20230398047 4 Bijlage 1c Blueyard Scenario's Schuur DEF 24 maart 2023

Businesscase: Exploitatie de Schuur, twee scenario’s Aangepaste versie 24 maart 2023, Margot Gerené en Nicolien Luttels

Managementsamenvatting Voor u ligt de businesscase ter onderbouwing van de uitbreidingsvraag van de Schuur met twee extra zalen en de consequenties hiervan voor de activiteiten en exploitatie. Dit stuk is geschreven op verzoek van de gemeente ter ondersteuning voor de bestuurlijke besluitvorming. Dit deel van de businesscase bevat de cijfermatige en inhoudelijke onderbouwing. Uitgaand van het huidige artistieke profiel en daarmee gepaard gaande betekenis voor de stad. Deze exploitatiescenario’s zijn aanvullend op het Deelrapport ‘Ruimtelijke inpassing en investering’ opgesteld door ToornendPartners. De uitbreidingsvraag komt voort uit de inhoudelijke behoefte aan meer ruimte voor filmprogrammering, randprogrammering en educatieve (film)activiteiten, passend bij het vernieuwde en verbrede profiel van de Schuur. De culturele waarde van de Schuur neemt hierdoor toe. Urgente aanleiding om snel tot besluitvorming over de uitbreiding over te gaan is daarnaast een voorzien structureel exploitatietekort van de Schuur vanaf 2023. De komst van de Filmkoepel is, zoals bij de besluitvorming destijds werd gevreesd, de grootste oorzaak van het structurele tekort. Hierover heeft de Schuur reeds in 2019 aan de bel getrokken. In de afgelopen jaren heeft de Schuur een groot aantal ingrepen gedaan het te verwachten tekort te beperken.

Verder bezuinigen kan niet zonder de kern van de Schuur, de activiteiten en de betekenis voor de stad te raken en de landelijk financieringsstromen in gevaar te brengen. Ten aanzien van de uitbreiding zijn er twee scenario’s in kaart gebracht: Scenario 1: Uitbreiding van de Schuur per 2026, met twee nieuwe zalen Dit scenario gaat uit van de vlucht naar voren. Met een benodigde investering van € 2,5 miljoen, worden er twee nieuwe zalen aan het huidige pand toegevoegd. Gemeente wordt gevraagd deze investering van € 2,5 miljoen voor haar rekening te nemen, waarbij de Schuur zelf zal bijdragen aan de extra inrichtingskosten. In de nieuwe zalen wordt plaats geboden aan filmprogrammering en filmspecials, wordt er ruimte gecreëerd voor talentontwikkeling, woordkunstprogramma’s, debat en ‘talks’. Ook is er ruimte voor extra educatieve activiteiten zowel voor podiumkunsten als voor de Filmeducatiehub. Naast de extra filmrecettes, bieden de nieuwe zalen inkomsten uit zaalverhuur. Bij realisatie van scenario 1, wordt de uitbreiding op z’n vroegst zomer 2026 opgeleverd. Uitgaande van eventuele vertragingen en een opstartperiode is de inschatting dat medio/eind 2027 de exploitatie weer volledig sluitend zal zijn. Voor de tussenliggende jaren doet de Schuur een beroep op de gemeente voor een jaarlijkse overbruggingssubsidie van gemiddeld € 580.000 per jaar om het tekort te dekken.

In de businesscase worden de kansen, maar ook de financiële risico’s beschreven die gepaard gaan met de uitbreiding, zowel voor de baten als voor de lasten.

2

Scenario 2: Geen uitbreiding van de Schuur per 2026, geen wijzigingen in huidige activiteiten en beleid Dit scenario gaat ervan uit dat de gemeente besluit niet te investeren in uitbreiding van het pand van de Schuur, waardoor er sprake is van een structureel exploitatietekort. In de jaren 2023-2028 bedraagt het tekort gemiddeld € 580.000 per jaar. Wanneer het ontstane tekort structureel wordt opgevangen kan de Schuur het ingezette verbrede profiel, door gebrek aan ruimte en de beperkingen van het huidige gebouw niet verder uitbouwen, maar wel op het huidige niveau handhaven. Er is in dit scenario geen sprake van versterking van het verdienvermogen van de Schuur. Hoe dan ook, moet de gemeente spoedig een besluit nemen over wel of niet investeren in de uitbreiding van de Schuur. Zeker gezien het structureel tekort wat in 2023 ontstaat en de beperkte ruimte aan reserves die er nog maar is bij de Schuur om deze tekorten op te vangen. De Schuur behoort tot de Haarlemse en landelijke culturele basisinfrastructuur, maar wordt door de ontstane situatie in haar voortbestaan bedreigd. Niets doen is geen optie.

3

Inhoudsopgave 1.

Vraag ....................................................................................................... 5

2.

Aanpak en uitwerking .............................................................................9

3.

Omgevingsanalyse: betekenis van de Schuur voor de stad ................. 10

4.

Scenario 1: Uitbreiding Schuur per 2026 ............................................. 15

5.

Scenario 2: Geen uitbreiding Schuur....................................................24

6.

Tot slot....................................................................................................26

4

1. Vraag Blueyard ontving van de Schuur in Haarlem de vraag om te helpen bij het formuleren van de businesscase voor hun uitbreidingsplannen en daarvoor een tweetal scenario’s te evalueren en te onderbouwen. Aanleiding zijn de ontwikkelplannen van de Schuur om het bestaande pand uit te breiden, met één filmzaal en één multifunctionele zaal van samen 130 stoelen, ten einde de toekomst van de Schuur veilig te stellen, zowel inhoudelijk als zakelijk gezien. Deze uitbreidingsvraag komt voort uit de inhoudelijke behoefte aan meer ruimte voor filmprogrammering, randprogrammering en educatieve (film)activiteiten, passend bij het vernieuwde profiel van de Schuur. Daarnaast is er de noodzaak om de bedrijfsvoering te versterken en een dreigend structureel exploitatietekort op te vangen met hogere eigen inkomsten uit nieuwe activiteiten, zaalverhuur en extra filmprogrammering. Bovendien is het gebouw in 2023 na 20 jaar aan een herziening toe, passend bij de eisen en verwachtingen van vandaag en de komende jaren. Het profiel van de Schuur omvat theater- en filmprogrammering, aanbod van jonge en vernieuwende makers, educatie, een programma voor woordkunst, gesprek, caféprogrammering en de Filmeducatiehub Noord-Holland. Vooral de nadruk op ontmoeting met het publiek vraagt om meer en anders inzetbare ruimte.

In het uitgebreide gebouw worden de ambities van de Schuur op het gebied van inclusiviteit en diversiteit verwezenlijkt. De nieuwe ruimtes bieden naast extra filmvertoningen ook plek voor workshops, talks, woordkunstavonden, ontmoetingen met makers en andere instellingen uit de stad. In de voorliggende businesscase zijn twee scenario’s ontwikkeld:

•

Scenario 1: Uitbreiding van de Schuur per 2026, met twee nieuwe zalen o Impact op de activiteiten o Impact op de financiën periode 2023-2027 o Toetsing aannames en benchmarks o Overbruggingsperiode 2024-2027 o Eigen bijdrage verbouwing o Risicoanalyse

•

Scenario 2: Geen uitbreiding van de Schuur per 2026, geen wijzigingen in huidige activiteiten en beleid o Impact op programma o Impact op de financiën periode 2023-2027 o Risicoanalyse

Deze scenario’s zijn bedoeld om een nog beter inzicht te krijgen in de inhoudelijke en financiële gevolgen van het besluit van de gemeente tot wel/niet (mede)financieren van de beoogde uitbreiding. De cijfers zijn een verdere detaillering en update naar aanleiding van de meest recente inzichten ten opzichte van de in 2021 ingediende meerjarenbegroting 2021-2024.

5

1.1. Urgentie door dreigend exploitatietekort De vraag voor uitbreiding van de Schuur met twee extra zalen, ligt al een tijd ter overweging voor bij gemeente. De behoefte aan extra ruimte gaat zelfs al vele jaren terug. De noodzaak voor uitbreiding werd extra groot in 2019 toen duidelijk werd dat de Schuur voor het arthouse filmaanbod in concurrentie zou komen met de Filmkoepel. De Schuur en Haarlemse collega-instellingen hebben begin 2019 reeds de noodklok geluid1. De urgentie tot besluitvorming wordt met de dag groter. Door de komst van Covid-19 en de start van de Filmkoepel blijven de bezoekersaantallen achter en lopen de eigen inkomsten hard achteruit. Daarnaast heeft de Schuur, net als vele andere culturele instellingen, te kampen met oplopende kosten. Door de ontvangen Covid-19 noodsteun heeft de Schuur de ontstane tekorten uit 2020, 2021 en 2022 weten op te vangen. Vanaf 2023 zijn er echter geen vooruitzichten op nieuwe noodsteunpakketten. De Schuur heeft sinds 2019 een groot aantal maatregelen doorgevoerd om te anticiperen op het verlies aan filminkomsten door de komst van de Filmkoepel, die eerder geschat werden op € 1.000.000 per jaar.

Enerzijds door nieuwe functies te ontwikkelen, die zowel inhoudelijk qua culturele waarde als financieel een versterking zouden betekenen, door meer externe financiering en particuliere steun te zoeken voor haar huidige activiteiten en anderzijds door waar mogelijk kosten te besparen. Zo is het programma verbreed met café-programmering, woordkunst en artistiek-sociale samenwerkingen met een meerjarige subsidie van onder andere het VSB Fonds, zijn er filmspecials ontwikkeld waarmee een aanzienlijk deel van het filmpubliek blijkt te worden vastgehouden, wordt er jaarlijks zomerprogrammering ontwikkeld in Caprera waar tevens nieuwe inkomsten tegenover staan. De grootste ontwikkeling is de Filmeducatiehub Noord Holland, een geheel nieuwe activiteit onder de vleugels van de Schuur met meerjarige financiering (€320.000 per jaar)van het Filmfonds. Programma’s die ook gepaard gaan met een stijging in personeelskosten om die activiteiten te realiseren, maar ook die kosten worden gedekt door de daarbij geworven financiering. De afdelingen kassa en publieksmedewerkers zijn samengevoegd en er worden sinds 2021 vrijwilligers ingezet voor publieksbegeleiding in aanvulling op een kleiner aantal betaalde krachten. De bemande garderobe is vervangen door kluisjes.

Na een intensieve wervingscampagne onder het schuurpubliek groeide de jaarlijkse steun van de Vrienden van de Schuur/Toneelschuur Producties in het Steunfonds van 57.000 (2019) naar €138.000 (2022). In de loop van 2023 verbinden verschillende financiers zich aan SchuurJong; het educatieve programma voor jeugd, jongeren en families. De horeca werd in 2020 eigen beheer genomen met hoop op meer inkomsten op de middellange termijn; dat valt mede door tussenkomst van Corona nog tegen met de huidige bezoekersaantallen, maar er is sprake van een stijging in de besteding per bezoeker. Al deze inspanningen hebben het dreigend exploitatietekort teruggebracht naar het een tekort van circa € 500.000 in 2023. Daarmee zijn de mogelijkheden tot bezuinigen, dan wel nog meer extra inkomsten verwerven op dit moment bijzonder beperkt. Deze verliezen moeten, zonder tussenkomst van de gemeente, of zonder

1 Zie Steunbrief G8 aan het College van Burgemeester en Wethouders, betreffende Toekomst

Toneelschuur, Filmschuur en Toneelschuurproducties, 3 april 2019

6

structureel in te grijpen in de kerntaken van de Schuur, opgevangen worden vanuit de algemene reserves. Maar uiteraard zijn deze verre van onuitputtelijk. De ingeschatte afwikkelkosten die gepaard gaan met een onverhoopte sluiting van de Schuur bedragen om en nabij € 650.000. Overigens is in dit bedrag nog geen rekening gehouden met kosten voor Toneelschuur Producties, die onvermijdelijk ook in de problemen komen bij sluiting van de Schuur. De Schuur moet dan ook snel weten waar het aan toe is, om zich op de komende jaren te kunnen inrichten, een van de twee scenario’s voor te bereiden en actie te ondernemen. Het spreekt dan ook voor zich dat niets doen geen optie is. Omdat de Schuur met haar programmering altijd meer dan een jaar vooruit werkt en verplichtingen aangaat is snelle besluitvorming door de gemeente voor de Schuur essentieel.

1.2. Groei in een tijd van krimp? Het klinkt als een contradictie, de noodzaak voor uitbreiding, op een moment dat de bezoekersaantallen achterblijven. En toch kunnen we hier, met de blik vooruit, een plausibel antwoord op formuleren. Voor een groei van filmbezoekers zijn meerdere kleine zalen een noodzaak. Het is een wetmatigheid dat bij spreiding van titels op goede aanvangsmomenten het bezoek toeneemt (aanbod creëert vraag). Bovendien wijst onderzoek uit dat beleving en kwaliteit een doorslaggevende factor zijn om te kiezen voor bioscoopbezoek boven een avondje Netflix. Er is in de markt een toenemende behoefte aan nieuwe ontmoetingsplekken, die hybride zijn en aansluiten op de festivalisering van kunst en cultuur. Met de nieuwe goed geoutilleerde zalen kan de Schuur op deze behoefte inspelen 2. Daarnaast is voor de nieuwverworven functie als Filmeducatiehub een medialab/workshopruimte nodig die ook dienstdoet voor de toenemende educatieve activiteiten voor kinderen en scholieren. Eén van de nieuwe zalen fungeert op wisselende middagen en avonden ook als ruimte voor contextprogrammering zoals gesprekken of debat. In het totale gebruik van de Schuur bieden de extra zalen ook ruimte voor zakelijke verhuur. Inhoudelijk stelt de uitbreiding de Schuur in staat om zich met haar filmaanbod nog scherper te profileren.

Dat doet ze in de filmprogrammering door ruimte te maken om naast de wat grotere arthouse films (die dicht tegen de programmering van de Filmkoepel aanleunen) ook debuterende regisseurs voor het voetlicht te brengen. Een taak die aanvullend is op het, met de komst van de Filmkoepel, gewijzigde en veranderende Haarlemse bioscoopveld. Daarnaast, en minstens zo belangrijk, stelt meer ruimte de Schuur ook in staat om vanuit haar taak als instelling en onderdeel van de Haarlemse basisinfrastructuur, nog beter bij te dragen aan de betekenis van cultuur voor de stad. Dat doet ze met een rijk pallet aan programmering en activiteiten, met een open en onderzoekende houding en met een veelheid aan partners in de stad.

2 Cultuursector Merkenonderzoek, Hendrik Beerda Brand Consultancy, 2022

7

Met een duidelijke verbetering in de bezoekersaantallen in de laatste periode ziet het er naar uit dat het bezoek aan de Schuur langzaam terugkeert naar het bezoekniveau van voor de coronapandemie. Dat is bemoedigend. Bezoekers weten de weg nog steeds te vinden. De Schuur realiseert zich ook dat er een gerede kans is op een economische recessie, die mogelijk van invloed zal zijn op het vrijetijdsbezoek. Echter we weten uit conclusies van de Stichting Filmonderzoek, n.a.v. de economische recessie uit 2011, dat economische teruggang leidt tot meer bioscoopbezoek3. Kortom investeren in uitbreiding is inzetten op de vlucht naar voren.

3 Bureau LaHaute, Het succes van bioscoopbezoek in tijden van recessie, 2019

8

2. Aanpak en uitwerking Blueyard heeft gebruik gemaakt van inhoudelijke en financiële gegevens die de Schuur heeft aangeleverd. Blueyard heeft aanvullende cijfers opgevraagd, daar waar zij behoefte had aan meer inzicht en onderbouwing. Er is een benchmark gedaan met Lux in Nijmegen en Verkadefabriek in ’s-Hertogenbosch. Beide zijn culturele instellingen met podia voor zowel film als theater. En hoewel vele instellingen in zichzelf uniek zijn, is de bedrijfsvoering redelijk vergelijkbaar. Met name de prognoses van bezoekersaantallen en opbrengsten uit zaalverhuur zijn met hen getoetst. Daarnaast is er gebruik gemaakt van bestaande marktverkenningen en onderzoeken. We hebben geput uit het rapport van Ecorys4 om een inschatting te kunnen maken van het marktpotentieel voor film in Haarlem en het toekomstige marktaandeel voor de Schuur. We realiseren ons dat deze cijfers dateren van voor de coronapandemie. Met een gestage groei van de cijfers in de laatste maanden, zien we dat de effecten van corona op het bezoek iets afnemen. We verwachten dat de groei zoals verspeld in het Ecorys rapport reëel is, maar meer minder snel zal gaan dan voorzien. We hebben bij de totstandkoming van de businesscase en bij het uitwerken van de cijfers, de vragen van de gemeente in het voortraject meegenomen. De cijfers zijn transparant en uitvoerig onderbouwd.

Tegen de achtergrond van een dynamische context hebben we ook gekeken naar tendensen. Deze hebben we extern getoetst en in de voorliggende cijfers verwerkt. Dat betekent ook dat de bijgevoegde cijfers, door voortschrijdend inzicht en verdere uitwerking op onderdelen anders zijn dan die in het door de Schuur in 2021 ingediende ‘Cultuurplan 2022-2024, Schuur maakt je wereld groter’.

4 Filmkoepel Haarlem, toetsing ladder duurzame verstedelijking, Ecorys, 2019

9

3. Omgevingsanalyse: betekenis van de Schuur voor de stad Blueyard heeft, voordat zij de voorliggende scenario’s heeft getoetst een analyse gedaan op de betekenis van de Schuur voor de stad. Daarvoor heeft zij in kaart gebracht: • •

De betekenis van de Schuur voor welzijn en welvaart van de Haarlemmers, gevat in de betekenissencirkel van Blueyard De betekenis van de Schuur, getoetst aan het Haarlemse Cultuurplan 2022 2028

3.1. De Schuur van betekenis voor welzijn en welvaart in Haarlem Blueyard hanteert bij het werken aan opdrachten voor het culturele veld het principe dat cultuur, en in dit geval de Schuur, moet bijdragen aan de opgaven voor de stad Haarlem. Immers, het Haarlemse beleid gaat in de kern over het genereren van welzijn en welvaart voor de burgers van de stad. Daar is in feite elke democratische overheid in de kern op gericht. Of het nu gaat om onderwijsbeleid, stadsontwikkeling, gezondheidszorg en dus ook cultuurbeleid: het gaat altijd om het genereren van welzijn en welvaart. Daarnaast gaat Blueyard uit van het principe dat er een wezenlijk verschil is tussen wat kunst en cultuur is (de intrinsieke waarde) en wat kunst en cultuur doet (de betekenis). Het gaat een overheid nooit primair om wat kunst is, maar altijd om wat kunst doet; de betekenis, of beter: de betekenissen. De mate van de betekenis die kunst en cultuur heeft, wordt bepaald door de kwaliteit én het bereik ervan. Hoe méér kwaliteit en bereik, hoe méér betekenis. Kwaliteit kent vele gedaanten, maar we definiëren het begrip hier eenvoudig: datgene wat een relevante kennersgroep als kwaliteit ervaart. Bereik wordt in een aantal aspecten uitgedrukt: het totaal aantal mensen, het profiel van die mensen en de duur en de intensiteit van het bereik.

In het licht van het voorliggende te nemen besluit voor de gemeente Haarlem, heeft Blueyard een groot aantal van de betekenissen die de Schuur in de volle breedte voor de stad heeft in beeld gebracht. Deze betekenissen zijn geordend over twee assen. De verticale as waarop de betekenissen zijn geordend voor welzijn en welvaart. En de horizontale as, waarop de betekenis voor het collectief en voor het individu zijn uitgezet.

10

Dit levert voor de Schuur het volgende beeld op:

Welvaart

Collectief

Winst Salaris Werk Bedrijvigheid/omzet Gezien worden Werkgelegenheid Talent/arbeidskrachten Excelleren Bezoekers/bestedingen Talentontwikkeling Levendigheid stad / wijken Zelfexpressie Media-aandacht Samenwerking Zichtbaarheid identiteit Samenwerking Experiment Breder/ander beeld Toekomst verbeelding Informatie/kennis Inspiratie/ideeën Waarden en normen Creatieve netwerken overdenken Creatieve humuslaag Makers/innovators Verrijking cult. aanbod

De Schuur

Zelfreflectie Verbeeldingskracht

Individueel

Inspiratie/motivatie

Feesten, rituelen Cultuurparticipatie/educatie

Herkenning, bevestiging

Jezelf durven zijn Delen eigen cultuur/tradities Ontroering/troost Waarden en normen ontwikkelen Plezier & extase Debat en maatschappijkritiek Ontspanning Vrijwilligerswerk Ervaring delen Compassie Intimiteit Samen actief Ontmoeting

Welzijn

© Blueyard Coöperatief U.A.

Kwaliteit en bereik Wanneer we stil staan bij de begrippen kwaliteit en bereik, kunnen we stellen dat de Schuur een alom gerespecteerde instelling is, waarvan de kwaliteit breed erkend wordt. De Schuur is opgenomen in de Haarlemse BIS, die wordt beschreven als het cultureel fundament van de stad vanwege de veelzijdigheid en de hoge artistieke kwaliteit ervan. Ook landelijk is de Schuur met Toneelschuur Producties opgenomen als ontwikkelinstelling in de landelijke BIS. Een ruime erkenning van kwaliteit en belang van de instelling door de Raad voor Cultuur, die een jaarlijkse financiële bijdrage van € 838.319 vanuit het Rijk voor de stad oplevert. Hoewel Toneelschuurproducties in een separate stichting is ondergebracht is het van belang te realiseren dat het succes ervan onlosmakelijk is verbonden met het succes van de Schuur als huis. De Schuur is de thuishaven voor de de voorstellingen van Toneelschuur Producties, met gemiddeld zo’n 55 voorstellingen per seizoen is TSP de grootste bespeler.

11

Daarnaast ontvangt de Schuur met de Filmeducatiehub een jaarlijkse bijdrage vanuit het Rijk (via het Filmfonds) van € 320.000. Kortom de investering van gemeente Haarlem in de Schuur levert een structurele versterking van het Haarlemse culturele veld op van € 1.158.319 per jaar vanuit Rijksbijdragen. Uiteraard weet de Schuur hier op projectbasis ook nog (meerjarige) projectfinanciering aan toe te voegen. Zo heeft zij recent van het Fonds Podiumkunsten opnieuw een tweejaarlijkse programmeringsbijdrage (2023-2024) ontvangen van € 41.250. De Schuur wordt in de beoordeling van de commissie geprezen om de artistieke positie, de interdisciplinariteit, de meerstemmigheid in het programma en de maatschappelijke relevantie. De Schuur is als instelling, waar zowel theater als film worden getoond 365 dagen per jaar geopend. Met 217.000 bezoeken (2019, betalende bezoekers en bezoeken aan randactiviteiten en voor educatie) is de Schuur (op de bibliotheek na) de meest drukbezochte BIS-instelling van Haarlem5. Over bereik gesproken!

3.2. De schuur van betekenis volgens het Cultuurplan 2022-2028 Onderdeel van de Haarlemse Basis Infrastructuur De Schuur neemt een bijzondere plek in, in de Haarlemse culturele keten. De Schuur onderscheidt zich als vlakkevloertheater, ontwikkelinstelling en arthouse filmhuis van de collega-instellingen in de stad. De vlakkevloerzalen bieden ruimte aan innovatieve dans-, theater- en crossovermakers. Aanbod wat in de Schuur staat, kan niet in de Stadsschouwburg Haarlem worden geprogrammeerd en vice versa. De arthouse films zijn de vernieuwende evenknie voor het commerciële filmaanbod. Om die reden wordt de Schuur door de gemeente terecht beschouwd als onderdeel van de Haarlemse basisinfrastructuur. Met de Schuur heeft Haarlem zowel een vlakkevloertheater als een filmhuis, aanbod en infrastructuur die thuishoort in een volwaardige cultuurstad. Stimulans voor (Haarlems) makersklimaat Vernieuwing en experiment staat in de Schuur voorop. Deze vernieuwing van veelal jonge makers, trekt ook een nieuw, jong en steeds meer divers publiek aan. De Schuur kan gezien worden als de research & development-afdeling van de Haarlemse podiumkunsten en film. Daarmee vervult de Schuur een geheel eigen positie binnen het Haarlemse culturele ecosysteem en zorgt zij voor versterking van het makersklimaat.

En ook voor de hele jonge Haarlemse makers en makers in spé heeft de Schuur een uitgebreid educatieprogramma met workshops, de filmeducatiehub en vele activiteiten waarin het makerschap centraal staat. De Raad voor Cultuur beschouwt, in haar meerjarenadvies ’20-’24, de Schuur als een excellent huis, waar artistiek hoogstaande producties worden gemaakt voor een breed publiek. De ontwikkeltrajecten voor jonge makers zijn solide, waarbij deze op alle

5 Gemeente Haarlem Cultuurplan 2022-2028, Cultuur Maakt Haarlem, p.31

12

fronten binnen de organisatie worden ingezet. Het landelijke bereik van de producties is groot, wat de jonge makers meteen vol in het licht zet en ze de kans geeft al vroeg een eigen publiek op te bouwen. Rond elke maker wordt een artistiek team gevormd, dat in overleg zijn persoonlijke ontwikkelspoor vaststelt. Ook draagt de Schuur bij aan de vernieuwing van de sector, door regietalent op te leiden en klaar te stomen voor de grote zalen. Op dit vlak heeft zij zich intussen ruimschoots bewezen. Dit talent stroomt zowel in Haarlem (Stadsschouwburg) als in gerenommeerde podia elders in het land door. De Schuur draagt bij aan de hoofdambities uit het Cultuurplan 2022-2028 De Schuur heeft in haar cultuurplan uitvoerig beschreven wat de inhoudelijke lijn is die voor de beleidsperiode 2022-2024 gevolgd wordt en wat dat betekent voor het publieksbereik en de organisatie. We raden van harte aan dit cultuurplan6, in al zijn finesses, door te nemen, om in de volle breedte de activiteiten van de Schuur in beeld te hebben. Onderstaand schetsen we op hoofdlijnen welke betekenis de Schuur voor de stad Haarlem vervult, met name in relatie tot de vijf hoofdambities van de gemeente, verwoord in het Cultuurplan 2022-2028 van gemeente Haarlem.

Kunst en Cultuur voor iedereen

Ruimte voor makers en creativiteit

Meerstemmige programmering met divers bereik Bereik van oud én jong, meer jeugdprogrammering Multisdiscplinair: theater, film, woordkunst, debat,.. Schuurcafé met gratis laagdrempelige programmering Huis voor en door de stad

Podium voor nieuw talent en gevestigde namen Toneelschuur Producties lokaal geworteld met landelijke werking Stimuleren creativiteit met educatie en Filmeducatiehub Samenwerking professionals en amateurs

Verstevigen dwarsverbanden cultuur en sociale domein

Versterken cultuureducatie

Social-impact projecten, inwoners in dialoog met makers.Samenwerking met ondermeer: Bureau Discriminatiezaken, Museum van de Geest, Stadsreporters, Stem in de stad, Wereldkeuken, Het Huis (ggz instelling jongeren), Triple Threat, Rechtbank Haarlem, Future Citizens, Sites of memories, Alexandra Broeder en Ilay den Boer,…

Van 4000 naar 8000 kinderen (< 18) per jaar Eerste ervaring bieden met theater en dans Filmeducatiehub Noord-Holland voor beeldwijsheid Samenwerking met Hart Haarlem voor schoolvoorstellingen en educatie-aanbod Landelijk educatienetwerk

Vergroten belang culturele voorzieningen Unieke positie binnen de Haarlemse BIS met een onderscheidende functie in de keten van presenteren en produceren Huis van Toneelschuur Producties, plek voor makers Onderdeel van de landelijke BIS en rijksfinanciering Aantrekkelijk voor vestigingsklimaat creatieve stedeling

6 Schuur Maakt je wereld groter, Cultuurplan 2022-2024

13

Gemeente Haarlem stelt in het Cultuurplan 2022-2028 dat de Haarlemse BISinstellingen bestendigd en versterkt moeten worden. De uitbreidingsvraag van de Schuur doet een beroep op de gemeente om de voornemens uit het Cultuurplan ook ten uitvoer te brengen. In het licht van deze betekenissen leggen we in de volgende hoofdstukken twee scenario’s voor. De keuze die de gemeente maakt is bepalend voor de rol van en de bijdrage die de Schuur kan leveren in het Haarlemse culturele veld in de toekomst.

14

4. Scenario 1: Uitbreiding Schuur per 2026 De kritische grens van de capaciteit van de twee bestaande filmzalen en het gebouw als geheel is bereikt. Verdere benutting van de binnen het bestaande gebouw beschikbare vierkante meters is niet mogelijk. In dit scenario gaat de Schuur er vanuit dat gemeente besluit tot uitbreiding, dat de bestemmingswijzigingen van het bestemmingsplan en de procedures vlot verlopen en dat de uitbreiding gerealiseerd is per medio 2026. De nieuwe situatie, waarin de exploitatie sluitend is door in gebruik name van de extra ruimtes, gaat in per 2027.

4.1. Impact van uitbreiding op programma, activiteiten en betekenis voor de stad De realisatie van twee extra zalen buiten de bestaande gebouwcontouren, ligt in lijn met het verbrede profiel en de programmavisie van de Schuur, en stelt de Schuur in staat te reageren op de ontwikkelingen in het steeds meer interdisciplinaire makersveld en de groei en diversiteit van de stad. Op alle mogelijke manieren wordt het gesprek ‘met de stad’ aangegaan. Verbreding met maatschappelijk debat biedt een kans om thema’s breed te agenderen in de stad en meer publiek te genereren en te verbinden via verschillende activiteiten rond een gedeeld thema. De Schuur heeft in dit kader de Pletterij uitgenodigd om een samenwerking te verkennen. Deze samenwerking biedt kansen voor doorontwikkeling van een plek voor debat op een centrumlocatie in de stad en een versterking van het debatprogramma van de Schuur; een win-win. Cultuureducatie en in het bijzonder filmeducatie, is voor de Schuur daarnaast één van de belangrijkste speerpunten voor de toekomst. Een van de nieuwe ruimtes wordt geschikt gemaakt voor filmeducatie: een medialab om kinderen en jongeren al doende beeldwijzer te maken. In de huidige situatie ontbreekt het aan ruimtes die geschikt zijn voor ontvangst van onderwijsgroepen voor film- en theatereducatie.

Een laatste belangrijke pijler waaraan invulling zal worden gegeven binnen het uitgebreide gebouw is talentontwikkeling. Voorstellingen van jonge makers in de Schuur onderscheiden zich door groot engagement; onderwerpen als identiteit, klimaatverandering, eenzaamheid en hoe samen te leven zijn vaak inspiratiebron voor nieuwe films en theatervoorstellingen. In de nieuwe zalen wordt naast filmspecials, woordkunstprogramma’s en educatieve activiteiten ook plek geboden aan meer kunstenaar gedreven ‘talks’. Er wordt geëxperimenteerd op het raakvlak tussen film en andere kunstvormen. Eind 2023 treed Haarlem via de Schuur toe tot de landelijke 15

Poetry Circle; een talentontwikkeltraject voor jonge performende dichters. Het aantal aanmeldingen van jonge Haarlemse dichters voor de pilot van Poetry Circle 2023 begin dit jaar, overtrof ruim de capaciteit die we hebben.

4.2. Impact van uitbreiding op de financiën In dit scenario wordt ervanuit gegaan dat de uitbreiding van de Schuur (op z’n vroegst) per zomer 2026 is voltooid en per 1 januari 2027 de uitgebreide Schuur volledig operationeel is. Om het verloop in kosten en baten inzichtelijk te maken is een begroting voor 2023- 202 opgesteld. In de bijlagen is een meer gedetailleerde begroting met uitgebreide toelichting opgenomen. Op hoofdlijnen ziet de meerjarenbegroting van de uitgebreide Schuur er als volgt uit:

Aangezien het, zeker in deze onzekere tijden, lastig is een prognose te maken voor de bezoekersaantallen, is ervoor gekozen om ook een conservatief scenario toe te voegen, wat inzicht geeft in de situatie waarbij de groei minder hard gaat dan de Schuur nu inschat. Indien dit scenario werkelijkheid zou worden, toont de Schuur de bereidheid om, tegen die tijd, te kijken welke andere ingrepen mogelijk zijn om de uitdaging van een tekort te lijf te gaan. In onderstaande tabel is voor beide scenario’s een uitsplitsing van de extra inkomsten per 2027 weergegeven:

16

Op hoofdlijnen ziet de conservatieve meerjarenbegroting er als volgt uit:

Belangrijkste aannames voor scenario 1: 1. • • •

Toename directe inkomsten voornamelijk uit: Filmrecettes Zakelijke verhuur Extra horeca-omzet

2. Stijging lasten: • Huurlasten (gekoppeld aan huursubsidie) • Stijging personeelsbezetting met 1,6 fte om de extra vierkante meters te bemensen (techniek, programma, educatie,…) De grootste stijging van de inkomsten worden zichtbaar bij de directe inkomsten en inkomsten uit private middelen: Stijging directe inkomsten Er wordt rekening gehouden met een stijging van directe inkomsten met name uit filmrecettes. Daarbij wordt ook rekening gehouden met concurrentie van de Filmkoepel. Maar door de extra stoelencapaciteit, moet het haalbaar zijn om op termijn in totaliteit hogere inkomsten te realiseren. De toename van de bezoekersaantallen voor film en behoud van het marktaandeel zijn gebaseerd op de cijfers uit het Ecorys7 rapport, waarin een bevolkingsgroei van > 8% tussen 2018 en 2028 voorspeld wordt. In de eerste negen maanden van 2022 heeft de Schuur een gemiddeld marktaandeel (van alle Haarlemse filmtheaters en bioscopen) van 9,4% behaald. Hier was merkbaar

7 Filmkoepel Haarlem, toetsing ladder duurzame verstedelijking, Ecorys, 2019, p.12

17

dat het publiek vlak na Covid-19 en de opening van de Filmkoepel de weg naar de Schuur nog niet helemaal had hervonden. In de afgelopen periode is dit gemiddelde gegroeid naar 12,4%. De Schuur verwacht in 2023 in totaal 92.000 film bezoekers binnen te halen waarvan ze op 20 maart 2023 reeds 29.728 heeft mogen verwelkomen. In het Ecorys rapport wordt weergegeven dat met de groei van het aantal bewoners in Haarlem en omstreken én het groeiende aantal bioscoopstoelen, er zo’n 1.000.000 bioscoopbezoeken gerealiseerd kunnen worden. Met het huidige marktaandeel van de Schuur van 12% wordt dan een totaal aantal bioscoopbezoeken van circa 120.000 bezoeken bereikt, bij benadering het begrote aantal bezoekers van 127.000 in 2026. Dit aantal ligt nog steeds onder het aantal wat de Schuur voor de komst van de Filmkoepel in 2019 wist te bereiken. Met uitbreiding van het aantal stoelen verwacht de Schuur haar marktaandeel te vergroten en ruim 185.000 bezoeken te genereren, met daaraan gekoppelde verhoogde recettes en horecaomzet. Aanbod creëert vraag: met de komst van de twee filmzalen groet het aantal filmvertoningen van 3.536 in 2025 naar 6.312 in 2026. Deze groei in aantal vertoningen (79%) levert met een groei van stoelen (65%) een groei van 50% bezoekers.

Ondanks de concurrentiepositie zien de Schuur en de Filmkoepel inhoudelijk kansen voor samenwerking, om Haarlem nog steviger als filmstad te positioneren en de vraag verder te stimuleren. Zo wordt er gewerkt aan een gezamenlijk filmfestival. Sinds de komst van de Filmkoepel is er een stijging van het aantal Cineville Pas-houders waarneembaar. Deze stijging stimuleert meer bioscoopbezoek in alle Haarlemse filmzalen. Onderstaande tabel geeft een inschatting van de te verwachten betalende bezoekers voor film en theater (exclusief alle andere activiteiten die worden ontwikkeld), ookvoor het conservatieve scenario. Omdat het Ecorys rapport alleen uitspraken doet over filmbezoek, hebben we voor theater de bezoekersaantallen nog conservatief begroot en niet mee laten stijgen met de groei van de Haarlemse bevolking. Hierin zit waarschijnlijk nog een meevaller.

Wat betreft de toegangsprijzen voor theater is er een vergelijking opgesteld met een aantal soortgelijke theaters in het land. Uit onderstaande tabel valt op te maken dat de Schuur qua toegangsprijzen al aan de bovenkant van de markt zit. Een verhoging van de prijzen ten gunste van de publieksinkomsten, is dan ook niet raadzaam. De kans dat dat juist gaat zorgen voor een terugloop in bezoekers is aanwezig. Overigens levert het verhogen van de toegangsprijs per saldo geen grote verhoging van de inkomsten op. Een theater betaalt bespelers een garantie op recette (een vast bedragongeacht de publieksopkomst). Als de kaartinkomsten hoger zijn dan dat bedrag, dan draagt het theater daarboven in de regel ca.80%. van die inkomsten af aan de bespeler. Het verhogen van de toegangsprijzen levert daardoor marginale extra inkomsten op.

18

Stijging eigen inkomsten private middelen De eigen inkomsten nemen toe door een verhoogde bijdrage uit de Stichting Steunfonds Toneelschuur en een toename van bijdragen uit private fondsenwerving. Uit de tabel blijkt onder andere dat de eigen inkomsten in scenario 1 toenemen en de subsidie per bezoeker afneemt. Tevens wordt een exponentiële groei gerealiseerd in de zakelijke verhuur (waar in de huidige situatie amper ruimte voor is). De toename van inkomsten uit horeca is gekoppeld aan de grotere bezoekersstromen en zakelijke verhuur.

4.3. Waarom twee extra zalen van samen 130 stoelen De Schuur wil met haar filmaanbod de bewoners van Haarlem aan zich binden en verleiden tot het kiezen voor nieuw, nog onbekend talent en experimentele vormen van film(beleving). Zij wil dit bereiken door een aantrekkelijke mix van grotere namen uit bijvoorbeeld de hoofdcompetities van Cannes en Venetië en vernieuwde cinema aan te bieden. De twee huidige filmzalen zijn echter niet voldoende om het filmaanbod recht te doen. De releaselijst is overvol en zal dat in de toekomst ook blijven. Met extra filmzalen kan de Schuur de gewenste aantrekkelijke mix in het aanbod wel maken. In de huidige zalen kunnen de gevestigde namen beter geprogrammeerd worden, waarmee tevens de bezoekersaantallen beter op pijl worden gehouden.

19

Met de komst van de FilmKoepel zijn juist de ‘grotere’ films vaker per dag in Haarlem te zien. Hierdoor is de druk op de stoelen per voorstelling afgenomen. Een grotere zaal dan de huidige grootste filmzaal van 110 stoelen is door de komst van de FilmKoepel niet langer noodzakelijk. De nieuwe zalen zullen vooral gebruikt worden voor uitdagende programmering, er wordt ruimte gemaakt voor talent, experiment en programmeren voor Haarlemmers die de weg naar de Schuur nu nog onvoldoende weten te vinden. Dit geldt zowel voor het filmaanbod als voor de ruimte die daarmee ontstaat voor meer contextprogrammering en educatieve activiteiten. De kleinere zalen geven ook de mogelijkheid voor extra verhuur, zowel van de ruimtes zelf, als voor het garanderen van continuïteit in het programma, wanneer ook andere ruimtes van de Schuur voor verhuur worden ingezet. Voor het begeleiden van de extra activiteiten is een uitbreiding van 1,6 fte begroot. Dit is relatief laag, voor de grote toename aan activiteiten en inkomsten. Dit synergievoordeel van inzet van personeel wordt gerealiseerd doordat de twee nieuwe zalen aan het huidige pand van de Schuur worden toegevoegd. Wanneer extra zalen op een andere locatie worden gerealiseerd, zullen de kosten veel hoger uitvallen.

4.4. Overbrugging tot opening Omdat de uitbreiding op z’n vroegst per medio 2026 pas operationeel zal zijn, kijkt de Schuur aan tegen een aantal jaren met een negatief exploitatieresultaat. Om deze tekorten op te vangen, doet de Schuur een beroep op de gemeente voor een tijdelijke verhoging van de exploitatiesubsidie. Hoe eerder gemeente kan besluiten over de beoogde uitbreiding, hoe korter in geval van een positief besluit de overbrugging zal zijn. In voorliggend scenario, zijn de kosten zover als mogelijk teruggebracht zonder in te grijpen op de kernactiviteiten van de Schuur. Verder terugdringen van de kosten heeft impact op deze kernactiviteiten en is in opmaat naar de uitbreiding onverstandig. Door bezuinigingen zou de Schuur positie verliezen in het veld, naar landelijke subsidiegevers, naar fondsen en niet in de laatste plaats naar het Haarlemse publiek. Ook de verhouding tot Toneelschuur Producties komt dan onder de druk te staan. De verwachte publieksopbouw en daarmee gepaard gaande inkomsten komen dan onmiddellijk in gevaar. Dit is voor de continuïteit onwenselijk en zal tot een neerwaartse spiraal leiden: > minder publieksinkomsten > minder bijdragen uit fondsen > minder activiteiten > minder betekenis voor de stad.

4.5. BTW De Schuur is op dit moment Btw-plichtig. Ondanks een toename van het aantal (van Btw-vrijgestelde) educatieve activiteiten vanaf 2026 zal de Schuur ook in dit scenario Btw-plichtig blijven. Verhoudingsgewijs stijgt het aantal met Btw-belaste activiteiten mee, waardoor de verhouding van minimaal 90% belaste activiteiten ruimschoots behouden blijft. De inkomsten uit educatie zijn met ruim € 12.000 per jaar 1,4% van de geprognotiseerde extra omzet en daarmee ruim binnen de marge. 20

4.6. Risicoanalyse Bij de scenario-ontwikkeling en daarmee een blik in de toekomst, hebben we een aantal aannames gedaan, die we waarschijnlijk achten, maar die geen zekerheden zijn. Om die reden geven we onderstaand een analyse van de risico’s die we signaleren.

Risico’s inkomsten Herstel en groei bezoekersaantallen We gaan uit van een zich herstellende markt en daarmee stijgende bezoekersaantallen. Daarbij hebben we geen rekening gehouden met nieuwe coronagolven, of pandemieën die tot bezoekbeperkingen leiden. Wel is een conservatief scenario in de begrotingen verwerkt, wat een mogelijk risico inzichtelijk maakt. Risico-inschatting: middel Verlenging lopende subsidies De bijdrage aan Toneelschuur Producties vanuit OCW loopt tot en met 2024. Naar verwachting wordt deze (structurele) financiering vanuit de landelijke BIS verlengd. Voor de periode 2025-2028 heeft OCW aangekondigd, slechts een lichte toets te zullen doen op de huidige instellingen, omdat velen nog nauwelijks de kans hebben gekregen zich in deze jaren te bewijzen. Uiteraard is een meerjarige BIS-subsidie niet in beton gegoten, maar gaat wel uit van een continuering waar de inhoudelijke beoordeling daar aanleiding toe geeft. Een recente toewijzing van het Fonds Podiumkunsten voor een 2jarige programmasubsidie beoordeelde de inhoudelijke kwaliteit van de Schuur als zeer goed. De filmeducatiehubs zijn structureel opgenomen in de begroting van OCW maar worden via een tweejarige regeling uitgevoerd onder het Filmfonds omdat die geen vierjarige regeling uitvoert. Inzet is om in de toekomst aan te sluiten op de vierjarige systematiek in directe subsidierelatie met OCW.

Risico-inschatting: laag Inkomsten uit fondsenwerving De Schuur is succesvol in het verwerven van extra inkomsten uit private fondsen. We realiseren ons dat dit soms meerjarige bijdragen zijn, maar dat deze niet tot structurele inkomsten kunnen worden gerekend. Op dit moment ontvangt de Schuur van het VSBfonds een bijdrage van € 135.000 per jaar tot en met 2023. In de meerjarenbegroting is ervan uitgegaan dat deze bijdrage voor nog eens drie jaar zal worden verlengd (2024 – 2027). Gesprekken met het fonds daarover lopen momenteel en zijn positief. Daarnaast wordt er vanaf 2023 gerekend op nog eens € 100.000 per jaar aan inkomsten uit diverse fondsenwerving. We achten de kans groot dat dit gaat lukken. De inzet van de Schuur voor educatie, contextprogramma’s en bereik van een divers publiek, leent die zich bij uitstek voor ondersteuning door externe fondsen. Om de kansen op externe financiering te toetsen is een fondsenscan gedaan (zie bijlage 4). De Schuur heeft bewezen ervaring en expertise in huis, specifiek gericht op het werven van externe gelden (fondsen en sponsoring). Risico-inschatting: laag 21

Toename bedrijfssponsoring en naamgeving zalen De Schuur zet op dit moment nog nauwelijks is op het verwerven van bedrijfssponsoring. Toch liggen hier wel kansen. Een benchmark bij een aantal vergelijkbare vlakkevloertheaters en filmtheaters laat zien dat er gemiddeld bij collega’s in het land tussen de € 50.000 en € 100.000 bedrijfssponsoring per jaar wordt geworven. Voor de Schuur is dit een nieuwe tak van sport, en de Haarlemse markt moet nog worden verkend, om die reden is de prognose op inkomsten uit sponsoring ingezet oplopend van € 40.000 naar € 60.000. Risico-inschatting: middel Toenemende inkomsten uit zaalverhuur De Schuur krijgt wekelijks aanvragen voor de huur van zowel de filmzalen als de theaterzalen, wat uiteenloopt van privé vertoning van een lievelingsfilm, tot een presentatie/bijeenkomst van politieke partijen in Haarlem. Nu moet de Schuur vaak nee verkopen, omdat de huidige zalen niet beschikbaar zijn binnen de openingstijden (film) dan wel de zalen geprogrammeerd staan voor theatervoorstellingen of de opbouw hiervan. Verhuur gaat dan meteen ten koste van het programma en publieksbereik. De verwachting is dat de vraag nog verder zal oplopen wanneer hier een sales pakket voor wordt ontwikkeld en de markt actief wordt benaderd.

De Schuur ziet mogelijkheden om hierin samen te werken met bijvoorbeeld Philharmonie Haarlem en Teylers Museum en door gebruik te maken van evenementen platformen als locaties.nl en toplocaties.nl. Daarnaast overweegt de Schuur om de programmering van de theaterzalen meer te clusteren van donderdag tot en met zondag, waardoor er meer ruimte en dagen beschikbaar komen om de zalen en soms zelfs de hele Schuur beschikbaar te stellen voor bijvoorbeeld congressen. Met deze ingrepen en extra inzet is een stijging van jaarlijks € 90.000 euro aan verhuur haalbaar. Risico-inschatting: laag

4.6.1. Risico’s lasten Naast stijgende inkomsten is er ook rekening gehouden met toenemende beheers- en activiteitenlasten.

Onderstaand een inschatting van de belangrijkste risico’s t.a.v. de lastenontwikkeling. Stijging loonkosten Er is sprake van een toenemende krapte op de arbeidsmarkt. Met name het vinden van technisch personeel en specialisten zoals marketeers en fondsenwervers wordt steeds moeilijker. De Schuur is aangesloten bij de CAO Toneel en Dans, loonstijgingen worden gekoppeld aan de CAO. De loonstijging per 2023 is 2,5%, dit bedrag is jaarlijks begroot. Het valt niet uit te sluiten dat toekomstige CAO-onderhandelingen nog verdere loonstijgingen zullen opleveren. Het is aannemelijk dat deze loonstijgingen (grotendeels) opgevangen worden door hogere indexering van de subsidies. Risico-inschatting: middel 22

Werken met vrijwilligers De Schuur heeft in een kort tijdbestek een vrijwilligerspool van 41 mensen opgebouwd. Deze pool blijft groeien met mensen met een hart voor de Schuur. Hun taken zijn voornamelijk het begeleiden en controleren van publiek naar en van voorstellingen. Aangezien 65% van de activiteiten van de Schuur filmvertoningen betreft, waarvoor met name het openstellen van de zalen nodig is, is het heel realistisch dat de vrijwilligers dit kunnen doen. De ervaringen van de afgelopen periode zijn zeer positief, waardoor er voldoende vertrouwen is voor de (groeiende) inzet van vrijwilligers in de toekomst. Dit leidt ertoe dat de begrote stijging voor personeelslasten bij uitbreiding beperkt kan worden tot 1,6 fte die ingezet wordt op voorbereiding en begeleiding van de extra activiteiten. Risico-inschatting: laag Stijging energiekosten Vanaf 2024 is rekening gehouden met extra energielasten van € 30.000 per jaar. In de daaropvolgende jaren is dit bedrag zekerheidshalve verhoogd met 20% per jaar. Risico-inschatting: middel Overige risico’s Verder is er sprake van de gebruikelijke risico’s bij een bouwproject, waaronder stijging van loonkosten, materiaalkosten en energieprijzen. Ook zijn er risico voor vertraging bij de bouw (bijvoorbeeld vergunningentraject, de bewoonde staat van Pandje 12) waardoor de overbrugging tot opening langer duurt.

Zie businesscase Deelrapport ‘Ruimtelijke inpassing en investering’.

4.7. Eigen bijdrage investering uitbreiding De verbouwkosten voor de uitbreiding bedragen € 2,5 miljoen (zie businesscase Deelrapport ‘Ruimtelijke inpassing en investering’). Voor deze investering doet de Schuur een beroep op de gemeente. De Schuur verwacht zelf additionele financiering uit de markt te kunnen halen voor overige inrichtingskosten (denk aan werkstations voor het Medialab, voorzieningen voor invaliden, kantoorinrichting, etc.). Te denken valt aan de volgende bronnen: • • •

Eenmalige extra bijdrage vanuit Stichting Steunfonds Toneelschuur Fondsen (zie fondsenscan, bijlage 4) Bijdragen uit eenmalige giften van particulieren (niet zijnde vrienden) door middel van een crowdfundingscampagne, sponsoring (ook in natura), het uitgeven obligaties (naar onder meer voorbeeld van Belvedère Rotterdam)

23

5. Scenario 2: Geen uitbreiding Schuur Dit scenario gaat ervan uit dat de gemeente besluit niet te investeren in uitbreiding van het pand van de Schuur, zoals door de Schuur voorgesteld in Deelrapport ‘Ruimtelijke inpassing en investering’ van deze businesscase. In dit scenario is er sprake van een structureel exploitatietekort, waarbij de vraag aan de gemeente voorligt om dit tekort op te vangen. Bij ongewijzigd beleid t.o.v. 2019, is de Schuur in 2023 niet meer in staat om de begroting sluitend te maken (en zal dan reserves aan moeten spreken). De Schuur kent achterblijvende inkomsten uit filmrecettes door concurrentie van de Filmkoepel en de onmogelijkheid om met het filmaanbod te groeien. Gecombineerd met stijgende lasten levert dit een structureel tekort op. In dit scenario wordt ervan uitgegaan dat de gemeente het tekort opvangt.

5.1. Impact van status quo op programma, activiteiten en betekenis voor de stad Wanneer het ontstane structurele tekort wordt opgevangen door de gemeente kan de Schuur het huidige programma voortzetten. De subsidie per bezoeker is in dit scenario aanzienlijk hoger, dan in scenario 1. Op termijn zullen de maatschappelijk belangrijke, maar kosten intensieve projecten zoals educatie en sociaal-artistieke projecten onder druk komen te staan. Het ingezette verbrede profiel kan in dit scenario, door gebrek aan ruimte en de beperkingen van het huidige gebouw niet verder worden uitgebouwd. Impact van status quo op de financiën Om het verloop in kosten en baten inzichtelijk te maken is een begroting voor 20232028 opgesteld. In bijlage 2 is een gedetailleerde begroting en bijlage 3 een toelichting opgenomen, waarin het tekort inzichtelijk wordt gemaakt.

24

Op hoofdlijnen ziet deze begroting er als volgt uit:

Belangrijkste aannames In de periode 2023 tot en met 2026 zijn dezelfde ingrepen gedaan als in het conservatieve scenario bij uitbreiding. Het verschil zit in de jaren 2027 en 2028 waarin de directe inkomsten achterblijven, doordat inkomsten uit filmrecettes, zaalverhuur en horeca minder stijgen door beperktere ruimte en door de doorstijgende lasten.

5.2. Risicoanalyse In scenario 2 gelden voor de Schuur dezelfde risico’s als beschreven in scenario 1. Deze risico’s zijn gekoppeld aan toenemende inkomsten en stijgende lasten. Met dien verstande dat de stijging van inkomsten uit recettes en zaalverhuur vanaf 2027 beduidend minder hoog zijn, door een beperktere zaalcapaciteit voor programmering en verhuur. Wanneer er geen uitbreiding wordt gerealiseerd, betekent dit ook dat er geen extra ruimte beschikbaar komt voor de Filmeducatiehub. Mogelijk komt deze functie hierdoor op termijn op losse schroeven te staan, door gebrek aan workshopruimtes en filmzalen. Het ontstane exploitatietekort kan door de Schuur niet worden opgevangen, tenzij er zware ingrepen worden gedaan die de kerntaken van de Schuur raken. Dit scenario leidt tot een structureel hogere subsidievraag aan gemeente Haarlem, of tot pijnlijke keuzes over de werking en de betekenis van de Schuur voor de stad. Wanneer er geen extra subsidiebijdragen komen en de Schuur door bezuinigingen gedwongen wordt om activiteiten te schrappen komt onmiddellijk het voortbestaan van de Schuur in gevaar. Er zijn reeds een groot aantal bezuinigingen doorgevoerd. Schrappen van activiteiten leidt meteen tot minder inkomsten en dus een grotere toename van het exploitatietekort. Bovendien verkleint daarmee onmiddellijk de kans op het behouden en verwerven van externe financiering.

Dit heeft impact op de begrote indirecte inkomsten en daarmee ook op het geschatte exploitatietekort. Dit betekent dat de Schuur in een negatieve spiraal terecht komt.

25

6. Tot slot Blueyard heeft voor het uitwerken van de businesscase en voor de afweging van de scenario’s gekeken naar de voorliggende scenario’s: ‘Uitbreiding Schuur per 2026’ en ‘Geen uitbreiding Schuur met continuering bedrijfsvoering bij ongewijzigd beleid’. Blueyard adviseert om in te zetten op het scenario ‘Uitbreiding van de Schuur’, wil gemeente de Schuur, in al zijn facetten, met landelijk erkende excellentie en betekenis voor de stad behouden. Bijna twintig jaar na opening van het huidige pand en opererend in een heel ander tijdsgewricht is opnieuw investeren in de Schuur voor de hand liggend en noodzakelijk. Met de uitbreiding worden legio mogelijkheden gecreëerd om de ingezette koers van de Schuur verder te versterken. De Schuur is als theater- en filmhuis van groot (artistiek) belang, goed verankerd in de stad en voor alle Haarlemmers van betekenis. Naast het vergroten van het culturele belang, biedt de uitbreiding de mogelijkheid om het eigen verdienvermogen te vergroten en het ondernemerschap van de Schuur te stimuleren. Broodnodig om de huidige exploitatietekorten op te vangen. De uitbreiding vraagt om een eenmalige investering en tijdelijke overbrugging, die op termijn een duurzaam effect hebben. Ook voor Toneelschuurproducties (TSP) is een gezond huis voorwaarde voor voortbestaan.

Wanneer de Schuur in haar voegen kraakt, loopt Haarlem het risico de enige producerende en landelijke erkende ontwikkelinstelling kwijt te raken. In 2023 moet de landelijke BIS-aanvraag voor TSP uitgewerkt worden. In een nul scenario, waarbij er geen sprake zou zijn van enige tekortoverbrugging of extra subsidie per 2024 zijn de vooruitzichten grimmig. Met een vooruitzicht van een verlies dat oploopt naar boven de € 600.000 kan de Schuur de huidige functie van vlakke vloertheater en filmhuis niet langer vervullen. Er zal geen budgettaire ruimte meer zijn voor nieuwe film- en theatermakers. Het vlakke vloer theater, dans en jeugdaanbod van tientallen makers zal niet meer in Haarlem te zien zijn. Er zijn geen andere zalen die deze maat aanbod kunnen faciliteren, de Haarlemmer zal voor dit aanbod naar een andere stad moeten. Ook zal Toneelschuur Producties haar speelplek verliezen en op zoek moeten naar een andere stad, met wel een vlakkevloer functie om zich te vestigen. En een deel van het filmaanbod wat alleen in de Schuur te zien is, zal niet langer in Haarlem vertoond worden. Scholen verliezen de plek waar hun leerlingen theater en film leren kijken. De Schuur moet dan afscheid nemen van het educatieprogramma en de filmeducatiehub.

Duidelijk is dat de urgentie voor de Schuur voor besluitvorming door gemeente over wel/niet uitbreiden en de dekking van het exploitatietekort zeer hoog is. De Schuur moet op zo kort mogelijke termijn, maar uiterlijk bij de kadernotabehandeling in het voorjaar van 2023 weten waar ze aan toe is, om de bedrijfsvoering hierop in te kunnen richten en waar nodig keuzes te maken.

26

Bijlage 1: Uitgebreide Begroting scenario 1a en 1b Bijlage 2: Uitgebreide Begroting scenario 2 Bijlage 3: Toelichting op de begroting Bijlage 4: Fondsenscan Bijlage 5: Brief G8

27

BIJLAGE I Schuur begroting 2023-2027: Scenario 1a BATEN 1 Publieksinkomsten Theater Film Picl

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

427.680 839.168 8.000

431.798 926.996 8.500

460.173 1.011.269 9.000

481.547 1.067.450 9.000

528.216 1.767.988 9.500

537.720 1.808.971 9.500

Totale publieksinkomsten

1.274.848

1.367.295

1.480.442

1.557.998

2.305.704

2.356.191

2 Overige inkomsten Inkomsten horeca Educatie Verhuur zalen Sponsoring zalen Baten coproductie Filmhub Totaal overige inkomsten

362.593 12.000 117.000 491.593

398.014 12.000 117.000 527.014

429.393 14.000 10.000 30.000 117.000 600.393

451.723 16.000 10.000 30.000 117.000 624.723

679.134 30.382 100.000 50.000 117.000 976.516

700.067 38.572 110.000 60.000 117.000 1.025.639

3 Totaal directe inkomsten (1+2)

1.766.441

1.894.308

2.080.835

2.182.721

3.282.220

3.381.831

Detachering medewerkers Teruggave huisvesting Doorverhuur ruimtes en materiaal 4 Totaal Indirecte inkomsten

210.889 32.000 60.000 302.889

221.433 32.000 60.000 313.433

232.505 32.000 60.000 324.505

244.130 32.000 60.000 336.130

256.337 32.000 115.000 403.337

269.154 32.000 115.000 416.154

5 Private middelen - particulieren incl. vriendenver.

260.000

260.000

200.000

200.000

285.000

285.000

VSB fonds Privaat fonds educatie/breder programma

135.000 100.000

135.000 100.000

135.000 110.000

135.000 130.000

135.000 175.000

135.000 175.000

6 Private middelen - private fondsen

235.000

235.000

245.000

265.000

310.000

310.000

7 Totale bijdragen private middelen

495.000

495.000

445.000

465.000

595.000

595.000

8 Totaal eigen inkomsten (3+4+7)

2.564.330

2.702.742

2.850.340

2.983.851

4.280.556

4.392.984

9 Subsidies Gemeente Haarlem Exploitatie Gemeente Haarlem Huur Gemeente Haarlem Huurdersonderhoud Gemeente Haarlem Servicekosten Gemeente Haarlem Dagelijks onderhoud Gemeente Haarlem Planmatig onderhoud Gemeente Haarlem Beheer onderhoud Totaal structureel Gemeente

1.099.961 1.053.987 105.563 65.686 17.816 34.667 7.320 2.385.000

1.135.160 1.087.715 108.941 67.788 18.386 35.776 7.554 2.461.320

1.171.485 1.122.521 112.427 69.957 18.975 36.921 7.796 2.540.082

1.208.973 1.158.442 123.691 72.195 19.582 38.102 8.046 2.629.031

1.247.660 1.273.029 127.404 79.244 21.494 41.823 8.831 2.799.484

1.287.585 1.313.766 131.480 81.780 22.182 43.161 9.114 2.889.068

41.250 15.000 0 320.000 0 376.250

41.250 15.000 0 320.000 0 376.250

41.250 15.000 0 320.000 0 376.250

41.250 15.000 0 320.000 0 376.250

41.250 15.000 0 320.000 0 376.250

41.250 15.000 0 320.000 0 376.250

2.761.250

2.837.570

2.916.332

3.005.281

3.175.734

3.265.318

5.325.580

5.540.312

5.766.672

5.989.132

7.456.291

7.658.302

48%

49%

49%

50%

57%

57%

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1 Totaal beheerslasten materieel

1.868.603

1.987.033

2.081.385

2.180.454

2.413.713

2.529.398

2 Totaal beheerslasten personeel

685.995

706.202

726.025

746.328

770.624

789.429

3 Beheerslasten totaal (1+2)

2.554.598

2.693.235

2.807.410

2.926.782

3.184.337

3.318.828

4 Activiteitenlasten materieel uitvoering Theaterprogrammering Filmprogrammering Programmakosten breed Programmakosten Filmhub Inkoop horeca Totaal uitvoeringskosten

491.832 332.467 75.000 333.325 145.037 1.377.661

469.022 381.600 75.000 333.325 160.950 1.419.897

488.981 417.600 85.000 333.325 175.436 1.500.341

518.918 450.000 100.000 333.325 189.470 1.591.714

538.877 695.948 155.000 333.325 265.116 1.988.265

563.939 712.004 155.000 333.325 275.348 2.039.616

100.000 17.000

100.000 17.000

100.000 17.000

100.000 17.000

115.000 17.000

100.000 17.000

117.000

117.000

117.000

117.000

132.000

117.000

6 Totaal activiteitenlasten materieel (4+5)

1.494.661

1.536.897

1.617.341

1.708.714

2.120.265

2.156.616

7 Activiteitenlasten personeel Programmeurs / programmamakers Techniek Publiciteit Educatie Publieksdienst Horeca Medewerkers Film Hub Totaal activiteitenlasten personeel

263.739 445.756 307.020 115.970 337.003 211.922 101.925 1.783.335

270.332 456.900 314.696 118.869 345.428 217.220 104.473 1.827.918

277.091 468.322 322.563 121.841 354.064 222.651 107.085 1.873.616

284.018 480.030 330.627 135.896 362.915 228.217 109.762 1.931.466

324.145 525.058 338.893 139.018 382.997 290.520 112.506 2.113.137

332.249 538.184 347.365 142.493 392.572 297.783 115.319 2.165.965

8 Activiteitenlasten totaal (3+6)

10 Publieke subsidies Fonds Podiumkunsten projectsubsidies Europese subsidie - Creative Europe Covid subsidies Filmfonds Overige subsidies publieke middelen 11 Totaal publieke subsidies 12 Totaal subsidies (9+11) TOTALE BATEN (8+12) INKOMSTENQUOTES Berekende Eigen Inkomensquote

LASTEN

5 Marketing Publiciteit Publiciteit Filmhub Totaal marketing

3.277.996

3.364.816

3.490.958

3.640.179

4.233.402

4.322.581

TOTALE LASTEN (3+8)

5.832.594

6.058.050

6.298.368

6.566.961

7.417.739

7.641.409

EXPLOITATIERESULTAAT

-507.014

-517.739

-531.696

-577.829

38.552

16.893

Schuur begroting 2023-2027: Scenario 1b conservatief BATEN 1 Publieksinkomsten Theater Film Picl

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

427.680 839.168 8.000

431.798 891.000 8.500

460.173 945.000 9.000

481.547 981.000 9.000

528.216 1.437.597 9.500

537.720 1.480.725 9.500

Totale publieksinkomsten

1.274.848

1.331.298

1.414.173

1.471.547

1.975.313

2.027.945

2 Overige inkomsten Inkomsten horeca Educatie Verhuur zalen Sponsoring zalen Baten coproductie Filmhub Totaal overige inkomsten

362.593 12.000 117.000 491.593

386.063 12.000 117.000 515.063

405.366 14.000 5.000 20.000 117.000 561.366

425.634 16.000 5.000 20.000 117.000 583.634

595.650 30.382 100.000 60.000 117.000 903.032

607.563 28.232 97.000 45.000 117.000 894.795

3 Totaal directe inkomsten (1+2)

1.766.441

1.846.361

1.975.538

2.055.181

2.878.345

2.922.740

Detachering medewerkers Teruggave huisvesting Doorverhuur ruimtes en materiaal 4 Totaal Indirecte inkomsten

210.889 32.000 60.000 302.889

221.433 32.000 60.000 313.433

232.505 32.000 65.000 329.505

244.130 32.000 65.000 341.130

256.337 32.000 100.000 388.337

269.154 32.000 115.000 416.154

5 Private middelen - particulieren incl. vriendenver.

260.000

260.000

200.000

200.000

285.000

285.000

VSB fonds Privaat fonds educatie/breder programma

135.000 100.000

135.000 100.000

135.000 100.000

135.000 100.000

135.000 175.000

135.000 175.000

6 Private middelen - private fondsen

235.000

235.000

235.000

235.000

310.000

310.000

7 Totale bijdragen private middelen

495.000

495.000

435.000

435.000

595.000

595.000

8 Totaal eigen inkomsten (3+4+7)

2.564.330

2.654.794

2.740.044

2.831.311

3.861.682

3.933.894

9 Subsidies Gemeente Haarlem Exploitatie Gemeente Haarlem Huur Gemeente Haarlem Huurdersonderhoud Gemeente Haarlem Servicekosten Gemeente Haarlem Dagelijks onderhoud Gemeente Haarlem Planmatig onderhoud Gemeente Haarlem Beheer onderhoud Totaal structureel Gemeente

1.099.961 1.053.987 105.563 65.686 17.816 34.667 7.320 2.385.000

1.135.160 1.087.715 108.941 67.788 18.386 35.776 7.554 2.461.320

1.171.485 1.122.521 112.427 69.957 18.975 36.921 7.796 2.540.082