Bijlage 1 Kaderstellende startnotitie Wilhelminastraat eo
Tekst van het document
Kaderstellende startnotitie Raamvest, Wilhelminastraat, Raaksbruggen en omgeving
Lijst met aanpassingen Versie
Datum
Beschrijving van de wijziging
D1
24-05-2024
Eerste versie ter controle gemeente
D2
28-05-2024
Tekstuele wijzigingen
D3
30-05-2024
Eindversie
Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer Klant Auteur
Handelsregister 30129769 RID HRL Wilhelminastraat, definitiefase 51017574-001 Gemeente Haarlem Reza Kamerbeek
Datum Versie Documentnummer
30-05-2024 D3 NL24-648800269-89248
Herzien
Vrijgegeven door
Gecontroleerd door
John van den Broek
Vrijgegeven door
Bart Witte
2/32
Inhoudsopgave
1
Scopebepaling project ..................................................................... 4 1.1 Projectomschrijving ............................................................... 4 1.2 Scope project ........................................................................ 4
2
Uitgangspunten, randvoorwaarden en knelpunten ......................... 6 2.1 Uitgangspunten en randvoorwaarden ................................... 6 2.2 Duurzaamheid ....................................................................... 7 2.3 Knelpunten ............................................................................ 8
3
Omgeving en raakvlakken ............................................................... 9
4
Hoofdkeuzes en kaderstelling ....................................................... 10 4.1 Conflictanalyse .................................................................... 10 4.2 Afweging en eventuele varianten ........................................ 11 4.2.1 Afwegingen ............................................................ 11 4.2.2 Varianten en conclusies ......................................... 12
5
Participatie en inspraak ................................................................. 19 5.1 Participatie gedurende de definitiefase ............................... 19 5.2 Participatie gedurende de ontwerpfase .............................. 20
6
Risico’s en kansen......................................................................... 21 6.1 Risico’s uit de procesopdracht ............................................ 21 6.2 Risico’s uit Initiatieffase ....................................................... 21 6.3 Risico’s uit definitiefase ....................................................... 24 6.4 Kansen ................................................................................ 25
7
Financiën ....................................................................................... 26 7.1 Kostenraming ...................................................................... 26 7.2 Subsidiemogelijkheden en gemeentelijk budget ................. 27 7.2.1 Kleine Infrastructuur Noord-Holland subsidie ........ 27 7.2.2 Gemeenschappelijke Regeling Zuid-Kennemerland ............................................................................... 28 7.2.3 Gemeentelijke budgetten ....................................... 28
8
Juridisch ........................................................................................ 30 8.1 Eigendomsgrenzen ............................................................. 30 8.2 Bestemmingsplannen .......................................................... 30 8.3 Vergunningeninventarisatie ................................................. 30 8.3.1 Benodigde vergunningen ....................................... 30
9
Planning en vervolg ....................................................................... 32
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
3/32
1
Scopebepaling project
1.1
Projectomschrijving
Dit project betreft de herinrichting van de Wilhelminastraat, Raamvest, Raaksbruggen en de aansluiting hierop van de aangrenzende straten. Deze herinrichting wordt ingegeven door twee hoofdredenen. Allereerst is er noodzaak tot onderhoud, wat inhoudt dat de bestrating vervangen wordt, evenals de aanleg van een regenwaterafvoer, het vernieuwen van het vuilwaterriool en drainage, het vervangen van verkeersregelinstallaties en groot onderhoud aan bruggen. Daarnaast is deze route aangewezen als een sleutelproject in de structuurvisie voor de openbare ruimte. Volgens het nieuwe mobiliteitsbeleid vervullen deze wegen een essentiële rol en het groenbeleidsplan streeft naar meer groen in de openbare ruimte, vooral in de nu versteende wijken. Momenteel dient deze route als een belangrijke verkeersader voor auto’s en bussen van en naar Haarlem-West. Dit creëert een fysieke scheiding nabij het stadscentrum en de openbare ruimte is overwegend verhard. Om de transitie naar duurzame mobiliteit en de noodzakelijke vergroening te bevorderen, moet de functie voor autoverkeer verminderd worden ten voordele van de veiligheid en het comfort van fietsers en voetgangers, klimaatverbetering, vergroening en de kwaliteit van het verblijf in de omgeving. Autoverkeer wordt omgeleid via de Randweg om Haarlem-West te bereiken, terwijl de doorstroming van bussen zo goed mogelijk gehandhaafd wordt.
1.2
Scope project
Voor het project Wilhelminastraat is onderstaande scope vastgesteld. Binnen de scopegrenzen bevinden zich de volgende straten: •
Wilhelminastraat;
•
Zijlvest (zuidelijk deel);
•
Raaksbrug;
•
Zijlsingel;
•
Keizerstraat (westelijk deel);
•
Prins Hendrikstraat;
•
Raamvest/Raambrug.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
4/32
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
5/32
2
Uitgangspunten, randvoorwaarden en knelpunten
2.1
Uitgangspunten en randvoorwaarden
Op basis van de huidige beleidsanalyse zijn dit de belangrijkste uitgangspunten voor de herinrichting van de Wilhelminastraat: 1. Het projectgebied omvat a. De gehele Raamvest, inclusief de Raambrug en de aansluiting op de Grote Houtsraat/Houtbrug. b. De gehele Wilhelminastraat en Zijlvest (zuidelijk deel tot aan de Raaksbruggen), inclusief de aansluitende wegen Keizerstraat (westelijk deel tot aan de Oude Zijlvest) en Prins Hendrikstraat. c.
De kruispunten en tussenliggende wegvakken rondom de Raaksbruggen tot het project.
d. Het kruispunt Zijlweg-Zijlsingel-Kinderhuissingel. e. De Zijlvest (noordelijk deel) tussen de Raaksbruggen en de Zijlbrug/Zijlstraat viel oorspronkelijk buiten de scope van het project. Dit is nu bij het project betrokken om hiermee een optimale situatie te creëren voor fietsers bij de Raaksbruggen. Het betreft een complete reconstructie van het gebied. Deze straten zijn aan het eind gekomen van hun levensduur. De verharding dient dringend aangepakt te worden, tegelijk met enkele ingrepen aan het riool, drainage, groen en verkeersregelinstallaties. 2. Het project Wilhelminastraat is een van de zeven sleutelprojecten binnen de SOR en heeft daarmee een belang voor de hele stad. Hier komen de hoofdopgaven van de SOR samen: meer verblijfskwaliteit, recreatieve mogelijkheden en routes, ruimte voor stadsnatuur, gezonde straatbomen, klimaatadaptatie, ruimte voor de voetganger en kwaliteit van de looproutes, keuze voor de fiets binnen de stad, duurzame mobiliteit, de auto te gast in het centraal stedelijk gebied en het versterken van de HOV-corridor. Van de strategische keuzes uit de omgevingsvisie zijn de volgende keuzes van toepassing: a. Mengen en verdichten: compacte inrichting, opheffen barrières en meer functies of gebruikers. b. Vergroenen en vernatten: meer ruimte voor groen, extra bomen en ruimte voor grondwater. c.
Bevorderen gezonde leefomgeving: stimuleren actieve mobiliteit, minder milieuhinder en toegankelijkheid.
d. Mobiliteitstransitie: voetganger, fiets en openbaarvervoer. 3. De Wilhelminastraat Zijlsingel en Raamvest maken deel uit van de hoofdbomenstructuur. Dit betekent concreet dat de bestaande bomenstructuur een beschermde status geniet en dat de bomen niet zomaar gekapt mogen worden. Daar waar schakels ontbreken moeten deze aangevuld te worden. Hiervoor is het belangrijk dat er voldoende ruimte voor de bomen is om te groeien, zowel onder- als bovengronds.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
6/32
Dit belang is mede groot omdat de Wilhelminastraat onderdeel is van de wijk Vijfhoek. Momenteel is in deze wijk slechts 3% van de openbare ruimte groen. Vergroening van de openbare ruimte is daarom noodzakelijk. 4.
Het projectgebied ligt binnen het beschermd stadsgezicht aan de rand van de historische binnenstad, op het tracé van de voormalige vestingwerken en stadssingels. De Wilhelminastraat is een 19e eeuwse boulevard met een eenheid van architectuur, symmetrische inrichting en laanbeplanting. Zijlvest en Raamvest maken deel uit van de historische groenstructuur van Haarlem, net zoals structuren als de bolwerken, de singels en de beplante vesten. De Brouwersvaart is een gekanaliseerd restant van de voormalige Beek die van duinen tot Raaks loopt. Het uitgangspunt van de omgevingsvisie is dat het nieuwe ontwerp aansluit bij deze cultuurhistorische structuren.
5. De fietsring krijgt een plaats langs de Raamvest, Wilhelminastraat en Zijlvest. Dit is een geasfalteerd fietspad in twee richtingen met een breedte van 4 meter. In principe ligt dit fietspad aan de centrumzijde van de weg, tenzij na nader onderzoek een andere ligging beter blijkt aan te sluiten.
2.2
Duurzaamheid
Voor de herinrichting van de Wilhelminastraat is een omgevingswijzer met betrekking tot duurzaamheid opgesteld. Hieronder is in de afbeelding de score van de herinrichting af te lezen op verschillende duurzaamheidsthema’s.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
7/32
In de afbeelding is af te lezen dat voor de meeste thema’s er zowel positieve als negatieve activiteiten plaatsvinden. Een uitzondering hierop is sociale relevantie. De reden van deze score is de beperkte mogelijkheid om binnen het ontwerp rekening te houden met omvangrijke wensen uit de buurt. Omdat de fysieke ruimte beperkt is en het stedelijke belang groot, zoals blijkt uit de geïnventariseerde beleidsuitgangspunten, kunnen aanvullende wensen tijdens de participatie vaak niet worden gehonoreerd.
2.3
Knelpunten
Voor dit project kunnen de volgende knelpunten worden benoemd: 1. In het geactualiseerde mobiliteitsbeleid en de SOR zijn de Raamvest, de Wilhelminastraat en de kruispunten rondom de Raaksbruggen opgenomen als wegcategorie GOW30 km/u. Rijtijdverlies door het verlagen van de maximumsnelheid is niet acceptabel voor de concessieverleners en concessiehouders en kan leiden tot een versobering van het aantal bussen. Mogelijk kunnen er bij de herinrichting, naast het terugbrengen van de maximum snelheid, maatregelen worden genomen die dit verlies (gedeeltelijk) compenseren, zoals het verwijderen van verkeerslichten. Dit heeft echter weer een mogelijk negatief effect op de oversteekbaarheid. 2. Binnen de projectscope is de fietsring voorzien. Deze ligt in principe aan de binnenstadzijde van de wegen. In de Wilhelminastraat en bij de Raaksbruggen ligt de fietsring daarmee aan de oostzijde van de weg. In de huidige situatie is ook aan de westzijde van de Wilhelminastraat een fietspad (voor fietsers in zuidelijke richting). Als die ook behouden moet worden, gaat de fietsring ten koste van de wenselijke vergroening. Als die vervalt, heeft dit effect op aansluitende fietsroutes en bereikbaarheid voor fietsers. 3.
Meer groen, brede trottoirs, de fietsring, ruimtelijke kwaliteit, rijbanen voor auto’s en bussen en bushaltes vragen bij elkaar waarschijnlijk om meer ruimte dan hier beschikbaar is, ook omdat de bestaande bruggen het uitgangspunt zijn. Dit maakt dat er keuzes moeten worden gemaakt en dat de ruimte beperkt is om aanvullende wensen vanuit bewoners, ondernemers en andere stakeholders te honoreren. 4. Het inpassen van de fietsring en extra groen in de Raamvest en Wilhelminastraat gaat ten koste van circa 75 parkeerplaatsen. Er zijn hiervoor 50 parkeerplaatsen vrij te geven voor bewonersparkeren in parkeergarage Houtplein. 5. Kabels en leidingen vormen een belangrijk knelpunt, omdat nutsbedrijven hun eigen planningen hebben en capaciteitsproblemen ervaren, terwijl de energietransitie vraagt om een flinke inzet, mogelijk ook op deze plek. Een herinrichting kan daarnaast beperkt worden door de ligging van kabels en leidingen, bijvoorbeeld omdat bomen en ander groen ondergronds schade aan kabels en leidingen kunnen veroorzaken.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
8/32
3
Omgeving en raakvlakken
Er zijn verschillende projecten, ambities en ontwikkelingen die invloed hebben op het project herinrichting Wilhelminastraat en/of vice versa. Dit zijn: Tabel 3.1 Raakvlakprojecten
Raakvlakproject
Beschrijving
Doorstroming verbeteren N205
Verbeteren van de doorstroming op de N205 is benoemd in het mobiliteitsbeleid. Daartoe is een onderzoek voorgesteld voor het verbeteren van de doorstroming op de zuidelijk deel van de regioring tussen de Schipholweg (N205) en de Westelijke Randweg (N208). Een van de doelen hiervan is om de verkeersintensiteit op de route via de Wilhelminastraat te verminderen. De Wilhelminastraat is nu nog een snelle alternatieve verbinding voor doorgaand verkeer van de N205 naar de N208. Vanwege het noodzakelijke onderhoud aan de verharding in de Wilhelminastraat en Raamvest kan niet langer gewacht worden op maatregelen ter bevordering van de doorstroming op de N205. Daarom is het noodzakelijk dat er op het kruispunt Paviljoenslaan-Dreef-Florapark tijdelijk maatregelen getroffen worden.
Klimaatadaptatie Vijfhoek
Voor de wijk Vijfhoek is een onderzoek uitgevoerd naar de beheersing van regenwater. Het Plan Stedelijk Water geeft daarnaast een kader voor afkoppeling en grondwaterbeheersing. Mogelijk moet openbare ruimte binnen het projectgebied worden afgekoppeld, maar in ieder geval moet afgekoppeld regenwater vanuit de Vijfhoek via het projectgebied worden getransporteerd naar het oppervlaktewater van de Leidsevaart en de singels. Aanvullende maatregelen hiervoor moeten nog aan de scope worden toegevoegd.
Hotel Prins Hendrikstraat
Op de hoek van de Prins Hendrikstraat en de Wilhelminastraat wordt het voormalige gebouw van de meisjesschool omgevormd tot een hotel. Hiervoor is een vergunning verstrekt, maar de bouw is nog niet aangevangen.
Aanpassingen VRI Zijlvest i.vm. fietsenstalling Hortusplein
Om het gebruik van de fietsenstalling aan het Hortusplein te optimaliseren en te vergemakkelijken zijn er in 2023 aanpassingen gedaan aan de Zijlvest met de toevoeging van een fietsoversteek bij de parkeergarage Raaks en de inrichting van een tweerichtingsfietspad voorlangs de publiekshal.
Programma re-linen hoofd/diepriool
Het diepriool op de Wilhelminastraat dient voorzien te worden van een liner. Daarbij moeten de inspectieputten voorzien worden van coating. Vanwege de noodzaak tot (deels) afsluiten van de Wilhelminastraat voor deze werkzaamheden, dienen deze werkzaamheden gecombineerd te worden in realisatie.
Vijfhoek autoluw
Een deel van de Vijfhoek wordt autoluw gemaakt door auto’s na 11.00 u niet meer toe te staan. In verband hiermee zijn de Barrevoetstraat en Keizerstraat (oostelijk deel) in 2023 opnieuw ingericht en zijn rondom de Oude Zijlvest de rijrichtingen aangepast
Herinrichting Houtplein
Deze herinrichting bevindt zich in de afrondende fase. In 2024 wordt de toegang naar de fietsenstalling gemaakt en de inrichting van het noordelijke deel afgerond. Die sluit bij de Grote Houtbrug aan op het projectgebied. Daarnaast gaan alle bussen die via het Houtplein rijden ook via de Wilhelminastraat.
Zitplek dak- en thuislozenopvang Wilhelminastraat 10
Aan de Wilhelminastraat 10 bevindt zich een opvanglocatie voor dak- en thuislozen. Voor de klanten wordt een verblijfplaats voorzien nabij deze opvang langs de zuidelijke Zijlvest.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
9/32
4
Hoofdkeuzes en kaderstelling
4.1
Conflictanalyse
Tabel 4.1 Conflicten
Conflict
Beschrijving
Wenselijke intensiteit autoverkeer versus autonome groei zonder maatregelen
Voor de Raamvest en de Wilhelminastraat zijn wij uitgegaan van het profiel van een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30 km/u. Voor een geloofwaardige GOW30 is het van belang dat de intensiteit daalt tot onder de (circa) 10.000 motorvoertuigen per etmaal (mvt/etm). De huidige intensiteit rondom de Raaksbruggen is circa 13.000 mvt/etm. Een afname is daarom van belang. Bij de vormgeving van de kruispunten rondom de Raaksbruggen zijn wij uitgegaan van de combinatievariant uit het rapport van Witteveen+Bos uit 2020. De resultaten van deze studie zijn nader geanalyseerd en gespiegeld aan de meest recente uitgangspunten en doelen. Hierbij is geconstateerd dat de combinatievariant niet heel robuust is. Om deze te laten slagen is verdere groei van het verkeer niet acceptabel. Maatregelen die de groei van het verkeer doen stoppen zijn van groot belang. Denk hierbij onder aan de maatregelen in het belang van de mobiliteitstransitie.
Ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid versus autoverkeer
Voor de leefbaarheid en klimaatadaptatie zijn meer groen en ruimtelijke kwaliteit noodzakelijk. Dat vraagt een groter oppervlak voor een onverharde groene invulling, voor toegankelijke trottoirs, voor verblijfskwaliteit en voor mobiliteit per fiets en te voet. Conform de prioritering in de Structuurvisie Openbare Ruimte, het mobiliteitsbeleid, het groenbeleid en de omgevingsvisie moet dit met name worden bereikt door het verminderen van de ruimte voor het autoverkeer dat in deze straten in het verleden juist ruim baan heeft gekregen. Minder ruimte voor het autoverkeer geeft wel een groter risico op congestie als de hoeveelheid autoverkeer verder groeit zoals de modellen, zonder effect van maatregelen, verwachten. Congestie is niet acceptabel voor (H)OV en de hulpdiensten (brandweer en ambulance vanuit de post aan de Zijlweg (nabij N208)).
Bus versus leefbaarheid, verkeersveiligheid en oversteekbaarheid
Via de Wilhelminastraat rijden nu diverse (H)OV-buslijnen over dezelfde infrastructuur als auto’s. Bussen vormen, volgens het mobiliteitsbeleid, een belangrijk middel om de mobiliteitstransitie tot stand te brengen. Uit het oogpunt van verkeersveiligheid, oversteekbaarheid en leefbaarheid is het wenselijk om de maximum snelheid te verlagen naar 30 km/u. Uit een inventarisatie is gebleken dat de bussen op dit traject hierdoor tijdsverlies oplopen. In het ontwerp zijn maatregelen voorgesteld om de verminderde rijtijd gedeeltelijk te compenseren en de betrouwbaarheid te verbeteren. Deze maatregelen zijn het verwijderen van de verkeerslichten, instellen van een voorrangsroute op de Wilhelminastraat en het achterwege laten van zebra’s op dit trajectdeel. In de vervolgstudie moet onderzocht worden wat de kwantitatieve effecten hiervan zijn voor het (H)OV.
Route via N205 of via Wilhelminastraat
De N205 is aangewezen als hoofdroute voor autoverkeer op het zuidelijke tracé van de regioring tussen de Schipholweg (N205) en de Westelijke Randweg (N208). Nu maakt er nog te veel verkeer gebruik van de Wilhelminastraat. Een van de oorzaken hiervan is dat de huidige N205 nog niet voldoende uitgerust is om als doorgaande route te fungeren. Er loopt een onderzoek om de doorstroming (en veiligheid) op de N205 te verbeteren. De benodigde verbeteringen aan de N205 worden in hun definitieve vorm pas gerealiseerd nadat de Wilhelminastraat en de Raaksbruggen opnieuw zijn ingericht, omdat het onderhoud aan de Wilhelminastraat eerder nodig is dan aan de Paviljoenslaan, de Dreef en het Florapark.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
10/32
4.2
Afweging en eventuele varianten
4.2.1
Afwegingen
Afweging
Beschrijving
Vormgeving Raaksbruggen e.o.
De basis van het ontwerp rondom de Raaksbruggen ligt in de combinatievariant uit de studie van 2020. Deze variant geeft de beste mogelijkheden om ruimte te vinden op deze complexe kruising. Verkeerslichten vragen om opstelstroken voor wachtend verkeer in verschillende richtingen en de samenhang met de verkeerslichten bij de Zijlweg en de parkeergarage Raaks zorgen voor relatief lange wachttijden. Met het voorrangsplein uit de combinatievariant ontstaat veel meer ruimte op de locaties vóór de publiekshal en vóór het Patronaat om daar verblijfskwaliteit te maken. De combinatievariant is op een aantal punten licht gewijzigd ten opzichte van 2020 met het oog op oversteekbaarheid en verkeersveiligheid én het toevoegen van groen. Met de huidige verkeersbewegingen zorgt de combinatievariant voor een soepele afwikkeling. Wanneer het autoverkeer over de Raaksbruggen in de toekomst blijft toenemen, kan de combinatievariant juist voor meer filevorming zorgen. Het is daarom belangrijk dat zowel de mobiliteitstransitie op gang komt als dat het doorgaande autoverkeer zoveel mogelijk via de N205 naar de Randweg rijdt.
Profiel Raamvest in combinatie met fietsring
De Raamvest ligt in het verlengde van de Gasthuisvest en de Kampervest. Deze vesten hebben een belangrijke groene structuur langs het water. De fietsring loopt ook via deze straten. De keuze van de vormgeving van de fietsring (fietspad of fietsstraat) is daarmee ook logischerwijs gelijk op dit gehele traject. Vanwege de omvang van de intensiteiten op de Kampervest en de Gasthuisvest is de fietsstraat als optie afgevallen (voor de Raamvest). De fietsring in de Raamvest wordt daarom uitgevoerd als vrijliggend fietspad aan de zijde van de woningen. Dit is niet alleen in lijn met de eisen die vanuit het fietsbeleid worden gesteld, maar is ook als beste optie naar voren gekomen in de afweging met een mogelijke fietsstraat. Met behoud van het waardevolle groen, gaat dit ten koste van parkeerplaatsen. De toegankelijkheid van het trottoir vereist bovendien dat obstakels als fietsparkeerplaatsen en ondergrondse containers in de resterende parkeerstrook worden opgelost.
Profiel Wilhelminastraat in combinatie met fietsring en vergroening
De Wilhelminastraat is een klassieke en voor Haarlemse begrippen brede stadsboulevard met symmetrische bebouwing, brede trottoirs, veel verharding en een laanstructuur. De bestaande bomen hebben ondergronds te weinig ruimte gekregen om tot volledige wasdom te komen. Verbetering van de groeiplaatsen zal deze bomen niet meer helpen. De inrichting van de fietsring aan de oostzijde en de versmalling van de rijbaan zijn de belangrijkste uitgangspunten voor een nieuw profiel. Er zijn verschillende opties voor dit nieuwe profiel bestudeerd. Vanwege de klassieke uitstraling, de benodigde ruimte voor groen en bomen, de waarde van brede trottoirs en de wenselijkheid om de rijbaan zo ver mogelijk van de woningen te houden, is gekozen voor een profiel dat niet sterk afwijkt van het huidige profiel en zo goed mogelijk de symmetrie behoudt. Er is meer ruimte voor groen, ook ondergronds, zodat nieuwe bomen volwaardig kunnen uitgroeien.
Wel/geen fietspad westzijde Wilhelminastraat
Met de realisatie van de fietsring aan de oostzijde (binnenzijde van de binnenstad) van de Wilhelminastraat kwam de vraag of er nog een fietspad aan de westzijde wenselijk/noodzakelijk was. Met het oog op het toevoegen van zoveel mogelijk groen en het in twee richtingen bereden fietspad aan de oostzijde van de Wilhelminastraat is het fietspad aan de westzijde vervallen. Voor doorgaand fietsverkeer van noord naar zuid, richting de Koninginnebuurt, betekent dit dat twee keer moet worden overgestoken totdat de fietsring in noordelijke richting wordt voortgezet. Door de noordelijke oversteek al vóór de Raaksbruggen te maken, wordt voor dit noord-zuid fietsverkeer het aantal drukke kruisingen minder en wordt het winkelgebied van de Raaks voor hen veel beter bereikbaar. Voor bewoners en bezoekers van de panden aan de Wilhelminastraat levert dit niet meer maar wel andere oversteekbewegingen op. Waar in de huidige situatie alle bezoekers en bewoners in de helft van de gevallen de weg moet oversteken om het fietspad te bereiken, moet straks de helft van de bewoners en bezoekers altijd de weg oversteken, terwijl de andere helft dat nooit meer hoeft.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
11/32
Afweging
Beschrijving
Verkeerskundige aanpassingen in het netwerk
Binnen de scope van dit project zijn geen ‘harde’ netwerkaanpassingen voor autoverkeer opgenomen. Een smallere inrichting en het terugbrengen van de maximum snelheid dragen wel bij aan minder doorgaand autoverkeer, maar op zichzelf staand niet in grote mate. Het is van belang dat op andere plekken in het Haarlemse wegennetwerk aanpassingen worden doorgevoerd teneinde de intensiteit van het autoverkeer binnen het projectgebied niet te laten toenemen. Bijvoorbeeld de maatregelen op N205 teneinde de doorstroming op deze route te verbeteren In de vervolgfase moet onderzocht worden welke maatregelen nodig zijn (binnen of buiten de scopegrenzen) om de combinatievariant toekomstvast te maken en houden.
Bushaltes
Uitgangspunt voor dit project is het instellen van 30 km/u. Binnen 30-zones halteren de bussen in principe op de rijbaan, zodat zij ook ongehinderd weg kunnen rijden. Vanwege het grote aantal HOV-bussen is binnen dit project gekozen voor haltekommen, zodat halterende (niet HOV-)bussen niet de achteropkomende bussen belemmeren in de doorgang. Bij het wegrijden van de bushaltes hebben de bussen binnen de bebouwde komen wettelijk gezien voorrang op het overig verkeer.
4.2.2
Varianten en conclusies
Een belangrijk doel van de herinrichting van de Raamvest en Wilhelminastraat en de omgeving van de Raaksbruggen is het verbeteren van de leefbaarheid, de (verblijfs)kwaliteit en de invulling van klimaatadaptatie. De toevoeging van meer en beter groen is daarbij de belangrijkste invulling. Het doel, volgens het groenbeleidsplan, om 30% van de Wilhelminastraat te vergroenen wordt niet geheel gehaald vanwege de blijvende noodzaak om bussen, fietsen, voetgangers en ook auto’s zich te laten verplaatsen. De Raamvest heeft wel een grote groene zone langs het water. De grootste groenvoorzieningen in de buurt is het Wilsonsplein, al is ook dit plein flink verhard. Door het smallere profiel op de Wilhelminastraat en rondom de bruggen ontstaat er nieuwe ruimte om meer groen en verblijfsruimte te realiseren Extra verblijfsruimte en nieuw groen heeft niet alleen een positieve effect op de leefbaarheid. Het draagt ook bij aan de gemeentelijke ecologische en klimaatdoelen. Het ‘vergroenen en vernatten’ zorgt daarmee voor een beter verblijfsklimaat, meer biodiversiteit en het voorkomt hittestress en overlast door hevige neerslag. Het project is in onderstaande tekst opgedeeld in drie delen: Raamvest, Wilhelminastraat en Raaksbruggen. Per deel worden de specifieke aspecten beschreven:
Raamvest Het nieuwe profiel is, gezien van de woningen, als volgt opgebouwd: breed trottoir – tweerichtingsfietspad (fietsring) - uitstapstrook voor parkeerplaatsen – parkeerstrook en rijbaan. Het bestaande groene talud, inclusief de bomen, wordt gehandhaafd en waar mogelijk verbreed. Dit is mogelijk omdat de Raamvest niet overal even breed is, terwijl de maatvoering van de verkeerskundige componenten over het gehele profiel gelijk blijft.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
12/32
Uitzondering hierop is het profiel nabij de Grote Houtstraat. De beschikbare ruimte in het profiel hier is smaller door de aanwezigheid van een grote boom en het brughoofd van de Grote Houtbrug. Dit is ondervangen door de fietsring hier te versmallen naar 3,50 meter (in plaats van 4 meter), een iets smaller trottoir en het laten vervallen van de verkeerslichten. Bij het opstellen van het profiel is prioriteit gegeven aan de inpassingsmogelijkheden van de fietsring. De ligging van de kabels en leidingen is inzichtelijk gemaakt en het project is besproken in het NUTS-overleg. In de vervolgfase moet de exacte impact van het ontwerp op de kabels en leidingen inzichtelijk gemaakt worden, waarbij in overleg met de Nutsbedrijven ook hun mogelijke uitbreidings- en vervangingsplannen besproken moeten worden. Ook wordt in het vervolg de combinatie met de werkzaamheden voor de opgaves ten aanzien van het afkoppelen van de riolering onderzocht en vormgegeven. De keuze voor dit profiel heeft effect op de beschikbare ruimte voor parkeren. In het nieuwe profiel kan alleen nog aan de woningenzijde geparkeerd worden. Hierdoor vervallen circa vijftig parkeerplekken in de Raamvest. In deze ‘parkeerstrook’ moet ook ruimte worden gereserveerd voor ondergrondse containers, laden & lossen voor Albert Heijn in de Grote Houtstraat en fietsenrekken zodat het trottoir toegankelijk blijft.
Bij de Grote Houtbrug ‘begint’ het nieuwe profiel. Uitdaging hierbij was om de fietsers die in de Raamvest in twee richtingen over de fietsring rijden bij de Gasthuisvest weer te splitsen, waarbij fietsers in westelijke richting vanaf de zijde van de binnenstad (Gasthuisvest) aankomen en fietsers in oostelijke richting moeten oversteken richting de Gasthuissingel. Dit is een tijdelijke situatie tot de fietsring wordt gecompleteerd, maar omdat de herinrichting van de Gasthuisvest en de Kampervest voorlopig niet zijn voorzien, krijgt dit wel een langdurig karakter. Het kruispunt van de Raamvest bij de Grote Houtbrug is in het ontwerp vormgegeven in lijn met de vormgeving van het kruispunt van de Raamsingel bij de Grote Houtbrug, waarbij de fietsers tussen het Houtplein en de Grote Houtstraat voorrang hebben op het fiets- en autoverkeer op de Raamvest/Gasthuisvest en Raamsingel/Gasthuissingel. Door beide dicht bij elkaar gelegen kruispunten dezelfde voorrangsregeling toe te kennen ontstaat een eenduidige en begrijpelijke situatie voor de weggebruikers. Daarbij kunnen hierdoor de verkeerslichten vervallen waarvoor geen ruimte is na inpassing van de fietsring. Het fietspad ten zuiden van de Stadsschouwburg (heet ook Raamvest) wordt versmald ten behoeve van de duidelijkheid en overzichtelijkheid. De huidige breedte is mede afgestemd op autoverkeer, dat hier nauwelijks rijdt.
Het smallere ontwerp is nog steeds berijdbaar voor de voertuigen die hier af en toe moeten zijn (expeditieverkeer Stadsschouwburg). In de Raamvest is met het nieuwe profiel geen ruimte om nieuw groen toe te voegen. Het bestaande groen wordt gehandhaafd met minimaal dezelfde groeiruimte, met uitzondering van de kleine boom bij de Korte Annastraat; de enige boom aan de woningenzijde van de weg. Deze komt te vervallen als gevolg van de inpassing van de fietsring.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
13/32
De fietsstraat als vormgeving is ook overwogen. Deze is om de volgende twee redenen afgevallen: •
De Raamvest ligt in het verlengde van de Gasthuisvest en de Kampervest. De fietsring loopt in de toekomst ook door via deze wegen. De keuze van de vormgeving van de fietsring (fietspad of fietsstraat) is daarmee ook logischerwijs gelijk op dit gehele traject. Vanwege de omvang van de intensiteiten van het autoverkeer op de Kampervest en de Gasthuisvest is de fietsstraat als optie in de Kampervest en de Gasthuisvest afgevallen en daarmee ook in de Raamvest.
•
De fietsstraat is per definitie een erftoegangsweg. De Raamvest is in het vigerende mobiliteitsbeleid aangewezen als gebiedsontsluitingsweg. Daarmee past de fietsstraat niet in de Raamvest. Hiermee sluiten we ook aan op het advies van de politie.
Wilhelminastraat Het nieuwe profiel lijkt veel op het bestaande profiel waarbij meer groen, verblijfsruimte en de fietsring zijn toegevoegd. Daarnaast is de rijbaan versmald. Dit alles met het oog op het terugbrengen van de historische stadsboulevard met laanstructuur, de leefbaarheid en biodiversiteit te vergroten en de Wilhelminastraat klimaatadaptief en hittebestendig te maken. Met het smallere profiel, de middengeleiders op de kruispunten en de lagere rijsnelheid voor gemotoriseerd verkeer neemt de verkeersveiligheid, oversteekbaarheid en de leefbaarheid toe. Als gevolg hiervan neemt de barrièrewerking af die de Wilhelminastraat nu heeft voor voetgangers en fietsers van en naar de binnenstad. Hoewel het nieuwe veel lijkt op het bestaande profiel zijn de aanpassingen ook duidelijk te zien in het ontwerp (zie bijlage 2). Het profiel is nog steeds in de basis symmetrisch opgesteld met aan beide zijden even brede trottoirs, bomenrijen en groen-/parkeerstroken. De as van de weg is iets in westelijke verlegd als gevolg van de eenzijdig gelegen fietsring aan de oostzijde van het profiel. Als gevolg van dit nieuwe profiel verdwijnen in de Wilhelminastraat (tussen Vestestraat en de Alexanderstraat) de bestaande bomen. In de Wilhelminastraat worden in totaal 49 nieuwe bomen en zes meerstammige heesters geplant.
In de totstandkoming van deze notitie zijn de kabels en leidingen geïnventariseerd en is het project besproken in het nutsoverleg. Bij het opstellen van het profiel is voorrang gegeven aan de bovengrondse inrichting. In de vervolgfase moet het effect op de kabels en leidingen in beeld worden gebracht en moeten in overleg met de nutsbedrijven eventuele uitbreidings- en vervangingsplannen besproken worden. Ook de combinatie met de rioleringsopgave wordt in het vervolgproject onderzocht en vormgegeven. Evenals de Raamvest heeft de keuze voor dit profiel in de Wilhelminastraat het effect dat de hoeveelheid parkeerplaatsen langs de Wilhelminastraat afneemt. Er vervallen circa 25 parkeerplekken.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
14/32
Bij de Stadsschouwburg sluit de Raamvest aan op de Wilhelminastraat, waarbij verkeer uit de Raamvest voorrang moet verlenen aan verkeer op de Wilhelminastraat. De principevormgeving wijzigt daarmee niet veel. Er zijn wat aanpassingen gedaan als gevolg van de nieuwe, smallere profielen op de Raamvest en de Wilhelminastraat. Nu ook beiden met fietsring. De verkeersregelinstallatie op het kruispunt is verwijderd omdat deze niet nodig is voor de doorstroming of veiligheid. Met het oog op de oversteekbaarheid is in overleg met Platform Toegankelijkheid gekozen om de voetgangersoversteek van een VRI te voorzien. In deze VRI kan, net als in de huidige situatie, een voorziening worden opgenomen om bussen prioriteit te geven bij het toekennen van groen licht. Omdat het autoverkeer van de Raamvest hierin niet meer is opgenomen, ontstaat wel meer ruimte voor voorrang voor de bus. Ook op het kruispunt van de Wilhelminastraat met de Prins Hendrikstraat is de VRI vervallen. Evenals bij het Wilsonsplein heeft deze geen toegevoegde waarde voor de doorstroming en veiligheid. Het verwijderen hiervan heeft daarbij als voordeel voor de (H)OV-bussen dat zij hier niet meer hoeven te stoppen. Busverkeer heeft hiermee nog meer voorrang op autoverkeer uit de zijwegen.
De kruispunten van de Wilhelminastraat met het Wilsonsplein, de Alexanderstraat, Mauritsstraat en de Prins Hendrikstraat krijgen allemaal dezelfde vormgeving uit het oogpunt van eenduidigheid en herkenbaarheid. De zijwegen sluiten aan op de Wilhelminastraat met een uitritconstructie. In de Wilhelminastraat zijn bredere middengeleiders aangebracht om de oversteekbaarheid en veiligheid te verbeteren. Er zijn geen zebrapaden aangebracht bij de kruispunten, om hiermee het (H)OV niet te belemmeren. Zebra’s zijn nadelig voor de doorstroming van het (H)OV, omdat elke bus of auto voorrang moet verlenen aan elke voetganger. Daarnaast wordt een combinatie van zebrapad over een voorrangsweg naast kruisend fiets- en/of autoverkeer afgeraden uit het oogpunt van verkeersveiligheid en duidelijkheid. Op locaties waar die situatie wel bestaat, bijvoorbeeld bij de kruising van de Zijlvest met de Zijlstraat, moet voorrang worden verleend aan voetgangers en niet aan fietsers en auto’s waardoor verkeer op de voorrangsweg stilstaat op de kruising om voorrang te verlenen aan voetgangers op de zebra. Nabij het Wilsonsplein zijn twee bushaltes waar lijn 50 (Leiden – NS-station Haarlem) halteert. Overwogen is om de haltekommen te laten vervallen ten gunste van meer groen, echter dit is zeer ongunstig voor achteropkomende bussen.
Vanwege de hoge frequentie van de (H)OV-bussen is de kans groot dat zij belemmerd worden in de doorgang wanneer lijn 50 op de rijbaan halteert. Het compleet vervallen van de haltes is onwenselijk vanwege het relatief drukke gebruik van deze halte, in combinatie met de daardoor veroorzaakte langere aanlooptijden naar alternatieve haltes. De bushaltes worden daarom behouden. Ze worden wel korter.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
15/32
Raaksbruggen en directe omgeving In 2020 is een uitgebreide studie1 (inclusief een verkeersmodelstudie) gedaan naar de vormgeving van de kruispunten rondom de Raaksbruggen. Daarbij is destijds ook de voorkeursvariant vanuit de SOR meegewogen. Resultaat van deze studie was de zogenaamde ‘combinatievariant’. Deze variant lijkt al erg op de voorkeursvariant uit de SOR en kan in de toekomst evolueren tot de SORvariant. Doorgroeien naar de SOR-variant kan bij een afname van de verkeersstromen in de toekomst. In de combinatievariant zijn de verkeerslichten VRI’s) komen te vervallen, zijn er minder rijstroken voor autoverkeer op en rondom de bruggen en is er daardoor meer ruimte voor groen, fietsers, en verblijfsruimte voor de gemeentelijke publiekshal en het Patronaat. Deze variant is schematisch weergegeven in nevenstaande figuur. Het vigerende mobiliteitsbeleid en het fietsbeleid waren nog niet van kracht ten tijde van het onderzoek uit 2020. Het huidige beleid heeft geleid tot enkele optimalisaties aan de combinatievariant. Dit zijn:
1
•
Alle fietspaden in twee richtingen zijn aan de ‘buitenzijde’ van het knooppunt gelegd. Hiermee hebben de fietsring en andere plekken rondom de Raaksbruggen een betere routing voor fietsers. Er zijn hierdoor minder kruisingen met auto’s en bussen. Ook zijn de publiekshal, het Patronaat, de bioscoop en het winkelgebied van de Raaks beter bereikbaar voor fietsers.
•
Om de fietsers goed en veilig aan de buitenzijde van de knoop van de Raaksbruggen te brengen en daarmee ook direct goed aan te sluiten op de fietsring is tussen Zijlbrug en Raaks ook een deel van de fietsring gerealiseerd. Dit gaat ten koste van het westelijke fietspad. Hiervoor is de Zijlvest (ten noorden van de Raaksbruggen) binnen de scope van dit project gehaald. Dit leidt ertoe dat het winkelgebied, de bioscoop en de publiekshal beter bereikbaar voor fietsers uit noordelijke richting. Nadeel hiervan is dat dit deel niet lang geleden al heringericht is. In het vervolgtraject van dit project wordt daarom de scopegrens verlegd tot bij de Zijlbrug.
•
Door voorgaande aanpassingen vervalt de fietsverbinding over de noordelijke Raaksbrug. De voetgangersverbinding blijft in stand voor een goede looproute tussen de binnenstad en het Patronaat.
Rapport ‘Wilhelminastraat-Raaksbruggen, rapportage verkeersonderzoek’ door Witteveen+bos, 27-11-2020
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
16/32
•
De keerlus voor de entree van de Raaksgarage is komen te vervallen. Vanwege de wens voor meer verblijfsruimte vóór de publiekshal en langs het water ontbreekt de ruimte voor deze keerlus. In het nieuwe ontwerp moet verkeer vanuit de garage altijd rechtsaf via de bruggen rijden. Auto’s die toch in zuidelijke richting willen rijden moeten een rondje rijden op de Raaksbruggen. Hiermee wordt het waarschijnlijk dat een deel van het verkeer dan kiest voor de route via de Zijlweg naar de N208. Dat levert een afname op van auto’s op de Wilhelminastraat.
•
Bij de publiekshal voor de deur moeten in het ontwerp twee rijstroken overgestoken worden. Om dit veilig te doen wordt de voetgangers- en fietsoversteek voor de publiekshal voorzien van een verkeersregelinstallatie. Een geregelde oversteek komt daarnaast ten goede aan de toegankelijkheid van mensen met een beperking. In de regeling worden voorzieningen opgenomen om prioriteit te geven aan (H)OV-bussen.
•
Op het kruispunt Zijlweg-Zijlsingel-Kinderhuissingel ging de combinatievariant ervan uit dat de richting Zijlweg – Zijlbrug in de voorrang zou komen voor fietsers van en naar de binnenstad. In het aangepaste ontwerp is de voorrangsroute ingesteld tussen de Zijlweg en de Zijlsingel. Deze keuze is meer vanzelfsprekend (en dus veiliger) voor fietsers vanaf de Zijlbrug naar de Zijlweg, die hiermee nog wel voorrang hebben en autoverkeer op de Zijlsingel wordt hiermee verleid om via de Zijlweg de stad te verlaten. Dit sluit aan op de SOR, waarin de Zijlweg is aangewezen als hoofdontsluiting van de bebouwde kom. Het enige nadeel is dat fietsers vanaf de Zijlweg naar de Zijlbrug geen voorrang hebben. Voor hen wordt de situatie wel beter door het vervallen van de verkeerslichten in combinatie met een ruim middensteunpunt. De Kinderhuissingel heeft geen ontsluitende functie in het netwerk.
•
De fietsring ligt aan de oostzijde langs de Zijlvest, de publiekshal en de entree van de Raaksgarage en sluit hiermee aan op de ontwerpkeuzes in de Wilhelminastraat.
•
Het verplaatsen van de bushaltes Ruijchaverstraat van de Zijlweg naar de Zijlsingel is niet overgenomen. De bushaltes behouden hun plek. Er komen geen nieuwe haltes bij. Bussen halteren in eigen haltekommen.
De combinatievariant met bovenstaande aanpassingen hebben geleid tot een ontwerp rondom de Raaksbruggen waar meer groen en meer verblijfsruimte is voor het Patronaat, de gemeentelijke publiekshal en langs de Leidsevaart (zie ook bijlage 2). Deze extra verblijfsruimte is gecreëerd door de hoeveelheid asfalt voor auto’s in te perken. In combinatie met het ontvlechten van de diverse verkeersstromen en het ‘verleggen’ van de fietsroutes naar de buitenzijde van de wegen is daarmee ook hier de verkeersveiligheid, oversteekbaarheid en leefbaarheid verbeterd. De drie bomen die langs het water staan, direct ten zuiden van de Raaksbruggen en de bomen langs de Zijlsingel (Patronaat) en de Kinderhuissingel worden behouden in het ontwerp en krijgen meer ruimte. Daarnaast worden zeven nieuwe bomen en elf meerstammige heesters geplant.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
17/32
In de studie uit 2020 is de combinatievariant doorgerekend met intensiteiten, die gebaseerd zijn op het oude verkeersmodel (zonder mobiliteitstransitie) en verkeerstellingen. Gebleken is dat deze vormgeving niet heel robuust is. De hoeveelheid autoverkeer mag niet toenemen, omdat hier anders congestie ontstaat. Het huidige verkeersmodel van de gemeente Haarlem laat zien dat de autonome groei nog zorgt voor een stijging. Er zijn dus aanvullende maatregelen in het netwerk noodzakelijk om congestie te voorkomen. Congestie is niet acceptabel voor de (H)OV-bussen en de nood- en hulpdiensten. In de plannen van de gemeente zijn al maatregelen opgenomen die hieraan moeten bijdragen, zoals maatregelen in het kader van de mobiliteitstransitie en de maatregelen op de N205 die een groter deel van het doorgaande verkeer naar de N208 moet geleiden. Deze maatregelen zijn noodzakelijk om deze variant functioneel te houden in de toekomst. Vanwege het belang van de doorstroming van de (H)OV-bussen en aanrijtijden van de hulpdiensten op dit traject zijn maatregelen getroffen om het rijtijdverlies als gevolg van het instellen van 30 km/u te compenseren. Deze maatregelen zijn onder andere het laten vervallen van VRI’s, realiseren van een voorrangsroute voor (H)OV en het niet toepassen van zebra’s. Dit is echter nog niet gekwantificeerd.
Daarom wordt aanbevolen om een nieuwe geactualiseerde dynamische simulatie met een verkeersmodel uit te voeren om hiermee draagvlak te verkrijgen bij deze (en andere) stakeholders.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
18/32
5
Participatie en inspraak
De Wilhelminastraat en omliggende straten zijn benoemd tot sleutelproject in de structuurvisie openbare ruimte. De impact op de directe omgeving is groot. Participatie wordt doorlopen volgens het Haarlems Civiel Planproces (HCPP) en het participatiebeleid dat is afgerond tijdens de definitiefase van dit project. Oriënterende gesprekken die onderdeel zijn van het nieuwe participatiebeleid hebben voor dit project ook plaatsgevonden. Inmiddels heeft de participatie gedurende de definitiefase plaats gevonden en is er een participatieplan opgesteld voor de participatie tijdens de ontwerpfase. Deze staan beiden hieronder beschreven.
5.1
Participatie gedurende de definitiefase
In totaal zijn negen professionele stakeholders betrokken geweest in de definitiefase: •
provincie Noord-Holland;
•
provincie Zuid-Holland;
•
Vervoersregio Amsterdam;
•
Fietsersbond;
•
Rover;
•
Platform Groen;
•
Platform Toegankelijkheid;
•
Veiligheidsregio Zuid-Kennemerland;
•
verkeerspolitie.
De opgehaalde input is terug te vinden in de KlantEisen Specificatie (KES) (bijlage 1). De oriënterende gesprekken zijn gevoerd om de buurt vroegtijdig te informeren over het project, de doelen en het te volgen proces. Daarnaast zijn er ervaringen, gevoelens en wensen uit de buurt opgehaald om op de hoogte te zijn van wat er speelt en waar rekening mee gehouden moet worden. Op drie verschillende dagen zijn er ongeveer 55 personen langsgekomen om mee te praten. De meest voorkomende onderwerpen waren: •
de verkeersveiligheid en snelheidsbeperkingen;
•
parkeergelegenheid;
•
overlast door bussen;
•
openbare verlichting;
•
voetgangers- en fietsvriendelijke maatregelen;
•
stedelijke vergroening.
De wensen en ideeën uit de oriënterende gesprekken zijn ook te vinden in de KES.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
19/32
5.2
Participatie gedurende de ontwerpfase
Als onderdeel van en voorafgaand aan het maken van het Voorlopig Ontwerp (VO) vinden verschillende participatiestromen plaats. Dit vindt plaats via de volgende methoden: •
Persoonlijke gesprekken met professionele stakeholders.
•
Inloopavonden voor bewoners waarbij het schetsontwerp voorgelegd wordt en informatie wordt verstrekt over het ontwerp.
•
Informeren/participeren via de projectpagina, met de mogelijkheid contact te leggen met en input te geven aan het projectteam via e-mail en telefoon.
Participatie tijdens de inloopavonden kan waardevolle input leveren voor de details van het ontwerp. Door het gebrek aan fysieke ruimte en de grote hoeveelheid eisen die volgen uit het beleid en de inbreng van stakeholders, is er weinig tot geen ruimte om wensen uit de omgeving te verwezenlijken die om ruimte vragen. De participatie is met name gericht op het informeren van de betrokkenen over de doelstellingen van het project en het verzamelen van input voor de invulling van de openbare ruimte (zoals type beplanting en meubilair). De verkeerskundige participatie is vooral belangrijk met de concessieverleners (provincies Noord-Holland en Zuid-Holland, Vervoersregio Amsterdam), de concessiehouders (Connexxion en Arriva/QBuzz), en de nood- en hulpdiensten, met de gemeentelijke doelstellingen als uitgangspunt. Van de participatie wordt een verslag opgesteld dat aan de deelnemers van de participatie wordt toegestuurd. Na de participatie wordt in de ontwerpfase het Voorlopig Ontwerp opgesteld en door het college vrijgegeven voor inspraak, waarna, mede op basis van de inspraak het Definitief Ontwerp (DO) wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Daarbij wordt een terugkoppeling gegeven naar de stakeholders wat er wel en niet meegenomen is in het DO en hoe het DO er uit ziet.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
20/32
6
Risico’s en kansen
6.1
Risico’s uit de procesopdracht
In de procesopdracht zijn de volgende negen risico’s benoemd: •
Vanwege de kwaliteit is het noodzakelijk de bomen te vervangen in de Wilhelminastraat. Deze vormen echter de hoofdboomstructuur. Er is waarschijnlijk aanvullend onderzoek nodig.
•
Waarschijnlijk bestaat er, na aanvullend onderzoek, de wens om meer openbare ruimte af te koppelen. Indien nodig moet dit aan de scope worden toegevoegd.
•
Mogelijk overweegt Liander om het elektriciteitsnet op te waarderen. Dit loopt dan bij voorkeur mee in de planning.
•
De concessieverleners en concessiehouders voor het busvervoer hebben weerstand tegen de verlaging van de maximum snelheid van 30 km/u vanwege het rijtijdverlies. Wel zien ze voordelen in het verwijderen van veroorzakers van vertraging zoals VRI’s en zebra’s.
•
Mogelijk zijn er ondergrondse raakvlakken door aanleg riolering en groen.
•
Bij het eventueel (ver)plaatsen van ondergrondse containers dient rekening gehouden te worden met het voertuig ten behoeve van de leging, alsook de hoogte vanwege het risico op vollopen met regenwater.
•
De wensen voor de bus kunnen strijdig zijn met die voor de fiets- en verkeersveiligheid.
•
Het was bij de procesopdracht nog onzeker hoe de invulling van GOW30 er uit komt te zien. Inmiddels zijn de voorlopige richtlijnen vrijgegeven. Deze zijn nu nog bestempeld omdat er nog geen praktijkervaringen zijn opgedaan met deze nieuwe wegcategorie.
In de procesopdracht zijn ook kansen benoemd. Deze zijn beschreven in deze paragraaf 0 van deze notitie.
6.2
Risico’s uit Initiatieffase
In de initiatieffase van dit project is een eerste risicoanalyse uitgevoerd. De top12 van risico’s uit deze analyse staan in onderstaande tabel. Tabel 6.1 risico’s
Risico
Toelichting
Beheersmaatregel
Aantal actoren: directe betrokkenheid van diverse derde partijen en/of personen.
Aandachtspunten zijn bewoners, ondernemers, culturele instellingen, opvang, openbare vervoersdiensten, parkeergarage (in eigendom gemeente), nood- en hulpdiensten
1. Borgen goede opzet van PIP. 2. Inzetten van brede middelen. 3. Actieve benadering via brieven, nieuwsbrieven. 4. Regelmatige overleggen met stakeholders. 5. Opstellen overzicht stakeholders. 6. Bepalen invloed stakeholders en communicatieplan hier op afstellen.
Belangen actoren: mate van tegenstrijdige belangen
Belangen zijn duidelijk tegengesteld
1. Transparant zijn over wat we doen, waarom we het doen en wat het resultaat is.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
21/32
Risico
Toelichting
van derde partijen en/of personen.
Afhankelijkheid actoren: vereiste bijdrage van derde partijen en/of personen.
Beheersmaatregel 2. Opstellen beeldende impressies van nieuwe situatie om verbetering te verkopen. 3. Organiseren sessies om gemeenteraad goed te informeren. 4. Opstellen overzicht belangen. 5. Opstellen prioriteit belangen en communiceren met stakeholders.
Aandacht voor busdiensten, PNH (subsidie), interne afdelingen (riolering)
1. Voeren van regelmatig overleg met provincie. 2. Snel verkrijgen duidelijkheid over scope riool en voldoende afstemming op technisch niveau. 3. Opstellen overzicht financiële bijdrages/subsidies met bijbehorende procedures en planning. 4. Onderzoek naar (mogelijk) aanvullend beschikbare financiële bijdrage/subsidie, middels uitvoeren subsidiescan.
Voorgeschiedenis: reeds Betreft voornamelijk verwachtingen bekende bezwaren vanuit de en/of (hogere) ambities bij directe omgeving tegen het project. omgeving.
1. Aansturen op realisatie tijdelijke maatregelen Dreef - Fonteinlaan. 2. Goed informeren op effecten verkeersstromen, waaronder sluiproutes (door verdringing van verkeer). 3. Beschouwen bekende verwachtingen/ambities inventariseren en realiteitsgehalte.
Weerstand: reeds bekend draagvlak vanuit de omgeving voor het project.
Aandacht voor bomenwacht, bomenkap kan weerstand opleveren, weerstand op ontmoedigen autogebruik, mogelijk minder parkeerplaatsen, conflict tussen algemeen en individueel belang.
1. Goed positioneren vaste stakeholders. 2. Bieden van gemak om vergunning te verplaatsen naar parkeergarage. 3. Opstellen meeslepende impressies van het resultaat. 4. Maken bomeninventarisatie en opstellen waardebepaling bomen. 5. Opstellen parkeerbalans en opties parkeerlocaties. 6. Opstellen overkoepelende visie Haarlem over 20-30 jaar en communiceren met bewoners.
Kwaliteit – Scopeafbakening: haalbaarheid doelstelling(en) binnen gestelde kaders.
Aandachtspunt zijn met name de verwachtingen, aandacht voor busdiensten en de niet onevenredige hinder van de dienstregeling -> raakvlak met subsidie vanuit PNH -> score is op basis van de kaders
1. Voeren regelmatig overleg met provincie, onderdeel maken van het probleem. 2. Creatief zoeken naar mogelijkheden om rijtijden te verbeteren. 3. Opstellen prioritering doelstellingen, op basis van nadere uitwerking van doelstellingen (wat betekenen deze concreet binnen de beschikbare ruimte). 4. Doorrekenen Voorontwerp (VO) op gevolgen voor openbaar vervoer. 5. Bespreken verkeersomleidingsplan met openbaar vervoer voor doelstelling dienstverlening in uitvoeringsfase.
Raakvlakprojecten: Raakvlakprojecten zijn de HOV-hub, samenhang met projecten in kruising Dreefpad, ontwikkelzone Zuidwest, ontwikkeling hotel, de (directe) omgeving. omleidingsroutes tijdens realisatiewerkzaamheden.
1. Aandringen op tijdelijke maatregelen Dreef - Paviljoenslaan als voorwaarde. 2. Borgen goede bereikbaarheid voor raakvlakprojecten. 3. Breed verspreiden van doelstellingen onder collega's.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
22/32
Risico
Toelichting
Beheersmaatregel 4. Inzichtelijk maken raakvlakprojecten. 5. Inzichtelijk maken planning en onderlinge volgordelijkheid/afhankelijkheid raakvlakprojecten.
Financiële omvang: projectscope in relatie tot vereiste verantwoording.
Financiële omvang is groot, wel zijn er grotere projecten.
1. Goed in beeld brengen technische/ ondergrondse risico's. 2. Uitvoeren regelmatige check kosten ten opzichte van budget, in totaal en op onderdelen (riool, wegen, e.d.). 3. Opstellen grove kostenschatting van project en vergelijken met beschikbaar budget.
Financiële bijdragen: mate Bijdrage vanuit PNH (circa € 4 mln.) waarin derden op financiële wijze bijdragen aan het project.
1. Voeren regelmatig overleg met provincie. 2. Aanbrengen duidelijke scheiding project in twee delen. 3. Opstellen grove kostenschatting van project en vergelijken met beschikbaar budget.
Aantreffen van archeologische vondsten in de ondergrond.
Aanwezigheid van oude stadsmuur, dempingen, mogelijke overige vondsten, aandacht voor grondwaterstand.
1. Inplannen tijd voor doorlopen procedures.
Toenemende parkeerdruk, na de werkzaamheden, vanwege herinrichting, aandacht voor parkeerplaatsen mindervaliden, verbijzonderde parkeerplekken, bushaltes, fietsparkeren, deelauto's, bereikbaarheid woningen.
Gewenning is lastig te wijzigen, 1. Veel communiceren over de bewoners zijn gewend om vaak voor de doelstellingen. deur te kunnen parkeren. 2. Opstellen nieuwsbrieven. 3. Opstellen meeslepende impressies van het resultaat. 4. Opstellen overkoepelende visie Haarlem over 20-30 jaar en breed en regelmatig communiceren met bewoners. 5. Bepalen voorbeeldprojecten (vanuit Nederland) en successen/problemen laten toelichten door lokale mensen. 6. Gebruiken van alle beschikbare media gebruiken om een zo groot mogelijk doelgroep te bereiken.
Onderbouwing van nut en/of Dit is bekend, gaat hopelijk worden noodzaak van het project ondervangen met de gekozen aanpak. kan niet (voldoende) worden overgebracht aan de omgeving, wat kan/gaat leiden tot (aanzienlijke) weerstand, gemeente slaagt er niet voldoende in om een solide verhaal te verdedigen wat het project voldoende kan verdedigen.
2. Continuïteit van betrokken archeoloog. 3. Opstellen/actualiseren archeologische verwachtingenkaart. 4. Reserveren tijd in uitvoeringsplanning voor archeologische vondsten. 5. Reserveren budget voor archeologische vondsten (extra kosten in de uitvoering).
1. Veel communiceren over de doelstellingen. 2. Opstellen nieuwsbrieven. 3. Opstellen meeslepende impressies van het resultaat. 4. Opstellen overkoepelende visie Haarlem over 20-30 jaar en breed en regelmatig communiceren met bewoners. 5. Bepalen voorbeeldprojecten (vanuit Nederland) en successen/problemen laten toelichten door lokale mensen. 6. Gebruiken van alle beschikbare media gebruiken om een zo groot mogelijk doelgroep te bereiken.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
23/32
6.3
Risico’s uit definitiefase
Bovenstaande risico’s, geïnventariseerd in de initiatieffase, zijn nog steeds actueel. In de definitiefase is aandacht geweest voor de benoemde beheersmaatregelen en die worden ook in vervolgfases ingezet. Op basis van het Programma van Eisen en de schets en naar aanleiding van de uitgevoerde onderzoeken en analyses, kunnen de volgende risico’s worden toegevoegd.
Toenemend autoverkeer en de combinatievariant De combinatievariant geeft de meeste mogelijkheden om groen toe te voegen rondom de Raaksbruggen en een prettige verblijfsruimte te maken voor het Patronaat en voor de publiekshal. De variant is echter niet bestand tegen de autonome stijging van het autoverkeer die voor de toekomst kan worden voorzien. Er ontstaat een risico op filevorming waardoor ook het openbaar vervoer en de nood- en hulpdiensten worden getroffen. De belangrijkste beheersmaatregel is de consistente inzet van maatregelen om de mobiliteitstransitie op gang te brengen en te houden. Daarnaast moeten er, naast de herinrichting van de Wilhelminastraat, maatregelen worden genomen in het netwerk om het doorgaande autoverkeer te geleiden naar de N205 en de N208, bij voorbeeld op de kruising Paviljoenslaan - Dreef.
Inrichting GOW-30 op busroutes De maximum snelheid in de Wilhelminastraat en andere straten wordt teruggebracht naar 30 km/u. Om die snelheid ook geloofwaardig in te richten, zijn aanvullende maatregelen nodig, zoals verkeersdrempels. Deze maatregelen zijn niet goed toe passen op de drukke busroutes, met name niet in de Wilhelminastraat. De rijbaan wordt versmald en voorzien van middensteunpunten waardoor auto’s en bussen bij kruisingen een kleine ‘slinger’ moeten maken. Toepassing van drempels is echter niet mogelijk vanwege trillingsoverlast en de vereisten van de bus. Het risico bestaat daarom dat de politie negatief adviseert op een verkeersbesluit om de maximum snelheid in de Wilhelminastraat na herinrichting te verlagen naar 30 km/u. Dat betekent ook dat de politie hierop niet zal handhaven.
Sweco | Kaderstellende startnotitie en omgeving Projectnummer 51017574 Datum 30-05-2024
Versie D3
Documentreferentie NL24-648800269-89248
24/32
6.4
Kansen
Naast de risico’s zien wij ook de volgende kansen. Deze zijn weergegeven in onderstaande tabel Tabel 6.2 kansen
Kans
Beschrijving
Hoofdroute via N205
De herinrichting van de Wilhelminastraat draagt bij aan het beleid om de hoofdroute voor verkeer via de N205 te laten lopen, omdat de route via de Wilhelminastraat minder aantrekkelijk wordt.
Ontwerp conform SOR
Met het ontwerp is een belangrijke stap gezet in de inrichting van de directe omgeving van de Raaksbruggen conform de SOR2040. Op termijn is deze omgeving verder aan te passen zodat deze zich nog meer ontwikkelt naar de SOR. Met het niet toepassen van de VRI’s wordt de route over dit traject meer obstakelvrij en helpt de doorstroming van de lijnbus(sen) op deze route. Bedrag uit ingreep VRI, mag ook hiervoor worden ingezet.