoen ruimte voor makers kan worden toegevoegd aan verschillende wijken, met bijzondere aandacht voor Schalkwijk, Noord, Oost en de ontwikkelzones. Cultuur groeit niet automatisch mee met stad. Cultuur zal in de toekomst structureel verankerd worden in ruimtelijk beleid en de omgevingsvisie. Het is van belang het integrale gesprek te voeren

31

en gezamenlijk tot advies te komen richting planvorming. Dit gebeurt in de recent opgerichte werkgroep maatschappelijke voorzieningen. Om Cultuur te laten mee ontwikkelen met de stad, zijn middelen nodig: zowel voor de investeringen als de exploitatielasten. Dit blijkt ook uit de inhoud van de motie ' Cultuur als drager van Ontwikkelzones’ waarin onder andere het belang van kostendragers voor cultuur binnen gebiedsontwikkeling wordt genoemd. Ook het opnemen van een structurele investeringspost cultuur hiervoor is een belangrijke voorwaarde om deze ambities te kunnen realiseren. Met een structureel budget kan slagvaardig en tijdig meebewogen worden met groei en andere ontwikkelingen van de stad. Alleen dan kunnen huisvestingsvraagstukken over verbeteren en/of verplaatsen van het bestaande en uitbreiding met nieuwe voorzieningen adequaat beantwoord worden. Voor de podia is dit al meer vanzelfsprekend, zoals vastgelegd in de werkwijze IP Vervangingsinvesteringen. Dit kan als voorbeeld dienen voor andere culturele voorzieningen. In onderstaande tabel zijn de nu geplande projecten voor de komende jaren benoemd. Onder de tabel is een doorkijk gegeven naar projecten die naar verwachting op langere termijn gaan spelen. Deze laatste categorie kan gezien worden als een vooraankondiging van impact op capaciteit en financiële middelen. Deze kostenraming is exclusief proceskosten. Project

Kosten

Dekking

Lange Herenvest Inrichting tot theater broedplaats

€1.900.000

Fie Carelsenplein Inrichting voor Nieuwe Vide en broedplaats

€1.500.000

Rijksstraatweg Inrichting tot culturele broedplaats

€200.000

Frans Hals Museum uni- of duolocatie

€20-50 miljoen

IP post CLT.13 Uitbreiding (kleine) cultuur locaties € 5 mljn IP post CLT.13 Uitbreiding (kleine) cultuur locaties € 5 mljn IP post CLT.13 Uitbreiding (kleine) cultuur locaties € 5 mljn IP post CLT.15 € 20 miljoen

Bibliotheek Schalkwijk

€5,5 miljoen*

IP Post BIB.02 Schalkwijk Nog niet voorzien

Oplev ering 2028

Exploitatie

2028

Nog te actualiseren

2026

N.v.t.

2030 2032

Nog te actualiseren

2028

Nog te actualiseren

Nog te actualiseren

Culturele voorziening €9 miljoen 2032 Nog niet voorzien Schalkwijk * Dit bedrag wordt naar verwachting bij de aankomende Kadernota geïndexeerd. Op langere termijn moet de ontwikkeling van Bibliotheek Doelengebouw als separaat project nader worden onderzocht. Daarnaast blijft het op orde houden van de BIS en de aanpak van Broedplaatsen (vanuit een integrale aanpak) een doorlopende claim op organisatie en middelen leggen. Bij het herijken van het Cultuurplan wordt gekeken of aan deze projecten concrete kosten zijn te koppelen.

32

5.5 Tot slot Met dit SHP Cultuur is inzicht gegeven in de ambities en doelen voor huisvesting van culturele voorzieningen in Haarlem. Uit een inventarisatie en analyse van de huidige situatie blijkt dat er een gezond en stevig fundament ligt voor de culturele sector, maar ook dat er behoefte is aan het meegroeien met ontwikkelingen in de stad en als organisatie voorbereid zijn op toekomstige opgaven met bijbehorende capaciteit en middelen. Naast het continueren van de lopende projecten, zijn de belangrijkste opgaven voor de komende jaren benoemd: het opstellen van een PvA Broedplaatsen, het efficiënt besteden van de beschikbare €5 miljoen conform de verdeling in dit SHP voor 'Uitbreiding (kleine) cultuurlocaties' en het structureel verankeren van de cultuuropgave in de ontwikkeling van de stad. Met dit SHP als vertrekpunt wordt de komende jaren uitvoering gegeven aan de benoemde acties. Vanuit Team Cultuur wordt de voortgang bewaakt zodat in lijn met het updaten van het Cultuurplan na 2028 ook het SHP herijkt kan worden.

33

Bijlage 1: Overzicht BISinstellingen BIS instelling

Exploitatiesubsidie

Huursubsidie

Overgedragen onderhoudsbudget

Totaal

Frans Hals Museum

4.032.437

1.502.165

Bibliotheek Zuid- Kennemerland

4.838.046

568.260

Stadsschouwburg

1.900.892

1.823.901

213.982

3.938.775

Phil

1.355.195

1.608.912

250.100

3.214.207

Schuur

1.855.706

1.118.863

132.848

3.107.417

HART

2.078.982

Patronaat

1.013.984

809.195

149.250

Pletterij

75.979

96.515

172.494

Stichting 37PK

108.698

39.833

148.531

Nieuwe Vide

140.364

Verwey Museum Haarlem

76.476

42.474

118.950

De Vishal

92.598

15.498

108.096

ABC Architectuurcentrum

53.946

52.488

106.434

17.623.303

7.678.104

Totaal

5.534.602 5.406.306

2.078.982 1.972.429

140.364

746.180

26.047.587

Bron: begroting Cultuur 2025 * HART en Nieuwe Vide betalen huur voor hun huisvesting vanuit de exploitatiesubsidie ** De exploitatiesubsidie aan Schuur is tijdelijk verhoogd met 500k en zal na 2026 weer dalen naar het reguliere niveau

34

Bijlage 2: Overzicht Ateliers & Broedplaatsen Inventarisatie Ateliers & Broedplaatsen - gemeente Haarlem - maart 2025 Adres

Huurders

Beleidsveld

Gebied

m2

Ateliers Ateliergebouw Ateliergebouw Ateliergebouw Ateliergebouw Ateliergebouw Ateliergebouw Ateliergebouw Artist in Residence Ateliergebouw Ateliergebouw

Gedempte Voldersgracht 22 Waarderweg 78 Groot Heiligland 27 Kampersingel 44 A Lange Wijngaardstraat 20 Linschotenstraat 23 Noorder Schoolsteeg 5 Scheepmakersdijk 4 Vroonhof 40 Witte Herenstraat 36A

diverse kunstenaars diverse kunstenaars diverse kunstenaars stichting Schoorsteen kunstenaar diverse kunstenaars diverse kunstenaars Stichting 37 PK kunstenaar diverse kunstenaars

Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur

Centrum Oost Centrum Zuid-West Centrum Zuid-West Centrum Oost Centrum Centrum

1.605 3.251 337 485 67 842 170 222 51 138

18 33 7 5 1 9 2 1 1 2

Presentatie instellingen Horizonverticaal 37 PK Nieuwe Vide Vishal De Waag

Magdalenahof 2 Groot Heiligland 37 Energieplein 69 Grote Markt 20 Spaarne 30

Horizonverticaal stichting 27 PK Nieuwe Vide Vishal KZOD

Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur

Centrum Centrum Oost Centrum Centrum

1.091 616 1.320 375 358

5 0 23 0 0

Naam

Werkruimten #

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Broedplaatsen (in vastgoed eigendom gemeente) Slachthuis Rockplein 6 Stichting Slachthuis Klein Heiligpand Klein Heiligland 84 Meurkens & Meurkens Verspronckland Korte Verspronckweg 7 MAPA, Circus Hakim e.v.a. TP 2 Terschellingpad 2 Meurkens & Meurkens Skatehal Minckelersweg 30 Skatepark Haarlem MAAK Oudeweg 91 Stichting MAAK Kweektuin Kleverlaan 9 Diversen De Greiner Voorhelmstraat 23 Klein Haarlem Stoked Van Oosten de Bruijnstraat 46Stoked (Haarlem Effect / Buurts) Badhuis Leidseplein 49 Stichting Badhuis

Cultuur, Jeugd, Placemaking Cultuur, Welzijn, Economie Cultuur, Onderwijs, Welzijn Welzijn, Economie, Duurz., Cultuur Jeugd, Sport, Welzijn, Nachtcultuur Economie, Duurzaamheid Duurzaamheid, Economie, Welzijn Cultuur, Economie Jongeren, Welzijn, Cultuur Welzijn, Cultuur, divers

Oost Centrum Zuid-West Schalkwijk Oost Oost Noord Zuid-West Zuid-West Zuid-West

1.885 2.521 700 3.800 2.000 3.760 800 1.300 306 330

14 37 6 5 0

11 12 13 14

Broedplaatsen (in private huisvesting) Jansstraat 33 Jansstraat 33 Station ZuidWest Stephensonstraat 7 Verhalenhuis Haarlem Van Egmondstraat 7 NEST spaces (Wagenhof) Planetenlaan 5

nvt gemeente Haarlem / Buurts Verhalenhuis divers kunstenaars, ondernemers

Cultuur Welzijn, Jeugd, Placemaking Cultuur, Jeugd, Welzijn Cultuur, Economie

Centrum Zuid-West Noord Noord

300 500 400 2.000

0 0 0 20

Broedplaatsen - Commercieel / Horeca / Divers 15 De Koepel Koepelplein 1 16 Oerkap Harmenjansweg 95 17 Houtbaar Woudplein 2

diversen o.a. FilmHallen Oerkap, muzikanten, kunstenaars nvt

Economie, Onderwijs, Cultuur Oost Economie, Cultuur Oost Economie, Cultuur, Nachtcltr, Placemaking Oost Totaal

1.000 1.032 500 34.062

12 0 224

Pletterij en diversen Nieuwe Vide en diversen Ateliers en STAD ntb

Cultuur, Nachtcultuur Cultuur, Welzijn Cultuur, Jeugd Cultuur, Economie, Nachtcultuur

820 1.500 500

18 19 20 21

Broedplaatsen (ambitie te realiseren uitbreiding) Pletterij Lange Herenvest 122 Fie Carelsen Fie Carelsenplein 2 Rijksstraatweg Rijksstraatweg 22 Zuidstrook Waarderpolderntb

Oost Schalkwijk Noord Oost

35

0 17 6 0

Bijlage 3: Bronnen • Omgevingsvisie Gemeente Haarlem • Coalitieakkoord Gemeente Haarlem • Cultuurplan 2022-2028 • Motie ‘Cultuur als drager van Ontwikkelzones’ • Rapport Culturele Voorzieningen Noord-Holland • Meer ruimte voor cultuur MRA referentienorm voor culturele voorzieningen • Culturele Benchmark 2023 • ‘Nachtvisie en het Actieplan Nachtcultuur 2024’

36

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, 10 maart 2025

Tekst: Erik Kroes (Procap), Eefje Valkema, Christine Vroom, Barbara Böhne (Cultuur) Fotografie: Diversen ________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl 37