Bijlage 1 Startnotitie groot onderhoud met herinrichting Zuiderhout en Vredenhof
Tekst van het document
di
Groot onderhoud met herinrichting Zuiderhout en Vredenhof Kaderstellende startnotitie
Gemeente Haarlem 30 oktober 2025
Project Opdrachtgever
Document Status Datum Referentie
Projectcode Projectleider Projectdirecteur
Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door
Groot onderhoud met herinrichting Zuiderhout en Vredenhof Gemeente Haarlem
Kaderstellende startnotitie Definitief 30 oktober 2025 148466/25-016.976
148466 De heer ir. H.J. Radix De heer ir. R.P.N. Pater
Mevrouw ir. E.M. van Bruggen De heer ir. H.J. Radix De heer ir. H.J. Radix
Paraaf
Adres
Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Hoogoorddreef 15 Postbus 12205 1100 AE Amsterdam +31 (0)20 312 55 55 www.witteveenbos.com KvK 38020751
Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos, noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Tekst- en datamining van (delen van) dit document, evenals enige verwerking of reproductie ervan door middel van kunstmatige intelligentie technologieën is uitdrukkelijk niet toegestaan, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Dit document (of delen ervan) mag niet worden verveelvoudigd en/of anderszins worden gebruikt op enigerlei wijze voor het trainen van kunstmatige intelligentie technologieën, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.
INHOUDSOPGAVE
1
SCOPEBEPALING PROJECT
5
1.1
Inleiding
5
1.2
Aanleiding project
6
1.3
Doel project
6
1.4
Afbakening
6
1.5
Leeswijzer
6
2
UITGANGSPUNTEN, RANDVOORWAARDEN EN DILEMMA’S
8
2.1
Uitgangspunten en randvoorwaarden
8
2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4
8 8 8 8
Ruimtelijke kwaliteit en erfgoedwaarde Toekomstbestendigheid Prioriteitsafweging Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR) Duurzaamheid
2.2
Afwegingen
9
2.3
Kansen
13
3
OMGEVING EN RAAKVLAKKEN
17
4
HOOFDPRINCIPES EN KADERSTELLING
18
4.1
Aanbevelingen principe indeling PvE-schets
18
4.2
Aandachtspunten vervolg
22
4.3
Resultaat
26
4.3.1 4.3.2 4.3.3
26 27 29
Gedachtegoed Leonard Springer Aansluiting Prioriteitsstelling beleidswensen SOR Ontwerp- en participatieruimte
5
PARTICIPATIE EN INSPRAAK
31
5.1
Strategie vanuit initiatieffase
31
5.2
Participatie- en inspraakstrategie
31
5.2.1 5.2.2 5.2.3
31 32 33
Definitiefase Buurtaanpak Zuiderhout en Vredenhof Ontwerpfase
5.2.4
Inspraak
35
5.3
Vervolg
35
6
RISICO’S
36
7
FINANCIËN
37
7.1
Budget
37
7.2
Standaard Systematiek Kostenraming (SSK)
37
7.3
Meekoppelopgaven
38
7.4
Noodzaak tot bijstellen scope i.v.m. gemeentelijke financiën
39
7.5
Nadere toelichting varianten
40
7.5.1 7.5.2 7.5.3 7.5.4 7.5.5 7.5.6 7.5.7 7.5.8
40 40 43 43 44 45 47 48
Maximale variant Maximale variant met aangepaste fasering Ambitievariant Versoberingsvarianten Minimale variant Afwegingsmatrix varianten Advies Aandachtspunten naar volgende fase i.v.m. toepassing van bezuiniging
7.6
Subsidies
48
8
JURIDISCH
50
8.1
Eigendomsgrenzen
50
8.2
Vergunningeninventarisatie
50
9
PLANNING EN VERVOLG
53
Laatste pagina
53
Bijlage(n)
Aantal pagina's
I
PvE-schets
8
II
Cultuurhistorische analyse
34
III
Programma van eisen
98
IV
Grondstoffenplan
28
1 SCOPEBEPALING PROJECT 1.1
Inleiding
De startnotitie is een globale verkenning van kansen, belemmeringen en risico’s van het project in de definitiefase. In verband met de ontwerpafwegingen wordt door het college een voorstel gedaan dat recht doet aan de beschikbare ruimte, richtlijnen en het actuele beleid. Daarnaast wordt in de startnotitie aangegeven hoe de participatie en inspraak gaat plaatsvinden en welke kaders vast staan. Met het vaststellen van de startnotitie inclusief bijlagen door de raad kan de definitiefase worden afgerond. Het projectgebied ligt in de wijk Haarlemmerhoutkwartier en betreft de buurten Zuiderhout en Vredenhof in het zuiden van Haarlem. De buurten zijn onderdeel van de wijk Haarlemmerhoutkwartier en worden aan de zuidkant begrensd door de grens met de gemeente Heemstede, de Wagenweg ten westen, de Spanjaardslaan en Oosterhoutlaan ten noorden en het Zuider Buiten Spaarne aan de oostzijde (zie Afbeelding 1.1). Vroeger was het gebied onderdeel van ‘Den Haarlemmer Hout’, voordat het in begin 19e eeuw werd ontwikkeld tot de villawijk Zuiderhoutpark / Haarlemmerhout. Tegenwoordig vormen de sportvelden, de voormalige buitenplaats ‘Bosch en Hoven’ en de villawijk Zuiderhoutpark / Haarlemmerhoutpark de huidige buurt Zuiderhout. Zuiderhout ligt binnen het Beschermd Stadsgezicht. Vredenhof ligt niet binnen het Bescherm Stadsgezicht.
Afbeelding 1.1 Projectgebied Zuiderhout en Vredenhof
5 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
1.2
Aanleiding project
In 2020-2021 heeft Witteveen+Bos, in opdracht van de gemeente Haarlem, een wijkgerichte onderhoudsaanpak voor de openbare ruimte in Zuiderhout en Vredenhof ontwikkeld. Dit omvatte een beschrijving van de integrale onderhoudsbehoefte en de noodzakelijke aanpassingen voor de komende tien jaar om de assets in goede staat te houden, rekening houdend met het vastgestelde beleid. Daarnaast zijn kansrijke locaties voor meekoppelopgaven in de wijk en de aanpalende omgeving benoemd. Het uiteindelijke resultaat was een integraal plan met een overzicht van de noodzakelijke werkzaamheden, een gedetailleerde kostenraming en een planning. Het onderzoek uit 2021 wordt nu voortgezet met een kaderstellende startnotitie, een beleidsmatige stap richting uitvoering. Door veranderde omstandigheden in de wijk en aangepast beleid is een belangrijk onderdeel van deze startnotitie het actualiseren van eerdere onderzoeken ten behoeven het Programma van Eisen (PVE) en de PvE-schets.
1.3
Doel project
Deze startnotitie biedt inzicht in de definitieve randvoorwaarden, eisen en de realisatieplanning voor de aanpak van de wijk. Dit omvat onder andere een klanteisenspecificatie, een Programma van Eisen (PvE) inclusief een PvE-schets en een gefaseerde realisatieplanning. Het doel van het project is op te delen in de onderstaande punten (in willekeurige volgorde): - het aanpakken van de onderhoudsopgave die er ligt vanuit de verschillende assets van de openbare ruimte; - het verbeteren van de verkeersveiligheid en comfort voor bewoners, automobilisten, fietsers en voetgangers; - het vergroten van de klimaatbestendigheid van het gebied door het inpassen van klimaatadaptatiemaatregelen en meer groenvoorzieningen; - het behouden van en recht doen aan de cultuurhistorische waarde van de buurten; - het beschermen en versterken van de (bestaande) groenstructuur; - het gedegen inplannen van benodigde acties zodat overlast beperkt wordt; - het rekening houden met en inpassen van maatregelen ten behoeve van maatschappelijke ontwikkelingen zoals de mobiliteitstransitie en warmtetransitie; - het versterken van de biodiversiteit.
1.4
Afbakening
In algemene zin betreft het project het inventariseren, ontwerpen, ramen en realiseren van het groot onderhoud van de buurten Zuiderhout en Vredenhof. Voor het proces worden de processtappen van het Haarlems Civiel Plan Proces (HCPP) doorlopen waarbij projectcategorie I (hoge impact) wordt aangehouden. De startnotitie (inclusief PvE en PvE-schets) is het eindproduct van de definitiefase van het project.
1.5
Leeswijzer
De opbouw van deze rapportage is als volgt: - in hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de uitgangspunten, randvoorwaarden en dilemma’s; - in hoofdstuk 3 wordt aandacht gegeven aan de omgeving en raakvlakken; - in hoofdstuk 4 worden de hoofdkeuzes en kaderstelling van het ontwerp gepresenteerd; - in hoofdstuk 5 wordt de mate en wijze van participatie en inspraak vanuit stakeholders besproken; - in hoofdstuk 6 worden de belangrijkste risico’s voor de wijkaanpak van het groot onderhoud vanuit de risico inventarisatie toegelicht; - in hoofdstuk 7 worden de financiën voor uitvoering van het groot onderhoud toegelicht;
6 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
-
in hoofdstuk 8 worden de juridische zaken besproken; tenslotte worden in hoofdstuk 9 de planning besproken en worden aanbevelingen gedaan voor de vervolgfase.
7 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
2 UITGANGSPUNTEN, RANDVOORWAARDEN EN DILEMMA’S 2.1
Uitgangspunten en randvoorwaarden
In het plan wordt rekening gehouden met veel onderdelen van verschillende beleidsnota’s, richtlijnen, regels en wensen van stakeholders. De volledige opsomming van documenten en eisen staat in het Programma van Eisen (PvE), welke is opgenomen in bijlage III. Bij het ontwerp en het ruimtegebruik wordt prioriteit gegeven aan de eerder genoemde doelstellingen van het project. Voor het groot onderhoud met herinrichting van Zuiderhout en Vredenhof zijn de uitgangspunten in de volgende paragrafen belangrijk om expliciet te vermelden.
2.1.1
Ruimtelijke kwaliteit en erfgoedwaarde
Ruimtelijke kwaliteit en erfgoedwaarde zijn bij de planvorming leidende en integrerende principes. Door ruimtelijke kwaliteit en erfgoedwaarde bij inrichtings- en vormgevingskeuzes als onderlegger te laten dienen kunnen de andere beleidsonderwerpen op een goede en samenhangende manier worden toegepast, waardoor de bijzondere identiteit en toekomstwaarde van de plek en van Haarlem als stad worden versterkt.
2.1.2
Toekomstbestendigheid
Toekomstbestendigheid in de brede zin van het woord wordt zoveel mogelijk gestimuleerd met het groot onderhoud. Dit wil zeggen dat het grondstoffengebruik beperkt wordt, de straten een klimaatadaptief karakter krijgen, biodiversiteit wordt gestimuleerd en er wordt ingespeeld op de mobiliteitstransitie. Deze maatregelen dragen niet alleen bij aan een milieuvriendelijkere en gezondere leefomgeving, maar vergroten ook de veerkracht van stedelijke gebieden tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals hevige regenval en hittegolven.
2.1.3
Prioriteitsafweging Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR)
Voor de invulling van de ruimte die overblijft na de ruimtereservering van de weg, wordt ontworpen met behulp van de afwegingsmethodiek uit de Structuurvisie Openbare Ruimte. Hierin krijgt het beschermen en versterken van de groenstructuur de hoogste prioriteit en parkeerruimte voor auto’s de laagste prioriteit. De precieze volgorde van deze afwegingsmethodiek staat omschreven in het PvE.
2.1.4
Duurzaamheid
In lijn met de gemeentelijke ambitie om in 2040 een 100% circulaire gemeente te zijn vormt ook het onderdeel duurzaamheid een belangrijk thema binnen dit project. Voor het groot onderhoud wordt gebruik gemaakt van de circulaire grondstoffenhub die ontwikkeld wordt en worden de aanwezige materialen zoveel mogelijk hergebruikt.
8 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Daarnaast is er een grondstoffenplan voor het project opgesteld waarin de duurzaamheidsmaatregelen zijn opgenomen (zie bijlage IV). Gedurende de verschillende (ontwerp)fasen zal het grondstoffenplan geactualiseerd en specifieker worden. Op het project wordt ingezet op het gebruik van een materialenpaspoort en het ambitieweb op basis van de 12 duurzaamheidsthema’s. Beiden zijn onderdeel van het grondstoffenplan. Om de straat klimaatadaptiever te maken worden bestaande groenvoorzieningen zoveel mogelijk behouden en uitgebreid met bomen en groenstroken (inrichting nader te bepalen). De groenstroken komen in de plaats van verharding, wat aansluit bij het waterstress bestendig maken (klimaatadaptief) van de straat omdat er dan minder water afvloeit richting de riolering.
2.2
Afwegingen
In een ontwerpproces worden altijd vele afwegingen gemaakt tussen verschillende belangen. In deze paragraaf worden de belangrijkste ontwerpafwegingen beschreven en wordt uitgelegd welke ontwerpoplossing voor de afweging wordt voorgesteld.
Tabel 2.1 Afwegingen in het project (in willekeurige volgorde) Afweging
Beschrijving
Ontwerpoplossing
Ontwerpoplossing verwerkt in PvE-schets en kostenraming
omgang bestaande bomen
het uitgangspunt is boombehoud. Haarlem zet in op een gezond bomenbestand wat groeit in aantal en kroonvolume. Dat betekent dat het effect van werkzaamheden op bomen goed wordt beoordeeld en het belang van het behoud van bomen wordt afgewogen. Het ontwerp wordt aangepast op de bomen die behouden kunnen blijven, wat kan resulteren in grote monumentale bomen die in de strook van het trottoir staan
in het ontwerp wordt voor meer ruimte voor de voetganger uitgegaan van een verbreding van het trottoir naar minimaal 1,65 m (gewenste maat is 2,10 m). Indien bestaande bomen in het (nieuwe) trottoir staan, en niet in de beoogde groenstrook, is de keuze gemaakt om deze bomen wel te behouden in de PvE-schets. Een lokale versmalling van het trottoir is daarbij acceptabel, zolang de doorgang minimaal 0,9 m is zodat een rolstoel of kinderwagen kan passeren. In de ontwerpfase zal de inpassing van deze bomen nader ontworpen moeten worden. Hierbij dient ook rekening gehouden te worden met de beschermwaardige status van waardevolle monumentale bomen van de 1e orde en de benodigde groeiplaats en groeiplaatsverbetering
behouden bomen opgenomen in PvE-schets en kostenraming. In ontwerpfase revalueren
beschermd stadsgezicht / cultuurhistorie
het project biedt de gelegenheid om de cultuurhistorie van Zuiderhout (ontwerp van architect L.A. Springer) beter zichtbaar te maken en monumentale lanen en structuren te herstellen en waar mogelijk te versterken
zie bijlage II voor de beknopte cultuurhistorische analyse van Zuiderhout en Vredenhof. Belangrijke thema’s die hierin naar voren komen zijn het herstel en uitbreiding van bomenlanen en monumentale structuren, de materialisatie van het trottoir (zie onderstaand) en de algehele Springer gedachtegang. In de PvE-schets is een aanzet gedaan voor de verwerking van de cultuurhistorische gedachtegang (voor nadere beschrijving zie bijlage II of paragraaf 4.11 in PvE (bijlage III)). In de ontwerpfase kan hier in samenwerking met een landschapsarchitect, erfgoeddeskundige en de betrokken
opgenomen in PvEschets en kostenraming
9 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Afweging
Beschrijving
Ontwerpoplossing
Ontwerpoplossing verwerkt in PvE-schets en kostenraming
stakeholders verdere invulling aan worden gegeven materialisatie trottoir
in de wijk zijn de huidige trottoirs van asfalt en wordt asfalt ook in het HIOR voorgeschreven voor de nieuwe situatie. Asfalt heeft echter vanuit o.a. beheer en klimaatadaptatie niet de voorkeur. Ook voor de wortelopdruk bij bomen in de wijk is asfalt niet de beste oplossing
uit de erfgoedanalyse (zie bijlage II) komt naar voren dat de asfalt trottoirs pas in de jaren 30/40 zijn gerealiseerd. Daarvoor was de materialisatie van de trottoirs granulaat afgestrooid met kalk en guszand. Asfalt behoort dus niet tot het oorspronkelijke gedachtegoed van L.A. Springer. In de PvE-schets is, mede vanwege bezwaren vanuit beheer, afgeweken van het HIOR en wordt een materialisatie met elementenverharding voorgesteld. Het type elementenverharding dient dusdanig te zijn dat deze past bij het parkachtige karakter van de wijk en aansluit bij het gedachtegoed van Springer. Voorgesteld wordt om een proefvak aan te leggen met meerdere vormen van elementenverharding (geen standaard stoeptegels) om zodoende in de ontwerpfase met de bewoners een keuze te maken voor de materialisatie van de trottoirs
in PvE-schets en raming voor nu een aanname gedaan. In ontwerpfase nader te bepalen
tweerichtingsverkeer handhaven vs. eenrichtingsverkeer instellen ten behoeve van ruimte voor parkeren en voetganger
in het merendeel van de straten in de wijk kan alleen een profiel zoals opgenomen in het HIOR, worden gerealiseerd wanneer er eenrichtingsverkeer wordt ingesteld in de staat
de hoofdwegen in de wijk (Churchilllaan, Spaarnelaan, Willem de Zwijgerlaan en Prins Mauritslaan) zijn voldoende breed om een tweerichtings HIOR profiel in te passen. In de overige woonstraten van de wijk is er onvoldoende ruimte beschikbaar voor een volwaardig toegankelijk trottoir, parkeren in parkeervakken en tweerichtingsverkeer. Voor deze smallere woonstraten kan ook volstaan worden met eenrichtingverkeer (in de praktijk is dit ook al het geval in veel straten doordat vanwege het stoepparkeren de rijbaan al versmald is). Verkeerskundige analyse laat zien dat het instellen van eenrichtingsverkeer op de woonstraten mogelijk is en niet leidt tot meer verkeersbewegingen in de wijk. In de PvE-schets is daarom uitgegaan van eenrichtingsverkeer in de straten waar geen HIOR profiel met tweerichtingsverkeer ingepast kan worden
opgenomen in PvEschets en kostenraming
ontbreken onderhoudsopgave Beelslaan
de Beelslaan is in het verleden voorzien van een asfalt rijbaan met een streetprint van elementenverharding. De verharding is hier nog niet aan onderhoud toe. Voor de trottoirs is wel onderhoud voorzien. Daarnaast speelt er een opgave om hemelwater af te koppelen van het gemengde rioolstelsel en dienen voor geparkeerde
voor de gehele wijk wordt voorzien in een herprofilering om meer ruimte te maken voor voetgangers en het dreëren van een gezonde leefomgeving door de toevoeging van groen. Daarnaast is er een opgave om voor het parkeren op straat te voorzien in parkeervakken. In het ontwerp is daarom de Beelslaan wel meegenomen
opgenomen in PvE-schets en kostenraming
10 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Afweging
Beschrijving
Ontwerpoplossing
auto’s parkeervakken gerealiseerd te worden (nu stoepparkeren).
voor een herprofilering, mede ook vanwege de hoge parkeerdruk in deze straat.
inpassing ondergrondse afvalcontainers
in de wijk wordt het afval middels rolcontainers ingezameld, die bewoners op afhaaldagen aan de straat zetten. Enkel voor de Parkflat is een ondergrondse container aanwezig (Prins Mauritslaan). Verder is er aan de Willem de Zwijgerlaan een grondstoffenstraat aanwezig met ondergrondse containers voor PMD, glas en papier en bovengrondse containers voor textiel. Deze grondstoffenstraat voldoet echter niet meer aan de huidige inrichtingsrichtlijnen. Bovendien bevindt deze zich nu in een vanuit cultuurhistorie waardevolle groenvoorziening. De wijze van afvalinzameling voor de wijk wordt aangepast naar ondergrondse containers i.p.v. rolcontainers. Deze containers dienen in de openbare ruimte ingepast te worden
uitdaging in deze wijk zijn de loopafstanden. De richtlijnen geven aan dat de loopafstand 250 m mag zijn. In de PvE-schets zijn in totaal 11 nieuwe containers ingepast en 1 bestaande, waardoor de gemiddelde loopafstand beperkt blijft tot circa 125 m. De grootste afstand is op de Beelslaan bedraagt 220 m. De grondstoffenstraat aan de Willem de Zwijgerlaan zal geherpositioneerd moeten worden, zodat de cultuurhistorische waardevolle groenvoorziening hersteld kan worden. Met het verplaatsen kan de grondstoffenstraat tevens worden ingericht naar de huidige inrichtingsrichtlijnen. In de PvE-schets is een zoeklocatie aangegeven voor herpositionering. In de ontwerpfase zal dit verder afgestemd moeten worden met bewoners en Spaarnelanden
zoeklocatie opgenomen in PvE-schets en kostenraming, precieze locatie nader te bepalen
inpassing trafostations electra (Algemene Voedingspunten)
voor de verzwaring van het elektranet voorziet Liander dat in de wijk Zuiderhout er zeven nieuwe trafostations geplaatst moeten worden en voor de wijk Vredenhof twee nieuw trafostation. Deze trafostations hebben een afmeting van circa 3,0 x 3,0 m. Voor bereikbaarheid is tevens vrije ruimte rondom het trafostation benodigd, waardoor de standaard terreinoppervlak voor inpassing uitkomt op circa 34 m2
in het HIOR is aangegeven dat trafostation ingepast dienen te worden in de groen-blauwe voorzieningenstrook in het profiel van de straat. De potentiële locaties zijn in de PvE-schets aangeduid. Daarnaast is er een (concept) richtlijn voor de plaatsing van trafostations. Deze (concept) richtlijn dient in de ontwerpfase gevolgd te worden voor detaillering van de inpassing van de trafostations in het ontwerp. De trafostations worden voorzien van een sedumdak
zoeklocatie opgenomen in PvE-schets en kostenraming, precieze locatie nader te bepalen
warmtevoorziening
in het Ontwerp-Warmteprogramma 2026-2035 is voor Zuiderhout en Vredenhof aangegeven dat hier geen collectieve voorziening wordt gerealiseerd, maar dat de voorkeursrichting een individuele / kleinschalige warmtevoorziening (warmteplannen 6 jaar en later) betreft
in het ontwerp wordt geen rekening gehouden met een ruimtereservering voor de aanleg van een warmtenet in de straat. Op basis van het uitgangspunt voor individuele / kleinschalige warmtevoorzieningen, conform het OntwerpWarmteprogramma 2026-2035, dienen er in totaal 9 nieuwe trafostations te worden geplaatst in de wijken: 7 in Zuiderhout, 2 in Vredenhof
niet opgenomen in de PvE-schets of kostenraming. Effecten nader te bepalen in de ontwerpfase
forensenverkeer als oorzaak van parkeerdrukte
op enkele locaties in de wijk is de oorzaak van een hogere parkeerdruk vermoedelijk forensenverkeer dat naar het centrum wil
met de herprofilering van de straten (versmallen, instellen eenrichtingsverkeer) in de wijk ontstaat ruimte om formele parkeerplaatsen te realiseren. Parkeren buiten deze voorzieningen is dan niet meer mogelijk, waardoor het wild parkeren wordt tegengegaan. In de ontwerpfase dient afgestemd te worden waar en welk aantal parkeerplaatsen wordt
formele parkeerplaatsen niet opgenomen in PvE-schets, wel de ruimtereservering. Nader te bepalen in ontwerpfase met uitgangspunt van 85 % parkeerdruk
11 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Ontwerpoplossing verwerkt in PvE-schets en kostenraming
Afweging
Beschrijving
Ontwerpoplossing
Ontwerpoplossing verwerkt in PvE-schets en kostenraming
gerealiseerd waarbij een maximale parkeerdruk van 85 % wordt aangehouden als uitgangspunt kleine straten waar geen maatwerkversie van een HIOR-profiel past
sommige straten zijn zo smal dat er geen profiel passend bij de uitgangspunten uit het HIOR mogelijk is (Jacob van Lenneplaan, Charlotte de Bourbonlaan, Anna van Saksenlaan)
voor deze straten in de ontwerpfase in afstemming met landschapsarchitecten kijken welke mogelijkheden er zijn, rekening houdend met het beschermd stadsgezicht en erfgoed. In de PvE-schets is nu een eerste aanzet gedaan voor een nieuwe inrichting
aanzet opgenomen in PvE-schets en kostenraming. Nader te detailleren in de ontwerpfase
hol/bol wegprofiel
een hol of een bol wegprofiel hebben verschillende voor- en nadelen. Vanuit waterbergingsoogpunt kan een hol profiel meer water bergen bij een piekbui, aan de andere kant beperkt het de berging in wadi’s/ infiltratiegreppels en is het beheerstechnisch minder aantrekkelijk (sterkte wegconstructie is bij hol profiel minder dan bij een bol profiel). Daarnaast vraagt een hol profiel voor een grotere ontwatering onder het wegdek. Deze grote ontwatering biedt ook wel voordelen voor de grondwateroverlast. Echter, dit kan ook resulteren in paalrot van de funderingen op houten palen
vanwege de stabiliteit van de weg en de geringe ontwatering in het projectgebied wordt voor nu aanbevolen om uit te gaan van een bol profiel. Echter is het belangrijk om dit in de ontwerpfase opnieuw tegen het licht te houden op basis van berekeningen over de effecten van het profiel (en andere drainage, infiltratie en bergingsingrepen) op het grondwaterniveau.
voor nu in PvE-schets meegenomen als bol profiel, in ontwerpfase revalueren
openbaar toilet Zuiderhoutlaan
aan de noord-westzijde van de Zuiderhoutlaan bevindt zich een openbaar toilet in de bosschage. Dit toilet wordt momenteel niet meer gebruikt en is afgesloten voor publiek
het openbaar toilet biedt op de locatie geen meerwaarde voor het publiek. In de PvE-schets is daarom meegenomen dat deze voorziening wordt verwijderd, zodat er meer ruimte beschikbaar komt voor groenvoorzieningen. In de ontwerpfase kan wordt nader gekeken naar de mogelijkheid om een openbaar toilet te plaatsen bij het park Haarlemmerhout
toilet verwijderd in PvE-schets en verwijderingsactie opgenomen in kostenraming. Nieuw toilet niet opgenomen in de kostenraming. In de ontwerpfase met Haarlemmerhout in gesprek gaan over mogelijk nieuw toilet
parkeren in openbaar groen op de Van Oldenbarneveltlaan
op de Van Oldenbarneveltlaan wordt bij activiteiten op de voetbalvelden van de Koninklijke HFC in het openbaar groen geparkeerd tussen de bomen. Het is een grote wens van de buurt om de parkeeroverlast aan te pakken. De groenstrook is in het Omgevingsplan niet bestemd voor parkeren, maar het wordt in de bestaande situatie gedoogd
in het ontwerp is gekozen voor het integreren van parkeervakken binnen de huidige groenstructuur. Dit vertaald zich naar het behoud van bestaande bomen en realisatie van groene parkeerplaatsen, mogelijk met grasbetonstenen. Echter zal hiervoor wel een vergunning aangevraagd moeten worden om af te wijken van het Omgevingsplan
parkeerplekken opgenomen in PvE-schets en als meekoppelopgave in de kostenraming opgenomen. In de ontwerpfase revalueren tijdens de participatie
ontbrekende schakel fietsnetwerk
binnen het gebied is er één ontbrekende schakel van de hoofdnet fietsroute (tussen Zuiderhoutlaan/Churchilllaan en Emauslaan/Van Oldenbarneveltlaan)
voor de inpassing van de ontbrekende schakel in het fietsnetwerk is een variantenstudie uitgevoerd naar een mogelijke inpassing van een nieuw tracé tussen de velden van de Koninklijke HFC en St. Jacob in de Hout. De studie wijst echter uit dat er geen fietsroute is in te passen zonder de bestaande bomen te verwijderen. Er wordt geen nieuw tracé gerealiseerd. Gekozen is om bij het groot
niet opgenomen in PvE-schets
12 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
dit dient in de ontwerpfase nader beschouwd te worden
Afweging
Beschrijving
Ontwerpoplossing
Ontwerpoplossing verwerkt in PvE-schets en kostenraming
onderhoud aan de Zuiderhoutlaan de fietsoversteek op de kruising Zuiderhoutlaan / Churchilllaan te verbeteren. Dit dient in de ontwerpfase nader beschouwd te worden rijbaanbreedte Churchilllaan
2.3
het eerste deel van de Churchilllaan tussen de Vijverlaan en de Spaarnelaan is in 2018 al heringericht. De rijbaan heeft hier een breedte van 5,8 meter voor tweerichtingsverkeer. Dit is ruimer dan het gewenste profiel van 4,8 meter voor de herinrichting van de overige straten van de wijk
de rijbaanbreedte van het reeds (2018) heringerichte deel van de Churchilllaan wordt niet aangepast. Het resterende deel van de Churchilllaan tussen de Spaarnelaan en de Zuiderhoutlaan wordt wel op een rijbaanbreedte van 4,8 meter ontworpen
opgenomen in PvE-schets en kostenraming
Kansen
Reeds in de offertefase is integraal gekeken welke kansen er liggen binnen het projectgebied. Gedurende de initiatief- en definitiefase is dit lijstje aangevuld met kansen die na nader onderzoek naar boven zijn gekomen. Voor een aantal van deze kansen is een aanzet gedaan voor een uitwerking in de PvE-schets. Het is belangrijk in het proces de tabel met kansen te actualiseren en in te blijven spelen op de kansen die reeds geformuleerd zijn.
Tabel 2.2 Kansen in het project Kans
Omschrijving
Kans verwerkt in PvE-schets en kostenraming
vergroenen
het vergroten van duurzaamheid, gezondheid en klimaatadaptatie door het vergroenen van het straatbeeld en het verminderen van verhard oppervlak
opgenomen in PvE-schets en kostenraming
verbeteren omstandigheden boomgroei
het verbeteren van de toekomstverwachting van bestaande bomen en bomenlanen door het vergroten en verbeteren van de (bestaande) groeiplaatsen en boomspiegels
groeiplaatsverbetering als post opgenomen in kostenraming. Niet expliciet opgenomen in PvE-schets, maar aangegeven als ‘bestaande boom’
ontwerpopgave Spanjaardslaan
Spanjaardslaan tussen Zuiderhoutlaan en Linnaeuslaan afsluiten voor autoverkeer. Dit gebied kan worden heringericht als entree en volwaardig onderdeel van het Haarlemmerhout, rekening houdend met monumentale status van de Spanjaardslaan
opgenomen in PvE-schets en als meekoppelopgave in de kostenraming
parkeren op eigen erf
veel woningen hebben parkeergelegenheid op eigen erf. Echter staan er veel auto’s geparkeerd op straat (stoepparkeren). Op basis van parkeeronderzoek en de parkeermogelijkheden op eigen erf het aanbod aan parkeren in de openbare ruimte beperken, zodat er meer ruimte voor groenvoorzieningen en voetgangers ontstaat
niet opgenomen in PvE-schets of kostenraming. Aantal parkeervakken moet in ontwerpfase in samenspraak met stakeholders worden bepaald, waarbij het uitgangspunt een maximale parkeerdruk van 85% is
natuurvriendelijke oevers
de twee vijvers in de wijk (aan de Vijverlaan en aan de Frederik Henriklaan) zijn in de bestaande situatie voorzien van oeverbescherming. Een deel van deze oeverbescherming zou potentieel vervangen kunnen worden door natuurvriendelijke oevers. Natuurvriendelijke oevers hebben een geleidelijke overgang van water naar land. Dit geeft planten en dieren alle ruimte en versterkt de biodiversiteit. De planten op de oevers halen voedingsstoffen uit het water waardoor het water helderder wordt. De oeverplanten zorgen ook voor
opgenomen in PvE-schets en als meekoppelopgave in de kostenraming
13 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Kans
Omschrijving
Kans verwerkt in PvE-schets en kostenraming
bescherming van vissen en waterinsecten. Zij kunnen zich op de ondiepe oevers tussen de planten verstoppen om te paren of om hun kleintjes te laten opgroeien. Deze vissen en kleine beestjes horen bij natuurlijk water en dragen bij aan de waterkwaliteit verbreden watergangen
voor de waterhuishouding ligt er een kans om de bestaande watergangen langs de Hildebrandlaan en de Zuiderhoutlaan te verbreden. Hierdoor ontstaat meer waterberging en wordt de doorstroming en waterkwaliteit verbeterd. Aandachtspunt is hierbij wel het elektratracé van Liander dat bij een uitbreiding van het onderstation op de hoek van de Linneauslaan met de kleine Houtweg mogelijk verbreed / aangepast moet worden
opgenomen in PvE-schets en als meekoppelopgave in de kostenraming
vergroenen Emauslaan
de Emauslaan is een veelgebruikt fietspad in de wijk Vredenhof. Dit fietspad zou potentieel versmald kunnen worden om meer ruimte te maken voor groenvoorzieningen
opgenomen in PvE-schets en als meekoppelopgave in de kostenraming
speelvoorziening
in Zuiderhout zijn geen openbare speelvoorzieningen aanwezig. Enkel het schoolplein van de Montessorischool is na schooltijd toegankelijk voor spelende kinderen. Op het grasveld rondom de Parkflat midden in de wijk Zuiderhout zou een speelvoorziening ingepast kunnen worden. Het grasveld kent nu geen recreatieve functie. In de ontwerpfase kan hier in samenwerking met de betrokken stakeholders verdere invulling aan worden gegeven. In de PvE-schets is de invulling van deze plek met een speelvoorziening meegenomen
opgenomen in PvE-schets en als meekoppelopgave in de kostenraming
grondstoffenstraat verbeteren
de grondstoffenstraat aan de Willem de Zwijgerlaan voldoet niet aan de actuele inrichtingseisen. Daarnaast is deze ook gesitueerd in een groenzone met cultuurhistorische waarde, waar deze vanuit de erfgoedgedachte niet passend is. Met het groot onderhoud ontstaat de mogelijkheid om een nieuwe locatie voor de grondstoffenstraat te zoeken en zodanig in te richten dat deze aan de actuele richtlijnen voldoet en tevens past binnen het beeld van erfgoed
opgenomen in PvE-schets en kostenraming.
waterhuishouding
in de waterhuishouding liggen verschillende kansen voor extra voordelen. Zo kan de drainage voorzien worden van mogelijkheden om niet alleen te draineren, maar ook om water naar het gebied toe te voeren voor aanvulling van het grondwater in tijden van droogte. Daarnaast kunnen parkeerplaatsen van waterdoorlatende verharding in combinatie met grind worden voorzien. De combinatie met grind maakt dat de parkeerplaatsen onbegroeid blijven en weinig beheer nodig is om de waterdoorlatendheid te waarborgen. Dit dient in de ontwerpfase nader afgestemd te worden
niet opgenomen in PvE-schets of in de kostenraming. Nader onderzoek en keuzes zijn nodig om de potentie van de maatregelen te bepalen
elektrische afmeerplaatsen Spaarne
potentiële toekomstige ontwikkeling elektrische afmeerplaatsen Zuider Buiten Spaarne. Momenteel wordt onderzocht (inclusief bijbehorende financering) of er langs de oevers van de Zuider Buiten Spaarne plekken komen waar elektrische vaartuigen kunnen worden opgeladen. Wanneer dit zou gebeuren, zouden er meer vaartuigen langs de oever komen en moeten er ook voorzieningen komen die dit mogelijk maken (laadpalen, aanlegplekken). Indien de elektrische afmeerplaatsen wel gerealiseerd gaan worden dient dit in de ontwerpfase afgestemd te worden, zodat de werkzaamheden gelijktijdig worden uitgevoerd met het groot onderhoud zodat de weg maar één keer open gaat voor de aanleg van de benodigde kabels voor de elektrische laadpalen
niet opgenomen in PvE-schets of kostenraming. Wanneer meer duidelijkheid is over de ontwikkeling van de afmeerplaatsen moeten deze in de ontwerpfase wel betrokken worden
nestkasten toevoegen
in de wijk komen diverse soorten vleermuizen voor en mogelijk eekhoorns en/of algemene soorten vogels. Om deze te
niet opgenomen in de PvE-schets of in de kostenraming. Locatie nader te bepalen. Met een beperkte ophoging
14 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Kans
Omschrijving
Kans verwerkt in PvE-schets en kostenraming
faciliteren kunnen op diverse locaties in de wijk nestkasten worden opgehangen
van de projectkosten, kunnen deze worden meegenomen
vervangen lange duikers met oppervlaktewater
rondom de Spanjaardslaan liggen veel lange duikers met bochten. De open omgeving van de Spanjaardslaan biedt de mogelijkheid om het water uit deze duikers te verwijderen en oppervlaktewater te realiseren in de vorm van sloten. Sloten zorgen voor een betere doorstroming en waterkwaliteit
opgenomen in de PvE-schets als nader te detailleren gebied. In de kostenraming opgenomen als meekoppelopgave
wandelpad Scheltemakade
een vrijliggend wandelpad langs het water op de Scheltemakade biedt een betere beleving van het water
opgenomen in PvE-schets. In de kostenraming is gerekend met een 2-zijdig voetpad in de Scheltemakade
wateraanvoer door drainage
wanneer drainage vernieuwd wordt/aangelegd wordt is dit een kans om ook een systeem in te bouwen waarmee water vanuit het oppervlaktewater geïnfiltreerd kan worden in de bodem. Dit is voordelig in tijden van droogte en beschermt tegen paalrot van de funderingen op houten palen
niet opgenomen in PvE-schets of kostenraming. Behoeft verdere uitwerking
asfalt vervangen met elementenverharding
elementverharding (geen standaard stoeptegels) toepassen op trottoirs waar asfalt verdwijnt, voor respectievelijk minder materiaalgebruik en bevordering van toekomstig hergebruik. Dit heeft ook een positieve invloed op de infiltratiemogelijkheden.
opgenomen in PvE-schets en kostenraming
gebruik grondstoffenhub
een aantal kansen uit de omgevingswijzersessie zijn toe te wijzen aan de nieuwe grondstoffenhub welke in het project in gebruik wordt genomen: waar het kan materialen uit de grondstoffenhub gebruiken in plaats van in te kopen; toepassing van vrijkomend materiaal zoals elementverharding uit andere projecten in Haarlem; hergebruiken van trottoirbanden; hergebruik van (niet teerhoudend) asfalt in de Zuiderhoutlaan. Hiervoor dient onderzocht te worden of dit vrijkomende asfalt hergebruikt kan worden
opgenomen in kostenraming
voorkomen transportemissies materialen
-
gebruik van lokale producten en materialen om transportuitstoot te voorkomen; bij materiaalkeuze rekening houden met volume, massa en herkomst om CO2-uitstoot door transport te minimaliseren
niet opgenomen in kostenraming
aanplanten van bomen
-
aanplanten van planten in boomvakken voor een combinatie van hoog en laag groen; aanplanten van extra bomen om de hoofdgroenstructuur over de Zuiderhoutlaan en Spanjaardslaan te versterken
extra boomaanplant is opgenomen in kostenraming
-
inheemse beplanting
toepassen van (vaste/inheemse) planten en bomen (conform HIOR) die aantrekkelijk zijn voor insecten. Deze zijn zoveel mogelijk biologisch/voorzien van een SKAL keurmerk
specificatie van beplantingsplan is onderdeel van ontwerpfase
duurzame / biologische inkoop planten
duurzame / biologische inkoop van planten en andere vegetatie. Voor de nieuw te plaatsen planten en andere vegetatie is het van belang dat deze voortkomen uit duurzame inkoop
specificatie van beplantingsplan is onderdeel van ontwerpfase
potentie hergebruik lichtmasten
controleren van de huidige staat van de lichtmasten in de wijk Zuiderhout. Er is in het HIOR voorgeschreven dat alle lichtmasten in de wijk worden vervangen door Patrimonium masten en bijbehorende armaturen. De verwachting is dat veel masten nog in goede staat verkeren, waardoor ze mogelijk elders kunnen worden hergebruikt. De armaturen zijn onlangs nog vervangen door LED, waardoor deze zeker elders herbruikbaar zijn
niet opgenomen in kostenraming, verwaarloosbare kostenpost
doorstroomopeningen trottoirbanden
aanbrengen van doorstroomopeningen in trottoirbanden bij vijvers, en het verwijderen van kolken
locaties en hoeveelheden dienen nader gedetailleerd te worden in vervolgfase
15 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Kans
Omschrijving
Kans verwerkt in PvE-schets en kostenraming
versterken cultuurhistorisch bewustzijn
voor een goede onderbouwing van de nieuwe inrichting is er een cultuurhistorische analyse gedaan. Door de resultaten hiervan te delen en ook expliciet te maken bij herinrichting, bijvoorbeeld door het plaatsen van informatieborden bij de entree tot de wijk en Haarlemmerhout, wordt het cultuurhistorisch bewustzijn onder bezoekers versterkt
informatieborden zijn niet opgenomen in kostenraming, voor detailuitwerking
aantal oplaadpunten vergroten
door het aantal oplaadpunten (op basis van vraag) voor elektrische auto’s te vergroten wordt de mobiliteitstransitie verder gestimuleerd
niet opgenomen in kostenraming
verbeteren veiligheid in de wijk
de scholen hebben aangegeven dat zij graag veiligere routes willen van en naar school. De herinrichting biedt hier mogelijkheid toe
niet opgenomen in PvE-schets. Nader te detailleren in ontwerpfase
duikervervanging op grens Heemstede
er ligt een duiker aan de zuidkant van de Zuiderhoutlaan, op de grens met Heemstede ter plaatse van de Blauwe brug. De gemeente Heemstede gaat de brug renoveren/vervangen. Mogelijk kan de duikerverbinding dan ook mee genomen worden. Dit dient met de gemeente Heemstede afgestemd te worden on de ontwerpfase
niet opgenomen in kostenraming of PvE-schets
entree Koninklijke HFC
er is een gevaarlijke situatie bij de ingang van het Koninklijke HFC. In de toekomstige situatie zal het vrachtverkeer voor bevoorrading van het Koninklijke HFC terrein via dezelfde ingang binnenkomen als het fietsverkeer. Bovendien heeft de ingang een beperkte leesbaarheid als gevolg van de ligging in de bocht (kruising Emauslaan en Van Oldenbarneveltlaan) en de hoge hagen aan weerszijden van het wegdek. Dit leidt tot gevaarlijke situaties. De haag aan de Koninklijke HFC kant staat op gemeentegrond
niet verwerkt in PvE-schets of kostenraming
de herinrichting biedt de kans om dit probleem meteen aan te pakken door de heg te snoeien en na te denken over eventuele aanpassingen aan de inrichting om de veiligheid van fietsverkeer te garanderen
In de definitiefase is binnen het projectteam ook een risicosessie georganiseerd. Naar aanleiding van de sessie is een risicodossier opgesteld, waarvan een samenvatting is weergegeven in hoofdstuk 6 van deze startnotitie.
16 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
3 OMGEVING EN RAAKVLAKKEN Zuiderhout en Vredenhof zijn gelegen in het Haarlemmerhoutkwartier in Haarlem, ten zuiden van de oude stad en ten zuiden van het Haarlemmerhout. Er zijn een aantal ontwikkelingen in de directe omgeving en/of in de wijk die raakvlakken kunnen hebben met het ontwerp en de uitvoering van groot onderhoud in de wijken. Bekende projecten zijn op dit moment: 1 huidig > nieuwbouw clubgebouw voetbalvereniging Koninklijke HFC; 2 toekomst > herinrichting Kleine Houtweg; 3 toekomst > herontwikkeling project Zuiderhoutlaan 10, Revalidatiecentrum Zuiderhout (plannen staan momenteel ON HOLD); 4 toekomst > (her)bouwplannen zorgcentrum Sint Jacob in de Hout (plannen staan momenteel ON HOLD); 5 toekomst > in het kader van het project doorstroming N205 wordt er gekeken naar een andere routering van de fietspaden en de oversteken. Dit kan invloed hebben op de fietsbereikbaarheid van deze wijk; 6 toekomst > op de hoek Kleine Houtweg / Linnaeusstraat staat een onderstation van Liander die moet ergens de komende 10 jaar vergroot gaan worden in verband met capaciteitsuitbreiding.
17 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
4 HOOFDPRINCIPES EN KADERSTELLING 4.1
Aanbevelingen principe indeling PvE-schets
In deze paragraaf wordt per ontwerpthema verder toegelicht wat de belangrijkste aanbevelingen zijn in het Programma van Eisen en de PvE-schets. De PvE-schets bevat een visualisatie die een mogelijke invulling van de profielen toont (zie bijlage I). De aanbevelingen zijn vooraf gegaan aan variantenstudies op het vlak van verkeersrichtingen en mogelijke indelingen binnen de straatbreedte. Deze studies tonen dat de ontwerpruimte binnen het kader vanuit gemeentelijk beleid beperkt is: om groen als eerste prioriteit te stellen (zoals aangegeven in de prioriteitsstelling beleidswensen in het SOR) moet bewogen worden naar eenrichtingsverkeer. Wel is er nog ontwerpruimte in andere aspecten zoals de invulling van de groene druppels, parken, kruispunten, eventuele verhogingen. De invulling van de groenblauwe voorzieningenstrook en de materialisering van het trottoir behoeft ook verdere uitwerking in de ontwerpfase, waarbij dit in participatie met bewoners moet worden afgestemd. In straten waar in de huidige situatie maar aan 1 zijde bomen staan kan er voor gekozen worden om in het profiel ook maar aan één zijde een groenblauwe voorzieningenstrook te realiseren en trottoirs te verbreden. In hoofdstuk 4.2 wordt een uitgebreidere toelichting gegeven op de resterende ontwerpopgaven.
Tabel 4.1 Principekeuzes beschreven per ontwerpthema Ontwerpthema
Beschrijving
verkeer en mobiliteit
het HIOR schrijft voor Zuiderhout en Vredenhof profiel 14B als uitgangspunt voor. Dit profiel heeft een breedte van 14 meter bij 2 richtingen en 12,6 meter bij een eenrichtingsweg. Het profiel 14B met tweerichtingsverkeer is enkel inpasbaar voor de Churchilllaan, Willem de Zwijgerlaan, Prins Mauritslaan, Beelslaan en Spaarnelaan. De overige wegen in de wijk zijn echter onvoldoende breed om een volwaardig HIOR profiel met bovenstaande afmetingen in te passen. Voor het toewijzen van ruimteclaims in de openbare ruimte dient gebruik gemaakt te worden van de prioriteitsstelling uit de Structuurvisie Openbare Ruimte, waarbij het beschermen en versterken van de groenstructuur de hoogste, en de benodigde ruimte voor objecten en parkeren de laagste prioriteit krijgt
18 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Ontwerpthema
Beschrijving
onderzoek van mogelijkheden en onmogelijkheden in een variantenstudie wijst uit dat voor het merendeel van de straten er alleen een passend HIOR profiel mogelijk is dat ruimte biedt aan trottoirs, groenvoorzieningen en parkeren als de rijrichting in de woonstraten wordt aangepast naar éénrichtingsverkeer. Dit scenario (zoals hieronder afgebeeld) is doorgerekend met het gemeentelijk verkeersmodel. Hieruit volgt dat er bij een eenrichtingsverkeersstructuur geen probleem ontstaat. Het aantal verkeersbewegingen die verschuiven zijn dermate laag dat de geplande weginrichting met bijbehorend regime dit aankan
voor het deel Spanjaardslaan tussen de Linnaeuslaan en de Jacob van Lenneplaan wordt voorgesteld om deze voor autoverkeer af te sluiten, zodat de Spanjaardslaan als inrichting betrokken kan worden bij h Haarlemmerhout. Hieruit volgt een ontwerpopgave voor de volgende fase groen
er is onderzoek gedaan naar de bestaande bomen waarbij de locatie precies is ingemeten, en per boom is onder andere beoordeeld wat de conditie, de kwaliteit en de toekomstverwachting is verschillende straten maken deel uit van de hoofd- of wijkbomenstructuur: Churchilllaan, Linnaeuslaan, Spaarnelaan, Professor J. Bronnerlaan, Spanjaardslaan, Zuiderhoutlaan, Vijverlaan, Kleine Houtweg (hoofdbomenstructuur) en Prins Mauritslaan en Willem de Zwijgerlaan (wijkbomenstructuur). Bij de plannen moet rekening gehouden worden met het behoud van deze bomen en behouden (of verbeteren)
19 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Ontwerpthema
Beschrijving van een gunstige standplaats. De ontbrekende schakels in de hoofdbomenstructuur zoals aangeduid in het Groenbeleidsplan aan de Zuiderhoutlaan en aan de Vijverlaan/Kleine Houtweg moeten worden aangevuld het behoud van de bestaande bomen en het maximaliseren van groen oppervlak is een belangrijk uitgangspunt geweest bij het maken van de PvE-schets. De afwegingsmethodiek uit de SOR schrijft immers de hoogste prioriteit aan groen. De wegbreedtes zijn aangepast waardoor er veel extra ruimte is vrijgekomen voor groenvoorzieningen en de bomen ook meer groene ruimte rondom de groeiplaats hebben. Voor de bestaande bomen betekent dit extra ondergrondse groeiruimte op plekken waar voorheen funderingen en verhardingen lagen in de PvE-schets zijn op een aantal locaties nieuwe bomen ingetekend op plekken waar dit zou kunnen. Dit is een aanzet voor de ontwerpfase, maar deze staan zeker niet vast. Hier is nog ontwerpruimte voor in de volgende fase
afwatering
20 | 53
vanuit de waterhuishouding zijn er diverse maatregelen geïdentificeerd die uitgevoerd moeten worden De belangrijkste zijn als volgt: verder onderzoeken en bepalen van de wegprofilering: het toepassen van een hol of bol wegprofiel heeft verschillende voor- en nadelen die zijn onderzocht in de waterhuishoudingsnotitie ‘Toekomstbestendige wijk Zuiderhout’, dd. 14 februari 2025, referentie 144130/25-002.014. Hierin is nog niet onderzocht wat de effecten van de instelling van een hol profiel en de daar bijbehorende drainage zijn op het grondwater en de funderingen op houten palen. In een volgende fase moet Aveco De Bondt het grondwater modelleren en de effecten van de voorgestelde maatregelen (inclusief de maatregelen in volgende punten) op het grondwater in beeld brengen. Dit dient in de ontwerpfase nader afgestemd te worden. Voor nu is het advies om uit te gaan van een bol profiel; oppervlakkige afwatering verbeteren: in de huidige situatie zitten er veel ‘badkuipen’ in het profiel, door deze recht te trekken kan het water beter oppervlakkig afstromen. Aandachtspunt hierbij is het zorgen dat het niet te snel afstroomt, en dat het afstroomt in de richting van de bergingsvoorzieningen en oppervlaktewateren.
Het verlaagd aanleggen van de groenstroken draagt ook bij aan een betere oppervlakkige afstroming; toepassen van raingardens, infiltratiegreppels, waterbergende funderingen en/of wadi’s: in het zuidelijke deel van de wijk is er 70 cm ontwatering om natuurlijke waterberging te creëren door middel van wadi’s, infiltratiegreppels of raingardens. Raingardens hebben de hoogste bergingscapaciteit, maar minder voordelen voor ecologie dan bijvoorbeeld wadi’s. Volgens het HIOR geldt een ontwateringseis van 1 m, wanneer deze eis wordt aangehouden kunnen er vrijwel geen bergingsvoorzieningen worden gerealiseerd bij de huidige grondwaterstanden. Wanneer drainage wordt toegepast kan de grondwaterstand dalen (ook afhankelijk van de keuze voor ene hol of bol wegprofiel), dit zou de mogelijkheden voor bergingsvoorzieningen doen toenemen; vervanging van duikers: de duikers vallen binnen de onderhoudsopgave van de wijk, deze moeten dus vervangen worden. Om de voordelen te maximaliseren worden deze echter niet vervangen door duikers met dezelfde afmetingen, maar worden de duikers korter, of worden ze bij voorkeur vervangen door oppervlaktewater. Deze kans is beschreven in Tabel 2.2. De besluitvorming van de kans vraagt extra onderzoek. Specifiek voor de duiker onder de Crayenesterlaan geldt een andere opgave, deze kan niet vervangen worden aangezien hij onder een particulier perceel ligt.
Wel moet hij voorzien worden van een constructieve liner; baggeren oppervlaktewater: de bestaande oppervlaktewateren in de wijk zijn dichtgeslibd. Om de waterkwaliteit en de afvoercapaciteit te verbeteren moeten deze gebaggerd worden; aanleggen drainage: in een klein deel van de wijk ligt in de huidige situatie drainage. Tijdens de herinrichting wordt de bestaande drainage op basis van verder onderzoek mogelijk vervangen, en wordt er in de rest van de wijk ook drainage aangelegd. De drainage moet ervoor zorgen dat de grondwaterstand niet verder stijgt als gevolg van de extra infiltratiemogelijkheden die worden gecreëerd. Als extra kans kan de drainage voorzien worden van een mogelijkheid om ook water aan te kunnen voeren tijdens droge perioden (zie Tabel 2.2). In 2005 is er al een ontwerp voor de drainage gemaakt door Aveco De Bondt. Deze moet geactualiseerd worden en er moet speciale aandacht komen voor de mogelijkheden voor wateraanvoer en de consequenties van lozingen uit drainage in het oppervlaktewater; Hemelwaterafvoer (HWA) aanleggen: in een groot deel van de wijk is er nog een gecombineerd rioleringsstelstel, deze wordt aangevuld met een HWA. Het ontwerp uit 2021, opgesteld in de notitie ‘Concept ontwerp nieuw HWA-stelsel voor Zuiderhout en Vredenhof’, d.d. 14 februari 2025, referentie 144130/25-002.015 neemt veel water op straat weg.
Het ontwerp behoeft nog wel verdere aandacht in de volgende fase, zie hiervoor Tabel 4.2
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Ontwerpthema
Beschrijving
trottoirs
de bestaande trottoirs in de wijk zijn van asfalt. Op veel locaties komt (forse) opdruk van boomwortels voor, waardoor de toegankelijkheid van het trottoir beperkt is. Daarnaast is in de bestaande situatie op veel plaatsen de sleuf voor de vervanging en aanleg van nieuwe kabels en leidingen dicht gestraat met elementenverharding de trottoirs in het projectgebied blijven op dezelfde locaties als waar ze nu liggen. Uit de variantenstudie blijkt dat op de meeste locaties de trottoirs een breedte van 1,65 meter moeten hebben om nog voldoende ruimte te hebben voor groen. In enkele straten kunnen de trottoirs worden verbreed tot 2,1 meter. Met het instellen van eenrichtingsverkeer komt er ruimte vrij voor groenvoorzieningen en voetgangers het HIOR schrijft voor de wijk voor dat de trottoirs wederom van asfalt voorzien dienen te worden. Echter, gezien de eerder genoemde bezwaren vanuit beheer is in de PvE-schets hier een andere keuze in gemaakt. Voor de PvE-schets is voor de trottoirs uitgegaan van een elementenverharding (geen stoeptegels). Deze keuze is gebaseerd op een overweging van verschillende varianten (asfalt, halfverharding, elementenverharding), waarbij aandacht is gegeven aan cultuurhistorische- (in het originele ontwerp van L.A. Springer was het trottoir ook niet voorzien van asfalt, maar in puin afgedekt met kalkpuin en een laagje guszand) en beheersoverwegingen.
Voor de ontwerpfase wordt voorgesteld om een proefvak aan te leggen met verschillende typen elementenverharding, zodat een keuze gemaakt kan worden welke steen het beste aansluit bij het parkachtige karakter van de wijk en het gedachtengoed van architect Springer
materialisering
in de PvE-schets is een voorstel gedaan voor de materialisering van het plan. Hierbij wordt in principe het HIOR (Handboek Inrichting Openbare Ruimte) gehanteerd. Het is echter belangrijk op te merken dat Zuiderhout een bijzondere projectlocatie is, gelegen binnen het beschermde stadsgezicht van Haarlem. Met een goede argumentatie mag in dit project afgeweken worden van de eisen in de HIOR. In de PvEschets is gekozen voor de volgende materialen. Met deze materialen is ook gerekend in de kostenraming van het project (SSK raming): rijweg > elementenverharding (klinkers) trottoirs > elementenverharding (klinkers) parkeervakken > elementenverharding (klinkers) opsluitbanden > beton de Spaarnelaan is onderdeel van een stedelijke plusroute voor fietsers. De Churchilllaan, Willem de Zwijgerlaan, Prins Mauritslaan, Professor J. Bronnerlaan en Kleine Houtweg zijn aangemerkt als hoofdnet fiets. Voor deze wegen is conform HIOR gekozen om elementenverharding toe te passen met label EQ+. EQ+ stenen zijn strak tegen elkaar aan te straten, met een minimale voeg zodat trillingen minimaal zijn dit zijn voorlopige keuzes. Het kan zijn dat door verandering van inzichten er in de ontwerpfase een alternatief wordt voorgesteld. Mocht dit voorkomen dan wordt deze keuze goed onderbouwd en besproken met de betrokken stakeholders
parkeren (fiets)
er is weinig ruimte voor fietsparkeren in de bestaande situatie. Toch zijn er niet veel ‘zwerffietsen’ te zien op straat. Reden hiervoor is waarschijnlijk dat veel bewoners eigen voor- (en vaak) achtertuinen hebben waar ze hun fiets stallen. In het nieuwe ontwerp wordt fietsparkeren dan ook niet gefaciliteerd
parkeren (auto)
in juli en oktober 2024 zijn er in totaal zes parkeertellingen uitgevoerd. Hieruit komt naar voren dat met name in de noordzijde van Zuiderhout er veel wordt geparkeerd in onder andere de Linnaeuslaan, Oosterhoutlaan, Tuinwijklaan, Zonnelaan en Spaarnelaan. In het zuiden van de wijk zijn met name de Crayenesterlaan, Frederik Hendriklaan en Anna van Burenlaan straten waar veel stoepparkeren voorkomt. De Beelslaan is met name overdag en het weekend druk. In Vredenhof is de parkeerdruk met name hoog als er activiteiten zijn bij de Koninklijke HFC. De gemiddelde parkeerdruk in de buurten Zuiderhout en Vredenhof is op basis van de drukste momenten 65 % (uitgaande van stoepparkeren). in de wijk hebben veel bewoners de gelegenheid om op eigen erf te parkeren. Echter parkeren veel bewoners hun auto langs de straat. De woningen van het Tuinwijk Zuid complex (Tuinwijklaan, Zonnelaan en Spaarnelaan) hebben geen mogelijkheid om op eigen erf te parkeren. De hoge parkeerdruk in deze straten is hiermee ook te verklaren. De hoge parkeerdruk in de Beelslaan is te verklaren vanuit bezoek aan het Revalidatiecentrum op de Churchilllaan, Zonnelaan, Prins Mauritslaan en Willem de Zwijgerlaan zijn in de bestaande situatie parkeervakken aanwezig. In de nieuwe situatie kunnen deze in het profiel worden ingepast in de groen-blauwe voorzieningenstrook.
Voor de overige straten in de wijk waar geen formele parkeervakken aanwezig zijn in de bestaande situatie kunnen een zoveel mogelijk gelimiteerde hoeveelheid
21 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Ontwerpthema
Beschrijving parkeervakken worden gerealiseerd in de groen-blauwe voorzieningenstrook. Daarbij geldt het uitgangspunt dat men gebruik maakt van parkeergelegenheid op eigen terrein het precieze aantal parkeervakken dient te worden uitgewerkt in de ontwerpfase. Vanuit de Nota Ruimte voor mensen en mobiliteit wordt voorgesteld om de parkeerdruk onder de 95 % te houden. Gezien de bestaande gemiddelde parkeerdruk (inclusief stoepparkeren) van de buurten Zuiderhout 68 % en Vredenhof 47 % kan het aantal parkeerplaatsen in de wijk worden gereduceerd. Aandachtspunt hierbij is de parkeerdruk bij de sportvelden in Vredenhof. In de ontwerpfase zal voor de buurten Zuiderhout en Vredenhof per straat het aantal parkeervakken nader worden bepaald, waarbij de ontwerprichting voor de parkeerdruk maximaal 85 % is (zonder stoepparkeren)
verlichting
alle armaturen zijn in Zuiderhout en Vredenhof reeds verduurzaamd naar LED. Het kan zijn dat aanvullend onderzoek in de ontwerpfase aantoont dat vleermuisvriendelijke verlichting op locaties noodzakelijk is. In dat geval dienen de armaturen op de gewenste locaties aangepast te worden. In Vredenhof zijn in 2009 de lichtmasten reeds vervangen door Patrimoniummasten. Voor Zuiderhout dienen de lichtmasten conform het HIOR nog door het type Patrimonium te worden vervangen, zodat deze ook aansluiten bij het beschermde stadsgezicht
riolering
momenteel ligt er een gemengd rioleringsstelsel in de wijk. Het verzakkingsonderzoek toont aan dat twee strengen vervangen moeten worden (Oosterhoutlaan en Amalia van Solmslaan) en worden uitgevoerd binnen de projectscope. Daarnaast is een nadere camera inspectie riolering uitgevoerd, om te bepalen/beoordelen wat de kwaliteit is van o.a. de huidige ‘matige’ strengen in het bestaand rioolstelsel. Hieruit blijkt achterstallig onderhoud te zijn in het rioolstelsel. Het achterstallige onderhoud wordt vooruitlopend uitgevoerd voor de start van de gefaseerde realisatie werkzaamheden (2027 – 2032) van onderliggend groot onderhoud en herinrichtingsopgave. De werkzaamheden en kosten voor aanpak van het achterstallige onderhoud wordt financieel gedekt vanuit het project Levensverlengend onderhoud. Het overige deel van het rioolstelsel is nog in goede conditie (in 2017 zijn alle toen bekende gebreken opgelost) en kan in de toekomst gerelined worden om de levensduur te verlengen onderdeel van het groot onderhoud is het aanleggen van een HWA-riool. Hiervoor is een ontwerp opgesteld. In dit ontwerp wordt in de gehele wijk HWA-riolering aangelegd, met diverse uitstroompunten richting de bestaande oppervlaktewateren
4.2
Aandachtspunten vervolg
In deze paragraaf worden een aantal vraagstukken toegelicht, welke in de definitiefase nog niet opgelost zijn. Het is belangrijk dat deze aandachtspunten in de ontwerpfase verder onderzocht worden en onderdeel zijn van de verdere uitwerking.
Tabel 4.2 Aandachtspunten bij verdere uitwerking Aandachtspunt
Thema
Beschrijving
besluitvorming kansen
allen
in Tabel 2.2 zijn diverse kansen gepresenteerd. In een vervolgfase moet een keuze gemaakt worden over de opname van de kansen in het project
principeprofielen
allen
in deze kaderstellende startnotitie en bijbehorende bijlagen is de eerste principeprofilering voor de indeling van de straten opgesteld. Deze profielen zijn gebaseerd op variantenstudies en het kader gesteld door het Haarlems beleid. De principeprofielen bieden kaders voor de dimensies in de straatindeling en de toevoeging van groenstroken. De details en vele andere inrichtingsvraagstukken zijn hiermee nog niet bepaald . In principe wordt in de ontwerpfase vastgehouden aan de afmetingen gesteld in de PvE-schets. Echter behoort deze schets ook bij de definitiefase van het project, dit betekent dat als er noodzaak is er wel ruimte is om de profilering zoals geschetst in het PvE aan te passen
verharding vs. bestaande laanbomen
groen
de bestaande (laan)bomen dienen zoveel mogelijk behouden te blijven. Met de nieuwe plannen komt nergens verharding waar dat nu niet ligt, maar toch is het belangrijk om in kaart te brengen welke gevolgen de plannen kunnen hebben voor de bestaande (hoofd)bomenstructuur. Het is denkbaar dat (zeer oude)
22 | 53
Witteveen+Bos | 148466/25-016.976 | Definitief
Aandachtspunt
Thema
Beschrijving wortels van bomen ook onder verhardingen groeien. Middels een boom effecten analyse (BEA) en daarbij horend wellicht proefsleuven kan meer uitsluitsel gegeven worden over de gevolgen van het plan voor de bestaande beplanting. Eventuele kap van bomen dient goed onderbouwd te worden
aandacht voor randvoorwaarden vanuit conditionerende onderzoeken
allen
er zijn een aantal conditionerende onderzoeken uitgevoerd om het plangebied goed in kaart te brengen en de randvoorwaarden voor ontwerp en uitvoering verder te specificeren. Het gaat dan om onderzoeken op het gebied van bijvoorbeeld archeologie, milieukunde en ecologie. Uit ieder onderzoek komen belangrijke conclusies en aanbevelingen naar voren. Het is belangrijk deze aanbevelingen mee te nemen in de ontwerp en (vooral) de voorbereidings- en uitvoeringsfase
hergebruik van bestaande materialen
circulariteit
uitgangspunt is dat de bestaande klinkerverharding van de rijwegen wordt hergebruikt. Naast de oude verharding is een grondstoffenplan en een materialenpaspoort opgesteld. Doel van deze documenten is het terugbrengen van de afvalstromen, en het zoeken naar invullingen voor (her)gebruik van bestaande materialen in het project. Bij de herinrichting zal gebruik worden gemaakt van de recent ontwikkelde grondstoffenhub