Bijlage 1 Jaarverslag Dunamare 2024

Fijn schoolklimaat dankzij SWPBS Op het Haarlem College werken ze aan een prettig en positief schoolklimaat met de gedragsaanpak SWPBS: School Wide Positive Behavior Support. SWPBS is een gedragsaanpak die al ruim 10 jaar wordt gebruikt op verschillende Nederlandse scholen om een positieve leeromgeving te creëren. Het doel is om gewenst gedrag van leerlingen te stimuleren en ongewenst gedrag te verminderen. De belangrijkste elementen van SWPBS zijn: • Gezamenlijke waarden en gedragsverwachtingen die door het hele team worden uitgedragen. • Positieve bekrachtiging – Docenten belonen leerlingen met complimenten of kleine beloningen wanneer zij zich aan de afspraken houden. • Preventieve aanpak – Ongewenst gedrag effectief ombuigen, met concrete technieken. • Datagebruik om gedragsvraagstukken snel in beeld te krijgen en gericht op te lossen. • Structureel positief samenwerken met ouders en externe instanties zoals Jeugdzorg. Eigen logo Deze wetenschappelijk bewezen aanpak leidt tot een positief schoolklimaat, waar leerlingen zich veilig en gewaardeerd voelen en beter kunnen leren. Er is minder verstoring in de klas en betere samenwerking tussen docenten, leerlingen en ouders. Het Haarlem College heeft de ambitiegroep ‘positief schoolklimaat’ opgericht die werkt aan schoolbrede toepassing.

Om SWPBS meer te laten leven op de school en de herkenbaarheid en zichtbaarheid te verhogen, heeft de groep een apart logo ontwikkeld:

71

Duurzaam denkende brugklassers Hoe duurzaam ben je zelf? Over deze kernvraag dachten de brugklasleerlingen van het Haarlemmermeer Lyceum Tweetalig na in het project Circular World: Positive Threads. In dit project draait het om de manier waarop mensen reageren op de signalen van klimaatverandering en hoe zij positieve verandering kunnen bewerkstelligen, onder andere door anders om te gaan met kleding en textiel. Dit sluit aan bij de bredere doelstelling van de school om leerlingen niet alleen kennis bij te brengen, maar hen ook te vormen tot bewuste en verantwoordelijke burgers. Be smart, green, clean and social Een week lang verdiepten de brugklasleerlingen zich in het thema duurzaamheid. Ze bezochten onder meer het textielsorteercentrum van Spaarne Werkt in Cruquius, waar ze leerden over het sorteren van kleding en het maken van een eigen pop-up store. Het belangrijkste doel was om erachter te komen wat een circulaire economie betekent, aan de hand van 4 pijlers: hergebruik van textiel (be smart), door duurzame energie (be green), zonder verspilling en vervuiling (be clean), waarbij je niet alleen goed bent voor de planeer, maar ook voor mensen (be social). “Nederland moet in 2050 100% circulair zijn”, zegt Rieta Aliredjo van stichting Stars Are Circular, de organisatie achter de projectweek. “De leerlingen van nu moeten dat in 2050 doen.

Als zij nu al leren om circulair te denken, nemen ze dat mee in hun toekomstige keuzes.”

72

Positieve impact op de wereld om je heen Burgerschap is een belangrijk aspect van het onderwijs bij Haarlemmermeer Lyceum Dalton. De school wil leerlingen opleiden tot burgers die weten hoe zij actief deelnemen aan de samenleving en hieraan op een positieve manier bijdragen. Zo startte de school in april 2024 voor de 2de keer met het burgerschapsproject Dalton Doet Goed, waarbij de leerlingen uit 3 havo en 3 vwo in groepjes van 4 personen een vrijwilligersdag organiseren voor een door hen gekozen doelgroep. De leerlingen zijn met verschillend ideeën voor vrijwilligerswerk aan de slag gegaan. Inspiratie voor hun ideeën kregen ze mede dankzij de vierdeklassers die als ervaringsdeskundigen langs de klassen gingen om hun ervaringen te delen en tips te geven. Enkele leerlingen hebben als Pieten meegeholpen bij de intocht op 5 december bij een basisschool in de buurt. Daarnaast is er voedsel ingezameld voor de Voedselbank, zijn er sportlessen voorbereid voor basisschoolleerlingen, en hebben een aantal leerlingen een dag meegeholpen in de keuken van een sociale onderneming in Haarlem. Belangeloos inzetten Maartje van der Knaap, coördinator burgerschap en docent geschiedenis en maatschappijleer, kijkt terug op een zeer geslaagd project: “Dalton Doet Goed is een prachtige gelegenheid voor onze leerlingen om een positieve impact te hebben op de wereld om hen heen.

Als school vinden we het belangrijk dat zij zich met vrijwilligerswerk belangeloos inzetten voor anderen. De leerlingen waren zelf ook heel enthousiast.”

Cross-over feestje Wat valt er te verwachten van cross-over lesobservaties tussen de vakken Frans en economie, vakken die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben? Docenten Max Hemprig (Frans) en Arjen van Veen (economie) van Het Schoter waren positief verrast dat er tussen hun lessen veel meer overeenkomsten dan verschillen zijn. “Onze liefde voor de leerlingen komt bij ons allebei tot uiting in onze interactieve manier van lesgeven”, vertelt Arjen. “Samen leren en de onderlinge relatie met de leerlingen staan bij ons allebei centraal. Vraagantwoordgesprekjes over de stof en ad-hocgesprekjes over uiteenlopende onderwerpen en gedachten van leerlingen houden hen betrokken bij de leerstof. We observeerden in beide lessen een positieve sfeer en leerklimaat; iedereen had echt oog voor elkaar. Voor een observator lijkt het waanzinnig veel energie te kosten om deze dynamiek vol te houden als docent. Toch zorgt de energie die terugkomt van leerlingen er juist voor dat het per saldo extra energie oplevert, meer voldoening van het werk en de gewenste resultaten.” Beide docenten zien de cross-over lesobservatie als een waardevolle ervaring van reflectie en groei, zowel voor henzelf als voor de leerlingen. Arjen: “Door het delen van feedback en het ontvangen van constructieve suggesties kunnen we met onze lesmethoden experimenteren en deze zo mogelijk perfectioneren.

Dus wij gaan zeker door met cross-over lesbezoeken!”

73

Zijn wie je bent op het Hoofdvaart College Een TikTok-ster die de vooroordelen over autisme bespreekt, een ex-gedetineerde die vertelt hoe hij de wereld van drugs en criminaliteit in rolde, iemand die ervaringen deelt hoe het is om doof te zijn: tijdens de diversiteitsdagen op het Hoofdvaart College staat diversiteit in de breedste zin van het woord centraal. Afgelopen jaar organiseerde het Hoofdvaart College alweer de 16de editie van haar Diversiteitsweek. Tijdens deze week komen leerlingen via interactieve lessen van gastdocenten, trainingen en voorstellingen in aanraking met uiteenlopende onderwerpen als seksuele en culturele diversiteit, leven met een beperking en vooroordelen. Zo was er de theatervoorstelling Like Me over sociale media, (cyber)pesten en groepsdruk. Na afloop gingen de jonge acteurs (18-24 jaar) in gesprek met de leerlingen. “Dat werkt altijd beter dan wanneer wij, veelal oudere docenten vertellen hoe het allemaal moet”, zegt docent Kunst en Cultuur Tessa Bohan. Zij is samen met collega Monique Held initiatiefnemer van de Diversiteitsweek. Indrukwekkend was ook het verhaal van oud-leerling Henry O’Tawiah, die na een moeilijke start in het leven zich wist te ontwikkelen tot een internationaal succesvolle danser. In je kracht De school kijkt terug op leuke, leerzame dagen die hebben bijgedragen aan respect voor elkaar.

“Van onze gasten van diverse pluimage hoorden we niets dan goeds over onze school”, zegt Tessa. “Ook al kregen ze soms een pittige klas voor hun neus, was het soms lastig om onderwerpen te bespreken, uiteindelijk had iedereen er een goed gevoel bij. Ze werden dan ook van begin tot eind in de watten gelegd door ons team hulpleerlingen die voortdurend voor ze klaarstonden.” Monique vult aan: “We hopen leerlingen met dit jaarlijkse initiatief in hun kracht te zetten. Dat ze weten: ik mag zijn wie ik ben.”

Empathische en kritische burgers in de dop Burgerschap is niet iets wat je uit boeken kan leren, maar wat je vooral moet ervaren in contact met anderen. Met dat uitgangspunt organiseert de sectie maatschappijleer van het Ichthus Lyceum 4 ‘burgerschapsdagen’ voor 4vwo: dagen waarop de leerlingen buiten de muren van het klaslokaal hun wereldbeeld verbreden en verdiepen. De sectie heeft deze ervaringsdoelen ontwikkeld zodat leerlingen kennis en inhoud van de democratische rechtsstaat ook echt koppelen aan de maatschappij. De leerlingen van 4vwo namen op woensdag 25 september 2024 de trein naar Amsterdam voor hun burgerschapsdag. In de hoofdstad trokken ze naar 4 verschillende stadsdelen (Oost, West, Centrum en Bijlmer) om onderzoek te doen naar de veiligheidsbeleving van mensen. Naast observatie van de omgeving gingen de leerlingen in gesprek met buurtbewoners over hoe veilig zij hun buurt ervaren in vergelijking met objectieve veiligheidscijfers. Dat leverde mooie en open gesprekken op, waardoor de leerlingen groeiden in hun zelfvertrouwen, durf en creativiteit. Doel van deze gesprekken is ook om hun empathisch en kritisch vermogen verder te ontwikkelen, een doel dat zeker gehaald is op deze geslaagde burgerschapsdag.

74

De ‘papa’ van ISK Haarlemmermeer Op de ISK Haarlemmermeer zijn de leerlingen, veelal vluchtelingenkinderen, de Nederlandse taal niet machtig. Omdat er bovendien vaak sprake is van trauma en cultuurverschillen een rol spelen, is een prettig schoolklimaat met sociale veiligheid best een opgave. Een belangrijke rol hierbij is weggelegd voor facilitair pedagogisch conciërge Pascal Markus. Om een pedagogisch groepsklimaat te creëren waarin leerlingen zich veilig voelen, zichzelf kunnen zijn en goed kunnen leren, besteedt de ISK Haarlemmermeer veel aandacht aan de groepsdynamiek en aan individuele kinderen. Als een kind niet lekker in zijn vel zit en extra aandacht nodig heeft, speelt het team daar direct op in. Docenten geven bijvoorbeeld een seintje aan conciërge Pascal om even met een kind te praten, en vice versa. Respect geven en krijgen “Ik heb mijn ogen en oren altijd open, dat heb ik geleerd tijdens mijn vroegere portierswerk”, zegt Pascal. “Mijn ervaring is: geef je respect, dan krijg je respect. Ik heb de leerlingen uitgelegd dat de school mijn huis is en dat zij op visite zijn. Door de huisregels heel duidelijk uit te leggen – zo vaak als nodig – weten ze wat goed is en wat niet. Daarnaast ben ik de ‘papa’ van de school. Ik heb zelf ook kinderen, dus weet als geen ander dat ze gewoon gehoord willen worden. Dat betekent veel praten én luisteren.

Als ze je eenmaal vertrouwen, vertellen ze alles en kun je ze goed aanspreken op hun gedrag.” Beste conciërge Pascal krijgt vanuit de school veel ondersteuning. “We hebben een heel fijn team en doen het echt samen. Daarnaast heb ik certificaten behaald voor pedagogisch conciërge, traumasensitief lesgeven en vertrouwenspersoon. Maar wat me het meest heeft geholpen, is mezelf blijven.” En dat werkt, blijkt ook uit Pascals verkiezing tot beste conciërge van de regio Haarlemmermeer. “Pascal is nooit bang om iets op te pakken en daarom kan iedereen op hem rekenen”, aldus zijn collega’s.

Democratie in de praktijk Hoe werkt de Nederlandse democratie? Hoe komt een wet tot stand? Welke rol hebben de koning, de regering en het parlement precies? Antwoord op deze vragen kregen de leerlingen van ISK Haarlem tijdens hun bezoek in oktober aan voorlichtingscentrum ProDemos in Den Haag. Daarna volgde een wandeling door de hofstad, met als hoogtepunt een bezoek aan de Tweede Kamer.

75

Duurzame binnenvaart Als een van de belangrijkste opleiders voor de binnenvaartsector streeft de Maritieme Academie Harlingen (MAH) ernaar om leerlingen niet alleen voor te bereiden op de huidige werkomgeving, maar ook op die van de toekomst. Daarom is de academie actief betrokken bij de actuele ontwikkelingen in de binnenvaart. Zo organiseerde de MAH, samen met de provincies Groningen en Friesland, op 21 november 2024 de Kennisdeeldag Duurzame Binnenvaart. Logistieke experts, technologische innovators, beleidsmakers en andere geïnteresseerden kwamen op de Kennisdeeldag samen om de toekomst van duurzame logistiek te bespreken. Uiteraard waren ook leerlingen en medewerkers van de MAH betrokken bij deze dag. Er werd gesproken over belangrijke innovaties voor de toekomst van de sector, zoals scheepsdata voor autonoom varen, het doorrekenen van alternatieve brandstoffen en het vormen van ladingstroomcoalities. In interactieve workshops verkenden de deelnemers technologische kansen, emissievrije brandstoffen en duurzame logistieke ketens. En tijdens de netwerkborrel legden ze nieuwe contacten, waaruit hopelijk mooie vervolginitiatieven voortkomen. Geavanceerde faciliteiten “Als opleider kunnen we bijdragen aan een duurzame en sterke toekomst voor de sector en de arbeidsmarkt van onze leerlingen”, zegt Meeuwis van Wirdum van het Innovatie- en Simulatorcentrum van de MAH.

“Deelnemers waren bijvoorbeeld zeer enthousiast over de rondleiding langs onze geavanceerde faciliteiten. Deze worden niet alleen gebruikt voor de opleiding van onze leerlingen, maar ook om innovaties te valideren en te versnellen. Zo realiseren we meerwaarde voor zowel de maatschappij als het bedrijfsleven, terwijl we tegelijkertijd actuele kennis opdoen die we kunnen inzetten in de opleiding van onze leerlingen.”

Spekkoek voor laptops De leerlingen van Montessori College Aerdenhout (MCA) hebben zich afgelopen jaar ingezet voor leeftijdsgenoten ver van hen vandaan: ze zamelden geld in voor laptops op meisjesschool St. Elizabeth Lureko Mumias in Kenia. Melissa Trouerbach, docente Engels op het MCA, startte de actie met de verkoop van haar zelfgebakken suikervrije spekkoek. Daarnaast was er onder meer een spinningmarathon en een schaatsactie – Schaatsen voor Kenia – door leerjaar 1 en 2 om geld in te zamelen. Het doel was om € 2500 op te halen, maar uiteindelijk is er – mede dankzij de lekkere spekkoek – maar liefst € 6.400 ingezameld. Melissa is afgereisd naar Londen om de cheque voor de meisjesschool feestelijk te overhandigen aan Rotary Westminster West, een Engelse organisatie die nauw betrokken is bij de Keniaanse school.

76

Enthousiaste filmpjes “Inmiddels is er een betere internetverbinding aangelegd en heeft de school de eerste 4 laptops aangeschaft”, zegt Melissa. “De school wordt vanaf de grond opgebouwd in een gebied waar haast niets is. Docenten gaven eerst digitaal les via hun eigen iPhone, zij hadden ook geen laptops. Er gaat dus een hoop veranderen voor de school.” Vanuit Kenia zijn al vele enthousiaste filmpjes gestuurd om iedereen te bedanken voor de hartverwarmende inzet. In het voorjaar van 2025 gaan de leerlingen van MCA contact hebben met de leerlingen van St. Elizabeth Lureko Mumias.

Superfitte leerlingen én docenten Op Praktijkschool De Linie werken ze hard aan hun gezondheid: er wordt volop gesport – ook door docenten – en leerlingen krijgen les in gezond leven. Toen gymdocent Jelmer Alberts 8 jaar geleden met een leerling bij de Intratuin was, was hij verbaasd hoeveel moeite het de leerling kostte om een kerstboom te sjouwen. “Na een paar stappen was die al buiten adem. Ik dacht: het kan toch niet zo zijn dat jonge leerlingen al zo snel moe zijn?” Sindsdien geven hij en zijn collega-gymdocenten een paar keer per week crossfit als onderdeel van de gymles. Belangrijke vaardigheden Crossfit is een combinatie van gewicht heffen, atletiek en turnen. Met een regelmatige crossfit-work-out creëer je volgens Jelmer een flinke dosis atletisch vermogen, conditie, coördinatie en rompstabiliteit. “Je wordt er superfit van. Bovendien doe je crossfit vaak met een buddy: je leert een plan op te bouwen, elkaar aan te moedigen en te stimuleren om door te gaan. Deze vaardigheden zijn ook belangrijk in de les en later in het werk.” Ook docenten kunnen profiteren van de voordelen van crossfit: 4 keer per week is er een les speciaal voor hen. “Het is helemaal vrijwillig, maar veel collega’s sluiten aan.

Dat is niet alleen goed voor hun gezondheid, maar ook ontzettend gezellig.” Het hele plaatje Een ander gezond initiatief op Praktijkschool De Linie is de Gezonde School: lessen in lifestyle waarbij het gaat over voeding, vrijetijdsbesteding en gezondheid. Jelmer: “Door het hele plaatje aan te pakken, leren leerlingen goed voor zichzelf te zorgen én elkaar.”

Samen voor de kinderen van Uithoorn It takes a village to raise a child. In Uithoorn hebben ze dat goed begrepen. Praktijkschool Uithoorn (PSU) verwelkomde op 1 juli 2024 de burgemeester en wethouders, verschillende raads- en fractieleden én partners van onderwijs en opvang voor een werkbezoek. Alle betrokken partijen willen graag een toekomst waarin ieder kind in Uithoorn zich optimaal kan ontwikkelen. Dus praatten ze tijdens het ‘Werkbezoek onderwijs en opvang in Uithoorn’ samen over

77

onderwerpen als inclusie, huisvesting, ontwikkelvisie en de arbeidsmarkt. “Gesprekken over huisvesting kunnen leiden tot verbeterde schoolgebouwen en opvanglocaties, waar onze kinderen zich veilig en prettig voelen”, vertelt Marijke Wessels, teamleider PSU. “Door inclusie te bespreken, bekijken we hoe álle kinderen – ongeacht hun achtergrond of mogelijkheden – toegang kunnen krijgen tot goed onderwijs en passende opvang. Dit is in Uithoorn een grote uitdaging omdat we meer instroom verwachten in opvang en scholen, van kinderen van statushouders die nog gehuisvest moeten worden in de gemeente. De ontwikkelvisie van de gemeente Uithoorn helpt daarbij met plannen die aansluiten bij de behoeften van kinderen. En door aandacht te besteden aan de arbeidsmarkt kunnen we samen werken aan dé grote uitdaging in het onderwijs, het aantrekken en behouden van personeel. Daarbij is doelgroepenbeleid bij huisvesting belangrijk; voor veel startende medewerkers is het door de lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen en de hoge woningprijzen nagenoeg onmogelijk om in aanmerking te komen voor een woning.” Tot in de puntjes De leerlingen van PSU hebben de volledige catering voor het werkbezoek op zich genomen onder leiding van de docenten. Voor zo’n 60 gasten zorgden ze dat alles tot in de puntjes geregeld was, van ontvangst en aankleding tot aan een smakelijke maaltijd.

Marijke: “De leerlingen hebben echt iets bijzonders neergezet en laten zien wat leerlingen uit het praktijkonderwijs allemaal in hun mars hebben!”

Een leuke hobby op school Om de talenten van leerlingen breed te ontwikkelen en ze een kans op een leuke hobby te bieden, is het Spaarne College gestart met Spaarne Clubs: hobbyclubs voor sportievelingen, spelletjesfanaten, kunstenaar, muzikanten, techneuten en acteurs in de dop. In september 2024 zijn tijdens de ‘Spaarne Week’ de eerste 6 Clubs van start gegaan, iedere donderdag tijdens het 7de en 8ste uur, begeleid door docenten van het Spaarne College. De Clubs zijn gratis maar niet vrijblijvend. Wie zich aanmeldt, wordt geacht de hele periode van de Club (tot de volgende Spaarne Week) te blijven komen – er zijn 4 Spaarne Weken per jaar. Tijdens de eerste lichting Spaarne Clubs was er een ruime keus aan leuke activiteiten: • Art Club, waarin creatieve leerlingen aan de slag gingen met verschillende technieken en hun eigen stijl en smaak leerden ontwikkelen. • Dungeon & Dragons Club, waarin leerlingen samen met een spelleider het bordspel speelden. Ze ontdekten dat al hun acties effect kunnen hebben en dat samenwerking loont. • Gitaar Club, waarin muzikale leerlingen de eerste beginselen van het gitaarspel leerden of zich verder ontwikkelden als gitarist. • Sport Club met een breed aanbod aan verschillende sporten, inclusief toernooien, voor sportieve leerlingen. • Tech Club, voor techneuten die hun eigen ideeën konden uitwerken met VR, drones, LEGO, Infento en Minecraft.

• Theater Club voor acteurs in spé die werkten aan nieuwe theaterspellen en eigen scènes.

78

Groot succes Elke Club heeft een maximum van 8-20 leden, in de eerste periode zaten alle Clubs bomvol. De organisatoren zien dat de Clubs nu al hechte groepen vormen die elkaar ook in de pauzes en na school opzoeken. Ook docenten zien de meerwaarde terug in gesprekken met leerlingen. Bovendien worden er plannen gevormd voor nieuwe Clubs, zoals de Kook Club en de Dieren Club. Aan het einde van het schooljaar sluiten de Clubs af met een eindpresentatie onder de noemer CLUBFEST.

De jeugd van tegenwoordig verwent de ouderen Een van de doelstellingen van het Tender College is om onderwijs te verzorgen in de context van de eigen omgeving. Dat weten de leerlingen van het Tender College heel goed in de praktijk te brengen. Afgelopen jaar hebben ze laten zien wat burgerschap voor hen betekent, met verschillende activiteiten voor ouderen in de buurt: • Op Nationale Pannenkoekdag (10 maart) bakten leerlingen een grote stapel pannenkoeken voor 128 bewoners van woonzorgcentrum Breezicht in IJmuiden. • 10 bewoners van woonzorgcentrum De Moerberg werden op 28 mei uitgenodigd bij het Tender College voor een zelfgemaakt 3 gangendiner. • Een dag later haalden leerlingen een groep bewoners in rolstoel van De Moerberg op, om lekker buiten te gaan wandelen. • Op 12 juni was het wederom feest voor de bewoners van De Moerberg: ze werden getrakteerd op heerlijke zelfgemaakte hapjes en bowl. • Helemaal bijzonder was de ‘kerstgymles’ in december. Daarbij kwamen leden van ontmoetingscentrum Zeestroom (voor mensen met een haperend brein) op school om samen met de leerlingen oefeningen te doen als ‘kerstballen vangen’ en ‘kerstboom werpen’. Naast een sportieve uitdaging was het ook een kans om met elkaar te verbinden en gezellig samen kerst te vieren. “Lekker hoor”, “Wat lief” en “Waar hebben dit aan verdiend”, waren veelgehoorde reacties van de ouderen.

Voor de leerlingen was het ook heel fijn om wat aardigs voor hun medemensen te doen. “Het is leuk om met verschillende generaties samen te sporten,” zei een van de leerlingen over de kerstgymles. “Het zorgt voor een andere dynamiek en we hebben veel gelachen.”

Jong en oud tekenen gezellig samen Op Nationale Ouderendag – afgelopen jaar op 4 oktober – brachten leerlingen van het Wim Gertenbach College een bezoekje aan hun buren: verpleeghuis Huis in de Duinen. Onder leiding van hun tekendocent gingen de leerlingen samen met de bewoners van het verpleeghuis tekenen en schilderen, waarbij ze gezellig verhalen uitwisselden met elkaar. De ouderen vonden het een feest om samen met de kinderen te tekenen en te praten, en ook voor de leerlingen was het een heel bijzondere ervaring. “Dit project gaat dus zeker een vervolg krijgen”, aldus schooldirecteur Fred van Zanten.

79

Verouderen in een handomdraai Hoe voelt het om oud te zijn? Dat kunnen leerlingen op het Vellesan College ervaren dankzij een ouderdomssimulatiepak. Het ouderdomssimulatiepak stelt leerlingen in staat om de fysieke beperkingen en uitdagingen van ouderdom te ervaren. Zo hebben ze in het pak een vernauwing van het gezichtsveld en vertroebeling van de ooglens, horen ze hoge tonen beperkt, merken ze wat het is om stijve gewrichten te hebben en is hun coördinerend vermogen veel minder. Celine Dol, vakgroepleider Zorg & Welzijn, benadrukt het belang van de aanschaf van het pak: "Bij het profielvak Mens en Zorg leren onze leerlingen zorg op maat te bieden. Het ouderdomssimulatiepak geeft hun een waardevolle kans om zich in te leven in de wereld van ouderen. Dat is een geweldige leerervaring, waarmee ze beter voorbereid zijn op werken in de zorg.”

Gouden wisselbeker voor rekentalenten Leerlingen van Praktijkschool Oost ter Hout streden in maart 2024 om de gouden bokaal van Numolympics: een reken- en wiskundewedstrijd voor middelbare scholieren. Met succes, want de praktijkschool sleepte de eerste prijs in de wacht. Online leermiddel NUMO had voor de wedstrijd in haar digitale omgeving taken klaargezet die tijdens de rekenlessen afgerond moesten worden. De 13 deelnemende leerlingen uit de 1ste, 2de en 3de klas van Praktijkschool Oost ter Hout hadden de meeste opdrachten goed én deze het snelst afgerond. Ook hun doorzettingsvermogen was opgevallen, want ze hadden gebruikgemaakt van de mogelijkheid om opdrachten te verbeteren. Docent Ferry van Zoeren is trots op de leerlingen: “De combinatie van inzicht, snelheid en doorzettingsvermogen leverden de eerste prijs op. Een fantastische prestatie!” De leerlingen kregen een mooi certificaat voor in het portfolio, mogen een keer film kijken in de klas én ontvingen een gigantische gouden wisselbeker. Praktijkschool Oost ter Hout heeft de smaak te pakken en kijkt al uit naar de volgende editie. “We gaan onze titel dan uiteraard verdedigen!”

De work-out van de week Collega’s van het Technisch College Velsen en het Maritiem College IJmuiden hebben een eigen sportruimte op school om te werken aan hun vitaliteit. Inspiratie daarvoor kregen ze afgelopen schooljaar via de vrolijke ‘work-out van de week’-video’s van docenten LO Demi Broekstra en Sara Doodeman. “Veel collega’s willen wel sporten, maar weten niet zo goed wat ze moeten doen”, vertelt Demi. “Ze willen graag voorbeeldtrainingen hebben, bleek uit een enquête die ik rondstuurde. Daarom heb ik samen met

80

een collega de ‘work-out van de week’ bedacht. In deze korte video’s van ongeveer 2-3 minuten vertelden wij wat de training van die week was en lieten we alle oefeningen even zien zodat de mensen wisten hoe de oefening uitgevoerd moest worden. We gaven er regelmatig een vrolijke draai aan door er een thema aan te hangen, bijvoorbeeld ‘Back to the 90’s’. Iedere week stuurden we via de nieuwsbrief een nieuwe video. Die zijn allemaal opgeslagen in Sharepoint, zodat onze collega’s ze nog steeds kunnen gebruiken ter inspiratie in de sportzaal.”

“Help, ik word Agora-ouder!” Agora-school Saga Driehuis organiseerde in oktober een ouderavond om ouders uit te leggen hoe ze een ‘Agora-ouder’ worden en hun kind goed kunnen begeleiden in het Agora-onderwijs. Agora-onderwijs is compleet anders dan regulier onderwijs. Er zijn geen vaste klassen, roosters en curriculum, geen lessen met rijtjes stampen en geen huiswerk. Dat is wennen voor de leerlingen, voor docenten (die in het Agora-onderwijs een meer coachende rol hebben), maar ook voor de ouders. Agora is immers veel meer dan alleen het schoolgebouw. Kinderen krijgen de regie over hun eigen ontwikkeling, waarmee ook de ouderrol verandert. Op de voorlichtingsavond voor ouders kwam Agora-ouder van het eerste uur Miriam Creusen vertellen over haar eigen reis naar Agora-ouderschap, welke ‘muurtjes’ ze tegenkwam en hoe ze haar kind kon ondersteunen volgens de bedoeling van Agora-onderwijs. Alle ouders kregen die avond bovendien een exemplaar van haar boek Help, ik word Agora-ouder! De avond werd bezocht door een groep enthousiaste ouders die veel hadden aan de handvatten van Miriam.

Passend onderwijs op de eigen school Passend onderwijs voor elke leerling is een belangrijk uitgangspunt, maar niet altijd even makkelijk. De laatste jaren stijgt het aantal leerlingen met internaliserende problematiek en dat vraagt soms om een andere aanpak van scholen in het reguliere onderwijs. Met het programma ‘VO-VSO’ streeft VSO Daaf Geluk ernaar om de kloof tussen regulier en speciaal onderwijs te verkleinen en ieder kind de kans te bieden om zich binnen de eigen school optimaal te ontplooien. VSO Daaf Geluk krijgt regelmatig instroomverzoeken, maar het lukt niet altijd om leerlingen te plaatsen. Het aantal plekken in het voortgezet speciaal onderwijs is beperkt, bovendien heeft het de voorkeur om leerlingen zo lang mogelijk op de school van hun eerste keus te houden. Dat lukt vaak ook dankzij extra begeleiding via het programma VO-VSO, opgezet samen met Samenwerkingsverband VO ZuidKennemerland. Extra handvatten De ondersteuning die nodig is, verschilt per leerling. Soms is 5 minuten tot rust komen buiten het lokaal, een rondje door de school lopen of een paar minuten een computerspelletje spelen al genoeg om weer

81

mee te kunnen doen met de les. Maar er zijn ook leerlingen die meer nodig hebben. Het is altijd maatwerk, want elk kind en elke situatie is uniek. Maar wat extra handvatten geven aan scholen kan voor leerlingen het verschil betekenen tussen speciaal of regulier onderwijs volgen. Gehoord en begrepen Verschillende Dunamare-scholen werken al met VSO Daaf Geluk samen in het VO-VSO-programma. Zo is er een school waar een pedagogisch hulpverlener een leerling ondersteunt die moeite heeft met overprikkeling in de klas. Door korte rustmomenten en begeleiding in het plannen van schoolwerk, heeft deze leerling leren omgaan met zijn uitdagingen en kan hij blijven deelnemen aan het reguliere onderwijs. Door dit maatwerk voelt de leerling zich gehoord en begrepen. Zijn mentor zegt hierover: “Het VO-VSOprogramma geeft ons de tools en ondersteuning om écht naar de behoeften van de leerling te kijken. Zonder deze samenwerking was het veel moeilijker geweest om deze leerling binnen onze school te houden. Het is fantastisch om te zien hoe hij zich nu ontwikkelt.”

Kaartje van de Week: persoonlijke blijk van waardering Op de Prof. Dr. Gunningschool VSO geloven ze in het zien van de leerling, het vieren van successen en het geven van extra tijd en aandacht. Vanuit die visie ontvangt iedere twee weken een leerling – en soms meerdere leerlingen – het ‘Kaartje van de Week’. Tijdens de ochtendbriefing wordt het team gevraagd welke leerlingen positief zijn opgevallen. Het kan gaan om een bijzondere prestatie, maar ook om een ogenschijnlijk kleine overwinning: een leerling die vriendelijk gedrag laat zien na een periode van onrustig of verbaal agressief gedrag, of een leerling die in zijn werkhouding initiatief toont na een periode van desinteresse. Uit de genoemde namen wordt minimaal één leerling gekozen. Deze leerling ontvangt vervolgens thuis een handgeschreven kaart, ondertekend door de mentor en een lid van de directie. In het bericht staat waarom de leerling het kaartje krijgt en dat het schoolteam trots op hem/haar/hun is. Zo laat de school haar waardering blijken op een persoonlijke manier.

82

Bijlagen

Nevenfuncties CvB Henk Post •

Bestuurslid WorldSkills Netherlands

April van Loenen •

Lid Raad van Toezicht van Stichting Onderwijs Primair

•

Lid Commissie Code Goed Onderwijsbestuur – VO-raad

Benoemingstermijnen Raad van Toezicht

83

Nevenfuncties Raad van Toezicht Lid Raad van Toezicht

Nevenfunctie(s)

Mevrouw F.C. Azimullah (1960) Functies: Directeur Eleftherios BV

o o o o o

Voorzitter MKB-Haarlem Lid Raad van Advies van Inholland Lid Raad van Commissarissen Altenastaete (t/m januari 2024) Voorzitter van de VvE Bouwes Palace te Zandvoort (vanaf maart 2024) Werkgroep Governance Code Welzijn (via NVTZ)

De heer R. Dubbeldeman (1973) Functie: Partner bij Deloitte Consulting

o

Geen nevenfuncties

De heer S. Haringa (1958) Functies: Zelfstandig adviseur

o o o o o o

Lid Raad van Toezicht Amsterdams Fonds voor de Kunst Lid Raad van Toezicht ArtEZ University of the Arts Lid Raad van Toezicht Frans Hals Museum Haarlem Voorzitter Stichting Evenementen Terschelling Lid bestuur Stichting Oer-IJ Kerndocent Toezicht en Strategievorming VTOI/NVTK

De heer R.K. van Rijn (1977) Functie: Directeur MBO Media College Amsterdam

o

Lid Raad van Toezicht St. Openbaar Voortgezet Onderwijs Noord-Holland Noord Reserve officier Koninklijke Landmacht Lid Raad van Toezicht St. Polish Culture NL

Mevrouw J. Duttenhofer (1958) Functie: Vertegenwoordiger Groot Eigenaar, Stichting Pré Wonen te Velserbroek Zelfstandig adviseur

o

De heer B. Gün (1972) Functie: Directeur Algemene Rekenkamer

o Lid Raad van Toezicht Stichting Gezondheidscentra Amsterdam Zuidoost en Diemen (GAZO)

Mevrouw D.H. Nelisse (1966) Functie: Secretaris/directeur beleidsstaf en diensten, Hogeschool van Amsterdam

o Vicevoorzitter Raad van Toezicht, Koninklijke Visio, expertisecentrum voor blinden en slechtzienden o Voorzitter Remuneratiecommissie en lid Commissie Kwaliteit en Veiligheid, Koninklijke Visio, expertisecentrum voor blinden en slechtzienden

o o

o

Voorzitter Commissie van Beroep voor de Examens, Stichting Voortgezet Onderwijs Amsterdam Zuid Onafhankelijk commissievoorzitter, Amsterdams Fonds voor de Kunst

84

Jaarrekening

Balans per 31 december 2024 (na voorstel resultaatbestemming)

85

Staat van baten en lasten over 2024

Het College van Bestuur stelt voor om het nettoresultaat over 2024 als volgt te bestemmen: € 1.862.240 resultaat toe te voegen aan de algemene reserve € 4.489.128 te onttrekken aan de bestemmingsreserve Nationaal Programma Onderwijs € 68.858 te onttrekken aan de wettelijke reserve ontwikkelingskosten € 641.214 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Steunfonds (LWOO) € 3.916.772 toe te voegen aan de algemene reserve. Dit voorstel is reeds verwerkt in de balans per 31 december 2024.

86

Kasstroomoverzicht over 2024

87

Toelichting op de jaarrekening Algemene toelichting Activiteiten Stichting Dunamare Onderwijsgroep, statutair gevestigd aan de Diakenhuisweg 5 te Haarlem (KVK 34277470), is een stichting met de status van onderwijsinstelling. Dunamare heeft conform artikel 4.1 van de statuten tot doel: ‘het in stand houden van openbare en bijzondere scholen voor voortgezet onderwijs’. Het bestuursnummer van Dunamare is 41664. De hierin meegenomen BRIN-nummers zijn 01KL, 02KM, 02YH, 13JF, 15NE, 18EC, 19EQ, 19TI, 20EK, 20RC, 20RF, 25FU, en 26JE. Verslaggevingsperiode Deze jaarrekening heeft betrekking op het boekjaar 2024, dat is geëindigd op balansdatum 31 december 2024.

Algemene grondslagen voor de opstelling van de jaarrekening Toegepaste grondslagen De jaarrekening is opgesteld conform de richtlijnen van de Regeling jaarverslaggeving onderwijs (RJO). Hierin is bepaald dat de bepalingen uit Titel 9 van Boek 2 BW en de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (in het bijzonder RJ 400 ‘Bestuursverslag’ en 660 ‘Onderwijsinstellingen’) van toepassing zijn, met inachtneming van de in de RJO aangeduide uitzonderingen. De grondslagen die worden toegepast voor de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling zijn gebaseerd op historische kosten, tenzij anders vermeld in de verdere grondslagen.

88

Continuïteit Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling. Er is geen sprake van materiële onzekerheid inzake de continuïteit.

Stelselwijziging ‘kosten van groot onderhoud via onderhoudsvoorziening’ naar ‘kosten van groot onderhoud verwerken als materieel vast actief’ Tot en met 2023 werd ten behoeve van de onderhoudsvoorziening gebruik gemaakt van de tijdelijke regeling zoals opgenomen in alinea 660.601 van de RJ. De tijdelijke regeling stond onderwijsinstellingen toe om, in afwijking van hoofdstuk 212 Materiële vaste activa, paragraaf 4, alinea 451 van de RJ, voor de verslagjaren 2018 tot en met 2023 de jaarlijkse toevoegingen aan de voorziening voor groot onderhoud te bepalen o.b.v. het geplande groot onderhoud gedurende de gehele planperiode. Dit werd berekend op het niveau van het onderwijspand, gedeeld door het aantal jaren van de planperioden, mits deze methode al in 2017 werd toegepast en de voorziening voor groot onderhoud gedurende de planperiode niet op enig moment negatief werd (de zogenoemde egalisatiemethode). Met ingang van 1 januari 2024 kan niet langer gebruik gemaakt worden van deze tijdelijke regeling. De onderhoudsvoorziening wordt vanaf 1 januari 2024 bepaald in overeenstemming met de alinea’s 448, 449 en 450 van hoofdstuk 212 Materiële vaste activa. Dit houdt in dat de kosten van groot onderhoud worden geactiveerd en afgeschreven gedurende de gebruiksduur van het onderhoudscomponent.

De effecten van de stelselwijziging zijn in overeenstemming met richtlijn 660.603 lid 3 retrospectief verwerkt vanaf huidig boekjaar. Dit leidt tot een vrijval van de onderhoudsvoorziening en een rechtstreekse mutatie in het eigen vermogen per begin boekjaar 2024. De vergelijkende cijfers zijn in overeenstemming met richtlijn 660.604 niet aangepast. De stelselwijziging heeft de volgende betekenis op de individuele posten in de jaarrekening 2024 (Stand 1 januari 2024):

89

De effecten van de stelselwijziging op het resultaat van het huidige boekjaar 2024 bedragen: - geen dotatie aan de voorziening groot onderhoud voor € 2.982.922 - hogere afschrijving materiële vaste activa voor ongeveer € 23.000

Grondslagen voor waardering van activa en passiva en resultaatbepaling Algemeen De grondslagen die worden toegepast voor de waardering van activa en verplichtingen zijn gebaseerd op de historische kosten, tenzij anders vermeld. Een actief wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de toekomstige economische voordelen naar de stichting zullen toevloeien en de waarde daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld. Activa die hier niet aan voldoen, worden niet in de balans verwerkt, maar worden aangemerkt als niet in de balans opgenomen rechten. Een verplichting wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de afwikkeling daarvan gepaard zal gaan met een uitstroom van middelen die economische voordelen in zich bergen en de omvang van het bedrag daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld. Onder verplichtingen worden mede voorzieningen begrepen. Verplichtingen die hier niet aan voldoen, worden niet in de balans opgenomen, maar worden verantwoord als niet in de balans opgenomen verplichtingen. Een in de balans opgenomen actief of verplichting blijft op de balans opgenomen als een transactie niet leidt tot een belangrijke verandering in de economische realiteit met betrekking tot het actief of de verplichting. Dergelijke transacties geven evenmin aanleiding tot het verantwoorden van resultaten.

Bij de beoordeling of er sprake is van een belangrijke verandering in de economische realiteit, wordt uitgegaan van de economische voordelen en risico’s die zich naar alle waarschijnlijkheid in de praktijk zullen voordoen, en niet van voordelen en risico’s waarvan redelijkerwijze niet te verwachten is dat zij zich zullen voordoen. Een actief of verplichting wordt niet langer in de balans opgenomen indien een transactie ertoe leidt dat alle of nagenoeg alle rechten op economische voordelen en alle of nagenoeg alle risico’s met betrekking tot het actief of de verplichting aan een derde zijn overgedragen. De resultaten van de transactie worden in dat geval direct in de staat van baten en lasten opgenomen, rekening houdend met eventuele voorzieningen die dienen te worden getroffen in samenhang met de transactie. Baten worden in de staat van baten en lasten opgenomen wanneer een vermeerdering van het economisch potentieel, samenhangend met een vermeerdering van een actief of een vermindering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld.

90

Lasten worden verwerkt wanneer een vermindering van het economisch potentieel, samenhangend met een vermindering van een actief of een vermeerdering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld. Baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat reguliere onderwijstaken gelijkmatig over het schooljaar zijn verspreid.

Presentatie en functionele valuta De jaarrekening wordt gepresenteerd in euro’s. De euro is tevens de functionele valuta van de instelling. Alle financiële informatie in euro’s is afgerond op het dichtstbijzijnde hele getal.

Schattingen De opstelling van de jaarrekening vereist dat het management oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen, en van baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen (vooral post voorzieningen) en onderliggende veronderstellingen worden voortdurend beoordeeld. Herzieningen van schattingen worden opgenomen in de periode waarin de schatting wordt herzien en in toekomstige perioden waarvoor de herziening gevolgen heeft. De volgende waarderingsgrondslagen zijn naar de mening van het bestuur het meest kritisch voor het weergeven van de financiële positie en vereisen schattingen en veronderstellingen: inschatting van de omvang en timing van uitgaven van groot onderhoud voor rekening van de instelling in toekomstige jaren ten behoeve van de bepaling van de voorziening groot onderhoud; inschattingen met betrekking tot de bepaling van personele voorzieningen, met name blijfkans van medewerkers, geschatte duur van uitkeringen, herstelkansen bij ziekte en indexatie; vaststellen afschrijvingstermijnen van materiële vaste activa. Voor effecten van eventuele schattingswijzigingen in het huidige boekjaar is dit opgenomen in de toelichting bij de betreffende jaarrekeningpost.

91

Financiële instrumenten Financiële instrumenten omvatten investeringen in aandelen en obligaties, handels- en overige vorderingen, geldmiddelen, leningen en overige financieringsverplichtingen, afgeleide financiële instrumenten, handelsschulden en overige te betalen posten. In de jaarrekening zijn de volgende categorieën financiële instrumenten opgenomen: leningen en financieringsverplichtingen, handels- en overige vorderingen, handelsschulden en overige te betalen posten, en afgeleide financiële instrumenten. Financiële activa en financiële verplichtingen worden in de balans opgenomen op het moment dat contractuele rechten of verplichtingen ten aanzien van dat instrument ontstaan. Een financieel instrument wordt niet langer in de balans opgenomen indien een transactie ertoe leidt dat alle of nagenoeg alle rechten op economische voordelen en alle of nagenoeg alle risico’s met betrekking tot de positie aan een derde zijn overgedragen. Financiële instrumenten worden bij eerste opname verwerkt tegen reële waarde, waarbij (dis)agio en de direct toerekenbare transactiekosten in de eerste opname worden meegenomen. Indien echter financiële instrumenten bij de vervolgwaardering worden gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de staat van baten en lasten, worden direct toerekenbare transactiekosten direct verwerkt in de staat van baten en lasten.

Na de eerste opname worden financiële instrumenten op de hierna beschreven manier gewaardeerd. Er is geen sprake van in contracten besloten financiële instrumenten. De vervolgwaardering van de financiële instrumenten zijn in het vervolg van deze grondslagen beschreven. Vorderingen Vorderingen en overlopende activa worden na eerste opname gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieve rentemethode, verminderd met bijzondere waardeverminderingsverliezen. De effectieve rente en eventuele bijzondere waardeverminderingsverliezen worden direct in de winst-enverliesrekening verwerkt. Aan- en verkopen van financiële activa die tot de categorie verstrekte leningen en overige vorderingen behoren, worden verantwoord op de transactiedatum. Langlopende en kortlopende schulden Langlopende en kortlopende schulden en overige financiële verplichtingen worden na eerste opname gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieve-rentemethode. De effectieve rente wordt direct in de winst-en-verliesrekening verwerkt. De aflossingsverplichtingen voor het komend jaar van de langlopende schulden worden opgenomen onder kortlopende schulden. Overlopende passiva betreffen vooruit ontvangen bedragen (waaronder meerjarige (OCW-)subsidies met bestedingsverplichtingen) en nog te betalen bedragen ter zake van lasten die aan een verstreken periode

92

zijn toegekend. Van (meerjarige) (OCW-)subsidies met bestedingsverplichtingen wordt het nog-nietbestede gedeelte op deze post aangehouden op de balans. Vrijval ten gunste van de staat van baten en lasten geschiedt naar rato van de besteding. (Meerjarige) (OCW)-subsidies zonder bestedingsverplichting worden direct ten gunste van het resultaat gebracht in het jaar waarop de subsidie betrekking heeft, met uitzondering van subsidies voor een schooljaar die naar rato van het schooljaar worden besteed. Bijzondere waardeverminderingen financiële activa Financiële activa die niet individueel onderhevig zijn gebleken aan bijzondere waardevermindering worden collectief beoordeeld of deze onderhevig zijn aan bijzondere waardevermindering, dit door samenvoeging van vorderingen met vergelijkbare risicokenmerken. Bij de beoordeling van de collectieve waardevermindering gebruikt de stichting historische trends met betrekking tot de waarschijnlijkheid van het niet nakomen van betalingsverplichtingen. De uitkomsten worden bijgesteld als de leiding van de stichting van oordeel is dat de huidige economische en kredietomstandigheden zodanig zijn dat het waarschijnlijk is dat de daadwerkelijke verliezen hoger dan wel lager zullen zijn dan historische trends suggereren. De boekwaarde van vorderingen wordt verminderd met de voorziening voor dubieuze debiteuren.

Vorderingen die niet incasseerbaar zijn, worden afgeboekt van de voorziening. Andere toevoegingen en onttrekkingen aan de voorziening worden in de staat van baten en lasten verantwoord. Saldering van financiële instrumenten Een financieel actief en een financiële verplichting worden gesaldeerd als de stichting beschikt over een deugdelijk juridisch instrument om het financiële actief en de financiële verplichting gesaldeerd af te wikkelen en de stichting het stellige voornemen heeft om het saldo als zodanig netto of simultaan af te wikkelen. Als sprake is van een overdracht van een financieel actief dat niet voor verwijdering uit de balans in aanmerking komt, worden het overgedragen actief en de daarmee samenhangende verplichting niet gesaldeerd.

Immateriële vaste activa Immateriële vaste activa worden in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de toekomstige voordelen die dat actief in zich bergt, zullen toekomen aan de entiteit en de kosten van dat actief betrouwbaar kunnen worden vastgesteld. De immateriële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs onder aftrek van cumulatieve afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen. De grondslagen voor de vaststelling en verwerking van bijzondere waardeverminderingen zijn opgenomen onder het kopje Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa.

93

Ontwikkelingskosten Onder de ontwikkelingskosten worden kosten geactiveerd van extern ontwikkelde software. De immateriële vaste activa zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs onder aftrek van cumulatieve afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen. De afschrijving vindt plaats volgens de lineaire methode op basis van de economische levensduur van 4 jaar.

Materiële vaste activa Materiële vaste activa worden in de balans verwerkt indien het waarschijnlijk is dat de toekomstige prestatie-eenheden met betrekking tot dat actief zullen toekomen aan de entiteit en de kosten van het actief betrouwbaar kunnen worden vastgesteld De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs, verminderd met de cumulatieve afschrijvingen en indien van toepassing met bijzondere waardeverminderingen. De jaarlijkse afschrijvingen zijn gebaseerd op de geschatte gebruiksduur en worden berekend op basis van een vast percentage van de verkrijgingsprijs (lineaire methode), rekening houdend met eventuele restwaarde. Afschrijving vindt plaats vanaf het moment van ingebruikname en wordt beëindigd bij buitengebruikstelling of bij afstoting. De aangewende investeringssubsidies worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de materiële vaste activa. Buiten gebruik gestelde activa worden gewaardeerd tegen boekwaarde of lagere opbrengstwaarde. Gebouwen en terreinen De schoolgebouwen zijn eigendom van de gemeentes, m.u.v. onze gebouwen in Harlingen. De geactiveerde bedragen onder ‘Gebouwen en terreinen’ betreffen derhalve investeringen in nieuwbouw en verbouwingen die hebben plaatsgevonden voor eigen rekening van de stichting.

De volgende afschrijvingstermijnen worden hiervoor gehanteerd: Nieuwbouw: 30 jaar (3,33%) Verbouw: 20 jaar (5%) Gedurende het jaar wordt getoetst of zich zodanige wijzigingen hebben voorgedaan in schattingen en veronderstellingen van activa dat een aanpassing van de gebruiksduur noodzakelijk is. Vanwege de onbeperkte gebruiksduur wordt op terreinen niet afgeschreven. Inventaris en apparatuur/andere vaste bedrijfsmiddelen De afschrijvingstermijn wordt gebaseerd op de geschatte economische levensduur. Op grond hiervan zijn de volgende afschrijvingstermijnen vastgesteld:

94

ICT-middelen: Apparatuur: Inventaris: Schepen: Transportmiddelen:

4 jaar 7 jaar 15 jaar 7 - 20 jaar 7 jaar

(25%) (14%) (6,67%) (5-14%) (14%)

In uitvoering en vooruitbetalingen De vooruitbetalingen in uitvoering worden opgenomen tegen vervaardigingskosten. Na afronding van de projecten worden de gelden van de overheid die ter financiering zijn ontvangen, op de investeringsuitgaven op het betreffende project in mindering gebracht. Op deze categorie wordt niet afgeschreven. Vervreemding van vaste activa Voor verkoop beschikbare vaste activa worden gewaardeerd tegen boekwaarde of lagere opbrengstwaarde. Groot onderhoud Met ingang van 2024 worden kosten voor groot onderhoud geactiveerd onder de materiële vaste activa. Tot en met 2023 werd er voor kosten van groot onderhoud een voorziening groot onderhoud gevormd. Zie voor een nadere toelichting paragraaf ‘Stelselwijziging’ onder de algemene grondslagen. Voor het onderhoud zijn de volgende afschrijvingstermijnen vastgesteld: Bouwkundige elementen Grote installaties Kleine installaties Binnenafwerking Levensduurverlengend onderhoud Onderhoud aan terrein

20 jaar (5%) 20 jaar (5%) 10 jaar (10%) 15 jaar (15%) 40 jaar (2,5%) 20 jaar (5%)

Bijzondere waardevermindering van vaste activa Voor materiële en immateriële vaste activa wordt op iedere balansdatum beoordeeld of er aanwijzingen zijn dat deze activa onderhevig zijn aan bijzondere waardeverminderingen. Als dergelijke indicaties aanwezig zijn, wordt de realiseerbare waarde van het actief geschat. De realiseerbare waarde is de hoogste van de bedrijfswaarde en de opbrengstwaarde. Als het niet mogelijk is de realiseerbare waarde te schatten voor een individueel actief, wordt de realiseerbare waarde bepaald van de kasstroomgenererende eenheid waartoe het actief behoort. Wanneer de boekwaarde van een actief (of een kasstroomgenererende eenheid) hoger is dan de realiseerbare waarde, wordt een bijzonder waardeverminderingsverlies verantwoord voor het verschil tussen de boekwaarde en de realiseerbare waarde. Indien sprake is van een bijzonder

95

waardeverminderingsverlies van een kasstroomgenererende eenheid, wordt het verlies allereerst toegerekend aan goodwill die is toegerekend aan de kasstroomgenererende eenheid. Een eventueel restantverlies wordt toegerekend aan de andere activa van de eenheid naar rato van hun boekwaarden. Verder wordt op iedere balansdatum beoordeeld of er enige indicatie is dat een in eerdere jaren verantwoord bijzonder waardeverminderingsverlies is verminderd. Als een dergelijke indicatie aanwezig is, wordt de realiseerbare waarde van het betreffende actief (of kasstroom-genererende eenheid) geschat. Terugneming van een eerder verantwoord bijzonder waardeverminderingsverlies vindt alleen plaats als sprake is van een wijziging van de gehanteerde schattingen bij het bepalen van de realiseerbare waarde sinds de verantwoording van het laatste bijzonder waardeverminderingsverlies. In dat geval wordt de boekwaarde van het actief (of de kasstroom-genererende eenheid) opgehoogd tot de geschatte realiseerbare waarde, maar niet hoger dan de boekwaarde die bepaald zou zijn (na afschrijvingen) als in voorgaande jaren geen bijzonder waardeverminderingsverlies voor het actief (of de kasstroomgenererende eenheid) zou zijn verantwoord.

Liquide middelen Liquide middelen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Indien liquide middelen niet ter vrije beschikking staan, wordt hiermee rekening gehouden bij de waardering.

Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit algemene reserves, bestemmingsreserves en wettelijke reserves. Hierin is tevens een segmentatie opgenomen naar publieke en private middelen. De algemene reserve geldt ter waarborging van de continuïteit van de totale Dunamare onderwijs op de langere termijn. De bestemmingsreserves zijn reserves met een beperkte bestedingsmogelijkheid, waarbij de beperking door het bestuur is aangebracht. Bestemmingsreserve Nationaal Programma Onderwijs In de periode van het Nationaal Programma Onderwijs, voor het eerst in 2021, zijn er gelden ontvangen inzake het Nationaal Programma Onderwijs. Deze ontvangen gelden zijn volledig in de baten van het boekjaar genomen conform de Handreiking verantwoording Nationaal Programma Onderwijs. De niet in het boekjaar bestede middelen zijn toegevoegd aan de bestemmingsreserve. Deze gelden uit de bestemmingsreserve worden ingezet conform de doelstelling van het Nationaal Programma Onderwijs. Het bestuur heeft deze beperking aangebracht.

96

Bestemmingsreserve Steunfonds (LWOO) In 2022 heeft het Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland een eerste bijdrage gedaan t.b.v. het opvangen van de toekomstige lagere bijdrage LWOO vanuit het Rijk. De reserve zal de komende jaren toenemen door bijdragen vanuit het samenwerkingsverband tot aan 2025. Dunamare bepaalt daarna zelf het jaarlijks in te zetten bedrag, overgangsperiode en verdeling onder de LWOO-scholen in ZuidKennemerland vanuit deze bestemmingsreserve. Wettelijke reserve Een wettelijke reserve voor geactiveerde ontwikkelingskosten is verplicht op basis van artikel 2:373 lid 4 BW. Investeringen in ontwikkelingskosten onder de immateriële activa zijn in deze reserve opgenomen als afzonderlijk component van het eigen vermogen. Deze wettelijke reserve muteert ter hoogte van de mutaties in de boekwaarde van de geactiveerde ontwikkelingskosten als gevolg van (des)investeringen en afschrijvingen daarop.

Voorzieningen Algemeen Onder de voorzieningen worden de personele voorzieningen en voorziening groot onderhoud gepresenteerd. Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan, waarbij het waarschijnlijk is dat voor afwikkeling van de verplichting een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten. Tenzij anders vermeld worden voorzieningen tegen contante waarde opgenomen.

Personele voorzieningen Voorziening ADV Spaarverlof Deze voorziening is gevormd om verplichtingen op te vangen van opgebouwd recht op spaarverlof. De voorziening wordt gewaardeerd tegen het totaal aantal gespaarde uren spaarverlof maal een gemiddeld uurtarief per functiecategorie. Het uurtarief is gebaseerd op bijlage 5 ‘Regeling spaarverlof voortgezet onderwijs’ van de CAO VO. Vanwege de geringe looptijd van deze voorziening is het effect van tijdswaarde niet materieel en is deze voorziening op nominale waarde gewaardeerd. Voorziening langdurig zieken Een voorziening langdurig zieken wordt gevormd indien op balansdatum aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

97

•

de werknemer is door ziekte of arbeidsongeschiktheid naar verwachting gedurende het resterende dienstverband geheel of gedeeltelijk niet in staat om werkzaamheden te verrichten; • deze ziekte of arbeidsongeschiktheid zal naar verwachting gedurende het resterende dienstverband niet worden opgeheven; • de werkgever heeft de verplichting tot het in de toekomst doorbetalen van beloningen aan de betreffende werknemer en deze betalingen komen direct voor rekening van de werkgever. Hierbij wordt rekening gehouden met revalidatiekansen. De voorziening wordt bepaald op basis van de groep medewerkers die per balansdatum langer dan 3 maanden ziek is. Hiervoor is ingeschat wat de verwachte herstelkans gedurende het resterende dienstverband is. De berekening is gebaseerd op de nominale waarde van de geschatte loondoorbetalingsperiode, rekening houdend met het ziektepercentage, de verwachte herstelkans, het salaris en eventuele kortingen die op basis van de CAO na een bepaalde ziekteperiode worden toegepast. Vanwege de geringe looptijd van deze voorziening is het effect van tijdswaarde niet materieel en is deze voorziening op nominale waarde gewaardeerd. Voorziening jubilea De voorziening jubilea betreft een voorziening voor toekomstige jubileumuitkeringen. Medewerkers hebben recht op een jubileumuitkering bij een dienstverband van 25 en 40 jaar.

De voorziening betreft het geschatte bedrag van de in de toekomst uit te keren jubileumuitkeringen. De berekening is gebaseerd op de contante waarde van de gedane toezeggingen, rekening houdend met de blijfkansen, opgebouwde diensttijden in het onderwijs, leeftijd, verwachte pensioendatum, het huidige salaris en de verwachte toekomstige salarisontwikkelingen. De actuele marktrente is ultimo 2024: 2,59%. We hanteren derhalve een discontering van 2,59% in de berekening van de voorziening. Het financieel effect is toegelicht bij de toelichting van de voorziening. Voorziening WW/WOVO Ten aanzien van voormalig medewerkers die een uitkering van het UWV ontvangen op grond van de wachtgeldregeling (WW) en/of bovenwettelijke regelingen (WOVO), komen de kosten van deze uitkeringen voor 25% voor eigen rekening van de instelling. Voor de toekomstige verplichtingen die hieruit volgen voor de instelling is een voorziening opgenomen in de balans. De voorziening is gebaseerd op het aantal deelnemers aan de regeling, de bestaande uitkeringsrechten/-verplichtingen, en de verwachte duur van de uitkering. Vanwege de geringe looptijd van deze voorziening is het effect van tijdswaarde niet materieel en is deze voorziening op nominale waarde gewaardeerd.

Voorziening recuperatieverlof Ingevolge de CAO vo en de CAO po hebben de meeste medewerkers jaarlijks recht op een persoonlijk verlofbudget dat zij kunnen besteden in het kader van levensfasebewust personeelsbeleid (vo) en duurzame inzetbaarheid (po). De betreffende saldi kunnen ook worden gespaard, zodat na enkele jaren een totaalsaldo als verlof kan worden opgenomen. Bij opname van dit verlof zal mogelijk vervanging moeten worden geregeld. Na inventarisatie van de door medewerkers gemaakte keuzes, is hiervoor een voorziening gevormd.

98

Waardering vindt plaats op basis van de gespaarde uren maal het geldende uurtarief van de medewerkers. De uren ouder dan 4 jaar worden gefixeerd tegen het dan geldende uurtarief. De voorziening wordt gewaardeerd tegen contante waarde. De actuele marktrente is ultimo 2024: 2,59%. Er is echter sprake van een beperkte indexering en beperkt contant maken door de fixatie na 4 jaar van de uurtarieven conform de CAO VO. Daardoor is het financieel rente-effect van deze voorziening in 2024 niet materieel. Voorziening WAB Op 1 januari 2020 is de nieuwe Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) in werking getreden ter vervanging van de Wet werk en zekerheid (WWZ). Dit houdt in dat bij tijdelijke contracten waarbij het bij het aangaan van het contract zeer waarschijnlijk is dat het contract niet zal worden verlengd, er een transitievergoeding dient te worden uitbetaald aan de medewerker. De voorziening wordt gevormd middels de nieuwe berekening van de transitievergoeding op medewerkersniveau maal het kanspercentage dat een medewerker geen verlenging krijgt. Vanwege de geringe looptijd van deze voorziening (maximaal één tot twee jaar) is het effect van tijdswaarde niet materieel en is deze voorziening op nominale waarde gewaardeerd.

Voorziening generatieregeling De voorziening Generatieregeling is in 2021 gevormd om verplichtingen op te vangen voor medewerkers die deelnemen aan de Generatieregeling van Dunamare. De Generatieregeling biedt de mogelijkheid voor medewerkers van 60 jaar en ouder om minder te werken met behoud van salaris met een eigen bijdrage van 75% daarin van de werknemer. De voorziening wordt jaarlijks bepaald door van de deelnemende medewerkers, de kosten aan werkgeversbijdrage (25%) te berekenen van het nog resterende aantal maanden tot aan pensioenleeftijd. Deze bijdrage is inclusief werkgeverslasten en indexatie. De voorziening wordt gewaardeerd tegen contante waarde. De actuele marktrente is ultimo 2024: 2,59%. We hanteren derhalve een discontering van 2,59% in de berekening van de voorziening. Het financieel effect is toegelicht bij de toelichting van de voorziening.

Rijksbijdragen Onder de rijksbijdragen worden de vergoedingen voor de personele en materiële exploitatie opgenomen verstrekt door het ministerie OCW. De ontvangen (normatieve) rijksbijdragen uit hoofde van de basisbekostiging (lumpsum) worden in het jaar waarop de toekenning betrekking heeft (in het jaar van toewijzing) volledig als baten verwerkt in de staat van baten en lasten. Niet-geoormerkte OCW-subsidies (subsidies die volledig vrij besteedbaar zijn) worden in het jaar waarop de toekenning betrekking heeft volledig als baten verwerkt in de staat van baten en lasten. Geoormerkte OCW-subsidies met een vrij besteedbaar overschot (G1-doelsubsidies waarbij het overschot geen verrekening-clausule heeft) worden naar rato van de voortgang (%) van de gesubsidieerde activiteiten verwerkt in de staat van baten en lasten. De subsidies waarvoor nog niet (alle) activiteiten (prestaties) zijn