20230560154 2 Bijlage 1: Jaarrekening Spaarne Werkt 2022
Tekst van het document
Jaarverslag en jaarrekening 2022 Werkvoorzieningsschap Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt)
Opgesteld door: Spaarne Werkt
Datum: 20 april 2023
Publieke Sector Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorende bij de controleverklaring d.d. 2 mei 2023 met kenmerk 312021013.23.158
ValidSigned door A.R. Sallehart RA op 02-05-2023
VOOR INFORMATIE:
Spaarne Werkt Adres:
Spieringweg 835 2142 ED Cruquius
Telefoon:
023 – 54 34 767
Fax:
023 – 54 34 800
E-mail:
info@spaarnewerkt.nl
Website:
www.spaarnewerkt.nl
Inhoud
Managementsamenvatting
2
1
4
2
Financieel resultaat 2022 positief 1.1
Participatiebedrijf ‘Spaarne Werkt’ van start .......................................................................... 4
1.2
Overzicht van baten en lasten Spaarne Werkt ....................................................................... 6
1.3
Toelichting ................................................................................................................................. 7
1.4
Geen (additionele) gemeentelijke bijdrage over 2022 nodig ................................................. 9
De programma’s nader belicht
10
2.1
Programma ‘Werk’ ............................................................................................................. 10
2.1.1
Overzicht van baten en lasten programma ‘Werk’ ........................................................... 11
2.1.2
Toelichting........................................................................................................................... 12
2.1.3
Bedrijfsonderdelen programma ‘Werk’ ............................................................................. 14
2.1.3.1 Uitvoering Wet sociale werkvoorziening (Wsw) ................................................................. 14 2.1.3.2 Uitvoering ‘Nieuw beschut werk’ ....................................................................................... 17 2.1.3.3 Duurzame activiteiten gericht op werk.............................................................................. 19 2.1.3.4 Opbrengst uit verhuur ........................................................................................................ 21 2.1.4
Maatschappelijke impact ................................................................................................... 22
2.2
Programma ‘Re-integratie’ ................................................................................................. 23
2.2.1
Overzicht van baten en lasten programma ‘Re-integratie’ .............................................. 24
2.2.2
Toelichting........................................................................................................................... 25
2.2.3
Maatschappelijke impact................................................................................................... 27
2.3
Programma ‘Onderwijs Jongeren’ ..................................................................................... 29
2.3.1
Overzicht van baten en lasten programma ‘Onderwijs Jongeren’ ................................... 29
2.3.2
Toelichting........................................................................................................................... 30
2.3.3
Maatschappelijke impact................................................................................................... 33
3
Gemeentelijke bijdragen per programma
34
4
Paragrafen (BBV)
37
5
4.1
Weerstandsvermogen ............................................................................................................ 37
4.2
Risico’s en maatregelen ter beperking van risico’s .............................................................. 38
4.3
Bedrijfsvoering ........................................................................................................................ 41
4.4
Financiering en risicobeheer .................................................................................................. 41
4.5
Verbonden partijen ................................................................................................................. 43
4.6
Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................ 44
4.7
Wet Open Overheid (Woo) ...................................................................................................... 45
Kerngegevens
46
5.1
6
7
Kerngegevens: financiën, formatie, en organisatie .............................................................. 46
Samenstelling bestuur
47
6.1
Bestuur .................................................................................................................................... 47
6.2
Directie .................................................................................................................................... 47
Jaarrekening 2022
48
7.1
Balans per 31 december 2022 ............................................................................................. 48
7.2
Overzicht van baten en lasten 2022 ..................................................................................... 50
7.3
Kasstroomoverzicht over 2022 ............................................................................................. 54
7.4
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................ 55
7.5
Toelichting op balans.............................................................................................................. 58
7.6
Toelichting op overzicht van baten & lasten ......................................................................... 63
7.7
Gebeurtenissen na balansdatum .......................................................................................... 70
7.8
Overige gegevens.................................................................................................................... 71
7.9
Investeringen .......................................................................................................................... 73
7.10 Overzicht van baten & lasten: overhead en taakvelden ....................................................... 74
8
Controleverklaring
76
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
1
Managementsamenvatting In de managementsamenvatting zijn de belangrijkste ontwikkelingen beknopt samengevat: • Vorming van het nieuwe participatiebedrijf per 1 januari 2022 geëffectueerd. • Gerealiseerd resultaat Spaarne Werkt € 480.000 positief. Geen additionele bijdrage van de deelnemende gemeenten noodzakelijk. Samenstelling van resultaat beknopt weergegeven: • V = voordelig, N = nadelig: • Hogere netto omzet Hogere bi jdra ge ui tvoeri ngs kos ten Ws w Hogere ESF-s ubs i di e La gere onderwi js s ubs i di es La gere overi ge opbrengs ten La gere l oonkos tens ubs i di e ‘Ni euw bes chut werk’ La gere pers oneel s kos ten Ws w en ‘Ni euw bes chut werk’ Hogere pers oneel s kos ten a mbtel i jk pers oneel Hogere overi ge bedri jfs kos ten
452.000 (V) 771.000 (V) 1.130.000 (V) 306.000- (N) 107.000- (N) 236.000- (N) 233.000 (V) 1.338.000- (N) 119.000- (N) 480.000 (V)
• • • Overschrijding op de loonkosten van het ambtelijk personeel +/+ € 1,3 miljoen gecompenseerd met hogere overige opbrengsten. • Structurele afname populatie Wsw zet door in lijn met landelijke beeld. In 2022 gemiddeld 651 personen op de loonlijst (2021 693 personen), uitstroom 2022 42 personen. • Per 31-12-2022 is 58% van populatie Wsw 55 jaar of ouder! Dit ligt enkele procenten hoger dan het landelijk gemiddelde. Verdienvermogen populatie verder onder druk. • Het subsidietekort Wsw (loonkosten -/- subsidie) ruim € 440.100 verbeterd, van € 1.376.300 in 2021 (negatief) naar € 936.200 (negatief) in 2022. Ook komende jaren verdere verbetering verwacht. • ‘Nieuw beschut werk’, de nieuwe doelgroep van de Participatiewet, in de lift. Toename 7 personen naar 93 personen per ultimo 2022. • Financieel tekort ‘Nieuw beschut werk’ 2022 gerealiseerd € 603.900 in lijn met begroting € 580.400, maar inverdientaakstelling van € 193.500 blijkt heel moeilijk te realiseren. • Programma ‘Werk’ biedt meer dan 750 mensen uit de regio zinvol en betaald werk en levert met de inzameling en verwerking van 1.753 ton huisraad en textiel een forse bijdrage aan duurzaamheidsdoelstelling. • Programma ‘Re-integratie’ voert 668 re-integratietrajecten uit ten behoeve van deelnemende gemeenten, waarvan 58% met duurzame uitstroom naar werk is afgerond.
• Programma ‘Jongeren’ 41 jongeren in traject opgenomen waarvan 28 zijn uitgestroomd naar werk, een vervolgopleiding of een re-integratietraject. • Programma ‘Re-integratie’ en programma ‘Jongeren’ realiseerden tezamen € 1.130.500 ESFsubsidie met projecten ‘toeleiding naar en behoud van werk’. • Voor Wsw’ers en ‘Nieuw beschut werkenden’ een extra financiële tegemoetkoming van € 100 netto per fte, als extra bijdrage in de gestegen kosten van levensonderhoud. Kosten totaal circa € 110.000,
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
2
• Gerealiseerde opbrengst uit verhuur bedrijfsruimte van het pand te Cruquius € 409.700 conform begroting en draagt substantieel bij aan dekking exploitatiekosten gebouw. • In deze jaarrekening worden met name de financiële resultaten over het jaar 2022 belicht en in mindere mate de sociaal- maatschappelijk resultaten. Hiervoor wordt verwezen naar het sociaal jaarverslag. • Alle bedragen in deze jaarrekening zijn vermeld in euro’s.
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
3
1
Financieel resultaat 2022 positief Spaarne Werkt sluit het eerste boekjaar van haar bestaan als Participatiebedrijf af met een gerealiseerd resultaat van € 480.000 positief. Op meerdere fronten werden hogere opbrengsten gerealiseerd die de toegenomen kosten meer dan compenseerden. Vooral de activiteiten van het programma ‘Re-integratie’, de bijstelling van de Integratie-uitkering Participatie (Wsw-subsidie) en de subsidie van het Europees Sociaal Fonds (ESF), droegen bij aan de resultaten. De bedrijfskosten lagen, met uitzondering van de personeelskosten van het ambtelijk personeel, goed in lijn met de begroting. In het onderstaande overzicht is het overzicht van baten en lasten gecomprimeerd weergegeven.
Overzicht van baten en lasten (gecomprimeerd): 2022
2022
2022
Werkelijk
Begroting
Verschil B - W
Opbrengsten Netto omzet Bi jdra ge ui tvoerings kos ten Ws w gemeenten Divers e bi jdra gen en ba ten Inci dentel e baten (+) en la s ten (-) Totaal opbrengsten
14.482.002 17.979.127 2.894.612 3.767 35.359.507
14.030.318 17.208.551 2.415.915 33.654.785
451.683 770.576 478.697 3.767 1.704.722
Kosten Pers oneel s kos ten Regeli ng gebonden medewerkers Pers oneel s kos ten Niet- Regel i ng gebonden medewerkers Overige bedri jfs kos ten Totaal kosten
20.521.903 10.012.147 4.345.043 34.879.093
20.754.760 8.674.215 4.225.810 33.654.785
-232.857 1.337.932 119.233 1.224.308
480.414
-0
480.414
Exploitatieresultaat
De financiële resultaten worden nader toegelicht in paragraaf 1.2.
1.1 Participatiebedrijf ‘Spaarne Werkt’ van start Met ingang van 1 januari 2022 was de oprichting van het nieuwe Participatiebedrijf ‘Spaarne Werkt’ een feit. De activiteiten van de sociale werkvoorziening, de uitvoering van de Wsw en Nieuw beschut werk, zijn samengevoegd met de bedrijfsactiviteiten van Werkpas Holding BV en Participatie-
ingebracht in de gemeenschappelijke regeling (GR), De bedrijfsactiviteiten die van Werkpas
bedrijf
Holding BV zijn overgedragen aan de GR betreffen het programma ‘Onderwijs Jongeren’ (Leerwerkbedrijven Kennemerland BV), Programma ‘Re-integratie’ (Pasmatch Personeelsdiensten BV), de duurzame activiteiten van programma ‘Werk’ (Werkbedrijf Haarlem BV) en het personeel van Werkpas BV. De dagbestedingsactiviteiten van Werkdag BV en het buurtbedrijf van Werkbedrijf Haarlem BV, ook onderdeel van Werkpas Holding BV, zijn niet ingebracht in de gemeenschappelijk regeling en zullen worden overgedragen aan een derde partij (VanHier).
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
4
Met de oprichting van het Participatiebedrijf, dat door gezamenlijk is gevormd, wordt de organisatie van betaald werk voor de doelgroepen Wet sociale werkvoorziening en ‘Nieuw beschut werk’ geborgd. Daarnaast wordt de focus gelegd op de toeleiding naar betaald werk voor werkzoekenden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt, de doelgroep banenafspraak en leerwerktrajecten voor jongeren zonder beroeps -of startkwalificatie (voortijdige schoolverlaters en jongeren in kwetsbare posities). Met het Participatiebedrijf willen de gemeenten komen tot een ondernemende, effectieve en Gezamenlijke
flexibele netwerkorganisatie die samenwerkt met de klantmanagers van ‘Werk en In komen’
Ontwikkel-
van de deelnemende gemeenten, partners in de stad en werkgevers. Het gezamenlijk
agenda
doel is om voor zoveel mogelijk kwetsbare werkzoekenden in Zuid-Kennemerland betaald werk te realiseren. Om deze doelstelling zo goed als mogelijk te kunnen realiseren is, in samenwerking met de deelnemende gemeenten, voor de komende jaren een gezamenlijke ontwikkelagenda opgesteld. Deze ontwikkelagenda, welke is vastgelegd in het meerjaren kaderprogramma 2022 2026 (MJK), omvat de onderstaande kernpunten: •
Continuïteit aanbod van gevarieerd werk voor krimpende doelgroep Wsw
•
Gevarieerd en passend werkaanbod voor doelgroep ‘Beschut werk’
•
Terugdringen structureel financieringstekort ‘Nieuw beschut werk’ ten behoeve van de deelnemende gemeenten
•
Intensiveren samenwerking partners op het gebied van re-integratie
•
Samenwerken in de participatieketen: simpel switchen, van arbeidsmatige dagbesteding naar betaald werk
Programma’s
•
Ontwikkeling Participatiebedrijf als samenwerkingspartner in arbeidsmarktregio
•
Duurzame inzetbaarheid doelgroep Wsw en ‘Beschut werk’
•
Organiseren van leerlijnen
•
Extra inzet op plaatsingen garantiebanen
De maatschappelijke opdracht van Spaarne Werkt en de taken waarop zij zich richt worden vormgegeven in de navolgende programma’s: • Programma ‘Werk’ o
Uitvoering Wet sociale werkvoorziening (Wsw)
o
Uitvoering ‘Nieuw beschut werk’
o
Duurzame activiteiten gericht op werk
• Programma ‘Re-integratie’ • Programma ‘Onderwijs Jongeren’ De financiële aspecten van de verschillende programma’s zullen in hoofdstuk 2 nader worden belicht.
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
5
1.2 Overzicht van baten en lasten Spaarne Werkt Het overzicht van baten en lasten van Spaarne Werkt over het jaar 2022 sluit met een gerealiseerd resultaat van € 480.400 positief.
Overzicht van baten en lasten van Spaarne Werkt: 2022 Werkelijk
2022 Begroting
2022 Verschil B - W
Netto omzet
14.482.002
14.030.318
451.683
Overige opbrengsten Bijdragen uitvoeringskosten Wsw gemeenten Diverse bijdragen en baten Totaal overige opbrengsten
17.979.127 2.894.612 20.873.739
17.208.551 2.415.915 19.624.466
770.576 478.697 1.249.272
Totaal opbrengsten
35.355.740
33.654.785
1.700.955
Personeelskosten Wsw en Nieuw beschut werk Bruto lonen Lage inkomens voordeel (LIV) Sociale lasten en pensioenpremies Uitkeringen Vervoerskosten Overige kosten Werkgeverssubsidies begeleid werken (Wsw) Totaal personeelskosten Wsw en Nieuw beschut werk
16.047.067 -483.758 4.250.980 -293.837 445.813 448.294 107.342 20.521.903
15.892.730 -346.984 4.289.593 444.830 378.055 96.537 20.754.760
154.338 -136.773 -38.613 -293.837 983 70.240 10.805 -232.857
Personeelskosten ambtelijke medewerkers Bruto lonen Sociale lasten en pensioenpremies Vervoerskosten Overige kosten Doorbelaste loonkosten derden Totaal personeelskosten ambtelijke medewerkers
6.787.918 2.233.992 242.917 714.998 32.322 10.012.147
5.850.172 1.954.756 183.843 533.202 152.241 8.674.215
937.746 279.236 59.074 181.795 -119.919 1.337.932
Overige kosten Afschrijvingskosten materiële vaste activa Rente Huur Onderhoudskosten Energieverbruik Belastingen en verzekeringen Algemene kosten Diverse lasten Totaal overige kosten
586.893 26.651 685.590 1.040.156 601.232 404.172 996.972 3.377 4.345.043
730.647 73.800 649.663 1.010.866 597.999 339.122 813.712 10.000 4.225.810
-143.754 -47.149 35.927 29.290 3.233 65.050 183.260 -6.623 119.233
Totaal kosten
34.879.093
33.654.785
1.224.308
476.647
-0
476.647
3.767
-
3.767
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten
480.414
-0
480.414
Toevoegingen (-) onttrekkingen (+) aan reserves
-
-
-
480.414
-0
480.414
Bedrijfsresultaat Doorbelaste kosten Incidentele baten (+) en lasten (-)
Totaal gerealiseerd resultaat
Een overzicht van algemene dekkingsmiddelen en een overzicht van de bedragen van de heffing van vennootschapsbelasting zijn niet van toepassing voor Spaarne Werkt en derhalve niet opgenomen in deze jaarrekening. Er zijn geen wijzigingen geweest op de begroting. Er is geen bedrag voor onvoorzien begroot en er zijn ook geen onvoorziene uitgaven gerealiseerd.
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
6
1.3 Toelichting De netto omzet is dat deel van de opbrengsten dat met de ‘eigen’ bedrijfsactiviteiten wordt gerealiseerd. Dit is een belangrijk aspect van de inkomsten van Spaarne Werkt omdat met deze Netto omzet
opbrengsten de kosten van de organisatie kunnen worden terugverdiend. De aanvullende bijdrage van de deelnemende gemeenten wordt hierdoor zoveel als mogelijk voorkomen of verminderd. Er is in 2022 in totaal € 452.000 meer netto omzet gerealiseerd dan begroot, met name door een hogere omzet uit re-integratiedienstverlening voor de deelnemende gemeenten. De bedrijfsactiviteiten van het programma ‘Werk’ en het programma ‘Onderwijs Jongeren’ realiseerden daarentegen minder omzet dan begroot. De gerealiseerde netto omzet van het programma ‘Reintegratie’ lag met +/+ € 1.114.000 aanzienlijk hoger. Niet alleen de reguliere reintegratiediensten (preventie en bemiddeling) voor de deelnemende gemeenten, maar ook een aantal specifieke projecten zoals het project ‘Aan-De-Slag’, ten behoeve van statushouders en de projecten ’Startbanen’, ‘Kansen creëren’ en ‘Perspectief Op Werk’, droegen bij aan het resultaat. De traditionele activiteiten van het programma ‘Werk’ zoals, Detacheren, Beschut werk en Techniek, realiseerde daarentegen een lagere netto omzet, ad. -/- € 480.000. De oorzaken hiervan lopen uiteen en zullen bij de bespreking van het programma ‘Werk’ nader worden belicht. Een trend die meer structurele vormen betreft aan te nemen lijkt wel de afnemende inzetbaarheid van de populatie deelnemers, hetgeen uiteraard een negatief effect heeft op het verdienvermogen van de organisatie.
Het programma ‘Onderwijs Jongeren’ realiseerde -/- € 182.000 minder netto omzet.
De overige opbrengsten zijn onderverdeeld in de bijdragen van de deelnemende gemeenten in de uitvoeringskosten van de Wsw en de diverse bijdragen en baten. De hogere bijdrage in de uitOverige
voeringskosten Wsw vloeit voort uit de bijstelling van de Wsw-subsidie in de meicirculaire 2022.
opbrengsten
Bij de bekendmaking hiervan werd duidelijk dat het Wsw-deel van de Integratie-uitkering Participatie, ofwel de Wsw-subsidie, met € 670.000 aanzienlijk naar boven is bijgesteld en hoger uitkwam dan begroot. Deze bijstelling is te verklaren uit de toegenomen loonkosten voor Wsw en volume effecten. In aanvulling hierop werd het budget nog eens verhoogd met € 100.000 ten behoeve van de coronacompensatie voor de SW-bedrijven. Dit tezamen, resulteerde in +/+ € 771.000 hogere bijdrage uitvoeringskosten Wsw. De deelnemende gemeenten, aan wie dit Rijksbudget wordt toegekend hebben dit, zoals gebruikelijk, volledig doorgezet naar Spaarne Werkt. De hogere diverse bijdragen en baten zijn geheel toe te schrijven aan de ontvangen subsidie van het Europees Sociaal Fonds (ESF), die de lagere onderwijssubsidie van het programma ‘Onderwijs Jongeren’ -/- € 280.000 en de lagere (aanvullende) loonkostensubsidie voor ‘Nieuw beschut werk’ volledig compenseerde, per saldo +/+ € 479.000. De hoge gerealiseerde ESFsubsidie verdient enige nadere toelichting. In totaal is in 2022 € 1.130.000 ESF-subsidie gerealiseerd met projecten van het programma
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
7
‘Onderwijs Jongeren’ en het programma ‘Re-integratie’. Het ESF-programma met de officiële titel “Toeleiding naar en behoud van werk III” liep van 1 februari 2020 tot en met 30 juni 2022 en is inmiddels afgesloten. Naast de reguliere ESF-subsidie die met dit project is gerealiseerd € 469.000, werd in de loop van 2022 door het Ministerie bekend gemaakt dat de subsidie voor dit programma zou worden verruimd. Deze verruiming kwam er op neer dat het subsidiepercentage werd verhoogd van 75% naar 100%. In aanvulling hierop werd tevens de looptijd van het project met 3 maanden verlengd, van 30 juni naar 1 oktober 2022. Hierdoor kon niet alleen een hoger percentage van de kosten worden gedeclareerd, maar werd ook de periode waarin de kosten konden worden gemaakt met 3 maanden verlengd. Dit betekent dat door deze verruiming nog eens extra € 568.000 aan ESF-subsidie kon worden gerealiseerd. In totaal dus € 1.130.000. Hoewel naar verwachting in de toekomst ook nog gebruik kan worden gemaakt van ESF-subsidie moet een dergelijke, niet in de begroting opgenomen, hoge opbrengst als incidenteel worden beschouwd. Bij het opstellen van de begroting 2022, eind 2020, is er overigens van afgezien om de ESFsubsidie in de begroting op te nemen.
De reden hiervoor was het feit dat het nog tamelijk ongewis was dat er een nieuw ESF-programma zou worden geopend en of een mogelijke aanvraag van Spaarne Werkt zou worden toegekend. In overleg met de deelnemende gemeente is daarom besloten om een dergelijk risico in de begroting niet bij Spaarne Werkt neer te leggen.
De personeelskosten van het regeling-gebonden personeel, Wsw en Nieuw beschut werk, komen ruim -/- € 232.000 lager uit dan begroot. Dit wordt vrijwel geheel veroorzaakt door een ver Personeels-
ruiming van de regeling ‘Lage inkomensvoordeel’ (LIV) en de ontvangen ziekengelden voor doel-
kosten regeling- groep ‘Nieuw beschut werk’, dit laatste verantwoord onder de post uitkeringen. De verruiming van gebonden personeel
de LIV vloeit voort uit een pakket van maatregelen in de miljoenennota 2023, van oktober 2022, welke reeds op het jaar 2022 van toepassing zijn. Hierdoor is € 137.000 meer aan ‘Lage inkomensvoordeel’ ontvangen. Het bedrag aan ontvangen ziekengelden Nieuw beschut werk, circa € 85.000, houdt verband met het hoge ziekte verzuim van deze doelgroep en was niet in deze mate voorzien in de begroting. Het aantal medewerkers Wsw en ‘Nieuw beschut werk’ lag vrijwel exact op begroting en heeft derhalve niet geleid tot enige afwijking in financiële zin. Hierover in paragraaf 2.3.1 en 2.3.2 later meer.
Personeels-
De personeelskosten van het niet-regeling gebonden (ambtelijk) personeel overschrijden de
Kosten NRG
begroting met € 1.337.932. Deze overschrijding heeft in essentie 3 oorzaken: • Hogere personele bezetting van gemiddeld 10 fte. Dit komt overeen met een bedrag van circa € 857.000 en betreft de bruto loonkosten inclusief sociale lasten en pensioenpremies. • Hogere gemiddelde loonkosten circa € 246.000. In de begroting was rekening gehouden met een gemiddelde loonkosten stijging van circa 2,5%. In werkelijkheid lag de loonstijging een stuk hoger. Zo is een loonsverhoging doorgevoerd van 2,4% per 1 april 2022 en daarnaast is twee maal een eenmalige uitkering verstrekt. Een in mei 2022 van € 1.500 bruto per fte en
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
8
een eenmalige uitkering in december 2022, van € 750 bruto voor salarisniveau tot en met schaal 8 en € 350 vanaf schaal 9. • Hogere overige personeelskosten circa € 182.000. Dit betreft meerdere kostencategorieën waaronder scholingskosten, wervingskosten, bijeenkomsten en de kosten van ingehuurde arbeidskrachten. Dit laatste ter ondersteuning van verschillende bedrijfsonderdelen zoals ‘operational services’, HRM, communicatie en financiële administratie ter ondersteuning van de herinrichting van de organisatie en vervanging wegens ziekte.
Personele bezetting (ambtelijk):
2022 Werkelijk Perso nen
2022 Begroting Fte
P erso nen
2022 Vers chil Fte
P erso nen
Fte
Werk Werk Kringloop en Kledi ng Re-integra tie Onderwijs Jongeren
63 18 42 16
53,7 9,5 28,0 12,6
53 7 31 14
52,6 5,8 25,5 10,0
10 11 11 2
1,1 3,7 2,5 2,6
Totaal personele bezetting
139
103,9
105
93,9
34
10,0
De personele bezetting wordt nader toegelicht bij de afzonderlijke programma onderdelen.
1.4 Geen (additionele) gemeentelijke bijdrage over 2022 nodig Op grond van artikel 35 lid 4 van de Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningsschap Eigen bijdrage
Zuid-Kennemerland, wordt aan de deelnemende gemeenten een bijdrage gevraagd in geval het
niet nodig
jaar wordt afgesloten met een negatief exploitatiesaldo. Over 2022 is het exploitatiesaldo van Spaarne Werkt € 480.414 positief, reden waarom er geen additionele bijdrage van de deelnemende gemeenten nodig is.
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
9
2
De programma’s nader belicht
2.1 Programma ‘Werk’ Het programma ‘Werk’ is geheel gericht op het aanbieden van werk voor de doelgroep van de Wsw, ‘Nieuw beschut werk’ en andere cliënten van de Participatiewet. Hierbij staat voorop dat de best passende leerwerkplek voor de medewerkers wordt gezocht. Dit is een essentiële doelstelling voor Spaarne Werkt en taak van het management. Wanneer dit wordt gerealiseerd, komen deze medewerkers het best tot hun recht en zij in staat zijn zichzelf verder te ontwikkelen. Hierin ligt ook de sleutel om het verdienvermogen van de organisatie op peil te houden. Gemiddeld waren er 651 Wsw’ers en 90 cliënten úit de doelgroep ‘Nieuw beschut werk’ werkzaam bij Spaarne Werkt en daarnaast waren ook andere cliënten van de Participatiewet en een groot aantal vrijwilligers betrokken bij de bedrijfsactiviteiten. Kern-
Het programma ‘Werk’ bestaat uit een drietal kernactiviteiten.
activiteiten • Uitvoering Wet sociale werkvoorziening (Wsw) • Uitvoering ‘Nieuw beschut werk’ • Duurzame activiteiten gericht op werk Een ontwikkeling die al enige tijd zichtbaar is betreft het structureel afnemende verdienvermogen ‘Alle schakels
vanwege de steeds ouder en beperkt inzetbaar wordende populatie van de Wsw. Het verdien-
sterk’
vermogen van cliënten uit de nieuwe doelgroep ‘Nieuw beschut werk’ ligt aanzienlijk lager en biedt onvoldoende compensatie. Om de duurzame inzetbaarheid van de populatie te verbeteren is in 2021 een breed georiënteerd programma opgezet. Dit programma, ‘Alle Schakels Sterk’, is gericht op het vergroten van kennis en bewustwording van de medewerkers op het gebied van fysieke belastbaarheid, gezond (werk-) gedrag en gezonde leefstijl. Hiermee worden preventief werk gerelateerde (fysieke) klachten voorkomen en ook het ziekteverzuim structureel verlaagd. Het einddoel is duurzame inzetbaarheid en het verbeteren van vitaliteit en gezondheidsvaardigheden. ‘Alle Schakels Sterk’ is een nadere uitwerking van de ontwikkelagenda. Met ‘Alle Schakels Sterk’ zijn dit jaar goede resultaten geboekt.
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
10
2.1.1
Overzicht van baten en lasten programma ‘Werk’
Het overzicht van baten en lasten 2022 van het programma ‘Werk’ is in navolgend overzicht weergegeven en sluit met een gerealiseerd resultaat van € 789.555 negatief.
Overzicht van baten en lasten programma 'Werk':
2022 Werkelijk
2022 Begroting
Opbrengsten Netto omzet Bijdragen uitvoeringskosten Wsw gemeenten Overige opbrengsten Totaal opbrengsten
10.453.833 17.979.127 1.218.165 29.651.125
10.933.547 17.208.551 1.452.651 29.594.750
-479.714 770.576 -234.486 56.376
Personeelskosten Wsw Bruto lonen Lage inkomens voordeel (LIV) Sociale lasten en pensioenpremies Uitkeringen Vervoerskosten Overige kosten Werkgeverssubsidies begeleid werken (Wsw) Totaal personeelskosten Wsw
14.654.144 -429.604 3.857.279 -208.847 420.371 414.103 107.342 18.814.787
14.633.159 -320.859 3.873.935 444.830 323.411 96.537 19.051.013
20.985 -108.746 -16.656 -208.847 -24.459 90.692 10.805 -236.226
Personeelskosten Nieuw beschut werk Bruto lonen Lage inkomens voordeel (LIV) Sociale lasten en pensioenpremies Uitkeringen Vervoerskosten Overige kosten Totaal personeelskosten Nieuw beschut werk
1.392.923 -54.153 393.701 -84.990 25.442 34.192 1.707.116
1.259.571 -26.126 415.658 24.644 30.000 1.703.747
133.353 -28.027 -21.957 -84.990 798 4.192 3.369
Personeelskosten ambtelijke medewerkers Bruto lonen Sociale lasten en pensioenpremies Vervoerskosten Overige kosten Doorbelaste loonkosten Totaal personeelskosten ambtelijke medewerkers
4.317.698 1.392.681 141.763 559.128 -27.781 6.383.489
3.678.375 1.186.379 115.156 257.365 152.241 5.389.515
639.323 206.302 26.607 301.764 -180.022 993.974
Overige (bedrijfs-) kosten Afschrijvingskosten materiële vaste activa Rente Huur Onderhoudskosten Energieverbruik Belastingen en verzekeringen Algemene kosten Diverse lasten Totaal overige (bedrijfs-) kosten
569.939 26.665 564.007 974.159 552.102 355.169 862.740 1.377 3.906.158
701.941 73.400 519.770 940.882 566.712 332.804 682.069 3.817.577
-132.001 -46.735 44.237 33.278 -14.610 22.365 180.671 1.377 88.581
Totaal kosten
30.811.550
29.961.852
849.697
Doorbelaste kosten Incidentele baten (+) en lasten (-)
-367.103 3.767
-367.103 -
3.767
Totaal gerealiseerd resultaat
-789.555
-0
-789.555
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
2022 Verschil B - W
11
2.1.2
Toelichting
Het totaal van de gerealiseerde opbrengsten voor het programma ‘Werk’ komt met een plus van € 56.376 goed uit op de begroting. Per bedrijfsonderdeel zijn er echter verschillen. Zo Opbrengsten
bleef de netto omzet, die wordt gerealiseerd met de diverse werkunits, met -/- € 479.714 achter bij de begroting. Dit is geen goede ontwikkeling omdat dit zich bij meerdere onderdelen voordoet.
Opbrengsten: 2022 Werkelijk Netto omzet De ta cheren Schoonma a k en Pa rkeerbehe er Groe n, Gra fi s ch en Technie k Be s chut werk en Pos t Duurza me a cti vitei ten: Kringloop en Kle ding Duurza me a cti vitei ten: Fi ets depot Ve rgoe di ng begel ei di ng Ni euw bes chut werk: a a nde el progra mma 'Werk' Ove ri g Totaal netto omzet
2.363.412 1.073.988 2.629.108 2.144.912 1.318.997 95.496 237.913 590.007
2022 Begroti ng
2022 Verschil B - W
-163.193 124.488 -355.892 -179.801 -43.640 25.461 -11.567 124.430
10.453.833
2.526.605 949.500 2.985.000 2.324.713 1.362.638 70.035 249.480 465.577 10.933.547
Gemeentelijke bijdragen uitvoeringskosten Wsw
17.979.127
17.208.551
770.576
Overige opbrengsten Loonkos tens ubs idie (LKS) Aa nvul lende fi na ncieri ng Ni euw be s chut werk Ove ri g Totaal overige opbrengsten
814.458 402.569 1.138
872.248 580.403 -
-57.790 -177.834 1.138
1.218.165
1.452.651
-234.486
Totaal opbrengsten
29.651.125
29.594.750
56.376
-479.714
De achterblijvende omzet had deels te maken met de nasleep van de coronacrisis, zoals in het geval van Detacheren en Beschut werk. Zo konden bij Detacheren, waar detacherings-contracten door werkgevers waren beëindigd, zeker in de eerste maanden van dit jaar, nog niet alle medewerkers worden herplaatst. Deze medewerkers zijn tijdelijk ingezet op interne activiteiten. Daarnaast wordt Detacheren, net als veel andere en ook marktgeoriënteerde bedrijven, geconfronteerd met een mismatch op de arbeidsmarkt d.w.z. dat, de kwalificaties van het personeel waar op de arbeidsmarkt behoefte aan is onvoldoende matchen met de kwalificaties van de deelnemers die Spaarne Werkt beschikbaar heeft. Een voorbeeld hiervan is dat twee vacatures voor conciërge niet konden worden ingevuld omdat er geen deelnemers beschikbaar zijn die in voldoende mate zelfstandig konden werken. Bij het onderdeel Beschut werk, met Secrid als belangrijkste opdrachtgever, bleven de orders achter bij de prognose, met als gevolg een lagere omzet. De afzet van Secrid-wallets is conjunctuurgevoelig en sterk afhankelijk van het koopgedrag van consumenten en dat staat de laatste tijd onder druk door de economische ontwikkelingen. De netto omzet van Techniek bleef achter vanwege de schaarste aan materialen en onderdelen voor Vialis, de belangrijkste opdrachtgever, waardoor veel orders moesten worden gecanceld.
De onderdelen Groen en Grafisch deden het daarentegen een stuk beter. Groen vooral vanwege de nieuwe afspraken voor groenonderhoud voor de gemeente Heemstede, waarbij het contract met
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
12
een contractwaarde van € 654.000, voor 3 jaar is verlengd. Bij Grafisch lijkt de neerwaartse trend van de afgelopen jaren, als gevolg van de hevige concurrentie in de grafische sector, gekeerd. De opdrachtenportefeuille was goed gevuld en de trend naar boven is hervat, blijkende uit de hoger dan begrote netto omzet. Ook de bedrijfsonderdelen Schoonmaak en Businesspost behaalde goede resultaten, als ook de duurzame activiteiten (kringloop en kleding) van het programma ‘Werk’. In het navolgende overzicht zijn de opbrengsten van programma ‘Werk’ uitgesplitst: De hogere gemeentelijke bijdrage in de uitvoeringskosten Wsw +/+ € 770.576, compenseert de Gemeentelijke
lager netto omzet en lagere overige opbrengsten. Deze hogere gemeentelijke bijdrage vloeit voort
bijdrage Wsw
uit de bijstelling van de Wsw-subsidie in de meicirculaire. In de meicirculaire is de Integratieuitkering Participatie, de Wsw-subsidie, voor 2022 verhoogd met een bedrag van +/+ € 670.009 en met nog eens € 100.567, specifiek geoormerkt als corona-compensatie voor de SW-bedrijven over het eerste kwartaal van 2022. De lagere overige opbrengsten -/- € 234.486 hangen geheel samen met de uitvoering van ‘Nieuw beschut werk’. Dit wordt nader toegelicht in paragraaf 2.3.2. De personeelskosten van het ambtelijk personeel overschrijden de begroting met € 993.974. Dit
Personeels-
wordt vooral verklaard door de hogere personele bezetting en hogere loonkostenontwikkeling, zie
Kosten
voor uitgebreide toelichting paragraaf 1.3. De overige (bedrijfs-) kosten komen, met een overschrijding van € 88.851, nagenoeg op
Overige
uit op begroting. Met name de kosten van afschrijvingen en rente vallen lager uit door
kosten
respectievelijk lagere investeringsuitgaven en de lagere financieringsbehoefte en lage rentetarieven. Daartegenover staan hogere algemene kosten. Dit betreft met name order en verkoop gerelateerde kosten, accountantskosten en advieskosten derden.
Personele bezetting (ambtelijk): 2022 Werkelijk Perso nen
2022 Begroting Fte
P erso nen
2022 Vers chil Fte
P erso nen
Fte
Werk Werk Kringloop en Kledi ng
63 18
53,7 9,5
53 7
52,6 5,8
10 11
1,1 3,7
Personele bezetting
81
63,2
60
58,4
21
4,8
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
13
2.1.3
Bedrijfsonderdelen programma ‘Werk’
In deze paragraaf wordt nader ingegaan op de uitvoering van de Wsw en ‘Nieuw beschut werk’.
2.1.3.1 Uitvoering Wet sociale werkvoorziening (Wsw) De populatie Wsw-medewerkers neemt sinds de invoering van de Participatiewet structureel af. Structurele
Zo zijn er in 2022 gemiddeld 42 Wsw’ers uitgestroomd. Veelal is de reden voor
krimp Wsw
uitstroom pensionering maar er zijn ook andere verklaringen waaronder, uitstroom wegens langdurige ziekte, overlijden of verhuizing naar een andere gemeente. De recentelijke invoering van de ‘Regeling Vervroegd Uittreden’, die voortvloeit uit de cao-Wsw, heeft ook bijgedragen aan de afname van de formatie, circa 12 fte. Desalniettemin waren er in 2022 gemiddeld 651 Wsw’ers (567,5 fte) werkzaam bij Spaarne Werkt. De afname van de personele bezetting Wsw voltrekt zich min of meer gelijkmatig gespreid over alle onderdelen van de organisatie. Binnen alle werkunits was in 2022 sprake van uitstroom van Wsw’ers. Het is de taak en de uitdaging van het management om de krimp van het personeelsbestand Wsw goed te managen en de balans tussen mens en werk in evenwicht te houden. In de onderstaande grafiek is het verloop van het aantal Wsw’ers over de jaren weergegeven:
W = werkelijk
Een belangrijke uitdaging voor Spaarne Werkt betreft de uitstroom van ervaren Wswmedewerkers die als meewerkend voorman een belangrijk deel van de dagelijkse aansturing voor hun rekening nemen. Deze uitstroom werd in het verleden meestal gecompenseerd door jongere Wsw’ers klaar te stomen voor deze functies. Het komt echter steeds meer voor dat het onvermijdelijk is om de opengevallen plek in te vullen met reguliere, ambtelijke medewerkers. Dit beperkt
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
14
de mogelijkheid om de ambtelijke bezetting in gelijke tred met de krimp van de Wsw terug te brengen en leidt tot relatieve kostenstijging van de kosten van het ambtelijk personeel. De operationele marge van de bedrijfsactiviteiten komt hierdoor onder druk te staan. Naast het wegvallen van ervaren Wsw-medewerkers die als meewerkend voorman functioneren vorm de algehele inzetbaarheid van de Wsw-populatie en steeds grotere uitdaging. De fysieke gezondheid van de Wsw-populatie neemt met de jaren af. Per 1 januari 2023 was 58% van de Wsw’ers 58 jaar of ouder. Dit is ook te merken aan het toenemende ziekteverzuim, dat dit jaar uitkwam op 12,7%. In het vorig jaar (2021) lag dat nog ruim 2% lager, respectievelijk 10,5%. Een analyse van de verzuimcijfers leert dat met name de toename van het lange en middellange verzuim hierbij een rol speelt. Zoals hiervoor reeds beschreven wordt met het programma ‘Alle Schakels Sterk’ getracht de inzetbaarheid op peil te houden.
Wsw-deel
De Wsw-subsidie die SW-bedrijven van de gemeenten ontvangen, het Wsw-deel van de
Integratie-uit-
Integratie-uitkering Participatie, is al jaren niet toereikend om de volledige personeelskosten
kering Partici-
van de Wsw volledig te dekken. Enerzijds worden de personeelskosten van de SW-
patie
medewerkers bepaald door de, op landelijk niveau, af te sluiten cao voor de Wsw. Anderzijds komt de toekenning van het Wsw-deel van de Integratie-uitkering Participatie tot stand op basis van een verdeelmodel, wat mede afhankelijk is van beleidsmatige keuzes op ‘Haags niveau’. Het hierdoor ontstane subsidietekort is daarmee voor Spaarne Werkt een gegeven. Spaarne Werkt noch de aangesloten gemeenten hebben daadwerkelijk invloed op de hoogte van de loonkosten of de subsidie. In onderstaande grafiek is het verloop van de personeelskosten Wsw in relatie tot het Wsw-deel van de Integratie-uitkering Participatie over de jaren weergegeven:
W = werkelijk
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
15
Het ‘subsidietekort Wsw’ is voor dit jaar becijferd op € 936.200 negatief (exclusief coronacompensatie van € 100.567). Dit is fors lager dan de tekorten van de afgelopen jaren, € 1.376.300 (2021), € 2.204.600 (2020) en € 2,198.400 (2019). Uit de cijfers blijkt een duidelijke tendens van een jaarlijks afnemend tekort. Dit is niet alleen het gevolg van de afnemende Wsw-populatie in absolute zin maar heeft ook te maken met de zogenaamde prijs- en volume effecten. Dit laatste komt er op neer dat de subsidie die in een jaar minder hoeft te worden uitgekeerd, omdat er meer Wsw’ers zijn uitgestroomd dan eerder berekend op basis van de modellen van het Ministerie, wordt teruggegeven aan de SW-sector en wordt verdeeld naar rato van de overblijvende aantallen per gemeente. Of deze ontwikkeling zich in de komende jaren inderdaad zal voorzetten is geheel afhankelijk van de ontwikkeling van de loonkosten en verdere besluitvorming over de hoogte van de Integratie-uitkering Participatie op het Ministerie. Een risico wat mogelijk nog roet in het eten kan gooien, betreft het wegvallen van het Lage inkomensvoordeel (LIV) met ingang van 2025. Vooralsnog is dit echter een belangrijke ontwikkeling die er toe bijdraagt dat de uitvoering van de Wsw voor de aangesloten gemeenten zoveel als mogelijk kostendekkend wordt gemaakt.
Wsw-subsidie per gemeente:
Bl oemendaa l Ha arl em Heems tede Zandvoort
2022 Wsw-deel IUSD
2022 Wsw-deel IUSD
Werkelijk
Begroot
704.588 15.428.681 1.267.371 578.486
721.845 14.693.106 1.234.744 558.857
-17.257 735.575 32.628 19.630
17.979.127
17.208.551
770.575
Verschil
In de Wsw-subsidie van € 17.979.127, het Wsw-deel van de Integratie-uitkering Participatie, is voor dit jaar ook een eenmalige corona-compensatie opgenomen. Deze compensatie, die betrekking heeft op het eerste kwartaal 2022 is in aanvulling op de bijstelling van de Wsw-subsidie uit de meicirculaire, door het Ministerie toegekend. In totaal was dit € 100.567 voor alle deelnemende gemeenten tezamen. De in 2022 door het Rijk toegekende Wsw-subsidie is volledig uitbetaald aan Spaarne Werkt. Uitvoerings-
De aangesloten gemeenten dragen elk voor hun deel bij in de uitvoeringskosten van de
kosten Wsw
Wsw. Het totaal van de uitvoeringskosten is de optelsom van alle opbrengsten en kosten die gerelateerd zijn aan de uitvoering van de Wsw en de overige programma’s, inclusief de loonkosten Wsw. De bijdrage per deelnemende gemeente is bepaald aan de hand van de verhouding van de bedragen van het Wsw-deel van de Integratie-uitkering Participatie 2022. Vanwege het positieve resultaat over 2022 is er boven de door de gemeenten verstrekte Wsw-subsidie, die van het Rijk ontvangen wordt, geen additionele gemeentelijke bijdrage nodig.
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
16
2.1.3.2 Uitvoering ‘Nieuw beschut werk’ Met de inwerkingtreding van de Participatiewet is de toelating tot de Wsw beëindigd en stromen er geen nieuwe Wsw’ers meer in. Gelijktijdig met de beëindiging van de instroom van de Wsw is het instrument ‘Nieuw beschut werk’ gecreëerd dat mogelijkheden tot participatie biedt voor een Uitvoering
specifieke doelgroep. ‘Nieuw beschut werk’ is expliciet bedoeld voor die groep mensen die wel
‘Nieuw beschut over arbeidsvermogen beschikken, maar nog uitsluitend kunnen werken in een beschutte werk’
omgeving. Het gaat hierbij om mensen die een dusdanige mate van begeleiding en/of aanpassing van het werk nodig hebben, dat dit redelijkerwijs niet van een werkgever kan worden verwacht. De gemeenten schakelen Spaarne Werkt in om deze regeling uit te voeren waarbij de cliënten uit de doelgroep ‘Nieuw beschut werk’ binnen het programma ‘Werk’ op verschillende bedrijfsonderdelen worden ingezet. De doelgroep ‘Nieuw beschut werk’ betreft mensen die weliswaar arbeidsvermogen hebben maar die (nog) niet in een reguliere baan kunnen werken, ook niet met extra begeleiding en ondersteuning. Zij hebben uitsluitend in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden mogelijkheden tot arbeidsparticipatie. Dit brengt met zich mee dat de gemiddelde kosten per werkplek hierdoor aanzienlijk hoger liggen dan die van de reguliere Wsw-medewerker. Bij de intake van kandidaten van de doelgroep ‘Nieuw beschut werk’ wordt door de assessoren van het onderdeel re-integratie veel aandacht besteed aan de inzetbaarheid van de betreffende kandidaten. Er wordt goed beoordeeld op welke werksoorten deze mensen kunnen worden geplaatst. Uit ervaring blijkt dat niet alle werksoorten even geschikt zijn voor deze mensen.
Echter omdat Spaarne Werkt beschikt over een breed palet aan werksoorten zijn er voldoende mogelijkheden om deze mensen goed in te passen in de leer- werkprocessen en werksoorten die worden geboden, al dan niet met de benodigde werkplekaanpassingen. Per ultimo 2022 zijn er 93 Beschutwerkplekken gerealiseerd, een toename van 7 personen ten opzichte van de stand ultimo 2021. Plaatsing vindt vooral plaats binnen het bedrijfsonderdeel Beschut werk en relatief minder binnen andere bedrijfsonderdelen zoals Groen en Detacheren.
W = werkelijk
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
17
In de bovenstaande grafiek is het verloop van de aantallen medewerkers ‘Nieuw beschut werk’ over de jaren 2017 tot en met 2022 weergegeven. De kosten van ‘Nieuw beschut werk’ bestaan voor het grootste deel uit loonkosten, dit jaar circa € 1,6 miljoen. Daarnaast worden uitvoeringskosten gemaakt voor (intensieve) begeleiding, noodKosten en
zakelijke werkplekaanpassingen en infrastructuur. De loonkosten worden bepaald door de
financiering
arbeidsvoorwaarden die voortvloeien uit de ‘cao Aan de Slag’, zoals die zijn overeengekomen door de VNG en de vakbonden. Deze cao voorziet onder andere in een salariëring op het niveau van het minimum loon of, afhankelijk van de inschaling, iets daarboven met een pensioenregeling bij het PWRI. Op de hoogte van de loonkosten heeft Spaarne Werkt nauwelijks tot geen invloed. De werkgevers die Nieuw beschut werkenden in dienst nemen worden in de loonkosten enigszins tegemoetgekomen door middel van een loonkostensubsidie (LKS). De hoogte van de LKS wordt bepaald aan de hand van een objectieve loonwaarde-meting die door het UWV wordt uitgevoerd. Daarbij geldt een minimum loonwaarde van 30% en een maximum van 70%. In de begroting 2022 is uitgegaan van een gemiddelde loonkostensubsidie van 52,1%, in werkelijkheid wordt dit niet gehaald ligt dit percentage ruim onder de 50%. De loonkostensubsidie die Spaarne Werkt ontvangt is sowieso, bij lange na, niet toereikend om de loonkosten, tezamen met de kosten voor de organisatie van de uitvoering van ‘Nieuw beschut werk’, volledig te dekken. Per fte ‘Nieuw beschut werk’ resteerde in 2022 gemiddeld een tekort van € 9.792 na toerekening van alle kosten van de organisatie.
Het structurele tekort ‘Nieuw beschut werk’ legt een zware last op het beschikbare Participatiebudget van de deelnemende gemeenten en noodzaakt tot efficiënte uitvoering van deze regeling.
Taakstelling
In samenwerking met de deelnemende gemeenten is daarom, bij het opstellen van de begroting
‘Nieuw beschut een ontwikkelopgave gedefinieerd, die uiteindelijk moet leiden tot een meer kostendekkende Werk’
uitvoering van ‘Nieuw beschut werk’. De financiële taakstelling uit deze ontwikkelopgave komt er op neer dat het tekort, wat in de begroting voor 2022 is becijfert op € 580.403, jaarlijks met 1/3 wordt teruggebracht. Er wordt dus in drie jaar toegewerkt aan een kostendekkende uitvoering van ‘Nieuw beschut werk’. Voor 2022 is deze taakstelling dus € 193.468. In de basis zijn er drie elementen waarop gestuurd kan worden, dit zijn: -
verhogen van het percentage loonkostensubsidie, door het verbeteren van de systematiek van loonwaardebepaling, in samenwerking met het UWV
-
optimaliseren van de inzetbaarheid en verdiencapaciteit
-
efficiëntere uitvoering en begeleiding van deze doelgroep
De in 2022 behaalde werkelijk resultaten stellen nog niet tot tevredenheid. Dit heeft verschillende oorzaken. Ten eerste is het moeilijk om het percentage van de loonkostensubsidie te verhogen. Zoals gezegd is Spaarne Werkt bij het bepalen van de hoogte van de loonkosten subsidie geheel afhankelijk van het UWV, die de objectieve loonwaardebepaling uitvoert. In veel gevallen
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
18
blijkt dat de loonwaarde door het UWV hoger wordt vastgesteld dan in de dagelijkse praktijk tot uitdrukking komt. Dit betekent dat er feitelijk te weinig loonkostensubsidie wordt ontvangen. In 2022 gemiddeld minder dan 50% ten opzichte van 52,1% begroot. Deze problematiek is niet specifiek voor Spaarne Werkt maar wordt landelijk erkend. In de gesprekken met het verantwoordelijke Ministerie wordt door de brancheorganisatie van SW-bedrijven (Cedris) ook aangevoerd dat het beter is om de systematiek van loonwaardebepaling te vervangen door een vaste loonkostensubsidie. Dit draagt tevens bij aan een veel efficiëntere uitvoering van de regeling. Ten tweede moet worden vastgesteld dat de verdiencapaciteit van deze doelgroep, d.w.z. de toegevoegde waarde (opbrengst) die deze mensen realiseren met bedrijfsactiviteiten, veel lager ligt dan die van de reguliere Wsw’ers. Zo zijn er minder dan 5% van de medewerkers gedetacheerd bij extern werkgevers. Bij de doelgroep van de Wsw’ers is dit, er vergelijking, ruim 30%. Tot slot laat een efficiënte uitvoering van deze regeling ook nog te wensen over. De belangrijkste oorzaak hiervan ligt in het hoge ziekteverzuim, circa 16%, waardoor veel interventie van de verzuimbegeleiding noodzakelijk is, met alle administratieve rompslomp van dien.
Samenvattend komt het voorgaande er op neer dat het een zeer moeilijke opgave is om tot verbetering te komen. Dit heeft er toe geleid dat de taakstelling vooralsnog niet wordt gerealiseerd. Het gerealiseerde tekort komt voor 2022 uit op € 603.853. De uitvoering en financiering van ‘Nieuw beschut werk’ is nadrukkelijk een punt van zorg. Te meer omdat per 1 januari 2023 het minimumloon, wat op de gehele populatie van toepassing is, met 10,5% is verhoogd. Dit leidt tot hogere loonkosten en derhalve tot een toename van het tekort. Het feit dat de uitvoering van ‘Nieuw beschut werk’ structureel niet kostendekkend is, is een landelijk bekend probleem. In verschillende gremia wordt overleg gevoerd om te komen tot een betere financiering, echter wordt er vooralsnog weinig vooruitgang geboekt. Het Ministerie SZW heeft daarom, door ‘APE Significant’, een onderzoek laten uitvoeren naar de werkelijke kosten van Beschut werk. Daarnaast kijkt het Ministerie naar een andere verdeling van het aantal plekken voor de taakstelling van Beschut werk. Dit in verband met het feit dat de huidige taakstelling niet altijd goed aansluit bij de behoefte van de gemeenten. Sommige gemeenten hebben een tekort aantal plekken en anderen een overschot. Hopelijk leidt dit alles tot een structureel betere financiering in de komende jaren.
2.1.3.3 Duurzame activiteiten gericht op werk Met de oprichting van het participatiebedrijf zijn ook de waardevolle duurzame activiteiten toegevoegd aan de activiteitenportfolio van Spaarne Werkt. Met deze strategische keuze wordt een tweeledige maatschappelijke doelstelling gerealiseerd. Enerzijds zijn deze activiteiten ondersteunend aan de realisatie van de doelstellingen van de Participatiewet, omdat wordt voorzien in gevarieerde leer-werkplekken met een reële kans op uitstroom naar regulier werk. Anderzijds worden met deze activiteiten ook duurzaamheidsdoelstellingen gerealiseerd, zoals het hergebruik
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
19
van textiel en ingezamelde huisraad, het scheiden van waardevolle afvalstromen en hergebruik van materialen. De duurzame activiteiten bestaan uit de volgende onderdelen: • Kledingsortering • Kringloopactiviteiten van de ‘Snuffelmug’ • Fietsdepot Kringloop en
De kringloopactiviteiten van de ‘Snuffelmug’, in combinatie met kledingsortering, realiseerde
Kleding-
met ruim € 1,3 miljoen het grootste deel van de netto omzet van de duurzame activiteiten.
sorteren
Deze opbrengst wordt verkregen met de kringloopwinkels van de ‘Snuffelmug’ in Schalkwijk en Heemstede, die regionaal een goede bekendheid genieten met een vaste toestroom van klanten en daaruit voortvloeiende inkomsten. Op drukke dagen vinden honderden betalende klanten hun weg naar de winkels, waarbij navenante omzetten worden gerealiseerd. Er zijn goede resultaten behaald met de uitvoering van het contract voor de inzameling van huisraad en textiel van de gemeente Haarlem. De afspraken zijn geborgd en contractueel vastgelegd. Het onderdeel kleding-sorteren heeft zich volledig hersteld van de nadelige effecten van de coronacrisis. De markt voor tweedehands textiel is weer aangetrokken en de bijbehorende textielprijzen zijn weer gestegen naar het pré corona niveau. De kringloopactiviteiten van de ‘Snuffelmug’ en kledingsortering kunnen als tamelijk arbeids-
Formatie
intensieve activiteiten worden beschouwd en bieden daardoor veel mogelijkheden voor mensen uit de doelgroep. De formatie wordt en werd ingevuld met een gevarieerd palet aan arbeidskrachten, van vaste krachten, Wsw’ers en Nieuw beschut werkenden tot en met vrijwilligers. Uit het overzicht van de personele bezetting uit paragraaf 2.2 valt op te maken dat het aantal ambtelijke medewerkers is toegenomen met 11 personen (3,7 fte), 18 personen (9,5 fte) werkelijk, ten opzichte van 7 personen (5,8 fte) begroot. Dit heeft vooral te maken met het feit dat het steeds moeilijker wordt om mensen uit de doelgroep in te zetten op reguliere functies. Er is een dringende behoefte aan mensen met een LKS- of garantiebanen omdat die bij uitstek geschikt zijn om deze rollen te vervullen, gecombineerd met een re-integratietraject. Tot op heden blijkt het echter erg lastig om deze doelgroep in te zetten. Dit gegeven tezamen met het feit dat met de invoering van de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) het veel moeilijker heeft gemaakt om op flexibele basis en tegen beperkte kosten personeel in te huren, heeft het aantal fte’s dat op reguliere basis moet worden ingehuurd doen toenemen. Een aandachtspunt is voorts de geplande herontwikkeling van het “Belcanto-terrein’, waar de ‘Snuffelmug’ in Schalkwijk is gevestigd.
De verhuurder van dit pand heeft laten weten dat dit pand in ieder geval tot medio 2024 beschikbaar is voor huur en mogelijk nog iets langer. Een verhuizing van deze locatie, die op de niet al te lange termijn in het verschiet ligt, kan invloed hebben op de te realiseren winkelomzet in de toekomst. We gaan er vanuit dat een mogelijke verhuizing te zijner tijd goed kan worden opgevangen en dat de invloed op de te realiseren omzet gering is.
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
20
Het fietsendepot richt zich op de diensteverlening rond het ophalen en verwerken van fout geparkeerde fietsen binnen de gemeente Haarlem. Dit omvat het transport, de opslag en Fietsdepot
de duurzame verwerking van verwijderde fietsen. De activiteiten rond het fietsdepot worden in nauwe samenwerking met de gemeente uitgevoerd en bemenst met medewerkers uit de doelgroep van de Participatiewet die op verschillende onderdelen worden ingezet. Hiermee draagt het fietsdepot bij aan het vergroten van de participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast krijgen de opgehaalde fietsen een duurzame bestemming, hetzij als tweedehands fiets, hetzij voor hergebruik van onderdelen of door middel van recycling van bruikbare materialen. Het fietsendepot realiseerde een netto omzet van € 95.496 met een volledig dekkende exploitatie.
2.1.3.4 Opbrengst uit verhuur Naast de omzet die door de werkunits wordt gerealiseerd vormt de opbrengst uit verhuur van Opbrengst uit
bedrijfsruimte van het pand te Cruquius een substantiële opbrengstencategorie. In totaal is
verhuur
in 2022 € 409.726 (2021 voor € 357.000) aan opbrengsten uit verhuur van bedrijfsruimte gerealiseerd. Hier stond een begrote opbrengst tegenover van € 400.052. Het benutten van de mogelijkheden om bedrijfsruimte te verhuren is een belangrijk element om de exploitatiekosten van het pand te Cruquius (de hoofdlocatie) te reduceren en daarmee het verdienvermogen te optimaliseren. Het blijkt echter niet altijd even makkelijk om de ruimtes die beschikbaar komen goed af te stemmen op de behoeften van potentiële huurders. Dat vergt vaak de nodige bouwkundige aanpassingen. Daarnaast wordt aan huurders ook gevraagd om mensen uit de doelgroep in te zetten voor hun eigen bedrijfsactiviteiten.
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
21
2.1.4 Maatschappelijke impact Met de uitvoering van de Wsw en ‘Nieuw beschut werk’, in essentie gemeentelijke taken die uit de wet voortvloeien, heeft het programma ‘Werk’ een grote maatschappelijk impact. Meer dan 750 mensen uit de regio ontlenen eigenwaarde aan participatie door middel van zinvol en betaald werk. Er wordt mensen reële kansen geboden op verdere ontwikkeling en perspectief op werk. Sociaal
Voor de sociale ontwikkeling van deze mensen worden allerlei trajecten ingezet, zoals
ontwikkel-
begeleiding, training en scholing, werken in een beschermde werkomgeving, groep- en
bedrijf
individuele detachering of zelfs directe plaatsing op een zelfstandige baan in het bedrijfsleven. Dit leidt uiteindelijk tot persoonlijke groei wat zich vertaalt in meer welzijn, een betere gezondheid, een betere toekomst voor kinderen en minder criminaliteit. Kortom een meer inclusieve samenleving. Een onderdeel van de sociale ontwikkeling van deze mensen, met veelal beperkte capaciteiten, is ook de mogelijkheid om terug te kunnen vallen als het even niet lukt. Daarmee wordt voorkomen dat mensen langer uit de roulatie zijn en daardoor niet meer kunnen participeren. De medewerkers van het programma ‘Werk’ worden ingezet op uiteenlopende bedrijfsactiviteiten en werksoorten. Deze diversiteit maakt het mogelijk dat medewerkers kunnen worden geplaatst op werkplekken waar zij het best tot hun recht komen en waar zij daadwerkelijk toegevoegde waarde hebben. Niet alleen voor zichzelf maar vooral ook voor de bedrijven en organisaties waarvoor het werk wordt gedaan of waar zij middels detachering zijn geplaatst. Daar komt bij dat de bedrijfsactiviteiten die gericht zijn op duurzaamheid niet alleen voorzien in zinvol werk, waarmee invulling wordt gegeven aan sociale ontwikkeling, maar ook bijdragen aan de maatschappelijke opgave rond duurzaamheid. De duurzame activiteiten gericht op werk hebben een grote maatschappelijke impact in de regio.
Zo is dit jaar voor 1.737 ton huisraad en textiel verwerkt, waarvan 1.553 ton als product of
Duurzaamheid grondstof is hergebruikt. De ingezamelde huisraad wordt ingeleverd bij de kringloopwinkels of aan huis opgehaald. Na sortering wordt ongeveer de helft van de ingeleverde huisraad als product verkocht, voornamelijk in de eigen kringloopwinkels, en vindt daarmee een nieuwe eigenaar. Mensen met een smalle beurs kunnen zichzelf voorzien van de noodzakelijke huisraad. Ruim 35% wordt gescheiden en in relevante stromen zoals hout, plastic, metaal, glas etc. gescheiden aangeboden aan de regionale afvalinzameling voor hergebruik van grondstoffen. Slechts circa 10% (184 ton) was niet geschikt voor grondstof voor hergebruik en is als restafval aangeboden bij de afvalverwerking. Deze circulaire aanpak wordt ook gehanteerd bij de inzameling van textiel, op jaarbasis zo’n 700 ton. Dit wordt na een zorgvuldig sorteerproces als bruikbare kleding afgezet in de eigen kringloopwinkels of bij derden met duurzame of sociale doelstellingen en initiatieven. Reststromen die niet geschikt zijn voor product of grondstof worden hergebruik. Opgeteld wordt meer dan 90% van de ingezamelde textiel opnieuw gebruikt en slechts 10%, circa 70 ton, wordt gescheiden aangeboden aan de regionale afvalverwerking.
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
22
2.2 Programma ‘Re-integratie’ Het bedrijfsonderdeel binnen Spaarne Werkt dat zich richt op het programma ‘Re-integratie’ is Kernactiviteiten
gespecialiseerd in het naar werk toeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit betreft vooral de doelgroepen van de Participatiewet, maar met name diegenen met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt. De kernactiviteiten betreffen job coaching, loopbaan-coaching, assessments, outplacements, jobcarving, ‘Tweede Spoor’-trajecten en allerlei vormen van opleiding en training. Ten tijde van het opstellen van de begroting 2022, rond de jaarwisseling van 2020 en te midden van de coronacrisis, kon moeilijk worden voorspeld hoe de (regionale) arbeidsmarkt zich verder zou ontwikkelen. Inmiddels kan worden vastgesteld dat er in 2022 op de arbeidsmarkt een drastische kanteling heeft plaatsgehad. Niet langer is er een overschot aan werkzoekenden, zoals in de periode daarvoor, maar overtreft het aantal openstaande vacatures het aantal beschikbare kandidaten. Voor werkzoekende betekent dit dat het vaker en sneller mogelijk is om een baan te vinden. De groep die hier niet in slaagde kon terecht bij Spaarne Werkt. Ondanks de grote vraag naar personeel blijkt het voor deze doelgroep nog steeds erg moeilijk om aan betaald werk te komen. Spaarne Werkt heeft getracht met de nodige extra inspanning en programma’s ook deze categorie mensen verder te helpen.
Naast de re-integratiedienstverlening op het vlak van preventie en bemiddeling ten behoeve van de deelnemende gemeenten, wat voor het programma ‘Reintegratie’ nog steeds de corebusiness is, zijn in 2022 een reeks van aanvullende projecten en activiteiten uitgevoerd. Dit betreft onder andere: -
Project ‘Aan de Slag’ (statushouders)
-
Project ‘Perspectief Op Werk’
-
Project ‘Startbanen’
-
Project ‘Kansen creëren’
-
Regionale werkgeverservicepunt (WSP)
-
Regionale mobiliteitsteam (RMT)
-
Begeleiding doelgroep ‘Nieuw beschut werk’
Spaarne Werkt – jaarverslag en jaarrekening 2022
23
2.2.1
Overzicht van baten en lasten programma ‘Re-integratie’
In het onderstaande overzicht is het verzicht van baten en lasten weergegeven met de kosten en opbrengsten van het programma ‘Re-integratie’ over 2022:
Overzicht van baten en lasten programma 'Re-integratie':
2022 Werkelijk
2022 Begroting
2022 Verschil B - W
Opbrengsten Netto omzet Overige opbrengsten Totaal opbrengsten
3.661.801 444.162 4.105.963
2.548.216 148.006 2.696.222
1.113.586 296.156 1.409.741
Personeelskosten ambtelijke medewerkers Bruto lonen Sociale lasten en pensioenpremies Vervoerskosten Overige personeelskosten Totaal personeelskosten ambtelijke medewerkers