5 Afzonderlijke bijlage Themakaart religieus erfgoed
Tekst van het document
Redengevende omschrijving Stephensonstraat 1
VAN
1964
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR
Ja waarde
INTERIEURWAARDE
Toren Aan de oostzijde van het gebouw bevindt zich een hoge, deels vrijstaande klokkentoren met plat dak. Deze werd uitgevoerd in metselwerk als genoemd. De torengevels aan de oost- en westzijde zijn smaller dan aan de overige zijden. Bovenin een rechthoekige galmgatopening (zuid- en noordzijde) met klokkenstoel. Torenuurwerken en torenkruis.
ARCHITECT
Interieur De oorspronkelijke plafond- en wandbedekking zijn gespaard. Het liturgisch centrum is geheel aangepast en de helft van de banken is vervangen door stoelen. Het gebouw bevat diverse inventariselementen uit de bouwperiode. Binnen de kerkzaal een bankenplan, bestaande uit houten banken met ijzerarmaturen. Alhier een houten kansel, en dito podiumstoeltjes/knielbank. Houten doopvont met granito-bekken. Orgel (van oudere datum dan het gebouw), volgens mededeling afkomstig uit een opgeheven Amsterdamse kerk. Binnen het verbindingslid bevinden zich houten tafels en dito stoelen, laatstgenoemde met bekleding in skai. Alhier bovendien vier staande kapstokken in ijzer met houten lijsten. De kapstokken zijn via een armatuur met elkaar verbonden. Gebruiksruimte met houten wandkast, met deuren die als schoolbord zijn uitgevoerd. W. Ingwersen
ENSEMBLE
Ja
TOELICHTING ENSEMBLE
Toren en bijgebouw
STATUS
Gemeentelijk monument
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
Link naar redengevende omschrijving
MONUMENTNUMMER
59-0210
Remonstrantse Kerk NAAM TYPE OBJECT
Remonstrantse Kerk (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus
24
Denominatie: Remonstrantse Broederschap Naar ontwerp van A. van der Steur jr. in 1886-87 gebouwde kerk voor de Remonstrantse Gemeente, uitgevoerd in neo-Renaissancetrant, met aan weerszijden van de ingangspartijen door sierhekken omheinde voortuinen. Aan de Oranjekade is de kosterswoning, die verbonden is met de kerkzaal, maar de kerkzaal is ook (via de in 2009 verbouwde foyer) verbonden met de voormalige pastorie, ingang Wilhelminastraat 22. Het door een topgevel met rondboogvenster en klokvormige top met zijvoluten bekroonde middenrisaliet aan de Prins Hendrikstraat (noord) bevat de hoofdingang en het geschilderde opschrift met ontwerpjaar anno 1886. De door tentdaken met smeedijzeren kammen en oeil-de-boeufs bekroonde middenrisalieten aan Wilhelminastraat (oost) en Oranjekade (west) bevatten elk een zij-ingang met smalle ramen aan weerszijden. De noordwestelijke traptoren is van buitenaf toegankelijk via een acht treden tellende, licht gebogen stoep met zijdeur links in de rechterzijgevel, en bevat enkele rondboogvensters in de door een geprofileerde lijst en consoles afgesloten schacht en rechthoekige vensters in de van een kroonlijst voorziene trommel; de spits bevat voorts vier als kleine dakkapellen uitgewerkte galmgaten en een pinakelvormige bekroning. Het bijbehorend ijzeren hekwerk is eenvoudig doch sierlijk uitgevoerd.
De van de kerkruimte afgescheiden tochtportalen zijn voorzien van stenen vloeren belegd met plavuizen met geometrische en stermotieven; in het NO-portaal een plaquette ter nagedachtenis van de bouwpastor en een plaquette ter nagedachtenis van de eerstesteenlegging in 1886, de inwijding van de kerk in 1887 en van het orgel in 1901.
BRONVERMELDING
Remonstrantse kerk in neo- Renaissancistische trant met bijbehorende in- en uitwendige onderdelen van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarden en als beeldbepalend onderdeel van de bebouwing langs de Wilhelminastraat te Haarlem. https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/19831
VAN
1886
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR
Ja waarde
INTERIEURWAARDE
In de inrichting zijn de authentieke banken langs de wanden en de opvallende preekstoel waardevol. Inwendig is de in oorsprong met 408 zitplaatsen toebedeelde kerk grotendeels witgepleisterd en ondermeer voorzien van een aflopende vloer naar het podium voor de doopbediening, avondmaalsviering en huwelijksinwijding, met voor de verhoogde absis de in neo-Renaissancetrant uitgevoerde houten preekstoel; de halfronde, van een triomfboog op pilasters voorziene nis heeft een hoge houten lambrizering afgesloten door een lijst met triglyfen; aan de rechthoekige, drie vakken brede preekstoel de 18e-eeuwse koperen lezenaar afkomstig uit de vroegere schuilkerk. Van het oorspronkelijk bankenplan resteren nog de vaste banken langs de lange zijden en midden achter in het schip. De over de volle breedte van de kerk geplaatste orgeltribune bevat vooraan in het midden het blijkens emailleplaatje in 1901 door J.F. Witte en J. Bätz & Co. te Utrecht voor deze kerk vervaardigde tweeklaviers-orgel, waarbij te weerszijden van de orgelkas twee vergulde houten zijstukken met snijwerk voorzien van muziekinstrumenten zijn aangebracht afkomstig uit de oude schuilkerk en in oorsprong mogelijk vervaardigd door de Amsterdamse beeldhouwer Norma in 1790. De orgeltribune is toegankelijk via de houten spiltrap in de ronde traptoren, die van binnen uit tevens toegankelijk is vanuit het NWzijportaal.
De oude kerkklok, die uit 1921 stamt, werd in de 2e Wereldoorlog door de Duitsers geroofd; hij droeg als inscriptie ‘Libertatum et tolerantium canto 1621’, ofwel ‘ik zing vrijheid en verdraagzaamheid 1621’. De nieuwe klok kreeg als inscriptie ‘Libertatum et tolerantiam
25
ARCHITECT
iterum canto – Anno Pacis 1945’, ofwel ‘ik zing wederom vrijheid en verdraagzaamheid – in het vredesjaar 1945’. A. van der Steur Jr.
ENSEMBLE TOELICHTING ENSEMBLE
Kosterswoning. Hoort het Remonstrantenhuis er ook bij? Niet binnen het complexnummer. Zie bronnen. Complexnummer 470904 513422
STATUS
Rijksmonument
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
Link naar redengevende omschrijving
MONUMENTNUMMER
19138
Wilhelminakerk NAAM TYPE OBJECT
Wilhelminakerk (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Nederlands Gereformeerde Kerk De Wilhelminakerk heeft architectuurhistorische waarde als goed en vrij gaaf voorbeeld van een kerkgebouw uit de periode rond 1920, ontworpen in een traditioneel zakelijke stijl met invloed van de Amsterdamse School, zoals die typisch is voor de gereformeerde kerkbouw uit het interbellum. Het gebouw, een ontwerp van architect A. de Maaker, heeft een markante hoofdvorm met kruisvormig dak, expressieve topgevels en een hoektoren. Voorts diverse interessante en gave details aan gevels en interieur. Stedenbouwkundige en situationele waarde De kerk heeft door zijn markante, prominent aanwezige bouwmassa met hoog opgaande topgevels, hoektoren en expressieve details een hoge beeldwaarde voor het straatbeeld van de Gedempte Oude Gracht, waar het gebouw tot de omvangrijkste en meest in het oog springende gebouwen behoort. In het ontwerp van de kerk is rekening gehouden met de situering op de hoek met de Stoofsteeg, waar het gebouw uiteraard ook het beeld in sterke mate bepaalt. Cultuurhistorische waarde Er is sprake van hoge cultuurhistorische waarde vanwege de oorspronkelijke functie en betekenis van de kerk, gebouwd voor de Gereformeerde kerkgemeenschap in Haarlem. De kerk werd in 1921 gebouwd op de plek, waar voordien de kerk van de Afgescheiden of Christelijk Gereformeerde Gemeente (de Grachtkerk) stond.
BRONVERMELDING
Gedempte Oude Gracht 55, betreft de in 1921 gebouwde Wilhelminakerk, een karakteristiek voorbeeld van een kerkgebouw uit het eerste kwart van de 20ste eeuw, gebouwd in zakelijk-traditionele trant, met elementen van de Amsterdamse schoolstijl. De bakstenen kerk, een ontwerp van architect A. de Maaker, heeft een kruisvormig dak met leien en een hoektoren met spits. Redengevende omschrijving Gedempte oude gracht 55-61
VAN
1921
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR
Ja waarde
26
INTERIEURWAARDE
Het interieur wordt overdekt door twee elkaar snijdende houten tongewelven met cassetten. Op het snijpunt van de gewelven bevindt zich het ophangpunt van de uit circa 1960 daterende lichtkroon, omgeven door ijzeren sierroosters (ventilatiegaten) en een vierkante, geprofileerde omlijsting. De kerk heeft houten vloerdelen (rond 1982 vernieuwde vloer) en gestuukte wanden. De hoge vensters zijn voorzien van lichtgeel glas-in-lood met gekleurde decoraties langs de bovenrand. De doorgangen vanuit de hal naar de kerkzaal hebben sobere lijsten, hardstenen onderdorpels en houten paneeldeuren. In drie van de vier kruisarmen bevinden zich galerijen met houten balustrades; de vierde bevat het liturgisch centrum. Oorspronkelijk stond daar een monumentale kansel met een erboven geplaatst orgel. Dit orgel is later vervangen door een nieuw exemplaar met een negentiende-eeuws front. Met het orgel werd ook de oorspronkelijke kanselbekroning weggenomen; bovendien is een nieuwe kuip geplaatst (circa 1982). In 1983 is het orgel weer verwijderd, maar het lege front is gehandhaafd. Achter de beide rondboognissen in de liturgische wand is de orgelkamer bewaard gebleven. In 1983 werd op de tribune boven de ingang het orgel uit de Mathenesserkerk in Rotterdam geplaatst. Dit instrument dateert uit 1932 en is van de hand van orgelbouwer J. de Koff uit Utrecht.
Het front, dat is ontworpen door de architecten Schmidt en Meischke, is bij de plaatsing in Haarlem gewijzigd. De dispositie van het orgel, dat in 1932 veel aandacht trok, was nog wel vrijwel geheel oorspronkelijk. Rond 2005 is het orgel van pneumatisch naar electrisch omgebouwd. Links en rechts van de kansel stonden oorspronkelijk ‘herenbanken’ met luifels, bedoeld voor de ouderlingen. Het podium was beperkt tot de kanselruimte en is later verbreed. Het kerkinterieur is omstreeks 1980 in meer opzichten gewijzigd, onder andere door het met schroten bekleden van de (vermoedelijk) ijzeren kolommen onder de galerijen en het aanbrengen van een schrotenlambrisering. Ook zijn de vloeren van de ‘zijbeuken’ opgehoogd. De oorspronkelijke banken zijn op de begane grond vervangen door stoelen. Op de galerijen zijn nog wel houten banken aanwezig, met sober gedecoreerde bankwangen. Ook zijn hier nog houten lambriseringen.
ARCHITECT
In 2010 is voorin het gebouw een nieuwe ontmoetingsruimte gemaakt. Achter de hoofdentree verdween een gangwand met tochtdeuren en omlijsting. Hier kwam een glazen tochtportaal met aluminium kozijnwerk. In de kerk is een glazen pui geplaatst om een ontmoetingslounge te creëren. Verder is het podium weer vergroot en is rond 2000 een uitgiftebalie t.b.v. koffie en thee in de kerkzaal onder de rechter gaanderij geplaatst (met doorgeefluik naar de achtergelegen keuken). Ruimtes zoals gangen, consistorie en toilet zijn alle gerenoveerd en gemoderniseerd. A. de Maaker
ENSEMBLE
Ja
TOELICHTING ENSEMBLE
Pastorie, gedempte oude gracht 61 (Orde 2 status)
STATUS
Gemeentelijk monument
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
Link naar redengevende omschrijving
MONUMENTNUMMER
59-0478
Zevende Dag Baptisten Gemeente NAAM TYPE OBJECT
Zevende Dag Baptisten Gemeente (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Zevendedags Baptisten Parklaan 21 vormt binnen de gemeente Haarlem een zowel uitwendig als inwendig op vrij gave wijze bewaard gebleven voorbeeld van een kerkgebouw uit het midden van de tweede
27
helft van de 19de eeuw. Het kerkje werd als zodanig in 1873 in gebruik genomen, na verbouwing van een vermoedelijk uit de 18de eeuw daterende boerderij waarvan het uitwendige karakter deels behouden bleef. In 1877 voegde men een neogotische voorgevel toe. Karakteristiek voor zowel het interieur van de kerkzaal alsook de voorgevel is de sobere opzet, met voor de vroege ontwikkelingen binnen de Neogotiek karakteristieke motieven. In de tamelijk late toepassing van deze motieven heeft het object enige zeldzaamheidswaarde. Het object vormt een onlosmakelijk onderdeel van de gevarieerde en hoofdzakelijk uit historische bebouwing bestaande gevelwanden langs de Parklaan. Hier neemt het gebouw door zijn prominente verschijningsvorm als een éénlaags kerkje met een a-symmetrisch ingedeelde en als ‘schermgevel’ opgezette façade met gevarieerd materiaal- en kleurgebruik en spitsbogige gevelopeningen, een sterk in het oog vallende positie in. Tezamen met de nabijgelegen historische bebouwing, en door de ligging aan de overzijde van een brede berm met laanbeplanting maakt Parklaan 21 deel uit van een waardevol ensemble.
BRONVERMELDING
Parklaan 21 heeft belangrijke cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een kerkje van de Zevendedags Baptisten. Het betreffende kerkgenootschap vormt binnen Haarlem (en Nederland) een kleine gemeenschap en vindt zijn oorsprong in 1877. In dat jaar vond vanuit de sinds 1873 in het kerkje aan de Parklaan gevestigde gemeente van Gedoopte Christenen of Baptisten de stichting plaats van bovengenoemd kerkgenootschap. In deze betekenis vormt Parklaan 21 een belangrijke illustratie van de geschiedenis van de Zevendedags Baptisten. De cultuurhistorische waarde wordt versterkt doordat zich in het gebouw het oudste, voor de religieuze praktijk van de Zevendedags Baptisten bestemde doopbassin bevindt. In de nog steeds herkenbare oorspronkelijke functie van het kerkgebouw als boerderij met koestal, is een verwijzing te zien naar de betekenis van een stadsboerderij zoals die in het nog lange tijd onbebouwde gebied van de 17de-eeuwse stadsuitleg van Haarlem, was gerealiseerd. Redengevende omschrijving Parklaan 21
VAN
1873
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR
Ja waarde
INTERIEURWAARDE
ARCHITECT
Het pand heeft een oudere kern. Het interieur bestaat uit een ‘voorhuis’ met aansluitende kerkzaal. Binnen het voorhuis bevinden zich twee hoofdruimtes. Hiervan is de voorste ruimte (langs de straat gelegen) voorzien van een enkelvoudige balklaag, met ongeprofileerde balken die evenwijdig liggen aan de voorgevel. Binnen deze ruimte bovendien een sobere zwartmarmeren schoorsteenmantel met enige Jugendstildetaillering. De tweede hoofdruimte (keuken) bevat een enkelvoudige balklaag, met balken met een duivejagerprofilering. De kerkzaal bestaat uit een ongedeelde ruimte met een spitsbogig tongewelf, dat werd voorzien van kraaldelenbeschot. De hier aanwezige trekbalken hebben een duivejagerprofilering. Onder het moderne (niet-beschermenswaardige) liturgisch podium bevindt zich een uit omstreeks 1875 daterend doopbassin. Volgens mededeling is dit voorzien van geglazuurde stenen (of tegels?). Zolderverdieping (voorhuis) met drie houtgepende dekbalkspanten en later (circa 1930) aangebracht kraaldelenbeschot. De zolder is bereikbaar via een houten trap. Interieurafwerkingen (begane grond) zijn grotendeels modern (omstreeks 1960), en vallen buiten de bescherming. Aan de linkerzijde van het kerkje bevindt zich een bijbehorend steegje, en ook aan de achterzijde sluit het gebouw aan op een bijbehorend terrein. onbekend
ENSEMBLE
-
TOELICHTING ENSEMBLE
-
STATUS
Gemeentelijk monument
28
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
Link naar redengevende omschrijving
MONUMENTNUMMER
59-0615
Kerk van de Nazarener NAAM TYPE OBJECT
Kerk van de Nazarener (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Kerk van de Nazarener
BRONVERMELDING VAN
In 1973 betrok de geloofsgemeente ‘Kerk vd Nazarener’ een pand aan de Zijlweg. Gelegen op de hoek van de Westelijke Randweg, versmelt de rechte, verplicht platte bouwstijl zonder toren met de omgeving. Het gebouw, ontworpen door Barendse, heeft geen afzonderlijke naam. De architect kreeg opdracht een kerk te bouwen in de vorm van een ‘groot woonhuis’, waarin een gezin zich letterlijk ‘thuis’ zou voelen. Niet te groot of te hoog of te afstandelijk, maar een plek waar een mens zichzelf kan zijn; geheel in overeenstemming met de geloofsopvatting. Daarenboven zou de kerkzaal niet meer dan een derde van de totale oppervlakte mogen beslaan, tweederde van het gebouw zou ruimte moeten bieden aan andere activiteiten, zowel op zondagen als doordeweeks. Opvang van jeugd op de zondag, maar ook andere onderwijs- en jeugdactiviteiten, vrouwengroepen en senioren-bijeenkomsten. Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007 1973
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR
-
INTERIEURWAARDE
-
ARCHITECT
Barendse
ENSEMBLE
Nee
TOELICHTING ENSEMBLE
-
STATUS
Geen status
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER
-
Koningkerk NAAM TYOE OBJECT
Koningkerk (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Evangelische Gemeente
29
BRONVERMELDING
Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007
VAN TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) NTERIEUR
-
INTERIEURWAARDE
-
ARCHITECT ENSEMBLE TOELICHTING ENSEMBLE STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
Link naar redengevende omschrijving
MONUMENTNUMMER FOTO EXTERIEUR
-
HUIDIG GEBRUIK HUIDIGE DENOMINATIE
Pinkstergemeente Immanuëlkerk NAAM TYOE OBJECT
Pinkstergemeente Immanuëlkerk (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus en nevenbestemming Denominatie: Verenigde Pinkster- en Evangeliegemeenten
BRONVERMELDING
Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007
TREFWOORD VAN TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR INTERIEURWAARDE ARCHITECT ENSEMBLE TOELICHTING ENSEMBLE STATUS
-
30
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
Link naar redengevende omschrijving
MONUMENTNUMMER
-
Goede Herderkerk NAAM TYPE OBJECT
Goede Herderkerk (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Christelijke Gereformeerde Kerken
BRONVERMELDING
Deze kerk werd in 1935 gebouwd, als gereformeerde kerk, naar een ontwerp van de bekende gereformeerde architect Boeyinga. Door het samengaan van de oorspronkelijke gebruikers met andere PKN gemeenten werd het kerkgebouw in 1981 verkocht. In dit kerkcomplex, gelegen aan de Rechthuisstraat, houdt de Christelijk Gereformeerde kerk van Haarlem-Noord sindsdien haar kerkdiensten en gemeente-activiteiten. Deze kerkgemeente kwam tussen 1895 en 1913 samen in het gebouw Zuidermeer aan de Zuiderstraat, kerkte van 1913 tot 1925 in het kerkje aan de Raaks (dat later de naam De Hoeksteen kreeg) en splitste zich in dat jaar wegens ruimtegebrek op in de Christelijk Gereformeerde Kerk Noord die naar de nieuwgebouwde Bethelkerk aan de Floresstraat verkaste. De nieuwe gemeente werd op 1 mei 1928 officieel geïnstitueerd door dominee Bijleveld uit Amsterdam. Gedurende 56 jaar kerkte men aan de Floresstraat. In 1981 koos de Christelijk Gereformeerde Kerk Haalrem-Noord voor verhuizen naar een ander gebouw; renovatie van de in verval rakende Bethelkerk was te kostbaar. Dit nieuwe gebouw was de Goede Herderkerk. Hier zou de oude gevelsteen van de Bethelkerk worden ingemetseld. Er werd een nieuw kerkorgel geïnstalleerd door de firma Kaat en Tijhuis uit Kampen. En in 1984 schonk mevr. Teijgeler de kerk een plastiek die als 'torenhaan' de kerktoren siert.
Het is de afbeelding van een lam tussen de voorpoten een kruis, waaraan een overwinningsvlag wappert. De oude Bethelkerk werd verkocht aan sportschool Pauel. Na de afbraak van gebouw De Hoeksteen aan de Raaks zijn de twee kerkafdelingen weer samengevoegd. Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007
TREFWOORD VAN TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR INTERIEURWAARDE ARCHITECT ENSEMBLE TOELICHTING ENSEMBLE STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
Link naar redengevende omschrijving
MONUMENTNUMMER
-
31
Nieuw-Apostolische kerk NAAM TYPE OBJECT
Nieuw-Apostolische kerk (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Nieuw-Apostolische Kerk
BRONVERMELDING
Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007 1961
VAN TOELICHTING NAAM (historische naam gbi)
Vaste Burchtkerk (voorheen Vaste Burchtkerk)
INTERIEUR
-
INTERIEURWAARDE
-
ARCHITECT
H.T. Zwiers
ENSEMBLE
-
TOELICHTING ENSEMBLE
-
STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER
-
Ontmoetingskerk NAAM TYPE OBJECT
Ontmoetingskerk (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus en nevengebruik Denominatie: Protestantse Kerk in Nederland – Protestantse gemeente
BRONVERMELDING
VAN
Haarlem, Frankrijklaan 4 - Ontmoetingskerk - Reliwiki: De Ontmoetingskerk is in 1968 gebouwd als Nederlandse Hervormde kerk naar ontwerp van prof. ir. H.T. Zwiers en E.M. Fontein. Zoals de naam van de kerk al aangeeft heeft men grote nadruk willen leggen op het aspect van de ontmoeting. De ontmoetingsruimte neemt dan ook een centrale plaats in. De meeste andere ruimten zijn hier omheen gegroepeerd. Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007 Reliwiki.nl 1968
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi)
-
INTERIEUR
-
32
INTERIEURWAARDE
De kerkzaal als grootste ruimte heeft een moderne en functionele uitstraling. De stalen spanten zijn volledig zichtbaar en delen de ruimte in in een hoge middenbeuk waar de stoelen geplaatst zijn en ondiepe, lagere zijgangen. De benedenmuren zijn van licht gekleurde baksteen en laten geen daglicht toe. Een grote hoeveelheid daglicht valt binnen door een glasrand die aan drie zijden doorloopt boven de zijmuren en de aandachtswand. Door deze soms oogverblindende lichttoetreding lijkt het dak te zweven waardoor het materiële en functionele aspect enigszins verzacht wordt. Alleen de achterwand met het orgel is geheel gesloten. Aanvankelijk bevond zich achter in de kerk een vouwwand om de kerkruimte te vergroten. Deze vouwwand is later vervangen door een stenen muur omdat het aantal kerkgangers terugliep. Behalve voor diensten van de Hervormde-Gereformeerde wijkgemeente Schalkwijk wordt het gebouw ook gebruikt door leden van de Molukse kerk en katholieken. Nadat het katholieke Goede Herdercentrum in de buurt werd gesloten vonden de parochianen een eigen plek in de Ontmoetingskerk. Diverse voorwerpen in de kerk wijzen op dit oecumenische gebruik.
ARCHITECT
Het orgel is in 1973 gebouwd door de firma Gebr. Reil (Heerde) voor de Geref. Kerk Vrijgemaakt te Ermelo. In 2007 is het door de firma Steendam Orgelbouw (Roodeschool) gerestaureerd, van een nieuwe kas voorzien en overgeplaatst naar Haarlem Zwiers, H.T.
ENSEMBLE
-
TOELICHTING ENSEMBLE
-
STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER
-
Kerk v. Jezus Christus vd Heiligen der Laatste Dagen NAAM TYPE OBJECT
Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Mormonen
Karakteristieke sobere moderne kerk met toren. Verving een eerder kerkgebouw. De gemeente verlangde voor de bouw dat het terrein zou worden opgehoogd tot straatniveau. De gemeenteleden hebben de grond onder de huidige parkeerplaats naast de kerk uitgegraven en gebruikt om de rest op te hogen. In het gat zijn toen sintels van de Hoogovens gestort, zodat het na asfaltering allemaal op hetzelfde niveau lag. BRONVERMELDING VAN
Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007 1973
TOELICHTING NAAM
-
33
(historische naam gbi) INTERIEUR
-
INTERIEURWAARDE
-
ARCHITECT ENSEMBLE
-
TOELICHTING ENSEMBLE
-
STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER
-
Apostolisch Genootschap NAAM TYPE OBJECT
Apostolisch Genootschap (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Apostolisch Genootschap Interessante moderne kerk zonder toren. Mede gebruikt door Christelijke Gereformeerde Kerk sinds 2006.
BRONVERMELDING
Reliwiki.nl
VAN
1973
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR INTERIEURWAARDE ARCHITECT ENSEMBLE
-
TOELICHTING ENSEMBLE
-
STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER
-
Shelter Haarlem (Sionskerk) NAAM TYPE OBJECT
Shelter Haarlem (Sionskerk) (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
34
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: geen (‘Evangelisch’)
De kerk ligt met de voorgevel zeer prominent aan het Tesselschadeplein, precies op een dwarsas van de Rijksstraatweg. De kerkzaal is een rechthoekig volume, met gevels opgemetseld uit donkere baksteen en afgedekt door een flauw zadeldak. De voorgeve eeft een hoger opgaand volume met gedecoreerde raampartij, later veranderd, een open gedeelte bovenin (voor een luidklok, niet meer aanwezig), afgedekt door een kleiner zadeldak en bekroond door een metalen kruis. Gebouwd in een shake-hands stijl, door de combinatie van gemetseld hoofdvolume en de moderne betonnen raam- en deuromlijstingen en siervenster. Twee bijzondere, unieke houten tweebladige deuren. De kerk heeft een aanbouw uit 1990 en een tuin. De kerk heeft circa 700 actieve leden. Er zijn kantoren, kinderopvangruimte, koffieruimte, goed geoutilleerde keuken en natuurlijk de kerkzaal (podium, verlaagd plafond, oplopende vloer naar strandwal, balkon, veel techniek). BRONVERMELDING VAN
1950
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR
Nee, interieur verloren gegaan
INTERIEURWAARDE
-
ARCHITECT
Kempen, van, H.W.
ENSEMBLE
ja
TOELICHTING ENSEMBLE
aanbouw en tuin
STATUS
Orde 2
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
Sionskerk aan de Eksterlaan. Opgericht in 1950 als nieuwe Nederlands Hervormde kerk in Haarlem-Noord. Moderne zaalkerk met zadeldaktoren, gebouwd in karakteristieke wederopbouwarchitectuur met sobere materialisering. De toren staat gericht op de as van het Tesselschadeplein en is zo een markant erkenningspunt vanaf de Rijksstraatweg bij de entree van de wijk. Het exterieur van de kerk is -op enkele aspecten na- ongewijzigd. In 1988 is het plafond verlaagd, waardoor de oorspronkelijke ruimtewerking van het interieur verloren is gegaan. Het gebouw is in 1989 uitgebreid. Intussen is in dit kerkgebouw een uiterst bloeiende kerkelijke gemeente ("Shelter") actief. Bron: Bestemmingsplan Vondelkwartier, Vogelbuurt, Dietsveld 2016 -
MONUMENTNUMMER
Selimiye Moskee NAAM TYPE OBJECT
Selimiye Moskee (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
35
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Turkse moskee
BRONVERMELDING
Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007 2005
VAN TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR ARCHITECT ENSEMBLE TOELICHTING ENSEMBLE STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER
-
Arrahman Moskee NAAM TYPE OBJECT
Arrahman Moskee (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Marokkaanse moskee Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007
BRONVERMELDING TREFWOORD VAN
2004
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR ARCHITECT ENSEMBLE TOELICHTING ENSEMBLE STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER
-
Fatih Moskee
36
NAAM TYOE OBJECT
Fatih Moskee (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Moskee in Haarlem noord voor de Turkse geloofsgemeenschap.
BRONVERMELDING VAN
2018
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR INTERIEURWAARDE ARCHITECT ENSEMBLE TOELICHTING ENSEMBLE STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER
-
Furkan Moskee NAAM TYOE OBJECT
Furkan Moskee (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Turkse moskee
BRONVERMELDING
Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007 1995
VAN TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR INTERIEURWAARDE ARCHITECT ENSEMBLE TOELICHTING ENSEMBLE STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
37
MONUMENTNUMMER
-
Al Muhsinin Moskee NAAM TYPE OBJECT
Al Muhsinin Moskee (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: religieus Denominatie: Marokkaanse moskee Dit in 2000 in gebruik genomen gebedshuis voor de Marokkaanse gemeenschap is de grootste moskee in Haarlem. Er zijn aparte gebedsruimten voor mannen en vrouwen, er is een wasruimte voor overledenen. Verder bevinden zich hier leslokalen voor jongeren (Koranonderwijs) en een kappersruimte. Het gebouw is gesitueerd rond een binnenhof omgeven door open bogen, en heeft een vierkante minaret. Architect Gerard Rijnsdorp heeft zich laten inspireren door de baksteenarchitectuur van Berlage, Dudok en Dom van der Laan; hij heeft een imposante gebedsruimte zonder pilaren ontworpen.
BRONVERMELDING VAN
Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007 2000
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR INTERIEURWAARDE
ARCHITECT
Als opmerkelijke details noemen we het vijfhoekige bovenlicht -symbool voor de vijf zuilen van de Islam- , de wandtegels uit Spanje en de decoratieve, met de hand ingesneden en ingekleurde gipsreliëfs. In de grote gebedszaal voor mannen bevindt zich de uitschuifbare preekstoel, die na de gebedsdienst kan worden teruggeschoven in een kastruimte achter de deur. De gebedsruimte voor vrouwen is intiemer; de oriëntaals aandoende ramen bestaan uit stapelingen van cirkel en rechthoek, ze lijken op gestileerde sleutelgaten, die uitkijken op zomers groen. Hoog in de scheidingswand tussen mannen en vrouwenzaal is een luik, waardoor gebed en preek ook in de vrouwenruimte te horen zijn. Ook hier de wandtegels en de gipsreliëfs. De verdere stoffering bestaat uit een imposante kroonluchter en dik, zacht tapijt; dit is in lange banen gelegd zodat bij het gebed het hoofd altijd naar Mekka gericht is. Behalve de preekstoel in de mannenzaal is er geen enkel meubelstuk aanwezig. Rijnsdorp, G.
ENSEMBLE
nee
TOELICHTING ENSEMBLE STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER AANVRAGEN VELDEN
-
Dar As Salaam Moskee NAAM TYPE OBJECT
Dar As Salaam Moskee (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
38
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Moskee in Schalkwijk voor de Surinaamse geloofsgemeenschap
BRONVERMELDING
Plas, M. van der, Meer dan Steen; De Haarlemse kerken en andere gebedshuizen, vroeger en nu, Historische Vereniging Haarlem, 2007 2001
VAN TOELICHTING NAAM (historische naam gbi) INTERIEUR INTERIEURWAARDE ARCHITECT ENSEMBLE TOELICHTING ENSEMBLE STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER FOTO EXTERIEUR
-
HUIDIG GEBRUIK
Religieus
HUIDIGE DENOMINATIE
Islamitisch
Johannes de Doper (toren) NAAM TYPE OBJECT
Johannes de Doper (toren) (schuil)kerk, kapel, gebedshuis
HUIDIGE STAAT
Aanwezig
OMSCHRIJVING
Gebruik: geen Denominatie: Rooms-Katholiek Van de kerk is alleen de toren bewaard gebleven. Op de plek van de kerk is in 1973 een nieuwe kerk gebouwd. De verdwenen kerk waar de toren toe behoorde is gebouwd in 1903. Dit was de tweede RK-parochiekerk in Haarlem, ten oosten van het Spaarne, na de Spaarnekerk. De kerk was in twee etappes gebouwd: als eerste verrezen in 1903-1904 twee traveeën van het schip, met een hoge dakruiter. Het koor was toen recht gesloten en er ontbrak nog een toren. Geldgebrek was de reden dat de kerk pas in de jaren 1920 kon worden afgebouwd. De derde (meest westelijke) schiptravee, doopkapel, driezijdige koorsluiting en vrijstaande toren volgden in 1925-1926, naar ontwerp van Jan Stuyt (1868 - 1934); de toren kreeg een ietwat andere, modernere, stijl dan de kerk zelf. De kerk was een vroeg voorbeeld van de zogenaamde volkskerk uit de periode van de Liturgische Beweging. In de loop der jaren werd het interieur van de kerk aangepast aan de liturgische richtlijnen van het Tweede Vaticaans Concilie. Er kwam toen o.a. een nieuw tafelaltaar tegen de noordmuur van de middelste schiptravee en het bankenplan werd gedraaid richting dit nieuwe altaar. Buiten gebruik als R.K. kerkcentrum per 1 juni 2015 en in 2018 officieel onttrokken aan de eredienst van de R.K. Kerk.
De toren heeft een uurwerk dat gerestaureerd is in 2016 in opdracht van de Gemeente Haarlem (@eigenaar?).
39
BRONVERMELDING
reliwiki
VAN
1925-1926
TOELICHTING NAAM (historische naam gbi)
Ook wel kortweg St. Jan genoemd
INTERIEUR
PM
INTERIEURWAARDE ARCHITECT
Spoor, G.A.
ENSEMBLE
Nee
TOELICHTING ENSEMBLE STATUS
-
REDENGEVENDE OMSCHRIJVING
-
MONUMENTNUMMER
PM
40