3. Bijlage 2: Adviesrapport Stec (2022)

Foto

35 30 25 20 15 10 5 0 2018 2019 2020 2021

Gebiedsbeschrijving Het dwaalmilieu, met daarbinnen de unieke Haarlemse Gouden Straatjes, is hét milieu waarmee Haarlem zich onderscheid van andere binnensteden. De straten kennen een grote diversiteit aan kleinschalige boetieks, ateliers, vers-zaken, ambachten, horecazaken en mengvormen daartussen. Het gebied is de locatie voor startende ondernemers doordat de huren lager liggen dan in de hoofdwinkelstraat en er veel kleinschalige panden zijn. Door het diverse aanbod worden consumenten constant geïnspireerd en verrast. Het dwaalmilieu kent verschillende deelmilieus. De Zijlstraat kenmerkt zich door hoog-segment modeboetieks. De Koningstraat en Gierstraat zijn in opkomst doordat steeds meer panden worden ontsloten voor ondernemers; het winkelaanbod is hier uiteenlopend en divers. De grote stroom fietsers door deze straten belemmerd een prettige bezoekers- en winkelbeleving. De Botermarkt is één van de hotspots in de binnenstad met diverse markten en terrassen. Het gebied rondom het Proveniersplein ontwikkelt zich als plek voor delicatessen en ontmoeting. De Warmoestraat, Schagchelstraat en Kleine Houtstraat kennen een sterke mix van voorzieningen, zijn door de kleinschaligheid, smallere straten en historische panden fotogeniek en spelen in op de menselijke maat. Het zuidelijk deel van de Kleine Houtstraat (onder de Gedempte Oude Gracht) is wonen in de plint sterk aanwezig.

De hoek Krocht-Nieuwe Groenmarkt wordt heringericht, vergroend en voetgangers krijgen meer ruimte. Hier ontstaan kansen voor lokale ondernemers, culturele en maatschappelijke functies. De Anegang kent relatief veel winkelketens. De leegstandsopgave van de hoofdwinkelstraat spreidt zich uit naar de Anegang en diverse panden hebben een laagwaardige uitstraling. Opgaven • Kansrijke her invulling vrijkomende panden (als gevolg van negatieve effecten coronasituatie) • Uitstraling diverse blinde gevels (zoals Koningstraat en Gierstraat) en herstel (winkel)puien • Versterken profilering Gouden Straatjes • Aantrekkingskracht Gierstraat/Koningstraat als verblijfs- en wandelgebied • Herinrichting Nieuwe Groenmarkt / Krocht • Aanpak leegstand Huidig en gewenst functieprofiel 2018 2021 Toekomstbeeld 0% Detailhandel

Horeca

20%

40%

60%

Diensten & Ambachten

80%

100%

Cultuur & Ontspanning

Acties Ondernemersondersteuning ‘van plan naar pand’ (E1) / Initiatief ‘start je droom in Haarlem’ (E2) Fonds opwaardering blinde gevels (B3) / stimuleringsregeling herstel historische winkelpuien (G1) Haarlemse ambachtenroute (G2) / Profilering ‘Delicatessen van Haarlem’ (G3) Verkennen haalbaarheid fietsluwe Gierstraat/Koningstraat (I5) Herinrichting Nieuwe Groenmarkt / Krocht (I6) Doorbraak-team langjarige leegstand (D1)

Versterkingskansen Over de hele linie neemt de detailhandel in dit gebied af. Dit biedt kansen voor nieuwe vormen van ondernemerschap. Panden worden snel heringevuld (merendeel van de leegstand is kortdurend) met andere functies zoals diensten en ambachten. Denk aan kappers, maar ook ‘makers’ zoals een edelsmid of reparatiedienst. Deze groep hebben vaak specifieke pandeisen, behoefte aan zowel showroom als atelier en soms impact op omgeving (geluid en geur). We zien de volgende versterkingskansen: • Dienstverlening, makers/ambachten, design en combi’s daartussen, soms inclusief ondersteunende horeca • Food: lokaal proeven, biologisch, duurzaam, kleinschalig • Kleinschalige vormen van leisure/cultuur, zoals musea, (werk en kunst)ateliers • Wonen op verdieping • Pick-up-point: opslag om goederenstromen van kleine makers en bedrijven in het gebied te stroomlijnen

21

5.3 Stedelijke as Gegevens Straten in gebied en aantal passanten op gemiddelde zaterdag Leegstand Risicoprofiel toekomstbestendigheid Vastgoedeigenaren

Ontwikkeling leegstand (panden) Gedempte Oude Gracht (4.000-13.000), Nassaulaan, Nassauplein, Verwulft (15.500) 8% van de panden, 400 m² oppervlak Hoog, geen eenduidig profiel, verschraling van het aanbod en de leegstand loopt op. Aantal: 69, panden per eigenaar: 1,1, verhouding eigendom: particulier (50%), BV (45%), stichting/vereniging (5%), buitenlands (0%)

Afbakening gebied

Foto

25 20 15 10 5 0 2018 2019 2020 2021

Gebiedsbeschrijving De stedelijke as is de voornaamste verkeersader door de binnenstad en scheidt de binnenstad als het ware in twee delen. Het deelgebied lijkt qua profiel en verschijningsvorm veel op het aanloopgebied. Er zijn vooral voorzieningen aanwezig die wel in de binnenstad willen zitten, maar tegen lagere huurprijzen. Denk bijvoorbeeld aan belwinkels. Ook is er nog een aantal voorzieningen die baat hebben bij de goede auto-bereikbaarheid en mogelijkheid tot laden en lossen, zoals bruin- en witgoed. In dit gebied neemt vooral het aantal dienstverleners, maar ook de leegstand toe. Het gebied telt opvallend veel kappers en er is vooral fast-service horeca. Ook zijn er twee coffeeshops. De historische panden (aan de voormalige gracht) zijn grotendeels van hoge kwaliteit maar de kwaliteit van de voorziening op de begane grond doet hieraan soms afbreuk. Het gebied is een drukke en brede verkeersader met een tweebaansweg, een langsparkeerstrook, aan beide zijden een fietspad en een stoep. Gelet op de ligging van de straat heeft het grote potentie om te verkleuren tot een aangenaam verblijfsgebied. Opgaven • Verkleuren naar een aangenaam en groen verblijfsgebied • Algehele kwaliteit van het voorzieningenaanbod • Risico op ondermijning en veiligheid, bij laagwaardige typen horeca en dienstverleners. Huidig en gewenst functieprofiel 2018 2021 Toekomstbeeld 0% Detailhandel

20% Horeca

40%

60%

Diensten & Ambachten

80%

100%

Cultuur & Ontspanning

Acties • Gebiedsvisie stedelijke as (I4) • Gebiedsvisie stedelijke as (I4) • Gebiedsvisie stedelijke as (I4)

Versterkingskansen Randvoorwaardelijk voor het kwalitatief versterken van het voorzieningenaanbod in de stedelijke as is een opwaardering van het gebied. Op korte termijn liggen er in deze straat kansen voor dienstverleners en werkfuncties (kleinschalige kantoorfuncties, startershuis met flexplekken). De stedelijke as is op korte termijn tevens een logische voor bezorgdiensten gelet op de bereikbaarheid en infrastructuur. Afhankelijk van het gekozen scenario bij opwaardering van de stedelijke as ontstaan er op langere kansen voor kleinschalige terrassen, grab & go horeca (zoals ijs, broodje, koffie, sap) en hippe werkconcepten in een groene omgeving. Aan de Nassaulaan en Nassauplein liggen er in de plint kansen voor wonen. Wonen op verdieping is overal gewenst.

22

5.4 Hoofdwinkelstraat Gegevens Straten in gebied en aantal passanten op gemiddelde zaterdag Leegstand Risicoprofiel toekomstbestendigheid Vastgoedeigenaren

Ontwikkeling leegstand (panden) Barteljorisstraat (19.000-25.000) en Grote Houtstraat (17.000-31.000)

8% van de panden, 2.400 m² oppervlak Hoog, zeer kwetsbaar vanwege het hoge aantal ketens (in het bijzonder in mode en schoenen), relatief grote panden Aantal: 96, panden per eigenaar: 1,6, verhouding eigendom: particulier (18%), BV (63%), stichting/vereniging (13%), buitenlands (5%)

Afbakening gebied

Foto

20 15 10 5 0 2018 2019 2020 2021

Gebiedsbeschrijving De Haarlemse hoofdwinkelstraten Barteljorisstraat en Grote Houtstraat vormen de ‘levensaders’ van de binnenstad. Het zijn met afstand de drukste straten en ze zijn vanwege de ligging in het hart met diverse zijstraten bepalend in de routing van de bezoeker. De hoofdwinkelstraten zijn het domein van de grote winkelketens, met name in het mode- en schoenenbranche. De Barteljorisstraat is een belangrijke verbinding tussen het Centraal Station en de Grote Markt en richt zich op het midden-hoog segment. De Grote Houtstraat richt zich op het middensegment en is een verbindingsas tussen de Grote Markt, Gedempte Oude Gracht, Tempeliersplein, Zijlstraat en Anegang. Ondanks het grote aantal passanten en de sterke ligging is de leegstand tot aan 2020 flink opgelopen in deze straat. Deze trend is ook elders zichtbaar doordat ketens selectiever locatiebeleid voeren, zich verder toeleggen op online en regelmatig inzetten op kleinere metrages. Sinds 2021 is een daling van leegstand zichtbaar. De leegstand manifesteert zich nu met name tussen de Gedempte Oude Gracht en de Grote Markt. Ondanks dat diverse leegstaande panden zijn ingevuld is waakzaamheid geboden gelet op de kwetsbaarheid in de winkelmarkt. De straten zijn relatief versteend. In 2021 zijn in het kader van vergroening zitplantbakken geplaatst in het zuidelijk deel.

Het verder vergroenen van de hoofdwinkelstraten kan de verblijfskwaliteit verder verhogen. Relatief veel verdiepingen staan leeg of worden benut als magazijn. Het voormalige V&D pand wordt herontwikkeld met in ieder geval wonen op verdieping. Opgaven • Aanpak leegstand • Betere mix tussen ketens en lokale zaken • Courante winkelpanden • Beter benutten van leegstaande verdiepingen • Hoge verblijfskwaliteit • Meer functiemix en diversiteit

Acties • Acquisitie kansrijke (winkel)concepten (D2) / Doorbraak-team langjarige leegstand (D1) • Initiatief ‘Start je droom in Haarlem’ (E2) / Innovatie-winkel MKB Haarlem (E3) • Investeringsaanpak marktconforme winkelpanden hoofdwinkelstraat (D4) • Stimuleren ‘beter benutten van verdiepingen’ (C1) • Vergroeningsaanpak straten (I1) • Pilot ‘tijdelijke bestemmingen hoofdwinkelstraat’ (D4)

Huidig en gewenst functieprofiel 2018 2021 Toekomstbeeld 0% Detailhandel

20% Horeca

40%

60%

Diensten & Ambachten

80%

100%

Cultuur & Ontspanning

Versterkingskansen Recreatieve detailhandel (funshoppen) blijft de belangrijkste functie van de hoofdwinkelstraat. Wel kan ingezet worden op een betere mix tussen ketens en lokale ondernemers en vernieuwende winkelconcepten. We zien de volgende versterkingskansen: • Diversificering van winkelaanbod met vooruitstrevende omnichannel-concepten, home & living, stadsconcepten van perifere spelers en experience stores. Gerichte acquisitie op flagshipstores. • Innovatie-winkel voor MKB Haarlem • Combi’s verkopen in de plint • Op een aantal locaties verspreid over de hoofdwinkelstraat uitbreiding van enkele kleinschalige ondersteunende daghorecazaken met kleinschalig terras voor reuring, een betere mix en aantrekkelijk aanzicht. Denk bijvoorbeeld aan de locatie Spekstraat-Paarlaarsteeg • Wonen op verdieping

23

5.5 Aanloopgebieden Gegevens Grootste straten in gebied en aantal passanten op gemiddelde zaterdag Leegstand Risicoprofiel toekomstbestendigheid Vastgoedeigenaren

Ontwikkeling leegstand Burgwal, Drossestraat (10.000), Friese Varkenmarkt, Gasthuisstraat (4.000), Hortusplein (10.000), Houtplein, Jansweg, Kennemerplein, Kruisstraat (14.00017.500), Kruisweg, Lange Herenstraat, Raaks (4.500), Rozenstraat, Spaarnwouderstraat, Stationsplein, Tempeliersstraat 8% van de panden, 2.000 m² oppervlak Middel, diverse locaties met veel traffic voor een korte periode. De gebieden liggen verder van de het kernwinkelgebied waardoor de bezoekfrequentie en -duur relatief laag is. Aantal: 86, panden per eigenaar: 1,3, verhouding eigendom: particulier (53%), BV (42%), stichting/vereniging (3%), buitenlands (3%)

Afbakening gebied

Foto

25 20 15 10 5 0 2018 2019 2020 2021

Gebiedsbeschrijving Vanuit de aanloopgebieden komen bezoekers de binnenstad binnen, via OV-knooppunten (zoals het treinstation), parkeergarages of vanuit de woonwijken. In dit gebied zijn vooral voorzieningen gevestigd die baat hebben bij de goede (auto)bereikbaarheid. In het hele aanloopgebied neemt het aantal voorzieningen in de breedte af (-10% in vier jaar) en de leegstand toe, en dan vooral in het stationsgebied en aan de Spaarnwouderstraat en Tempeliersstraat. In dit eerste geval hangt het samen met de beoogde herontwikkeling. De terugloop van voorzieningen is daarnaast te verklaren dat diverse panden zijn getransformeerd naar met name wonen. Er zijn vier hoofdgebieden aan te wijzen: • Stationsgebied/Kruisweg/Kruislaan: Het stationsgebied heeft een eigen identiteit en in verblijfskwaliteit niet goed tot zijn recht. Het gebied heeft een matige en grijze uitstraling en voorzieningen zijn soms ook van matige kwaliteit. De transformatie van het stationsgebied brengt hierin verandering en beoogd een ‘rode loper’ te realiseren tussen het station en het kernwinkelgebied. De voorzieningen in dit gebied zijn vooral aanwezig aan de Kruisstraat met de meeste passanten van en naar de binnenstad. Hier is vooral fastservice horeca gevestigd, veelal ook om af te halen.

De Gonnetbeurt in het oostelijk deel van het stationsgebied is recentelijk herontwikkeld tot woon-werkgebied met diverse ateliers. • Raaksgebied/Hortusplein: Dit gebied is gericht op het grote publiek, vermaak en dagelijkse voorzieningen. Er is o.a. een bioscoop, de bekende Jopen-brouwerij, fitness en een supermarkt aanwezig. De horeca bestaat met name uit ketens en richt zich op grotere groepen. Het gebied oogt verzorgd, maar mist door de nieuwigheid wel wat sfeer. Meer groen zorgt voor een betere uitstraling. Een betere verbinding van dit gebied met de Zijlstraat kan leiden betere spreiding van bezoekers over de binnenstad en een aantrekkelijke entree naar de stad vanuit de parkeergarage over de Zijlstraat. • Houtplein en omgeving: het Houtplein is de zuidelijke entree naar de binnenstad. Het plein heeft een belangrijke functie voor openbaar vervoer en fietsers die naar de binnenstad en/of het station gaan. Provincie Noord-Holland is de grootste gebruiker van het gebied. In 2022 is gestart met de herinrichting van het Houtplein en omgeving. Doel is een gastvrije en goed functionerende entree waarbij de verblijfskwaliteit en leefomgeving wordt verbeterd. De Tempeliersstraat verkleurd steeds meer naar een woonstraat. • Binnenstad-oost: het gebied aan de oostzijde van de Spaarne is steeds meer onderdeel van de brede binnenstad en is een fraai woongebied.

Culturele en maatschappelijke functies net als kleinschalige bedrijvigheid zijn verspreid over het gebied aanwezig. Diverse bedrijven doen aan maatschappelijk verantwoord ondernemen zoals de restaurant Kloosterkeuken als leerwerkbedrijf. Aan de Spaarnwouderstraat zijn diverse voorzieningen geconcentreerd, met name ambachten en makers, denk aan antiekrestauratie, meubelstoffeerderij, keramiek en kunstateliers. De verbouwing en opening van de Koepelgevangenis is een grote impuls voor dit gebied en Haarlem als stad. Hier is een breed programma beoogd van onderwijs, filmhuis, kleinschalige horeca, boetiekhotel, mkb-bedrijvigheid en wonen (gericht op studenten en jongeren). In de toekomst is de Koepelgevangenis aangesloten op het HOV-netwerk. Dit biedt kansen om de Spaarnwouderstraat te activeren als route richting de binnenstad. Opgaven • Herontwikkeling Stationsgebied en rode loper naar binnenstad • Verkleuring Tempeliersstraat naar wonen • Opzetten route Koepelgevangenis-Spaarnwouderstraat-kernwinkelgebied

Acties Lopend traject Verminderen onbenutte planmogelijkheden detailhandel buiten kernwinkelgebied (B4) Opzetten route (I7)

24

Huidig en gewenst functieprofiel

Versterkingskansen Voor de aanloopgebieden ligt de focus op functieverbreding. Extra recreatieve detailhandel in deze gebieden heeft geen voorkeur gelet op de krimp in deze markt en de focus op het kernwinkelgebied. We onderscheiden de versterkingskansen per deelgebied.

2018 2021 Toekomstbeeld 0%

20%

Detailhandel

Horeca

40%

60%

Diensten & Ambachten

80%

100%

120%

Cultuur & Ontspanning

Stationsgebied/Kruisweg/Kruislaan: flexkantoren en hoogwaardige kantoorruimte, leisureconcepten (arcade, kidsexperience), horeca gericht op werkend publiek (lunch/koffie, vergadermogelijkheden, zakelijk), combi’s horeca/leisure (bv. bites&boules), vormen van indoor sport/fitness/welness en maatschappelijke voorzieningen voor nieuwe inwoners in het gebied (zoals zorg/apotheek/fysio). Voor de Kruisweg/Kruislaan een levendige mix aan voorzieningen (horeca, speciaalzaken, dienstverlening, concept stores) voor een aangename route richting de historische binnenstad. Raaks/Hortusgebied: horecaconcepten ondersteunend aan de leisure-functie van dit gebied, combi’s horeca/leisure (bv. bites&boules), frequente detailhandel gericht op lokale inwoners (huishouden, food), maatschappelijke voorzieningen Houtplein en omgeving: kleinschalige terrashoreca rondom plein, wijkgerichte detailhandel (fietsenwinkel, apotheek, speciaalzaak), dienstverlening zoals kapper of nagelstudio. Wonen in de plint in Tempeliersstraat, afgewisseld met enkele maatschappelijke en/of wijkgerichte voorzieningen. Binnenstad-Oost: lokale makers, ambachten, kunstateliers, maatschappelijke voorzieningen. Overal wonen op verdieping.

25

6 Bijlage Bijlage A: Afbakening kernwinkelgebied en gemengd milieu Een compact kernwinkelgebied is van groot belang. Daarnaast liggen er kansen om meer in te zetten op gemengde milieus waarin verschillende voorzieningen elkaar afwisselen. Het kernwinkelgebied en het gemengde milieus is nader ruimtelijk afgebakend. Daarbij gelden de volgende principes: • In het kernwinkelgebied is de winkelfunctie dominant. Andere voorzieningen dragen bij aan de winkelbeleving tijdens openingstijden, zoals daghoreca en dienstverlening. • In het gemengde milieu is een breed scala aan voorzieningen met publieke plinten gewenst en wisselen deze elkaar af. Denk aan lokale detailhandel, horeca, dienstverlening, leisure, werkfuncties, sport en gezondheid. • In zowel het kernwinkelgebied als het gemengde milieu zijn er geen mogelijkheden om wonen in de plint toe te staan. Dit in het kader van een levendig plinten en attractieve straten. Figuur: Afbakening kernwinkelgebied en gemengd milieu binnenstad Haarlem

Bron: gemeente Haarlem, 2022.

26

Bijlage B: Motivatie verminderen planmogelijkheden horeca-4 en shortstay Op veel verdiepingen zijn planologische mogelijkheden voor hotels (horeca-4) en short stay aanwezig. De gemeente Haarlem is voornemens de onbenutte mogelijkheden (mogelijkheden in het bestemmingsplan op locaties die momenteel niet ingevuld wordt) te verminderen. Zo worden ongewenste ontwikkelingen tegengegaan en kan er beter gestuurd worden op de kwaliteit van het aanbod in de binnenstad. Door het wegbestemmen onbenutte planmogelijkheden voor horeca-4 en shortstay wordt tegelijkertijd een waterbedsituatie voorkomen. Hiermee wordt bedoeld: een situatie waarin vanwege beperken van horeca-4 mogelijkheden eigenaren inzetten op shortstay om te voorzien in een vorm van hotelontwikkeling. Motivering horeca-4 In het hotelbeleid (2019) is geconstateerd dat gezien de lage bezettingsgraden van hotels en de verwachte groei van hotelkamers het niet wenselijk is om extra hotels toe te voegen. Er is daarom een hotelaanvraagpauze ingevoerd (recent verlengd tot 1 januari 2024). De gemeente heeft echter geen grip op hotelontwikkelingen in panden waar al een horeca-4 bestemming op rust. Dit is in de binnenstad veelvuldig het geval. Er worden regelmatig kleinschalige nieuwe hotels geopend (meestal op verdieping).

Dit wordt als ongewenste ontwikkeling gezien om vier redenen: (1) Nieuwe hotelontwikkelingen vinden bij voorkeur plaats buiten de binnenstad vanwege betere spreiding. (2) Hotelontwikkelingen in de binnenstad gaan ten koste van woningen. (3) De combinatie van kleinschaligheid van veel hotels (veelal met sleutelkastje en zonder receptie/direct aanspreekpunt) en situering te midden van woonbebouwing leidt regelmatig tot overlast. (4) Een hotel dient een aantoonbare kwaliteitsimpuls te leveren aan de omgeving. Bij kleine hotelontwikkelingen op verdieping worden er nauwelijks publiekstoegankelijke functies (zoals restaurants, galerie of winkel) toegevoegd. Ook worden soms plinten afgeplakt. De interactie met de directe omgeving is daardoor beperkt en de plint is onvoldoende levendig. Motivering shortstay Shortstay biedt mogelijkheden voor het structureel verhuren van woonruimte voor korte periodes (minimaal één week tot maximaal zes maanden). Deze behoefte bestaat in Haarlem, bijvoorbeeld voor expats. Omdat voor shortstay niet aan het bouwbesluit hoeft te worden voldoen ontstaan er echter inferieure woningen. Een specifieke shortstay bestemming wordt gezien als van onvoldoende toegevoegde waarde ten opzichte van een woonbestemming, waarin met een tijdelijk contract tevens kan worden voorzien in tijdelijk wonen.

Tijdelijke doelgroepen wil de gemeente Haarlem kortom nog steeds huisvesten onder een woonbestemming.

Bijlage C: Verslag binnenstadsatelier adviesrapport vitaliteit 16 februari 2022 Aanwezigen extern: Claudia van den Berg, Falco Bloemendal, Amanda Boesjes, Winston Brandon, Anton Bruning, Paul Coenen, Diantha Dijkzeul, Ed Heeremans, Menno Heineman, Dick Hulsebosch, Marije Kool, Edward Snieder, Arjen Soellaert, Peter Timmermans, Melle Verhagen, Nadia Vriend, Aafke de Vries, Dennis de Waart en Andre van der Weiden. Aanwezigen gemeente: Robbert Berkhout, Cecile Hubers, Jasper de Jong, Jessica van Dijk, Anne Marie Dees, Caroline Enthoven, Marjon Zorge-Schouten, Marieke van den Helder Aanwezigen Stec Groep: Martijn Exterkate, Daan Goos, Joery Schouten Wat als we niks doen? Falco Bloemendaal: Binnenstad is altijd in ontwikkeling. Stilstand is achteruitgang. We lopen nu voorop t.o.v. andere steden. Als je niet investeert in verandering als vergroening of stadsdistributie, krijg je het effect dat het een dode stad wordt, al doen we het nu dus wel goed. Als we nu aan dit adviesrapport vitaliteit werken en er ook acties aan verbinden blijven we op een hoog niveau acteren. Als we niks doen gaan we achteruit, krijg je verrommeling, krijg je situatie waar mensen niet graag willen wonen/verblijven. Dat moet je vermijden. Cultuur, winkel en horeca heeft elkaar nodig. Zo ziet men Haarlem nog als uitje.

27

Wonen is ook belangrijk. Dit zijn de eerste klanten die je centrum in komen. Boven winkels staan misschien wel 30% van de woningen leeg. Menno Heineman: zorgen zijn er wel degelijk. Het is niet vanzelfsprekend dat wij een winkelstad zijn. We moeten samenwerken. Stilstaan is achteruitgang. We zijn nu gezegend met positieve randvoorwaarden zoals mooie architectuur en ondernemersgeest die er heerst. MAAR: veel negativiteit in het land. Wij als VVE moeten verenigen. Kijk niet micro maar macro. We hebben duurzaamheidsvraagstuk. Haarlem is daarnaast filehoofdstad van NL. Daarnaast blijven vergunningsaanvragen stagneren. We hebben gemeente hard nodig om vergunningen te behandelen. Zelfgenoegzaamheid is gevaarlijk. Pandeigenaren moeten actiever ingrijpen bij leegstand Anton Bruning: Leegstand was er voor corona ook al. We doen het niet verkeerd. Er zijn wel altijd bedrijven en ketens die bewegen en failliet gaan. Daarnaast loopt bestedingsprofiel van bezoekers terug. Pandeigenaren maken keuze: wil ik wel of niet mijn huurprijs laten zaken. Kan ik dat wel? Veel pandeigenaren zijn redelijk standvast. Kijken nog even de kat uit de boom. Er is een tijd geweest dat eigenaren helemaal niet bewogen. Waarde van winkels was vroeger 100%, is nu nog 50% (wordt bijv. niet meer gewinkeld op verdieping). Als je dan wat wilt veranderen (bijv.

wonen op verdieping) en de rode loper wordt hiervoor uitgerold. Dat is één van de oplossingen. Gemeente moet monitoren dat straatbeeld niet overal van kleur verschiet. Ook goed denken over consistentie van functiemix in bepaalde gebieden. Rode loper: commerciële plaatje is vrij snel geschetst. Wat kan een winkel dragen op deze locatie met deze hoeveelheid bezoekers? Dit weten veel pandeigenaren. Als je dat weet en je hebt te veel meters: dan wil je locatie aanpassen. Extra deur in de gevel of een bouwkundige aanpassing. Bij gemeente heb je nu geen ‘gastvrouw/heer’ die faciliteert en de route wijst die ze moeten nemen binnen het doolhof van het gemeentelijk apparaat. Zeker als eigenaar uit het buitenland komt. Ed Heeremans: ik maak in mijn eigen klantenkring (65 klanten) zelden mee dat eigenaren niet mee willen denken met huurders. Klanten hebben veel meer aan een huurder die er over 2 jaar nog is dan dat ze nu vasthouden aan de huurprijs. Daarnaast: als iemand door de bank gefinancierd is en leegstaand pand heeft, krijg je gesprek met de bank. Meeste (kleinere eigenaren) raakt het direct als er leegstand is. Die zijn niet zo koppig. Zij bewegen mee. Veel eigenaren hebben panden al langer in bezit, en kunnen verlaging van huur wel aan (bijv. van 80 naar 60k). Duurzaamheid speelt belangrijke rol. Daar kan je je winkeliers in helpen. Afhankelijk van panden.

In Haarlem veel oude panden. Zien er mooi uit. Verduurzaming lastig. Denk wel aan warmte-installatie, verlichting. Bij woningen boven winkels en de ingreep die daarbij hoort: dan zijn mogelijkheden groter. Dan moet je isoleren etc. en dan nemen ze vaak de winkel ook gelijk mee. En het is heel positief als er woningen worden toegevoegd boven winkels. Het is voor eigenaren heel handig als er vast aanspreekpunt is bij de gemeente. Als Rabobank morgen een klant krijgt die zegt: ik heb 20 kledingzaken: kijken wij kritisch naar. Kleding is geen toekomstbestendige branche op het moment. Minder, andere en betere winkels is onze visie. Kansen combi fysiek en online Arjan Soellaart: hadden altijd al website. Flink uitgebouwd. Nu bezoek afgelopen vier jaar met 40% toegenomen. Pakketten verzenden doen we vanuit de winkels (5 panden). Wat wij hebben gedaan is mensen de mogelijkheid geven te bestellen wat we niet op voorraad hebben. Ook click and collect. Zijn redelijk makkelijk door corona heen gekomen. Advies voor startende ondernemers: belangrijk onderscheid te maken tussen type bedrijven. Wij zijn Haarlems familiebedrijf. Tegen andere ondernemers: zorg dat geld verdiend wordt in de winkel. Online gaan veel kosten mee gepaard. Nu doen ze 60% online, maar winst wordt in winkel gehaald.

Ook afspraken met verzendpartijen: we willen autoluwe stad, maar als alle winkels webshop nemen  problemen pakketten opgehaald te krijgen. Grote uitdaging. Per maart hebben we pand in buitengebied gehuurd. We moeten richting oplossing dat busjes toch toegang krijgen tot het centrum. We moeten niet krijgen dat winkeliers met pakketje naar PostNL moeten gaan en winkeldeuren dicht moeten doen. (PostNL sluit namelijk ook gewoon om 18.00).

28

Kansen en perspectieven voor horeca Melle Verhagen: er is nog niet gesproken over toerisme. In de toeristische koers die recent is geschreven staat dat Haarlem al hoge horecadichtheid heeft. Ook kwalitatief hoog. Toerisme heeft grote bijdrage aan voorzieningenniveau. 50% van uitgaven in detailhandel wordt gedaan door bezoekers van buiten Haarlem. Koppel toeristische koers 1 op 1 met adviesrapport vitaliteit. Goed voorbeeld: om 16.00 op vrijdag bruist Haarlem. Hele weekend. Maar, doordeweeks gebeurd er verder niet zoveel in de stad. Maandag tot en met woensdag zijn slechte dagen. Zorg dat Haarlem ook doordeweeks aantrekkelijk is. Hoe ziet horeca er over paar jaar uit: tot nu toe houden we het vol. Heineken is bang dat 10% van horeca het niet haalt. Nu wel veel positiviteit in Haarlem. Kans: opleving nachtleven. Overdag kan je overal lekker eten, maar daarna kan je bijna nergens door. Alternatieve nachtleven moet terugkomen. Op langere termijn moeten meer lege winkelpanden omgezet kunnen worden tot horeca Falco Bloemendal: Heeft te maken met tijdspad. Op dit moment oneens. Over 5 jaar kan het anders zijn. Nu ga ik naar de stad om ook wat te eten en drinken. Op het moment dat iedereen een goede boterham kan verdienen met horeca, dan kan je meer doen. Maar nu hebben we al een beetje een overschot. Aafke de Vries: Horeca wordt over 1 kam geschoren. Er zijn hybride tussenvormen.

Niet alle horeca is hetzelfde. Er kan meer gemengd worden tussen bv. een winkel en horeca. Kansen voor mengen Aafke de Vries: 12 jaar geleden speelgoed en horeca gecombineerd. Begon niet met idee dat we winkel wilden. We wilden een plek waar mensen zich kunnen laten verassen en inspireren voor brede groep mensen. Waar je wordt geprikkeld. Is ook een kans voor Haarlem. Online kan je al heel efficiënt winkelen. Fysiek ga je om je te laten verrassen. Met horeca en detailhandel heb je we 2 winkels eigenlijk. Je moet voor allebei aan de regels voldoen. Neem de tijd en neem gemeente mee in je plan. Fijn als de gemeente het concept snapt en meedenkt. Kansen voor ambachten Paul Coenen (local hero project): Je ziet mooie panden, maar door leegstand gaan panden achteruit. Zat te denken: wat kan je eraan doen. Ambachten zitten nu vaak op verlaten industrieterreinen. Idee was: kunnen we idyllische winkels naar de stad halen. Verdiepingen leven nu namelijk ook niet. Twee concepten: • Permanent: pand zien als geheel. Niet alleen als gevel aan de straat. Hoe krijg je meer dynamiek. Kun je meer splitsen in bijv. winkel aan de straat en atelier op verdieping of aan achterkant. Creatief kijken met vierkante meters. Evt. met woning op 2e verdieping. Niet alleen maar ketens, maar echt beleving. • Niet iedereen wil pand verbouwen: wat kan je TIJDELIJK in je pand om je pand beter te verhuren.

Doe je thuis ook. Kunnen we doen met verplaatsbare tentoonstelling die enerzijds winkel er leuk uit laat zien, en tegelijk lokale makers de kans geven. Evt. met ateliertje. Panden moeten echt inspireren. Concreet: het ontbreekt aan casestudy nu. Er zijn in Nederland wel stimuleringsfonds voor creatieve industrie. Cases in de binnenstad zijn perfect. Ontwerp kan gemaakt worden met hulp van subsidie. Falco Bloemendal/Anton Bruning: leegstand is in Haarlem niet heel permanent. Veel doorloop. Panden die leeg stonden gebeurt nu wel wat. Maar er zijn ongetwijfeld nog rotte kiezen. Er komt een gesprek met Paul en de VEBH/Falco. Wonen boven winkels Amanda Boesjes: we doen onderzoek naar wat kansen in binnenstad zijn (met focus op Grote Houtstraat). Veel panden gebeurt op verdieping niks. Het is niet altijd zo dat verdiepingen niet gehuurd zijn, maar winkels huren vaak volledig pand en dan hoort verdieping er ook bij. Die wordt vervolgens niet gebruikt. We maken scan en gaan in gesprek met eigenaren. Iedereen wil graag maar ziet vaak problemen ontstaan bij gemeente. Gemeente wil nu ook graag verandering in brengen. Gezamenlijke aanpak: samen met architect scenario’s gemaakt. Procedureel is het lastig, maar ook bouwtechnisch. Ontsluiting bijvoorbeeld.

29

1 van de oplossingen is gezamenlijke entrees of bestaande opgangen delen met meerdere eigenaren. We zijn nu in kaart aan het brengen vanuit welke opgangen we meerdere woningen kunnen realiseren. Meerdere woningen zijn nodig om kostentechnisch uit te komen. Kansen voor Cultuur Winston Brandon: cultuur in relatie tot wijk en mensen die daar wonen. Als bieb hebben we last gehad van online. Vraag was: hoe gaan we ons positioneren? Dan kom je op beleving. In Schalkwijk begonnen. Was slechte vestiging. Gesproken met talenten uit de wijk om hun concept te ontwikkelen. Wij zijn gaan faciliteren. Ruimtes die leeg stonden hebben we laten bruisen met startend talent. Die kunnen doorgroeien. Mensen uit de wijk moeten met netwerk in contact komen en worden gefaciliteerd. Jongeren willen festivals organiseren, opruimactie, openbare ruimte samen met panden. Hier zou meer platform voor moeten komen. Zo kunnen zelfstandigen ook kunnen landen in leegstaande panden.Bieb in de winkelstraat, toegevoegde waarde? Ja! Door en voor de wijk. Mooie uitstraling en mooie boodschap. Stelling: straten en pleinen mogen worden vergroend, ook als auto geweerd moet worden Falco Bloemendal: vergroening zorgt dat mensen beter presteren. Woon, werk, etc. Je moet anders omgaan met auto’s. je moet omdenken. Zomaar nee tegen auto, is te kort door de bocht.

Concrete acties en ideeën • Geïnspireerd door Paul Coenen: aantrekkelijk functies combineren. Trekkers in binnenstad. Combineren met looproutes. Waar zit de trekkracht om mensen te verleiden. Concrete routes in marketing? Hoe krijg je dat voor elkaar. Nutching en framing. Verblijfsruimte vergroenen en meer blauw. Zo kan je ook looproutes bepalen. Zoeken in natuurlijke uitstraling. En dan met creativiteit mensen trekken. Ook in je uitstraling van gebouwen. • Talent de ruimte geven: ze zoeken plek om ontdekt te worden. op veel horecaplekken gebeurt dit al. Geven jonge Haarlemse muzikanten de kans. Foto-expositie is ook mooi voorbeeld. • Vaarverbinding, meer kunst. Benut kansen langs het water. Ondernemers: maak de stad mooi. Werk samen op het gebied van distributie en opslag. • Gemeente heeft verbindende rol. Ruimte geven aan initiatieven. Nu te veel regels en afdelingen. Dan haken ondernemers af. Dat werkt niet altijd. Concreet: bereikbare route naar gemeente is belangrijk. Kerk verbouwen duurde 2 jaar. Stroperig. Moest binnen 2 jaar, maar kreeg vergunningen pas na 2 jaar. • Weinig aandacht voor cultuur. Cultuur is hét middel om gezamenlijk met ondernemers en horeca meer kwaliteitsbezoekers uit binnen- en buitenland naar de stad te halen. Rijk geheel trekt bezoekers. Dat zorgt voor de hele week bezoekers en niet alleen weekend. Mag meer aandacht voor komen.

Waar zit grootste winst? Samenwerking tussen cultuur en ondernemers. Voorbeeld uit den Bosch: veel bezoekers getrokken door samenwerking in de stad. Kan je ook in Haarlem doen. Soort cultuurfestival. In het najaar hebben we bijv. hockneytentoonstelling. Het Teylers Museum zou graag meer samenwerken met andere partners rondom de tentoonstelling. • Coworking/Coliving: als ik denk aan Haarlem in 2030 is er meer gemengd. Gedeelde auto’s. Veel delen in het kader van duurzaamheid. Coworking: zie ik landen boven winkels, in combinatie met coliving. Ik zie het kleinschalig. In bepaalde appartementenblokken heb je het al. • Haarlem is heel erg van de buitenfestivals geweest. Lijkt steeds minder te worden. Als we dat centraal coördineren rondom 1 thema hebben we er allemaal wat aan. Andre van der Weijde: niet perse rol voor BIZ, maar rol voor ondernemer om BIZ te voeren met initiatieven en acties. Iedereen moet goede ideeën aanleveren. Maar ook de jonge talenten in contact met ons laten komen. We staan voor alle evenementen open. We hebben meebetaald aan groen in winkelstraat. Er moet wel input zijn vanuit ondernemers. Laat je horen. Er is geld. Goed voorbeeld: samenwerking met museum. Edward Snieder: veel georganiseerde eenheden. Is het een idee alle netwerken overzichtelijk te maken? Help ons met elkaar te benaderen. Nu zit de gemeente er vaak tussen.

Misschien hoeft dat helemaal niet. Marion Zorge: er is een actie in het actieplan opgenomen  communicatie offensief. Komt eraan.

30

Dick Hulsebosch  tijdig communiceren met elkaar. Samenwerking met museum moet je eigenlijk al 2 jaar van tevoren aangeven.